BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài nói là: ‘Bảy tính chất của mặt trời nên được hành trì,’ bảy tính chất nên được hành trì ấy là các điều nào?”
“Tâu đại vương, giống như mặt trời khiến cho tất cả nước khô kiệt. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên làm cho tất cả phiền não khô kiệt, không còn dư sót. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhất của mặt trời nên được hành trì.
BJT 2Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trời tiêu diệt bóng đêm. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên tiêu diệt tất cả sự tối tăm của ái luyến, sự tối tăm của sân hận, sự tối tăm của si mê, sự tối tăm của ngã mạn, sự tối tăm của tà kiến, sự tối tăm của phiền não, tất cả sự tối tăm của các ác hạnh. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhì của mặt trời nên được hành trì.
BJT 3Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trời di chuyển một cách liên tục. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên thực hiện sự tác ý đúng đường lối một cách liên tục. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ ba của mặt trời nên được hành trì.
BJT 4Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trời có vòng hoa ánh sáng. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên có vòng hoa là các đối tượng (của đề mục thiền). Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ tư của mặt trời nên được hành trì.
BJT 5Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trời di chuyển, trong khi sưởi ấm đám đông dân chúng. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên sưởi ấm thế gian luôn cả chư Thiên bằng tánh hạnh, giới đức, phận sự, và pháp hành, bằng các thiền, các sự giải thoát, các tầng định, các sự chứng đạt, các quyền, các lực, các chi phần đưa đến giác ngộ, các sự thiết lập niệm, các chánh tinh tấn, và các nền tảng của thần thông. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ năm của mặt trời nên được hành trì.
BJT 6Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trời di chuyển, bị lo sợ vì nỗi sợ hãi thần Rāhu (hiện tượng nhật thực). Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên nhìn thấy các chúng sanh bị vướng víu vào các nết hạnh xấu xa, khổ cảnh, sự thành tựu của nghiệp không giống nhau và khó tránh né, đọa xứ, và mạng lưới phiền não, bị trói buộc vào sự chằng chịt của tà kiến, bị rơi vào đường lối sai trái, đang thực hành đạo lộ xấu xa, và nên làm cho tâm ý bị kinh động với nỗi kinh động và sợ hãi lớn lao. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ sáu của mặt trời nên được hành trì.
BJT 7Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trời giúp cho nhìn thấy các sự việc tốt đẹp và xấu xa. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên giúp cho nhìn thấy các quyền, các lực, các chi phần đưa đến giác ngộ, các sự thiết lập niệm, các chánh tinh tấn, các nền tảng của thần thông, các pháp thuộc thế gian và xuất thế gian. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ bảy của mặt trời nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được trưởng lão Vaṅgasa nói đến:
‘Cũng giống như mặt trời, trong khi mọc lên, giúp cho nhìn thấy dáng vóc của các loài sinh vật, sự trong sạch và luôn cả sự không trong sạch, sự tốt đẹp và luôn cả sự xấu xa.
Tương tợ như thế, vị tỳ khưu có sự ghi nhớ về Giáo Pháp, giống như mặt trời đang mọc lên, giúp cho người bị vô minh che lấp nhìn thấy con đường có nhiều lối.’”
Câu hỏi về tính chất của mặt trời là thứ tám.
“Bhante nāgasena, ‘sūriyassa satta aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni satta aṅgāni gahetabbānī”ti?
“Yathā, mahārāja, sūriyo sabbaṁ udakaṁ parisoseti;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbakilesā anavasesaṁ parisosetabbā.
Idaṁ, mahārāja, sūriyassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, sūriyo tamandhakāraṁ vidhamati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbaṁ rāgatamaṁ dosatamaṁ mohatamaṁ mānatamaṁ diṭṭhitamaṁ kilesatamaṁ sabbaṁ duccaritatamaṁ vidhamayitabbaṁ.
Idaṁ, mahārāja, sūriyassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, sūriyo abhikkhaṇaṁ carati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena abhikkhaṇaṁ yoniso manasikāro kātabbo.
Idaṁ, mahārāja, sūriyassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, sūriyo raṁsimālī;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ārammaṇamālinā bhavitabbaṁ.
Idaṁ, mahārāja, sūriyassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, sūriyo mahājanakāyaṁ santāpento carati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ācārasīlaguṇavattappaṭipattiyā jhānavimokkhasamādhisamāpattiindriyabalabojjhaṅgasatipaṭṭhānasammappadhānaiddhipādehi sadevako loko santāpayitabbo.
Idaṁ, mahārāja, sūriyassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, sūriyo rāhubhayā bhīto carati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena duccaritaduggativisamakantāravipākavinipātakilesajālajaṭite diṭṭhisaṅghāṭapaṭimukke kupathapakkhande kummaggapaṭipanne satte disvā mahatā saṁvegabhayena mānasaṁ saṁvejetabbaṁ.
Idaṁ, mahārāja, sūriyassa chaṭṭhaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, sūriyo kalyāṇapāpake dasseti;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena indriyabalabojjhaṅgasatipaṭṭhānasammappadhānaiddhipādalokiyalokuttaradhammā dassetabbā.
Idaṁ, mahārāja, sūriyassa sattamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena vaṅgīsena—
‘Yathāpi sūriyo udayanto,
Rūpaṁ dasseti pāṇinaṁ;
Suciñca asuciñcāpi,
Kalyāṇañcāpi pāpakaṁ.
Tathā bhikkhu dhammadharo,
avijjāpihitaṁ janaṁ;
Pathaṁ dasseti vividhaṁ,
ādiccovudayaṁ yathā’”ti.
Sūriyaṅgapañho aṭṭhamo.
PTS cs 36 ‘Venerable Nāgasena, the seven qualities of the sun you say he ought to have, which are they?’
‘Just, O king, as the sun evaporates all water; just so, O king, should the strenuous Bhikshu, earnest in effort, cause all evil inclinations, without any exception, to dry up within him. This, O king, is the first quality of the sun he ought to have.
PTS cs 37 ‘And again, O king, as the sun dispels the darkness; just so, O king, should the strenuous Bhikshu, earnest in effort, dispel all the darkness of lust, and of anger, and of dullness, and of pride, and of heresy, and of evil, and of all unrighteousness. This, O king, is the second quality of the sun he ought to have.
PTS cs 38 ‘And again, O king, as the sun is always in motion; just so, O king, should the strenuous Bhikshu, earnest in effort, be ever thoughtful. This, PTS vp En 321 O king, is the third quality of the sun he ought to have.
PTS cs 39 ‘And again, O king, as the sun has a halo of rays; just so, O king, should the strenuous Bhikshu, earnest in effort, have a halo of meditation. This, O king, is the fourth quality of the sun he ought to have.
PTS cs 40 ‘And again, O king, as the sun continually warms multitudes of people; just so, O king, should the strenuous Bhikshu, earnest in effort, rejoice the whole world of gods and men with good conduct, and righteousness, and virtue PTS vp Pali 390 , and the performance of duty, and with the Ghānas, and the Vimokkhas, and Samādhi, and the Samāpattis (various modes of transcendental meditation or ecstacy), and with the five moral powers, and the seven kinds of wisdom, and the four modes of being mindful and self-possessed, and the fourfold great struggle against evil, and the pursuit of the four roads to saintship. This, O king, is the fifth quality of the sun he ought to have.
PTS cs 41 ‘And again, O king, as the sun is terrified with the fear of Rāhu (the demon of eclipses); just so, O king, should the strenuous Bhikshu, earnest in effort, seeing how beings are entangled in the waste wildernesses of evil life and rebirth in states of woe, caught in the net of the mournful results here of evil done in former births, or of punishment in purgatory, or of evil inclinations, terrify his mind with a great anxiety and fear. This, O king, is the sixth quality of the sun he ought to have.
PTS cs 42 ‘And again, O king, as the sun makes manifest the evil and the good; just so, O king, should the strenuous Bhikshu, earnest in effort, make manifest PTS vp En 322 The moral powers, and the kinds of wisdom, and the modes of being mindful and self-possessed, and the struggle against evil, and the paths to saintship, and all qualities temporal and spiritual. This, O king, is the seventh quality of the sun he ought to have. For it was said, O king, by Vaṅgīsa, the Elder:
“As the rising sun makes plain to all that live
Forms pure and impure, forms both good and bad,
So should the Bhikshu, like the rising orb,
Bearing the scriptures ever in his mind,
Make manifest to men, in ignorance blind,
The many-sided Noble Path of bliss.”’
BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài nói là: ‘Bảy tính chất của mặt trời nên được hành trì,’ bảy tính chất nên được hành trì ấy là các điều nào?”
“Tâu đại vương, giống như mặt trời khiến cho tất cả nước khô kiệt. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên làm cho tất cả phiền não khô kiệt, không còn dư sót. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhất của mặt trời nên được hành trì.
BJT 2Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trời tiêu diệt bóng đêm. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên tiêu diệt tất cả sự tối tăm của ái luyến, sự tối tăm của sân hận, sự tối tăm của si mê, sự tối tăm của ngã mạn, sự tối tăm của tà kiến, sự tối tăm của phiền não, tất cả sự tối tăm của các ác hạnh. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhì của mặt trời nên được hành trì.
BJT 3Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trời di chuyển một cách liên tục. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên thực hiện sự tác ý đúng đường lối một cách liên tục. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ ba của mặt trời nên được hành trì.
BJT 4Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trời có vòng hoa ánh sáng. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên có vòng hoa là các đối tượng (của đề mục thiền). Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ tư của mặt trời nên được hành trì.
BJT 5Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trời di chuyển, trong khi sưởi ấm đám đông dân chúng. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên sưởi ấm thế gian luôn cả chư Thiên bằng tánh hạnh, giới đức, phận sự, và pháp hành, bằng các thiền, các sự giải thoát, các tầng định, các sự chứng đạt, các quyền, các lực, các chi phần đưa đến giác ngộ, các sự thiết lập niệm, các chánh tinh tấn, và các nền tảng của thần thông. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ năm của mặt trời nên được hành trì.
BJT 6Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trời di chuyển, bị lo sợ vì nỗi sợ hãi thần Rāhu (hiện tượng nhật thực). Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên nhìn thấy các chúng sanh bị vướng víu vào các nết hạnh xấu xa, khổ cảnh, sự thành tựu của nghiệp không giống nhau và khó tránh né, đọa xứ, và mạng lưới phiền não, bị trói buộc vào sự chằng chịt của tà kiến, bị rơi vào đường lối sai trái, đang thực hành đạo lộ xấu xa, và nên làm cho tâm ý bị kinh động với nỗi kinh động và sợ hãi lớn lao. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ sáu của mặt trời nên được hành trì.
BJT 7Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, mặt trời giúp cho nhìn thấy các sự việc tốt đẹp và xấu xa. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên giúp cho nhìn thấy các quyền, các lực, các chi phần đưa đến giác ngộ, các sự thiết lập niệm, các chánh tinh tấn, các nền tảng của thần thông, các pháp thuộc thế gian và xuất thế gian. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ bảy của mặt trời nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được trưởng lão Vaṅgasa nói đến:
‘Cũng giống như mặt trời, trong khi mọc lên, giúp cho nhìn thấy dáng vóc của các loài sinh vật, sự trong sạch và luôn cả sự không trong sạch, sự tốt đẹp và luôn cả sự xấu xa.
Tương tợ như thế, vị tỳ khưu có sự ghi nhớ về Giáo Pháp, giống như mặt trời đang mọc lên, giúp cho người bị vô minh che lấp nhìn thấy con đường có nhiều lối.’”
Câu hỏi về tính chất của mặt trời là thứ tám.
“Bhante nāgasena, ‘sūriyassa satta aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni satta aṅgāni gahetabbānī”ti?
“Yathā, mahārāja, sūriyo sabbaṁ udakaṁ parisoseti;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbakilesā anavasesaṁ parisosetabbā.
Idaṁ, mahārāja, sūriyassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, sūriyo tamandhakāraṁ vidhamati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbaṁ rāgatamaṁ dosatamaṁ mohatamaṁ mānatamaṁ diṭṭhitamaṁ kilesatamaṁ sabbaṁ duccaritatamaṁ vidhamayitabbaṁ.
Idaṁ, mahārāja, sūriyassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, sūriyo abhikkhaṇaṁ carati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena abhikkhaṇaṁ yoniso manasikāro kātabbo.
Idaṁ, mahārāja, sūriyassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, sūriyo raṁsimālī;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ārammaṇamālinā bhavitabbaṁ.
Idaṁ, mahārāja, sūriyassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, sūriyo mahājanakāyaṁ santāpento carati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ācārasīlaguṇavattappaṭipattiyā jhānavimokkhasamādhisamāpattiindriyabalabojjhaṅgasatipaṭṭhānasammappadhānaiddhipādehi sadevako loko santāpayitabbo.
Idaṁ, mahārāja, sūriyassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, sūriyo rāhubhayā bhīto carati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena duccaritaduggativisamakantāravipākavinipātakilesajālajaṭite diṭṭhisaṅghāṭapaṭimukke kupathapakkhande kummaggapaṭipanne satte disvā mahatā saṁvegabhayena mānasaṁ saṁvejetabbaṁ.
Idaṁ, mahārāja, sūriyassa chaṭṭhaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, sūriyo kalyāṇapāpake dasseti;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena indriyabalabojjhaṅgasatipaṭṭhānasammappadhānaiddhipādalokiyalokuttaradhammā dassetabbā.
Idaṁ, mahārāja, sūriyassa sattamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena vaṅgīsena—
‘Yathāpi sūriyo udayanto,
Rūpaṁ dasseti pāṇinaṁ;
Suciñca asuciñcāpi,
Kalyāṇañcāpi pāpakaṁ.
Tathā bhikkhu dhammadharo,
avijjāpihitaṁ janaṁ;
Pathaṁ dasseti vividhaṁ,
ādiccovudayaṁ yathā’”ti.
Sūriyaṅgapañho aṭṭhamo.