Nội dung bài kinh
Ðêm dài cho kẻ thức,
Ðường dài cho kẻ mệt,
Luân hồi dài, kẻ ngu,
Không biết chơn diệu pháp.
Chuyện đệ tử của Trưởng lão Mahā Kassapa (Ca-diếp)
Tìm không được bạn đường,
Hơn mình hay bằng mình,
Thà quyết sống một mình,
Không làm bạn kẻ ngu.
Chuyện Trưởng giả Ānanda
“Con tôi, tài sản tôi”,
Người ngu sanh ưu não,
Tự ta, ta không có,
Con đâu, tài sản đâu?
Chuyện tên trộm
Người ngu nghĩ mình ngu,
Nhờ vậy thành có trí.
Người ngu tưởng có trí,
Thật xứng gọi chí ngu.
Chuyện Trưởng lão Udāyi
Người ngu, dầu trọn đời,
Thân cận người có trí,
Không biết được Chánh pháp,
Như muỗng với vị canh.
Chuyện nhóm Tỳ-kheo ở xứ Pāveyyaka
Người trí, dù một khắc,
Thân cận người có trí,
Biết ngay chân diệu pháp,
Như lưỡi với vị canh.
Chuyện ông Suppabuddhakuṭṭhi (Thiện Giác cùi)
Người ngu si thiếu trí,
Tự ngã thành kẻ thù.
Làm các nghiệp không thiện,
Phải chịu quả đắng cay.
Chuyện người nông phu mắc cạn
Nghiệp làm không chánh thiện,
Làm rồi sanh ăn năn,
Mặt nhuốm lệ, khóc than,
Lãnh chịu quả dị thục.
Chuyện người kết tràng hoa Sumana (Hảo Ý)
Và nghiệp làm chánh thiện,
Làm rồi không ăn năn,
Hoan hỷ, ý đẹp lòng,
Hưởng thọ quả dị thục.
Chuyện Thánh nữ Uppalavaṇṇā (Thanh Liên Sắc)
Người ngu nghĩ là ngọt,
Khi ác chưa chín muồi;
Ác nghiệp chín muồi rồi,
Người ngu chịu khổ đau.
Chuyện tu sĩ ngoại đạo Jambūka (Hào Cẩu)
Tháng tháng với ngọn cỏ,
Người ngu có ăn uống
Không bằng phần mười sáu,
Người hiểu pháp hữu vi.
Chuyện ngạ quỷ mình rắn
Nghiệp ác đã được làm,
Như sữa, không đông ngay,
Cháy ngầm theo kẻ ngu,
Như lửa tro che đậy.
Chuyện ngạ quỷ bị búa đập đầu
Tự nó chịu bất hạnh,
Khi danh đến kẻ ngu.
Vận may bị tổn hại,
Ðầu nó bị nát tan.
Chuyện Trưởng lão Suddhamma (Thiện Pháp)
Ưa danh không tương xứng,
Muốn ngồi trước tỳ-kheo,
ưa quyền tại tịnh xá,
Muốn mọi người lễ kính.
“Mong cả hai tăng, tục,
Nghĩ rằng chính ta làm.
Trong mọi việc lớn nhỏ,
Phải theo mệnh lệnh ta”
Người ngu nghĩ như vậy
Dục và mạn tăng trưởng.
Chuyện Trưởng lão Tissa ở rừng Vanavāsi
Khác thay duyên thế lợi,
Khác thay đường Niết-bàn.
Tỳ-kheo, đệ tử Phật,
Hãy như vậy thắng tri.
Chớ ưa thích cung kính,
Hãy tu hạnh viễn ly.
Hết phẩm Ngu