Tôi nghe như vầy:
Một thời đức Phật trú tại vườn Nai trong rừng Quỷ, núi Thi-mục-ma-la, nước Bạt-kỳ.
Bấy giờ, gia chủ, ông của Na-ưu-la, đi đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, ngồi lui qua một bên. Giây lát ông rời khỏi chỗ ngồi, bạch Thế Tôn rằng:
“Tuổi con ngày đã suy yếu, lại mang tật bệnh, có nhiều điều ưu não. Nguyện xin Thế Tôn tùy thời dạy dỗ khiến cho chúng sanh được lâu dài an ổn.”
Bấy giờ, Thế Tôn bảo Gia chủ rằng:
“Như những gì ông đã nói, thân có nhiều lo sợ, đau đớn, nào đáng để cậy nương. Nó chỉ có lớp da mỏng bao phủ lên. Trưởng giả nên biết, ai ỷ tựa vào thân này, để có thể thấy được cái vui trong chốc lát, đó là tâm niệm của kẻ ngu, chứ không phải là điều quí của người trí. Cho nên, này Trưởng giả, dù thân có bệnh, nhưng không để tâm bệnh. Như vậy, này Trưởng giả, hãy học điều này.”
Trưởng giả sau khi nghe Phật nói những điều này, từ chỗ ngồi đứng dậy, làm lễ sát chân Thế Tôn, rồi ra về.
Bấy giờ, Trưởng giả lại tự nghĩ: “Nay ta có thể đến chỗ Tôn giả Xá-lợi-phất để hỏi nghĩa này.”
Lúc đó, Xá-lợi-phất đang ngồi dưới gốc cây cách đó không xa. Ông của Na-ưu-la đến chỗ Xá-lợi-phất, đảnh lễ sát chân, rồi ngồi sang một bên.
Bấy giờ, Xá-lợi-phất hỏi trưởng giả:
“Hôm nay, Trưởng giả nhan sắc tươi vui, các căn tịch tĩnh, ắt có lý do. Này Trưởng giả, chắc ông đã nghe pháp từ Phật phải không?”
Lúc đó, trưởng giả bạch Xá-lợi-phất rằng:
“Thế nào, Tôn giả Xá-lợi-phất, làm sao mặt mày không tươi vui được? Vì sao vậy? Vì con đã được Thế Tôn đem pháp cam lồ tưới rót vào lòng.”
Trưởng giả thưa tiếp:
“Bạch Tôn giả Xá-lợi-phất, con đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, rồi ngồi sang một bên. Lúc ấy con bạch Thế Tôn rằng: ‘Tuổi con đã lớn, suy yếu, thường mang tật bệnh, khổ đau nhiều điều không thể kể xiết. Nguyện xin Thế Tôn phân biệt thân này khiến tất cả chúng sanh đều được sự an ổn này.’ Lúc ấy, Thế Tôn liền bảo con rằng: ‘Thật vậy, Trưởng giả! Thân này nhiều sợ hãi, khổ đau, chỉ có lớp da mỏng bao phủ. Trưởng giả nên biết, ai ỷ tựa vào thân này để có thể thấy được cái vui trong chốc lát, không biết lâu dài phải chịu vô lượng khổ. Cho nên, này Trưởng giả, ở đây dù thân có hoạn, nhưng không để tâm tai hoạn. Như vậy, này Trưởng giả, hãy học điều này.’ Thế Tôn đem pháp cam lồ này tưới rót vào lòng con.”
Xá-lợi-phất nói:
“Thế nào, Trưởng giả, sao không hỏi thêm Như Lai nghĩa này? Thế nào là thân có hoạn, tâm không hoạn? Thế nào là thân có bệnh, tâm không bệnh? “
Trưởng giả bạch Xá-lợi-phất rằng:
“Đúng là con đã không đem việc này hỏi thêm Thế Tôn, thân có hoạn, tâm có hoạn; thân có hoạn, tâm không hoạn. Tôn giả Xá-lợi-phất, chắc ngài biết việc này, mong phân biệt đầy đủ.”
Xá-lợi-phất nói:
“Hãy lắng nghe, lắng nghe và suy nghĩ kỹ! Tôi sẽ vì ông mà diễn rộng nghĩa này.”
Đáp:
“Xin vâng.”
Xá-lợi-phất bảo Trưởng giả:
“Này Gia chủ, người phàm phu không gặp Thánh Nhân, không lãnh thọ Thánh giáo, không theo lời giáo huấn, cũng không gặp thiện tri thức, không theo hầu thiện tri thức; nên chúng chấp sắc là ngã, sắc là của ngã, ngã là của sắc; trong sắc có ngã, trong ngã có sắc; sắc kia, sắc ta cùng hòa họp một chỗ. Sắc kia sắc ta vì đã tập họp một chỗ, bấy giờ sắc bị bại hoại, di chuyển không dừng, ở đó lại sinh khởi sầu lo, khổ não. Đối với thọ, tưởng, hành, thức đều nhận thấy ngã có... thức, trong thức có ngã, trong ngã có thức; thức kia, thức ta hòa họp một chỗ. Thức kia, thức ta vì đã hòa họp một chỗ, nên khi thức bị bại hoại, di chuyển không dừng, ở đó lại sinh khởi sầu lo, khổ não. Như vậy, này Trưởng giả, thân cũng có hoạn, tâm cũng có hoạn.”
Trưởng giả hỏi Xá-lợi-phất:
“Thế nào là thân có hoạn, tâm không hoạn?”
Xá-lợi-phất nói:
“Trưởng giả, ở đây đệ tử Hiền thánh thừa sự Thánh hiền, tu hành cấm pháp, cùng theo hầu thiện tri thức, gần gũi thiện tri thức. Vị ấy không quán thấy ngã có sắc, không thấy trong sắc có ngã, trong ngã có sắc, không thấy sắc là của ngã, ngã là của sắc; mà sắc kia di chuyển không dừng. Khi sắc kia chuyển dịch, vị ấy không sinh ra sầu lo khổ não đối với tai hoạn của sắc. Cũng lại không thấy thọ, tưởng, hành, thức; không thấy trong thức có ngã, trong ngã có thức; cũng không thấy thức là của ngã, cũng không thấy ngã là của thức. Thức kia, thức ta hội họp một chỗ; mà khi thức bị bại hoại, ở đây không sinh khởi sầu lo, khổ não. Như vậy, này Trưởng giả, thân có hoạn mà tâm không hoạn.
“Như vậy, này Trưởng giả, nên tu tập điều này, quên thân, trừ tâm, cũng không nhiễm đắm. Này Trưởng giả, hãy học điều đó.”
Ông của Na-Ưu-la sau khi nghe những gì Xá-lợi-phất nói, hoan hỷ phụng hành.
聞如是：
一時，佛在拔祇國尸牧摩羅山 T 0573a02鬼林鹿園中。
爾時，那憂羅公長者往至世 T 0573a03尊所，頭面禮足，在一面坐。須臾，退坐白世 T 0573a04尊曰：「我今年朽，加復抱病，多諸憂惱，唯願 T 0573a05世尊隨時教訓，使眾生類長夜獲安隱。」
爾 T 0573a06時，世尊告長者曰：「如汝所言，身多畏痛，何 T 0573a07可恃怙？但以薄皮而覆其上。長者當知，其 T 0573a08有依憑此身者，正可須臾之樂；此是愚心， T 0573a09非智慧者所貴。是故，長者！雖心有病，令 T 0573a10心無病。如是，長者！當作是學。」
爾時，長者聞 T 0573a11說斯言，從坐起，禮世尊足，便退而去。爾 T 0573a12時，長者復作是念：「我今可往至尊者舍利弗 T 0573a13所問斯義。舍利弗去彼不遠，在樹下坐。」 T 0573a14是時，那優羅公往至舍利弗所，頭面禮足，在 T 0573a15一面坐。
是時，舍利弗問長者：「顏貌和悅，諸 T 0573a16根寂靜，必有所因。長者！故當從佛聞法耶？」
T 0573a17時，長者白舍利弗言：「云何，尊者舍利弗！顏貌 T 0573a18焉得不和悅乎？所以然者，向者世尊以 T 0573a19甘露之法，溉灌胸懷。」
舍利弗言：「云何，長者！ T 0573a20以甘露之法，溉灌胸懷？」
長者報言：「於是， T 0573a21舍利弗！我至世尊所，頭面禮足，在一面坐。 T 0573a22爾時，我白世尊曰：『年朽長大，恒抱疾病，多 T 0573a23諸苦痛，不可稱計，唯願世尊分別此身， T 0573a24普使眾生，獲此安隱！』爾時，世尊便告我言： T 0573a25『如是，長者！此身多諸衰苦，但以薄皮而 T 0573a26覆其上。長者當知，其有恃怙此身者，正可 T 0573a27有斯須之樂，不知長夜受苦無量。是故，長 T 0573a28者！此身雖有患，當使心無患。如是，長 T 0573a29者！當作是學。』世尊以此甘露之法，而見溉 T 0573b01灌。」
舍利弗言：「云何，長者！更不重問如來此 T 0573b02義乎？云何身有患心無患。云何身有病 T 0573b03心無病？」
長者白舍利弗言：「實無此辯重問 T 0573b04世尊，身有患心有患，身有患心無患。尊者 T 0573b05舍利弗必有此辯，願具分別。」
舍利弗言：「諦 T 0573b06聽！諦聽！善思念之，吾當與汝廣演其義。」
對 T 0573b07曰：「如是。舍利弗！」從彼受教。
舍利弗告長 T 0573b08者曰：「於是，長者！凡夫之人不見聖人，不 T 0573b09受聖教，不順其訓；亦不見善知識，不與 T 0573b10善知識從事。彼計色為我，色是我所，我是 T 0573b11色所；色中有我，我中有色，彼色、我色合會 T 0573b12一處，彼色、我色以集一處，色便敗壞，遷移 T 0573b13不停，於中復起愁憂苦惱。痛、想、行、識，皆觀 T 0573b14我有識，識中有我，我中有識，彼識、我識合 T 0573b15會一處。彼識、我識以會一處，識便敗壞，遷 T 0573b16移不停，於中復起愁憂苦惱。如是，長者！ T 0573b17身亦有患，心亦有患。」
長者問舍利弗曰：「云 T 0573b18何身有患、心無患耶？」
舍利弗言：「於是，長者！ T 0573b19賢聖弟子承事聖賢，修行禁法，與善知識 T 0573b20從事，親近善知識。彼亦不觀我有色；不 T 0573b21見色中有我，我中有色；不見色是我所，我 T 0573b22是色所。彼色遷轉不住，彼色以移易，不 T 0573b23生愁憂、苦惱、憂色之患。亦復不見痛、想、行、 T 0573b24識，不見識中有我，我中有識；亦不見識我 T 0573b25所，亦不見我所識。彼識、我識以會一處，識 T 0573b26便敗壞，於中不起愁憂、苦惱。如是，長者！ T 0573b27身有患而心無患。是故，長者！當作是習， T 0573b28遺身去心，亦無染著。長者！當作是學。」
爾 T 0573b29時，那憂羅公聞舍利弗所說，歡喜奉行。
T 0573c01 SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha was staying in the Deer Park of the Yakṣiṇī’s Grove at Śiśumāragiri in the country of Bharga.
SC 2It was then that the wealthy man Grandfather Nakula came to the Bhagavān, bowed at his feet, and sat to one side. Immediately upon withdrawing to his seat, he said to the Bhagavān, “I’m old and weak and wrapped in illness on top of that. My miseries are many. Please, Bhagavān, give instruction on this occasion so that sentient beings will obtain their safety for the long night.”
SC 3The Bhagavān then said to that wealthy man, “As you say, how can one depend upon a body with its many infirmities? It has just this thin skin covering it. Wealthy man, you should know that, even when happy momentarily, relying on this body is a foolish idea not valued by the wise.
SC 4“Therefore, wealthy man, although the body has its illness, make your heart healthy. Thus, wealthy man, you should train yourself.”
SC 5Upon hearing these words, that wealthy man then rose from his seat, bowed at the Bhagavān’s feet, withdrew, and departed. That wealthy man then thought, “Now, I could go over to Venerable Śāriputra and ask him the meaning of this.” Śāriputra had departed, but he was sitting not far away under a tree. Grandfather Nakula went to Śāriputra, bowed his head at his feet, and then sat to one side.
SC 6Śāriputra then asked the wealthy man, “You are looking cheerful today. What’s caused your faculties to be so peaceful? Could it be, wealthy man, that you’ve heard Dharma from the Buddha?”
The wealthy man then said to Śāriputra, “How is it, Venerable Śāriputra? Has my appearance become cheerful? Why would that be? A while ago, the Bhagavān watered my heart with the Dharma of ambrosia.”
SC 7Śāriputra asked, “How does a wealthy man’s heart get watered with the Dharma of ambrosia?”
SC 8The wealthy man replied, “Here, Śāriputra, I went to the Bhagavān, bowed my head at his feet, and sat to one side. Then, I said to him, ‘I’ve grown old and weak, and I’m always wrapped in illness. My many pains are indescribable. Please, Bhagavān, discern this body so that sentient beings everywhere will obtain their safety.’
SC 9“The Bhagavān then told me, ‘So it is, wealthy man. This body has many infirmities, and it has just this thin skin covering it. Wealthy man, you should know that, even when momentarily happy, one who relies on this body doesn’t know the long night of suffering they’ve experienced, which is measureless. Therefore, wealthy man, though this body has its troubles, you should make your heart untroubled. Thus, wealthy man, you should train yourself.’ That was how the Bhagavān watered me with the Dharma of ambrosia.”
SC 10Śāriputra said, “How is it, wealthy man? Did you not ask more questions of the Tathāgata about what he meant? ‘How can the body have its troubles but the mind not be troubled? How can the body have its illness but the mind be healthy?’”
SC 11The wealthy man said to Śāriputra, “It’s true that I didn’t ask the Bhagavān questions about the body having its troubles and the mind being troubled, or about the body having its troubles but the mind being untroubled. But Venerable Śāriputra surely has an explanation. I would like a complete analysis of this.”
SC 12Śāriputra said, “Listen closely! Listen closely, and consider it well. I will give you a detailed explanation of what he meant.”
He replied, “Yes, Śāriputra,” and accepted a teaching from him.
SC 13Śāriputra told the wealthy man, “Here, wealthy man, there’s an ordinary person who doesn’t meet a noble person. They don’t receive the noble teaching or follow its instruction. They don’t meet good friends or accompany good friends. As a result of this, they imagine that form is self, that form belongs to self, that self belongs to form, that self is in form, or that form is in self. [They imagine that] other form and self form combine in one place, or that other form and self form collect in one place. Form then deteriorates, changes, and doesn’t remain. Sorrow, lamentation, pain, and trouble arise from that.
SC 14“Regarding feeling … conception … volition … consciousness, they observe that self possesses consciousness … that self is in consciousness, or that consciousness is in self. [They observe] that other consciousness and self consciousness combine in one place or that other consciousness and self consciousness collect in one place. Consciousness deteriorates, changes, and doesn’t remain. Sorrow, lamentation, pain, and trouble arise from that. In this way, wealthy man, the body has its troubles, and the mind is also troubled.”
SC 15The wealthy man asked Śāriputra, “How does the body have its trouble but the mind is untroubled?”
SC 16Śāriputra said, “Here, wealthy man, a noble disciple serves a noble, cultivates the discipline, and accompanies good friends. From this, they are close to good friends. They don’t observe self as possessing form, and they don’t view self as being in form or that form is in self. They don’t view form as belonging to self or that self belongs to form. That form [deteriorates,] changes, and doesn’t remain. The changing of that form doesn’t give rise to the suffering of sorrow, lamentation, pain, and trouble.
SC 17“They don’t view feeling … conception … volition … consciousness [as self], and they don’t view that self as being in consciousness or that consciousness is in self. They don’t view consciousness as belonging to self or that self belongs to consciousness. [They don’t view] other consciousness and self consciousness as combining in one place … Consciousness then deteriorates … This doesn’t give rise to sorrow, lamentation, pain, and trouble. In this way, wealthy man, the body has its troubles, but the mind is untroubled.
SC 18“Therefore, wealthy man, you should perform this training: Let go of the body, leave behind the mind, and have no attachments. Thus, wealthy man, you should train yourself.”
SC 19When Grandfather Nakula heard what Śāriputra had taught, he rejoiced and approved.
Tôi nghe như vầy:
Một thời đức Phật trú tại vườn Nai trong rừng Quỷ, núi Thi-mục-ma-la, nước Bạt-kỳ.
Bấy giờ, gia chủ, ông của Na-ưu-la, đi đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, ngồi lui qua một bên. Giây lát ông rời khỏi chỗ ngồi, bạch Thế Tôn rằng:
“Tuổi con ngày đã suy yếu, lại mang tật bệnh, có nhiều điều ưu não. Nguyện xin Thế Tôn tùy thời dạy dỗ khiến cho chúng sanh được lâu dài an ổn.”
Bấy giờ, Thế Tôn bảo Gia chủ rằng:
“Như những gì ông đã nói, thân có nhiều lo sợ, đau đớn, nào đáng để cậy nương. Nó chỉ có lớp da mỏng bao phủ lên. Trưởng giả nên biết, ai ỷ tựa vào thân này, để có thể thấy được cái vui trong chốc lát, đó là tâm niệm của kẻ ngu, chứ không phải là điều quí của người trí. Cho nên, này Trưởng giả, dù thân có bệnh, nhưng không để tâm bệnh. Như vậy, này Trưởng giả, hãy học điều này.”
Trưởng giả sau khi nghe Phật nói những điều này, từ chỗ ngồi đứng dậy, làm lễ sát chân Thế Tôn, rồi ra về.
Bấy giờ, Trưởng giả lại tự nghĩ: “Nay ta có thể đến chỗ Tôn giả Xá-lợi-phất để hỏi nghĩa này.”
Lúc đó, Xá-lợi-phất đang ngồi dưới gốc cây cách đó không xa. Ông của Na-ưu-la đến chỗ Xá-lợi-phất, đảnh lễ sát chân, rồi ngồi sang một bên.
Bấy giờ, Xá-lợi-phất hỏi trưởng giả:
“Hôm nay, Trưởng giả nhan sắc tươi vui, các căn tịch tĩnh, ắt có lý do. Này Trưởng giả, chắc ông đã nghe pháp từ Phật phải không?”
Lúc đó, trưởng giả bạch Xá-lợi-phất rằng:
“Thế nào, Tôn giả Xá-lợi-phất, làm sao mặt mày không tươi vui được? Vì sao vậy? Vì con đã được Thế Tôn đem pháp cam lồ tưới rót vào lòng.”
Trưởng giả thưa tiếp:
“Bạch Tôn giả Xá-lợi-phất, con đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, rồi ngồi sang một bên. Lúc ấy con bạch Thế Tôn rằng: ‘Tuổi con đã lớn, suy yếu, thường mang tật bệnh, khổ đau nhiều điều không thể kể xiết. Nguyện xin Thế Tôn phân biệt thân này khiến tất cả chúng sanh đều được sự an ổn này.’ Lúc ấy, Thế Tôn liền bảo con rằng: ‘Thật vậy, Trưởng giả! Thân này nhiều sợ hãi, khổ đau, chỉ có lớp da mỏng bao phủ. Trưởng giả nên biết, ai ỷ tựa vào thân này để có thể thấy được cái vui trong chốc lát, không biết lâu dài phải chịu vô lượng khổ. Cho nên, này Trưởng giả, ở đây dù thân có hoạn, nhưng không để tâm tai hoạn. Như vậy, này Trưởng giả, hãy học điều này.’ Thế Tôn đem pháp cam lồ này tưới rót vào lòng con.”
Xá-lợi-phất nói:
“Thế nào, Trưởng giả, sao không hỏi thêm Như Lai nghĩa này? Thế nào là thân có hoạn, tâm không hoạn? Thế nào là thân có bệnh, tâm không bệnh? “
Trưởng giả bạch Xá-lợi-phất rằng:
“Đúng là con đã không đem việc này hỏi thêm Thế Tôn, thân có hoạn, tâm có hoạn; thân có hoạn, tâm không hoạn. Tôn giả Xá-lợi-phất, chắc ngài biết việc này, mong phân biệt đầy đủ.”
Xá-lợi-phất nói:
“Hãy lắng nghe, lắng nghe và suy nghĩ kỹ! Tôi sẽ vì ông mà diễn rộng nghĩa này.”
Đáp:
“Xin vâng.”
Xá-lợi-phất bảo Trưởng giả:
“Này Gia chủ, người phàm phu không gặp Thánh Nhân, không lãnh thọ Thánh giáo, không theo lời giáo huấn, cũng không gặp thiện tri thức, không theo hầu thiện tri thức; nên chúng chấp sắc là ngã, sắc là của ngã, ngã là của sắc; trong sắc có ngã, trong ngã có sắc; sắc kia, sắc ta cùng hòa họp một chỗ. Sắc kia sắc ta vì đã tập họp một chỗ, bấy giờ sắc bị bại hoại, di chuyển không dừng, ở đó lại sinh khởi sầu lo, khổ não. Đối với thọ, tưởng, hành, thức đều nhận thấy ngã có... thức, trong thức có ngã, trong ngã có thức; thức kia, thức ta hòa họp một chỗ. Thức kia, thức ta vì đã hòa họp một chỗ, nên khi thức bị bại hoại, di chuyển không dừng, ở đó lại sinh khởi sầu lo, khổ não. Như vậy, này Trưởng giả, thân cũng có hoạn, tâm cũng có hoạn.”
Trưởng giả hỏi Xá-lợi-phất:
“Thế nào là thân có hoạn, tâm không hoạn?”
Xá-lợi-phất nói:
“Trưởng giả, ở đây đệ tử Hiền thánh thừa sự Thánh hiền, tu hành cấm pháp, cùng theo hầu thiện tri thức, gần gũi thiện tri thức. Vị ấy không quán thấy ngã có sắc, không thấy trong sắc có ngã, trong ngã có sắc, không thấy sắc là của ngã, ngã là của sắc; mà sắc kia di chuyển không dừng. Khi sắc kia chuyển dịch, vị ấy không sinh ra sầu lo khổ não đối với tai hoạn của sắc. Cũng lại không thấy thọ, tưởng, hành, thức; không thấy trong thức có ngã, trong ngã có thức; cũng không thấy thức là của ngã, cũng không thấy ngã là của thức. Thức kia, thức ta hội họp một chỗ; mà khi thức bị bại hoại, ở đây không sinh khởi sầu lo, khổ não. Như vậy, này Trưởng giả, thân có hoạn mà tâm không hoạn.
“Như vậy, này Trưởng giả, nên tu tập điều này, quên thân, trừ tâm, cũng không nhiễm đắm. Này Trưởng giả, hãy học điều đó.”
Ông của Na-Ưu-la sau khi nghe những gì Xá-lợi-phất nói, hoan hỷ phụng hành.
SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha was staying in the Deer Park of the Yakṣiṇī’s Grove at Śiśumāragiri in the country of Bharga.
SC 2It was then that the wealthy man Grandfather Nakula came to the Bhagavān, bowed at his feet, and sat to one side. Immediately upon withdrawing to his seat, he said to the Bhagavān, “I’m old and weak and wrapped in illness on top of that. My miseries are many. Please, Bhagavān, give instruction on this occasion so that sentient beings will obtain their safety for the long night.”
SC 3The Bhagavān then said to that wealthy man, “As you say, how can one depend upon a body with its many infirmities? It has just this thin skin covering it. Wealthy man, you should know that, even when happy momentarily, relying on this body is a foolish idea not valued by the wise.
SC 4“Therefore, wealthy man, although the body has its illness, make your heart healthy. Thus, wealthy man, you should train yourself.”
SC 5Upon hearing these words, that wealthy man then rose from his seat, bowed at the Bhagavān’s feet, withdrew, and departed. That wealthy man then thought, “Now, I could go over to Venerable Śāriputra and ask him the meaning of this.” Śāriputra had departed, but he was sitting not far away under a tree. Grandfather Nakula went to Śāriputra, bowed his head at his feet, and then sat to one side.
SC 6Śāriputra then asked the wealthy man, “You are looking cheerful today. What’s caused your faculties to be so peaceful? Could it be, wealthy man, that you’ve heard Dharma from the Buddha?”
The wealthy man then said to Śāriputra, “How is it, Venerable Śāriputra? Has my appearance become cheerful? Why would that be? A while ago, the Bhagavān watered my heart with the Dharma of ambrosia.”
SC 7Śāriputra asked, “How does a wealthy man’s heart get watered with the Dharma of ambrosia?”
SC 8The wealthy man replied, “Here, Śāriputra, I went to the Bhagavān, bowed my head at his feet, and sat to one side. Then, I said to him, ‘I’ve grown old and weak, and I’m always wrapped in illness. My many pains are indescribable. Please, Bhagavān, discern this body so that sentient beings everywhere will obtain their safety.’
SC 9“The Bhagavān then told me, ‘So it is, wealthy man. This body has many infirmities, and it has just this thin skin covering it. Wealthy man, you should know that, even when momentarily happy, one who relies on this body doesn’t know the long night of suffering they’ve experienced, which is measureless. Therefore, wealthy man, though this body has its troubles, you should make your heart untroubled. Thus, wealthy man, you should train yourself.’ That was how the Bhagavān watered me with the Dharma of ambrosia.”
SC 10Śāriputra said, “How is it, wealthy man? Did you not ask more questions of the Tathāgata about what he meant? ‘How can the body have its troubles but the mind not be troubled? How can the body have its illness but the mind be healthy?’”
SC 11The wealthy man said to Śāriputra, “It’s true that I didn’t ask the Bhagavān questions about the body having its troubles and the mind being troubled, or about the body having its troubles but the mind being untroubled. But Venerable Śāriputra surely has an explanation. I would like a complete analysis of this.”
SC 12Śāriputra said, “Listen closely! Listen closely, and consider it well. I will give you a detailed explanation of what he meant.”
He replied, “Yes, Śāriputra,” and accepted a teaching from him.
SC 13Śāriputra told the wealthy man, “Here, wealthy man, there’s an ordinary person who doesn’t meet a noble person. They don’t receive the noble teaching or follow its instruction. They don’t meet good friends or accompany good friends. As a result of this, they imagine that form is self, that form belongs to self, that self belongs to form, that self is in form, or that form is in self. [They imagine that] other form and self form combine in one place, or that other form and self form collect in one place. Form then deteriorates, changes, and doesn’t remain. Sorrow, lamentation, pain, and trouble arise from that.
SC 14“Regarding feeling … conception … volition … consciousness, they observe that self possesses consciousness … that self is in consciousness, or that consciousness is in self. [They observe] that other consciousness and self consciousness combine in one place or that other consciousness and self consciousness collect in one place. Consciousness deteriorates, changes, and doesn’t remain. Sorrow, lamentation, pain, and trouble arise from that. In this way, wealthy man, the body has its troubles, and the mind is also troubled.”
SC 15The wealthy man asked Śāriputra, “How does the body have its trouble but the mind is untroubled?”
SC 16Śāriputra said, “Here, wealthy man, a noble disciple serves a noble, cultivates the discipline, and accompanies good friends. From this, they are close to good friends. They don’t observe self as possessing form, and they don’t view self as being in form or that form is in self. They don’t view form as belonging to self or that self belongs to form. That form [deteriorates,] changes, and doesn’t remain. The changing of that form doesn’t give rise to the suffering of sorrow, lamentation, pain, and trouble.
SC 17“They don’t view feeling … conception … volition … consciousness [as self], and they don’t view that self as being in consciousness or that consciousness is in self. They don’t view consciousness as belonging to self or that self belongs to consciousness. [They don’t view] other consciousness and self consciousness as combining in one place … Consciousness then deteriorates … This doesn’t give rise to sorrow, lamentation, pain, and trouble. In this way, wealthy man, the body has its troubles, but the mind is untroubled.
SC 18“Therefore, wealthy man, you should perform this training: Let go of the body, leave behind the mind, and have no attachments. Thus, wealthy man, you should train yourself.”
SC 19When Grandfather Nakula heard what Śāriputra had taught, he rejoiced and approved.