BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài nói là: ‘Năm tính chất của biển cả nên được hành trì,’ năm tính chất nên được hành trì ấy là các điều nào?”
“Tâu đại vương, giống như biển cả không sống chung với xác chết. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập không nên sống chung với luyến ái, sân hận, si mê, ngã mạn, tà kiến, gièm pha, thù oán, ganh tỵ, bỏn xẻn, gian trá, xảo quyệt, lừa đảo, không hài hòa, hạnh kiểm xấu, và các bợn nhơ phiền não. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhất của biển cả nên được hành trì.
BJT 2Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, biển cả, trong khi cất giữ sự tích lũy nhiều loại châu báu là ngọc trai, ngọc ma-ni, ngọc bích, xà cừ, đá quý, san hô, pha-lê, bạc, vàng, ngọc ru-by, ngọc mắt mèo, thì che đậy lại, không vung vãi ở bên ngoài. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập, sau khi chứng đắc nhiều loại châu báu đức hạnh là Đạo, Quả, thiền, sự Giải Thoát, định và sự chứng đạt, Minh Sát và sáu Thắng Trí thì nên che giấu, không nên đưa ra bên ngoài. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhì của biển cả nên được hành trì.
BJT 3Tâu đại vương, còn có điều khác nữa biển cả sống chung với các chúng sanh to lớn vĩ đại. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên sống nương tựa vào vị đồng Phạm hạnh, là người bạn tốt lành, ít ham muốn, tự biết đủ, nói về pháp từ khước, có lối sống giảm thiểu, hội đủ tánh hạnh, có liêm sỉ, khéo cư xử, đáng kính, đáng trọng, vị tuyên thuyết, có sự nhẫn nại với lời nói, vị la rầy, có sự chê trách điều xấu, vị giáo giới, vị giáo hóa, vị giải thích, vị chỉ dạy, vị thức tỉnh, vị khuyến khích, vị tạo niềm phấn khởi. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ ba của biển cả nên được hành trì.
BJT 4Tâu đại vương, còn có điều khác nữa biển cả mặc dầu được làm đầy bởi trăm ngàn con sông như là Gaṅgā, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, Mahī, v.v… chứa đựng nước nguồn, và bởi các cơn mưa ở không trung, cũng không tràn qua khỏi bờ của nó. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập không nên thực hiện việc vi phạm các điều học một cách cố ý vì lý do lợi lộc, tôn vinh, danh tiếng, đảnh lễ, kính nể, cúng dường, thậm chí có nguyên nhân là mạng sống. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ tư của biển cả nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được đức Thế Tôn, vị Trời vượt trội các vị Trời, nói đến:
‘Này Pahārāda, cũng giống như đại dương có pháp bền vững không tràn qua khỏi bờ, này Pahārāda, tương tợ y như thế điều học nào đã được Ta quy định cho các đệ tử, các đệ tử của Ta, dầu có nguyên nhân là mạng sống, cũng không vi phạm điều ấy.’
BJT 5Tâu đại vương, còn có điều khác nữa biển cả không bị tràn đầy bởi tất cả các dòng sông Gaṅgā, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, Mahī, và bởi các cơn mưa ở không trung. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập không nên được thỏa mãn với việc đọc tụng, việc vấn hỏi, việc nghe, việc xác định, việc nhận thức, việc đã được chuyên sâu về Luật và Vi Diệu Pháp, việc tranh luận về Kinh, sự quy định từ, sự liên kết từ, sự phân tích từ, và Giáo Pháp cao quý của đấng Chiến Thắng gồm chín thể loại. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ năm của biển cả nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được đức Thế Tôn, vị Trời vượt trội các vị Trời, nói đến ở Bổn Sanh Sutasoma:
‘Giống như ngọn lửa đang thiêu đốt cỏ và củi, hoặc là biển cả không được thỏa mãn với những dòng sông, này vị vua hạng nhất, y theo như vậy những bậc sáng trí này, sau khi lắng nghe, không được thỏa mãn với điều đã được khéo nói.’”
Câu hỏi về tính chất của biển cả là thứ mười.
Phẩm Biển Cả là phẩm thứ nhì.
“Bhante nāgasena, ‘samuddassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?
“Yathā, mahārāja, mahāsamuddo matena kuṇapena saddhiṁ na saṁvasati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena rāgadosamohamānadiṭṭhimakkhapaḷāsaissāmacchariyamāyāsāṭheyyakuṭilavisamaduccaritakilesamalehi saddhiṁ na saṁvasitabbaṁ.
Idaṁ, mahārāja, samuddassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, mahāsamuddo muttāmaṇiveḷuriyasaṅkhasilāpavāḷaphalikamaṇivividharatananicayaṁ dhārento pidahati, na bahi vikirati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena maggaphalajhānavimokkhasamādhisamāpattivipassanābhiññāvividhaguṇaratanāni adhigantvā pidahitabbāni, na bahi nīharitabbāni.
Idaṁ, mahārāja, samuddassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, mahāsamuddo mahantehi mahābhūtehi saddhiṁ saṁvasati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena appicchaṁ santuṭṭhaṁ dhutavādaṁ sallekhavuttiṁ ācārasampannaṁ lajjiṁ pesalaṁ garuṁ bhāvanīyaṁ vattāraṁ vacanakkhamaṁ codakaṁ pāpagarahiṁ ovādakaṁ anusāsakaṁ viññāpakaṁ sandassakaṁ samādapakaṁ samuttejakaṁ sampahaṁsakaṁ kalyāṇamittaṁ sabrahmacāriṁ nissāya vasitabbaṁ.
Idaṁ, mahārāja, mahāsamuddassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, mahāsamuddo navasalilasampuṇṇāhi gaṅgāyamunāaciravatīsarabhūmahīādīhi nadīsatasahassehi antalikkhe saliladhārāhi ca pūritopi sakaṁ velaṁ nātivattati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lābhasakkārasilokavandanamānanapūjanakāraṇā jīvitahetupi sañcicca sikkhāpadavītikkamo na karaṇīyo.
Idaṁ, mahārāja, mahāsamuddassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena—
‘Seyyathāpi, mahārāja, mahāsamuddo ṭhitadhammo velaṁ nātikkamati;
evameva kho, mahārāja, yaṁ mayā sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ, taṁ mama sāvakā jīvitahetupi nātikkamantī’ti.
Puna caparaṁ, mahārāja, mahāsamuddo sabbasavantīhi gaṅgāyamunāaciravatīsarabhūmahīhi antalikkhe udakadhārāhipi na paripūrati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uddesaparipucchāsavanadhāraṇavinicchayaabhidhammavinayagāḷhasuttantaviggahapadanikkhepapadasandhi padavibhattinavaṅgajinasāsanavaraṁ suṇantenāpi na tappitabbaṁ.
Idaṁ, mahārāja, mahāsamuddassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena sutasomajātake—
‘Aggi yathā tiṇakaṭṭhaṁ dahanto,
Na tappati sāgaro vā nadīhi;
Evampi ce paṇḍitā rājaseṭṭha,
Sutvā na tappanti subhāsitenā’”ti.
Samuddaṅgapañho dasamo.
Samuddavaggo dutiyo.
Tassuddānaṁ
Lābulatā ca padumaṁ,
bījaṁ sālakalyāṇikā;
Nāvā ca nāvālagganaṁ,
kūpo niyāmako tathā;
Kammakāro samuddo ca,
vaggo tena pavuccatīti.
PTS vp En 303 PTS cs 18 PTS vp Pali 380 ‘Venerable Nāgasena, those five qualities of the sea you say he ought to take, which are they?’
‘Just, O king, as the sea brooks no contact with a corpse ; just so, O king, should the strenuous Bhikshu, earnest in effort, brook no association with the stains of evil—lust and malice and dullness and pride and delusion, concealing the faults one has and claiming virtues one has not, envy and avarice, deceit and treachery and trickiness, wickedness and sinfulness of life. This, O king, is the first quality of the sea he ought to have.
PTS cs 19 ‘And again, O king, just as the sea carries within it stores of all kinds of gems—pearls and diamonds and cat’s-eyes, and chank shells, and quartz, and coral, and crystal, but conceals them all; just so, O king, should the strenuous Bhikshu, earnest in effort, though he have attained to the various gems of character—the Path, and the Fruits PTS vp En 304 Thereof, and the four Ghānas, and the eight Vimokkhas, and Samādhi, and the five Attainments (forms of ecstatic contemplation and Insight), and the six forms of Transcendental Knowledge —conceal them and not bring them to the light. This, O king, is the second quality of the sea he ought to have.
PTS cs 20 ‘And again, O king, just as the sea associates with mighty creatures; just so, O king, should the strenuous Bhikshu, earnest in effort, associate himself with a fellow-disciple who desires little and is contented, who is pure in speech, whose conduct is directed to the eradication of evil, who is given to righteousness, modest, amiable, dignified, venerable, a speaker of profitable words, meek, one who will point out his associate’s faults, and blame him when he does wrong, clever in admonition, in instruction, and in education, able to arouse, to incite, and to gladden—with such a man as a friend, in righteousness should he dwell. This, O king, is the third quality of the sea he ought to have.
PTS cs 21 ‘And again, O king, as the sea, though filled with the fresh water brought down by the Ganges, and the Jumna, and the Aciravatī, and the Sarabhū, and the Mahī, and by other rivers a hundred thousand in number, and by the rains of heaven, yet PTS vp En 305 never overflows its shore; just so, O king, should the strenuous Bhikshu, earnest in effort, never consciously transgress the precepts for the sake of support, or fame, or praise, or salutations, or reverence, or honour—no! not even for his life. This, O king, is the fourth of the qualities of the sea he ought to have. PTS vp Pali 381 For it was said, O king, by the Blessed One, the god over all gods:
“Just, O king, as the great ocean has fixity as its characteristic, and never overflows its shores; just so, O king, should my disciples never overstep the regulations I have laid down for them—no! not even to save themselves alive.”
PTS cs 22 ‘And again, O king, as the sea is not filled even by all the rivers—the Ganges, and the Jumna, and the Aciravatī, and the Sarabhū, and the Mahī—nor by the rains from heaven; just so, O king, should PTS vp En 306 The strenuous Bhikshu, earnest in effort, never be satisfied with receiving instruction, with asking and answering questions, with listening to the word, and learning it by heart, and examining into it, with hearing the Abhidhamma and the Vinaya, and the deep sayings of the Suttas, with analysis of forms, with learning the rules of right composition, conjunction, and grammatical construction, with listening to the ninefold teaching of the Conqueror. This, O king, is the fifth quality of the sea he ought to have. For it was said, O king, by the Blessed One, the god over all gods, in the Sutasoma Jātaka:
“Just as the fire, in burning grass and sticks,
Is never satisfied, nor the great sea
Filled with the waters of all streams that flow—
So are these students wise, O king of kings,
Listening, ne’er sated with the words of truth.”’
Here ends the Second Chapter.
BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài nói là: ‘Năm tính chất của biển cả nên được hành trì,’ năm tính chất nên được hành trì ấy là các điều nào?”
“Tâu đại vương, giống như biển cả không sống chung với xác chết. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập không nên sống chung với luyến ái, sân hận, si mê, ngã mạn, tà kiến, gièm pha, thù oán, ganh tỵ, bỏn xẻn, gian trá, xảo quyệt, lừa đảo, không hài hòa, hạnh kiểm xấu, và các bợn nhơ phiền não. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhất của biển cả nên được hành trì.
BJT 2Tâu đại vương, còn có điều khác nữa, biển cả, trong khi cất giữ sự tích lũy nhiều loại châu báu là ngọc trai, ngọc ma-ni, ngọc bích, xà cừ, đá quý, san hô, pha-lê, bạc, vàng, ngọc ru-by, ngọc mắt mèo, thì che đậy lại, không vung vãi ở bên ngoài. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập, sau khi chứng đắc nhiều loại châu báu đức hạnh là Đạo, Quả, thiền, sự Giải Thoát, định và sự chứng đạt, Minh Sát và sáu Thắng Trí thì nên che giấu, không nên đưa ra bên ngoài. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ nhì của biển cả nên được hành trì.
BJT 3Tâu đại vương, còn có điều khác nữa biển cả sống chung với các chúng sanh to lớn vĩ đại. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập nên sống nương tựa vào vị đồng Phạm hạnh, là người bạn tốt lành, ít ham muốn, tự biết đủ, nói về pháp từ khước, có lối sống giảm thiểu, hội đủ tánh hạnh, có liêm sỉ, khéo cư xử, đáng kính, đáng trọng, vị tuyên thuyết, có sự nhẫn nại với lời nói, vị la rầy, có sự chê trách điều xấu, vị giáo giới, vị giáo hóa, vị giải thích, vị chỉ dạy, vị thức tỉnh, vị khuyến khích, vị tạo niềm phấn khởi. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ ba của biển cả nên được hành trì.
BJT 4Tâu đại vương, còn có điều khác nữa biển cả mặc dầu được làm đầy bởi trăm ngàn con sông như là Gaṅgā, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, Mahī, v.v… chứa đựng nước nguồn, và bởi các cơn mưa ở không trung, cũng không tràn qua khỏi bờ của nó. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập không nên thực hiện việc vi phạm các điều học một cách cố ý vì lý do lợi lộc, tôn vinh, danh tiếng, đảnh lễ, kính nể, cúng dường, thậm chí có nguyên nhân là mạng sống. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ tư của biển cả nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được đức Thế Tôn, vị Trời vượt trội các vị Trời, nói đến:
‘Này Pahārāda, cũng giống như đại dương có pháp bền vững không tràn qua khỏi bờ, này Pahārāda, tương tợ y như thế điều học nào đã được Ta quy định cho các đệ tử, các đệ tử của Ta, dầu có nguyên nhân là mạng sống, cũng không vi phạm điều ấy.’
BJT 5Tâu đại vương, còn có điều khác nữa biển cả không bị tràn đầy bởi tất cả các dòng sông Gaṅgā, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, Mahī, và bởi các cơn mưa ở không trung. Tâu đại vương, tương tợ y như thế vị hành giả thiết tha tu tập không nên được thỏa mãn với việc đọc tụng, việc vấn hỏi, việc nghe, việc xác định, việc nhận thức, việc đã được chuyên sâu về Luật và Vi Diệu Pháp, việc tranh luận về Kinh, sự quy định từ, sự liên kết từ, sự phân tích từ, và Giáo Pháp cao quý của đấng Chiến Thắng gồm chín thể loại. Tâu đại vương, điều này là tính chất thứ năm của biển cả nên được hành trì. Tâu đại vương, điều này cũng đã được đức Thế Tôn, vị Trời vượt trội các vị Trời, nói đến ở Bổn Sanh Sutasoma:
‘Giống như ngọn lửa đang thiêu đốt cỏ và củi, hoặc là biển cả không được thỏa mãn với những dòng sông, này vị vua hạng nhất, y theo như vậy những bậc sáng trí này, sau khi lắng nghe, không được thỏa mãn với điều đã được khéo nói.’”
Câu hỏi về tính chất của biển cả là thứ mười.
Phẩm Biển Cả là phẩm thứ nhì.
“Bhante nāgasena, ‘samuddassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?
“Yathā, mahārāja, mahāsamuddo matena kuṇapena saddhiṁ na saṁvasati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena rāgadosamohamānadiṭṭhimakkhapaḷāsaissāmacchariyamāyāsāṭheyyakuṭilavisamaduccaritakilesamalehi saddhiṁ na saṁvasitabbaṁ.
Idaṁ, mahārāja, samuddassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, mahāsamuddo muttāmaṇiveḷuriyasaṅkhasilāpavāḷaphalikamaṇivividharatananicayaṁ dhārento pidahati, na bahi vikirati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena maggaphalajhānavimokkhasamādhisamāpattivipassanābhiññāvividhaguṇaratanāni adhigantvā pidahitabbāni, na bahi nīharitabbāni.
Idaṁ, mahārāja, samuddassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, mahāsamuddo mahantehi mahābhūtehi saddhiṁ saṁvasati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena appicchaṁ santuṭṭhaṁ dhutavādaṁ sallekhavuttiṁ ācārasampannaṁ lajjiṁ pesalaṁ garuṁ bhāvanīyaṁ vattāraṁ vacanakkhamaṁ codakaṁ pāpagarahiṁ ovādakaṁ anusāsakaṁ viññāpakaṁ sandassakaṁ samādapakaṁ samuttejakaṁ sampahaṁsakaṁ kalyāṇamittaṁ sabrahmacāriṁ nissāya vasitabbaṁ.
Idaṁ, mahārāja, mahāsamuddassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Puna caparaṁ, mahārāja, mahāsamuddo navasalilasampuṇṇāhi gaṅgāyamunāaciravatīsarabhūmahīādīhi nadīsatasahassehi antalikkhe saliladhārāhi ca pūritopi sakaṁ velaṁ nātivattati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lābhasakkārasilokavandanamānanapūjanakāraṇā jīvitahetupi sañcicca sikkhāpadavītikkamo na karaṇīyo.
Idaṁ, mahārāja, mahāsamuddassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena—
‘Seyyathāpi, mahārāja, mahāsamuddo ṭhitadhammo velaṁ nātikkamati;
evameva kho, mahārāja, yaṁ mayā sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ, taṁ mama sāvakā jīvitahetupi nātikkamantī’ti.
Puna caparaṁ, mahārāja, mahāsamuddo sabbasavantīhi gaṅgāyamunāaciravatīsarabhūmahīhi antalikkhe udakadhārāhipi na paripūrati;
evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uddesaparipucchāsavanadhāraṇavinicchayaabhidhammavinayagāḷhasuttantaviggahapadanikkhepapadasandhi padavibhattinavaṅgajinasāsanavaraṁ suṇantenāpi na tappitabbaṁ.
Idaṁ, mahārāja, mahāsamuddassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena sutasomajātake—
‘Aggi yathā tiṇakaṭṭhaṁ dahanto,
Na tappati sāgaro vā nadīhi;
Evampi ce paṇḍitā rājaseṭṭha,
Sutvā na tappanti subhāsitenā’”ti.
Samuddaṅgapañho dasamo.
Samuddavaggo dutiyo.
Tassuddānaṁ
Lābulatā ca padumaṁ,
bījaṁ sālakalyāṇikā;
Nāvā ca nāvālagganaṁ,
kūpo niyāmako tathā;
Kammakāro samuddo ca,
vaggo tena pavuccatīti.