Nội dung bài kinh
Kẻ ngu si sống tự tạo thù oán cho chính mình, làm các ác nghiệp mang lại quả khổ đau.
Sao lại làm việc ấy, mà khi làm xong phải hối hận, khiến nước mắt chảy tràn mặt, vì quả báo cứ theo mãi.
Nhưng việc ấy là việc thiện, mà khi làm xong không hối hận, khiến người ấy hoan hỷ và an lạc, vì quả báo cứ theo mãi.
Sự học hỏi của kẻ ngu chỉ mang lại bất lợi cho hắn, nó hủy hoại phẩm chất tốt của kẻ ngu, và sẽ hủy hoại trí tuệ của hắn.
Hắn mong cầu sự tôn kính mà mình không có, và địa vị trong hàng Sa-môn, muốn kiểm soát các trú xứ, và được cúng dường trong các gia đình thiện tín:
“Gia chủ và người xuất gia nên nghĩ rằng việc này do ta làm, chớ ai sánh bằng ta, trong mọi việc nên làm và không nên làm”,
kẻ ngu nghĩ như vậy, trong khi dục vọng và kiêu mạn của hắn tăng trưởng.
Con đường dẫn đến lợi lộc là một chuyện, con đường đi đến Niết-bàn là chuyện khác,
do đó, thấy rõ điều này như thật, đệ tử của Đức Phật không nên vui thích danh dự, mà nên thực hành trong cô tịch.
Kẻ ngu nghĩ rằng có thành công khi hắn nói lời thô lỗ, nhưng đối với người trí, nhẫn nại là thành công của người thiện.
Sức mạnh của kẻ ngu là sức mạnh không có thực lực, không ai có thể chỉ trích người có sức mạnh, được Pháp bảo hộ.
Kẻ ngu nào biết mình là ngu, thì ít ra cũng có trí trong việc ấy; kẻ ngu nào tự hào về trí tuệ của mình, người ấy thật sự là kẻ ngu.
Đêm dài cho người không ngủ, đường dài cho người mệt mỏi, luân hồi sinh tử dài lâu cho kẻ ngu không biết Chánh Pháp.
Người nào dùng cỏ thơm tốt nhất để gói cá thối, làm cho cỏ thơm cũng có mùi thối; cũng vậy là những ai giao du với kẻ ngu.
Người nào dùng lá cây Vô Ưu để gói hoa thơm, làm cho lá cũng thơm lây; cũng vậy là những ai giao du với người trí.
Nếu người không làm điều ác giao du với kẻ làm ác, người ấy bị nghi ngờ là làm ác, và tiếng xấu của người ấy tăng lên.
Người bạn giao du với những người bị ô nhiễm, như mũi tên dính thuốc độc trong bó tên, làm ô nhiễm những mũi tên không bị ô nhiễm,
vì sợ bị ô nhiễm, người trí sẽ không kết bạn với kẻ ác.
Do đó, biết rõ quả báo cho chính mình, người ấy không nên theo kẻ xấu, người trí nên giao du với người tốt.
Dù kẻ ngu theo hầu người trí suốt đời, hắn cũng không học được Pháp, như cái muỗng không biết vị cà ri.
Nếu người có trí tuệ theo hầu người trí dù chỉ một khoảnh khắc, người ấy nhanh chóng học được Pháp, như cái lưỡi biết vị cà ri.
Không nên khinh thường điều ác nhỏ, nghĩ rằng: nó sẽ không đến với ta; như giọt nước rơi từng giọt làm đầy bình nước, kẻ ngu, tích lũy từng chút, sẽ đầy ắp điều ác.
Không nên khinh thường điều thiện nhỏ, nghĩ rằng: nó sẽ không đến với ta; như giọt nước rơi từng giọt làm đầy bình nước, người trí, tích lũy từng chút, sẽ đầy ắp điều thiện.
Phẩm Kẻ Ngu