Đức vua đã nói rằng: “Thưa ngài Nāgasena, có phải là có đức Phật?”
“Tâu đại vương, đúng vậy. Có đức Phật.”
“Thưa ngài, có thể nào chỉ cho thấy đức Phật là ‘chỗ này hay chỗ này’ không?”
“Tâu đại vương, đức Thế Tôn đã viên tịch Niết Bàn ở cảnh giới Niết Bàn không còn dư sót. Không thể nào chỉ cho thấy đức Thế Tôn là ‘chỗ này hay chỗ này.’”
“Xin ngài cho ví dụ.”
“Tâu đại vương, đại vương nghĩ gì về điều này? Ngọn lửa của đống lửa lớn đang cháy đã bị diệt tắt, có thể nào chỉ cho thấy ngọn lửa ấy là ‘chỗ này hay chỗ này’ không?”
“Thưa ngài, không.” Ngọn lừa ấy đã tắt, đã đi đến trạng thái không còn được nhận biết.”
“Tâu đại vương, tương tợ y như thế đức Thế Tôn đã viên tịch Niết Bàn ở cảnh giới Niết Bàn không còn dư sót. Đức Thế Tôn đã diệt tắt, không thể nào chỉ cho thấy là ‘chỗ này hay chỗ này. Tâu đại vương, tuy nhiên có thể chỉ cho thấy đức Thế Tôn bởi tổng thể các Pháp. Tâu đại vương, bởi vì Pháp đã được thuyết giảng bởi đức Thế Tôn.”
“Thưa ngài Nāgasena, ngài thật khôn khéo.”
Phẩm Đức Phật là thứ năm.
Rājā āha—
“bhante nāgasena, buddho atthī”ti?
“Āma, mahārāja, bhagavā atthī”ti.
“Sakkā pana, bhante nāgasena, buddho nidassetuṁ idha vā idha vā”ti?
“Parinibbuto, mahārāja, bhagavā anupādisesāya nibbānadhātuyā, na sakkā bhagavā nidassetuṁ ‘idha vā idha vā’”ti.
“Opammaṁ karohī”ti.
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, mahato aggikkhandhassa jalamānassa yā acci atthaṅgatā, sakkā sā acci dassetuṁ ‘idha vā idha vā’”ti?
“Na hi, bhante, niruddhā sā acci appaññattiṁ gatā”ti.
“Evameva kho, mahārāja, bhagavā anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbuto atthaṅgato, na sakkā bhagavā nidassetuṁ ‘idha vā idha vā’ti, dhammakāyena pana kho, mahārāja, sakkā bhagavā nidassetuṁ.
Dhammo hi, mahārāja, bhagavatā desito”ti.
“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
Buddhanidassanapañho dasamo.
Buddhavaggo pañcamo.
Imasmiṁ vagge dasa pañhā.
PTS cs 10 The king said: ‘Is there such a person as the Buddha, Nāgasena?’
‘Yes.’
‘Can he then, Nāgasena, be pointed out as being here or there?’
‘The Blessed One, O king, has passed away by that kind of passing away in which nothing remains which could tend to the formation of another PTS vp En 114 individual. It is not possible to point out the Blessed One as being here or there.’
‘Give me an illustration.’
‘Now what do you think, O king? When there is a great body of fire blazing, is it possible to point out any one flame that has gone out, that it is here or there?’
‘No, Sir. That flame has ceased, it has vanished.’
‘Just so, great king, has the Blessed One passed away by that kind of passing away in which no root remains for the formation of another individual. The Blessed One has come to an end, and it cannot be pointed out of him, that he is here or there. But in the body of his doctrine he can, O king, be pointed out. For the doctrine was preached by the Blessed One?’
‘Very good, Nāgasena!’
Here ends the Fifth Chapter.
Đức vua đã nói rằng: “Thưa ngài Nāgasena, có phải là có đức Phật?”
“Tâu đại vương, đúng vậy. Có đức Phật.”
“Thưa ngài, có thể nào chỉ cho thấy đức Phật là ‘chỗ này hay chỗ này’ không?”
“Tâu đại vương, đức Thế Tôn đã viên tịch Niết Bàn ở cảnh giới Niết Bàn không còn dư sót. Không thể nào chỉ cho thấy đức Thế Tôn là ‘chỗ này hay chỗ này.’”
“Xin ngài cho ví dụ.”
“Tâu đại vương, đại vương nghĩ gì về điều này? Ngọn lửa của đống lửa lớn đang cháy đã bị diệt tắt, có thể nào chỉ cho thấy ngọn lửa ấy là ‘chỗ này hay chỗ này’ không?”
“Thưa ngài, không.” Ngọn lừa ấy đã tắt, đã đi đến trạng thái không còn được nhận biết.”
“Tâu đại vương, tương tợ y như thế đức Thế Tôn đã viên tịch Niết Bàn ở cảnh giới Niết Bàn không còn dư sót. Đức Thế Tôn đã diệt tắt, không thể nào chỉ cho thấy là ‘chỗ này hay chỗ này. Tâu đại vương, tuy nhiên có thể chỉ cho thấy đức Thế Tôn bởi tổng thể các Pháp. Tâu đại vương, bởi vì Pháp đã được thuyết giảng bởi đức Thế Tôn.”
“Thưa ngài Nāgasena, ngài thật khôn khéo.”
Phẩm Đức Phật là thứ năm.
Rājā āha—
“bhante nāgasena, buddho atthī”ti?
“Āma, mahārāja, bhagavā atthī”ti.
“Sakkā pana, bhante nāgasena, buddho nidassetuṁ idha vā idha vā”ti?
“Parinibbuto, mahārāja, bhagavā anupādisesāya nibbānadhātuyā, na sakkā bhagavā nidassetuṁ ‘idha vā idha vā’”ti.
“Opammaṁ karohī”ti.
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, mahato aggikkhandhassa jalamānassa yā acci atthaṅgatā, sakkā sā acci dassetuṁ ‘idha vā idha vā’”ti?
“Na hi, bhante, niruddhā sā acci appaññattiṁ gatā”ti.
“Evameva kho, mahārāja, bhagavā anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbuto atthaṅgato, na sakkā bhagavā nidassetuṁ ‘idha vā idha vā’ti, dhammakāyena pana kho, mahārāja, sakkā bhagavā nidassetuṁ.
Dhammo hi, mahārāja, bhagavatā desito”ti.
“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
Buddhanidassanapañho dasamo.
Buddhavaggo pañcamo.
Imasmiṁ vagge dasa pañhā.