Nội dung bài kinh
Vi-n 1
Một thời Thế Tôn du hành ở giữa dân tộc
Kosala
cùng với đại chúng Tỷ-kheo và đi đến Nàlandà. Tại đây, Thế Tôn trú ở Nàlandà, tại rừng Pàvarikamba.
Vi-n 2
Lúc bấy giờ, Nàlandà đang bị đói kém, khó để lo miệng sống (dviihitikà), xương trắng đầy tràn, lúa chỉ còn cọng rạ (
sālākāvuttā
).
Vi-n 3
Lúc bấy giờ
Nigaṇṭha
Nātaputta
sống ở Nàlandà với đại chúng
Nigaṇṭha
.
Vi-n 4
Rồi Thôn trưởng Asibandhakaputta, đệ tử của
Nigaṇṭha
Nātaputta
, đi đến
Nigaṇṭha
Nātaputta
; sau khi đến đảnh lễ
Nigaṇṭha
Nātaputta
rồi ngồi xuống một bên.
Vi-n 5
Nigaṇṭha
Nàtaputtta nói với thôn trưởng Asibandhakaputta đang ngồi một bên:
—Hãy đến, này Thôn trưởng, hãy đến cật vấn Sa-môn
Gotama
. Như vậy, tiếng đồn tốt đẹp sẽ được lan khắp về Ông: “Sa-môn
Gotama
, một vị có thần lực như vậy, có uy lực như vậy, đã bị thôn trưởng Asibandhakaputta cật vấn!”
—Thưa Tôn giả, làm thế nào con có thể cật vấn Sa-môn
Gotama
, một vị có đại thần lực như vậy, có đại uy lực như vậy?
Vi-n 6
—Hãy đến, này Thôn trưởng, hãy đến Sa-môn
Gotama
; sau khi đến, nói với Sa-môn
Gotama
như sau:
“—Bạch Thế Tôn, có phải Thế Tôn dùng nhiều phương tiện tán thán, thương kính các gia đình, tán thán bảo vệ các gia đình, tán thán từ mẫn với các gia đình”?
Này Thôn trưởng, được hỏi như vậy, nếu Sa-môn
Gotama
trả lời như sau:
“—Ðúng như vậy, này Thôn trưởng, Như Lai dùng nhiều phương tiện tán thán, thương kính các gia đình, tán thán sự bảo vệ, tán thán lòng từ mẫn”.
Thời ông hỏi Sa-môn
Gotama
:
“—Vậy vì sao, bạch Thế Tôn, Thế Tôn cùng đại chúng Tỷ-kheo lại du hành tại Nàlandà đói kém, khó để lo miệng sống, xương trắng đầy tràn, lúa chỉ còn cọng rạ? Như vậy, Thế Tôn thực hành tàn phá các gia đình, thực hành sự bất hạnh cho các gia đình, thực hành sự tổn hại cho các gia đình”.
Như vậy, này Thôn trưởng, bị ông hỏi với câu hỏi có hai đầu nhọn, Sa-môn
Gotama
không có thể nhổ ra, cũng như không có thể nuốt xuống.
Vi-n 7
—Thưa vâng, Tôn giả.
Thôn trưởng Asibandhakaputta vâng đáp
Nigaṇṭha
Nātaputta
, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ
Nigaṇṭha
Nātaputta
, thân phía hữu hướng về người rồi đi đến Thế Tôn; sau khi đến, thôn trưởng đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Vi-n 8
Ngồi xuống một bên, thôn trưởng Asiband-hakaputta bạch Thế Tôn:
—Có phải, bạch Thế Tôn, Thế Tôn dùng nhiều phương tiện tán thán, thương kính các gia đình, tán thán sự bảo vệ, tán thán lòng từ mẫn?
—Ðúng vậy, này Thôn trưởng, Như Lai dùng nhiều phương tiện tán thán, thương kính các gia đình, tán thán sự bảo vệ, tán thán lòng từ mẫn.
—Vậy vì sao, bạch Thế Tôn, Thế Tôn cùng đại chúng Tỷ-kheo lại du hành tại Nàlandà đói kém, khó để lo miệng sống, xương trắng đầy tràn, lúa chỉ còn cọng rạ? Như vậy, Thế Tôn thực hành tàn phá các gia đình, thực hành bất hạnh cho các gia đình, thực hành tổn hại cho các gia đình.
Vi-n 9
—Này Thôn trưởng, Ta nhớ từ chín mươi mốt kiếp về trước, Ta không hề biết đã có làm hại một gia đình cho đến một bữa cơm nấu cúng dường. Các gia đình ấy đều rất giàu, tiền của nhiều, tài sản nhiều, vàng bạc nhiều, vật dụng nhiều, ngũ cốc nhiều. Tất cả tài sản ấy được thâu hoạch do bố thí, được thâu hoạch một cách chân thật, được thâu hoạch một cách tự chế.
Vi-n 10
Này Thôn trưởng, có tám nhân, có tám duyên làm tổn hại các gia đình. Do quốc vương, các gia đình đi đến tổn hại. Hay do trộm cướp, các gia đình đi đến tổn hại. Hay do lửa, các gia đình đi đến tổn hại. Hay do nước, các gia đình đi đến tổn hại. Hay họ tìm không được tiền của dấu cất. Hay do biếng nhác, họ bỏ bê công việc. Hay trong gia đình khởi lên kẻ phá hoại gia đình, người ấy phân tán, phá hoại, làm tổn hại (vikirati vidhamati viddhamseti). Và vô thường là thứ tám. Này Thôn trưởng, chính tám nhân, tám duyên này làm tổn hại các gia đình.
Vi-n 11
Này Thôn trưởng, vì rằng tám nhân này, tám duyên này có mặt, có hiện hữu, nếu ai nói về Ta như sau: “Thế Tôn thực hành tàn phá các gia đình, thực hành bất hạnh cho các gia đình, thực hành tổn hại cho các gia đình; thời này Thôn trưởng, nếu người ấy không bỏ lời nói ấy, không bỏ tâm ấy, không từ bỏ kiến ấy, chắc chắn (yathàhatam) người ấy sẽ bị ném vào địa ngục như vậy.
Vi-n 12
Khi được nói vậy, thôn trưởng Asiband-hakaputta bạch Thế Tôn:
—Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! … từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.