Tôi nghe như vầy:
Một thời đức Phật trú tại núi Kỳ-xà-quật, tại thành La-duyệt cùng với năm trăm vị đại Tỳ-kheo.
Bấy giờ Tôn giả Tu-bồ-đề cũng ở sườn núi Kỳ-xà-quật, thành Vương-xá, làm riêng một chòi tranh để tự thiền tư.
Bấy giờ Tôn giả Tu-bồ-đề thân bị bệnh khổ rất là trầm trọng, liền tự nghĩ: “Khổ đau này của ta từ đâu sinh, từ đâu mất, và sẽ đi về đâu?” Rồi Tôn giả Tu-bồ-đề liền trải tọa cụ nơi đất trống, chánh thân chánh ý, chuyên tinh nhất tâm, ngồi kiết già, tư duy về các xứ, để trấn áp cơn đau.
Khi ấy, Thích Đề-hoàn Nhân biết ý nghĩ của Tôn giả Tu-bồ-đề, liền ra lệnh Ba-giá-tuần bằng bài kệ rằng:
Thiện Nghiêp, thoát trói buộc,
Ở nơi núi Linh Thứu;
Nay bị bệnh rất nặng,
Quán Không, các căn định.
Hãy nhanh đi thăm bệnh,
Chăm sóc bậc Thượng tôn
Sẽ thu hoạch phước lớn.
Trồng phước không đâu hơn.
Ba-giá-tuần thưa rằng:
“Xin vâng, Tôn giả!”
Rồi Thích Đề-hoàn Nhân dẫn năm trăm chư thiên cùng Ba-giá-tuần, trong khoảnh khắc như lực sĩ co duỗi cánh tay, biến mất từ trời Tam thập tam, hiện đến núi Linh thứu, cách Tôn giả Tu-bồ-đề không xa, lại dùng kệ này bảo Ba-giá-tuần rằng:
Nay ngươi biết Thiện Nghiệp,
Đang vui thiền, tam-muội.
Hãy dùng âm du dương,
Khiến ngài xuất thiền tọa.
Ba-giá-tuần thưa rằng:
“Xin vâng!”
Ba-giá-tuần vâng theo lời Thích Đề-hoàn Nhân, chỉnh dây đàn lưu ly, đến trước Tu-bồ-đề, dùng kệ này tán thán Tu-bồ-đề rằng:
Kết sử đã diệt tận;
Các niệm không thác loạn;
Mọi trần cấu đều sạch:
Nguyện mau tỉnh giấc thiền!
Tâm tịch, vượt sông Hữu;
Hàng ma, vượt kết sử;
Công đức như biển cả”
Nguyện mau rời khỏi định!
Mắt tịnh như hoa sen;
Uế trược không còn dính;
Chỗ tựa cho bơ vơ:
Xin rời Không tam-muội!
Vượt bốn dòng, vô vi;
Khéo tỏ không già, bệnh;
Vì thoát nạn hữu vi:
Nguyện Tôn rời giấc định.
Năm trăm trời ở trên,
Thích Chủ, tự thân đến;
Muốn hầu Tôn nhan Thánh,
Bậc giải Không, xin dậy!
Bấy giờ, Tôn giả Tu-bồ-đề liền từ chỗ ngồi đứng dậy, rồi khen Ba-giá-tuần rằng:
“Lành thay, Ba-giá-tuần! Nay tiếng ông cùng tiếng đàn giao hòa với nhau không khác. Nhưng vì tiếng đàn không rời tiếng ca, tiếng ca không lìa tiếng đàn, cả hai cùng hòa hiệp nên mới thành tiếng hay.”
Khi ấy, Thích Đề-hoàn Nhân mới đi đến chỗ Tôn giả Tu-bồ-đề, đảnh lễ sát chân, rồi ngồi qua một bên. Thích đề-hoàn Nhân bạch Tu-bồ-đề rằng:
“Thế nào, bạch Thiện Nghiệp, bệnh mà ngài đang mang có thêm bớt gì chăng? Nay thân bệnh này từ đâu sinh? Từ thân sinh chăng? Từ ý sinh chăng?”
Bấy giờ, Tôn giả Tu-bồ-đề bảo Thích Đề-hoàn Nhân rằng:
“Lành thay, Câu-dực! Pháp pháp tự sinh, pháp pháp tự diệt, pháp pháp động nhau, pháp pháp tự dừng. Này Câu-dực, giống như có thuốc độc, lại có thuốc giải độc. Thiên đế Thích, ở đây cũng vậy, pháp pháp loạn nhau, pháp pháp tự dừng. Pháp có thể sinh pháp, pháp đen dùng pháp trắng để trị, pháp trắng dùng pháp đen để trị. Này Thiên đế Thích, bệnh tham dục dùng bất tịnh để trị. Bệnh sân nhuế dùng tâm từ để trị. Bệnh ngu si dùng trí tuệ để trị. Như vậy, Thích Đề-hoàn Nhân, tất cả mọi sở hữu đều qui về không, không ngã, không Nhân, không thọ, không mạng, không sĩ, không phu, không hình, không tượng, không nam, không nữ. Này Thích Đề-hoàn Nhân, giống như gió thì hại đến cây cối, cành, lá, gãy đổ. Mưa đá thì hại đến mầm non, hoa quả. Hoa quả vừa ra tốt, mà không nước, sẽ bị héo. Nhờ lúc trời mưa xuống, sinh mầm non sống trở lại. Cũng vậy, Thiên đế Thích, pháp pháp loạn nhau, pháp pháp tự định. Những bệnh hoạn, đau nhức, khổ não của tôi trước đây, nay đã trừ hết, không còn bệnh khổ nữa.”
Bấy giờ, Thích Đề-hoàn Nhân bạch Tu-bồ-đề:
“Tôi cũng có sầu lo, khổ não. Nay nghe pháp này, không còn sầu lo nữa. Nay tôi muốn trở về trời lại, vì bận việc đa đoan, việc mình cũng có và cả các việc trời, tất cả đều nhiều.”
Tôn giả Tu-bồ-đề nói:
“Bây giờ là lúc thích hợp.”
Bấy giờ, Thích Đề-hoàn Nhân liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ sát chân Tu-bồ-đề, nhiễu quanh ba vòng rồi đi.
Bấy giờ, Tôn giả Tu-bồ-đề liền nói kệ này:
Năng Nhân nói lời này,
Căn bổn đều đầy đủ;
Người trí được an ổn,
Nghe pháp dứt các bệnh.
Thích Đề-hoàn Nhân sau khi nghe những gì Tôn giả Tu-bồ-đề nói, hoan hỷ phụng hành.
Kệ tóm tắt:
Điều Đạt, và hai kinh,
Da, và Lợi-sư-la;
Trúc Bác, Tôn-đà-lợi,
Thiện Nghiệp, Thích Đề-hoàn.
聞如是：
一時，佛在羅閱城耆闍崛山中， T 0575b01與大比丘五百人俱。
爾時，尊者須菩提亦 T 0575b02在王舍城耆闍崛山側，別作屋廬而自禪 T 0575b03思。爾時，尊者須菩提身得苦患，甚為沈重， T 0575b04便作是念：「我此苦痛為從何生？復從何滅？ T 0575b05為至何所？」爾時，尊者須菩提便於露地而 T 0575b06敷坐具，直身正意，專精一心，結跏趺坐，思 T 0575b07惟諸入，欲害苦痛。
T 0575b08爾時，釋提桓因知尊者須菩提所念，便以偈 T 0575b09勅波遮旬曰：
T 0575b10
「善業脫諸縛， 居在靈鷲山； T 0575b11
今得極重患， 樂空諸根定。 T 0575b12
速來往問疾， 覲省尊上顏； T 0575b13
既得獲大福， 種德莫過是。」
T 0575b14時，波遮旬對曰：「如是。尊者！」
爾時，釋提桓因 T 0575b15將五百天人及波遮旬，譬如士夫屈伸臂 T 0575b16頃，便從三十三天沒，來至靈鷲山中，離尊 T 0575b17者須菩提不遠，復以此偈語波遮旬曰：
T 0575b18
「汝今覺善業， 樂禪三昧定； T 0575b19
柔和清淨音， 今使從禪坐。」
T 0575b20波遮旬對曰：「如是。」
爾時，波遮旬從釋提桓 T 0575b21因聞語已，便調琉璃之琴，前至須菩提 T 0575b22所，便以此偈歎須菩提曰：
T 0575b23
「結盡永無餘， 諸念不錯亂； T 0575b24
諸塵垢悉盡， 願速從禪覺。 T 0575b25
心息渡有河， 降魔度諸結； T 0575b26
功德如大海， 願速從定起。 T 0575b27
眼淨如蓮花， 諸穢永不著； T 0575b28
無歸與作歸， 空定速時起。 T 0575b29
渡四流無為， 善解無老病； T 0575c01
以脫有為災， 唯尊時定覺。 T 0575c02
五百天在上， 釋種躬自來； T 0575c03
欲覲聖尊顏， 解空速時起。」
T 0575c04爾時，尊者須菩提即從坐起，復歎波遮旬 T 0575c05曰：「善哉！波旬！汝今音與琴合，琴與音 T 0575c06合，而無有異。然琴音不離歌音，歌音 T 0575c07不離琴音，二事共合，乃成妙聲。」
爾時，釋 T 0575c08提桓因便往至尊者須菩提所，頭面禮足在 T 0575c09一面坐。爾時，釋提桓因白須菩提言：「云何 T 0575c10善業所抱患苦有增損乎？今此身病為從 T 0575c11何生？身生耶？意生乎？」
爾時，尊者須菩提語釋 T 0575c12提桓因言：「善哉！拘翼！法法自生，法法自滅；法 T 0575c13法相動，法法自息。猶如，拘翼！有毒藥，復有 T 0575c14害毒藥。天帝釋！此亦如是，法法相亂，法法 T 0575c15自息。法能生法，黑法用白法治，白法用 T 0575c16黑法治。天帝釋！貪欲病者用不淨治，瞋恚 T 0575c17病者用慈心治，愚癡病者用智慧治。如是， T 0575c18釋提桓因！一切所有皆歸於空，無我、無人， T 0575c19無壽、無命，無士、無夫，無形、無像，無男、無 T 0575c20女。猶如，釋提桓因！風壞大樹，枝葉彫落；雷 T 0575c21雹壞苗，華菓初茂，無水自萎；天降時雨，生 T 0575c22苗得存。如是，天帝釋！法法相亂，法法自定， T 0575c23我本所患疼痛苦惱，今日已除，無復患苦。」
T 0575c24是時，釋提桓因白須菩提言：「我亦有愁憂 T 0575c25苦惱，今聞此法無復有愁憂。眾事猥多，欲 T 0575c26還天上。已亦有事及諸天事，皆悉猥多。」
時， T 0575c27須菩提言：「今正是時，宜可時去。」
是時，釋提桓 T 0575c28因即從坐起，前禮須菩提足，遶三匝而去。
T 0575c29是時，尊者須菩提便說此偈：
T 0576a01
「能仁說此語， 根本悉具足； T 0576a02
智者獲安隱， 聞法息諸病。」
T 0576a03爾時，釋提桓因聞尊者須菩提所說，歡喜奉 T 0576a04行。
T 0576a05
調達及二經 皮及利師羅 T 0576a06
竹膞、孫陀利 善業、釋提桓
T 0576a07
增壹阿含經卷第六
SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha was staying on Mount Gṛdhrakūṭa near Rājagṛha. He was accompanied by a large assembly of five hundred monks. At the time, Venerable Subhūti was also staying on the side of Mount Gṛdhrakūṭa near Rājagṛha. He had built a separate hut where he sat in meditation.
SC 2Venerable Subhūti then experienced physical pain that became a serious burden, and he thought, “What is producing these painful feelings of mine? What would cease them? Where would they go?” Venerable Subhūti then prepared a seat out in the open. He sat there cross-legged with upright body, proper mindfulness, and focused mind. He contemplated the senses in order to impede his painful feelings.
SC 3Then, Śakra the Lord of Gods knew what Venerable Subhūti was thinking. He gave Pañcaśikha this order using verse:
“Subhūti has been freed from his bondage
And is now living there on Vulture’s Peak.
And he’s been stricken with such suffering
That he’s peacefully enjoying emptiness.
Quickly, go inquire about his ailment!
Watch that superior sage’s face closely.
Once one has gained such great merit as he,
The virtue planted cannot be surpassed.”
Pañcaśikha replied, “Yes, sir!”
SC 4Śakra the Lord of Gods then led five hundred gods and Pañcaśikha as they disappeared from the Trāyastriṃśa Heaven and arrived on Vulture’s Peak in the time it takes for a strong man to flex his arm. They were not very far from Venerable Subhūti. Again, he addressed Pañcaśikha in verse:
“Do you see Subhūti sitting there,
Enjoying his dhyāna meditation?
Use that gentle and pure voice of yours
To wake him up from his meditation.”
SC 5Pañcaśikha said, “Okay.” After hearing what Śakra had said, he took his beryl lute and stood in front of Subhūti. Then, he extolled Subhūti with these verses:
“His bonds are ended without remainder,
Your thinking is not confused or disturbed,
And your defilements are now completely gone:
I hope you’ll wake from meditation soon!
His calm heart crossed the river of being;
Māra defeated, he’s freed from bondage;
His virtue is also like the ocean:
I hope you’ll wake from meditation soon!
With vision clean like a lotus flower,
The pollutants never sticking to him,
People without refuge find one in him:
When will you rouse from your emptiness samādhi?
Crossing the four floods to the unconditioned,
He’s been well freed from old age and sickness
And freed from the disaster of being conditioned:
Please, sage, it’s time to wake from samādhi!
Five hundred gods from the Heavens above
Have come in person to the Śākya tribe.
They want to see the noble sage’s face:
Rise from the liberation of emptiness soon!”
SC 6Then, Venerable Subhūti rose from his seat and praised Pañcaśikha, “Good, Pañcaśikha! Your voice combines with your lute and your lute combines with your voice, so that there’s no difference between them. Indeed, the sound of your lute isn’t separate from the sound of your song, and the sound of your song isn’t separate from the sound of your lute. The two things merge together to become a sublime sound.”
SC 7Śakra the Lord of Gods then went up to Venerable Subhūti, bowed his head at his feet, and sat to one side. Śakra then said to Subhūti, “How does the pain that Subhūti is suffering increase or decrease? What has given rise to this physical ailement now? Is it born from the body, or is it from the mind?”
SC 8Venerable Subhūti then said to Śakra the Lord of Gods, “Good, Kauśika! One thing arises from another, and one thing ceases from another. One thing disturbs another, and one thing stills another. Kausika, it’s like one bitter medicine that also harms another bitter medicine. Lord of the Gods, this is likewise. One thing agitates another, and one thing is stilled by another. One thing can give rise to another, and one thing can cease another. Something black counteracts something white, and something white counteracts something black. Lord of Gods, the sickness of greed is counteracted by impurity. The sickness of anger is counteracted by kindness. The sickness of delusion is counteracted by wisdom.
SC 9“In this way, Śakra the Lord of Gods, all that exists returns to emptiness, selflessness, impersonality, absence of a life span, absence of life, absence of a worthy, absence of a man, shapelessness, imagelessness, and absence of male or female. Śakra, it’s like the wind destroying a large tree by stripping off its leaves and limbs. It’s like a hail storm destroying crops, flowers, and fruit. It’s like new sprouts dying without water. When the heavens open, the rain allows those new crops to survive.
SC 10“In this way, Lord of Gods, one thing agitates another, and one thing is settled by another. The source of my suffering, pain, and misery today has been removed, so I’ll not suffer from it again.”
SC 11Śakra the Lord of Gods then said to Subhūti, “I also have sorrow, lamentation, pain, and trouble. Now that I’ve heard this Dharma, I won’t have any more sorrow and lamentation. The problems of my assembly are many, so I’m going to go back up to Heaven. My own personal duties and the problems among the gods are all quite numerous.”
SC 12Subhūti then said, “Now is a good time. Now is the right time to go.” Śakra the Lord of Gods then rose from his seat, bowed in front of Subhūti’s feet, circled him three times, and departed.
SC 13Venerable Subhūti then spoke this verse:
“Śākyamuni himself spoke these words;
The source of them all is full and complete.
The wise person obtains their safe haven
By hearing Dharma and ending their illnesses.”
SC 14When Śakra the Lord of Gods heard what Venerable Subhūti taught, he rejoiced and approved.
Summary Verse
Two Devadatta sūtras (12.7-8),
Skin (12.9) and Śrīla (12.10),
Nāḷijaṅgha (13.3) and Sundarī (13.5),
Good deeds (13.6) and Śakra the Lord of Gods (13.7).
Tôi nghe như vầy:
Một thời đức Phật trú tại núi Kỳ-xà-quật, tại thành La-duyệt cùng với năm trăm vị đại Tỳ-kheo.
Bấy giờ Tôn giả Tu-bồ-đề cũng ở sườn núi Kỳ-xà-quật, thành Vương-xá, làm riêng một chòi tranh để tự thiền tư.
Bấy giờ Tôn giả Tu-bồ-đề thân bị bệnh khổ rất là trầm trọng, liền tự nghĩ: “Khổ đau này của ta từ đâu sinh, từ đâu mất, và sẽ đi về đâu?” Rồi Tôn giả Tu-bồ-đề liền trải tọa cụ nơi đất trống, chánh thân chánh ý, chuyên tinh nhất tâm, ngồi kiết già, tư duy về các xứ, để trấn áp cơn đau.
Khi ấy, Thích Đề-hoàn Nhân biết ý nghĩ của Tôn giả Tu-bồ-đề, liền ra lệnh Ba-giá-tuần bằng bài kệ rằng:
Thiện Nghiêp, thoát trói buộc,
Ở nơi núi Linh Thứu;
Nay bị bệnh rất nặng,
Quán Không, các căn định.
Hãy nhanh đi thăm bệnh,
Chăm sóc bậc Thượng tôn
Sẽ thu hoạch phước lớn.
Trồng phước không đâu hơn.
Ba-giá-tuần thưa rằng:
“Xin vâng, Tôn giả!”
Rồi Thích Đề-hoàn Nhân dẫn năm trăm chư thiên cùng Ba-giá-tuần, trong khoảnh khắc như lực sĩ co duỗi cánh tay, biến mất từ trời Tam thập tam, hiện đến núi Linh thứu, cách Tôn giả Tu-bồ-đề không xa, lại dùng kệ này bảo Ba-giá-tuần rằng:
Nay ngươi biết Thiện Nghiệp,
Đang vui thiền, tam-muội.
Hãy dùng âm du dương,
Khiến ngài xuất thiền tọa.
Ba-giá-tuần thưa rằng:
“Xin vâng!”
Ba-giá-tuần vâng theo lời Thích Đề-hoàn Nhân, chỉnh dây đàn lưu ly, đến trước Tu-bồ-đề, dùng kệ này tán thán Tu-bồ-đề rằng:
Kết sử đã diệt tận;
Các niệm không thác loạn;
Mọi trần cấu đều sạch:
Nguyện mau tỉnh giấc thiền!
Tâm tịch, vượt sông Hữu;
Hàng ma, vượt kết sử;
Công đức như biển cả”
Nguyện mau rời khỏi định!
Mắt tịnh như hoa sen;
Uế trược không còn dính;
Chỗ tựa cho bơ vơ:
Xin rời Không tam-muội!
Vượt bốn dòng, vô vi;
Khéo tỏ không già, bệnh;
Vì thoát nạn hữu vi:
Nguyện Tôn rời giấc định.
Năm trăm trời ở trên,
Thích Chủ, tự thân đến;
Muốn hầu Tôn nhan Thánh,
Bậc giải Không, xin dậy!
Bấy giờ, Tôn giả Tu-bồ-đề liền từ chỗ ngồi đứng dậy, rồi khen Ba-giá-tuần rằng:
“Lành thay, Ba-giá-tuần! Nay tiếng ông cùng tiếng đàn giao hòa với nhau không khác. Nhưng vì tiếng đàn không rời tiếng ca, tiếng ca không lìa tiếng đàn, cả hai cùng hòa hiệp nên mới thành tiếng hay.”
Khi ấy, Thích Đề-hoàn Nhân mới đi đến chỗ Tôn giả Tu-bồ-đề, đảnh lễ sát chân, rồi ngồi qua một bên. Thích đề-hoàn Nhân bạch Tu-bồ-đề rằng:
“Thế nào, bạch Thiện Nghiệp, bệnh mà ngài đang mang có thêm bớt gì chăng? Nay thân bệnh này từ đâu sinh? Từ thân sinh chăng? Từ ý sinh chăng?”
Bấy giờ, Tôn giả Tu-bồ-đề bảo Thích Đề-hoàn Nhân rằng:
“Lành thay, Câu-dực! Pháp pháp tự sinh, pháp pháp tự diệt, pháp pháp động nhau, pháp pháp tự dừng. Này Câu-dực, giống như có thuốc độc, lại có thuốc giải độc. Thiên đế Thích, ở đây cũng vậy, pháp pháp loạn nhau, pháp pháp tự dừng. Pháp có thể sinh pháp, pháp đen dùng pháp trắng để trị, pháp trắng dùng pháp đen để trị. Này Thiên đế Thích, bệnh tham dục dùng bất tịnh để trị. Bệnh sân nhuế dùng tâm từ để trị. Bệnh ngu si dùng trí tuệ để trị. Như vậy, Thích Đề-hoàn Nhân, tất cả mọi sở hữu đều qui về không, không ngã, không Nhân, không thọ, không mạng, không sĩ, không phu, không hình, không tượng, không nam, không nữ. Này Thích Đề-hoàn Nhân, giống như gió thì hại đến cây cối, cành, lá, gãy đổ. Mưa đá thì hại đến mầm non, hoa quả. Hoa quả vừa ra tốt, mà không nước, sẽ bị héo. Nhờ lúc trời mưa xuống, sinh mầm non sống trở lại. Cũng vậy, Thiên đế Thích, pháp pháp loạn nhau, pháp pháp tự định. Những bệnh hoạn, đau nhức, khổ não của tôi trước đây, nay đã trừ hết, không còn bệnh khổ nữa.”
Bấy giờ, Thích Đề-hoàn Nhân bạch Tu-bồ-đề:
“Tôi cũng có sầu lo, khổ não. Nay nghe pháp này, không còn sầu lo nữa. Nay tôi muốn trở về trời lại, vì bận việc đa đoan, việc mình cũng có và cả các việc trời, tất cả đều nhiều.”
Tôn giả Tu-bồ-đề nói:
“Bây giờ là lúc thích hợp.”
Bấy giờ, Thích Đề-hoàn Nhân liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ sát chân Tu-bồ-đề, nhiễu quanh ba vòng rồi đi.
Bấy giờ, Tôn giả Tu-bồ-đề liền nói kệ này:
Năng Nhân nói lời này,
Căn bổn đều đầy đủ;
Người trí được an ổn,
Nghe pháp dứt các bệnh.
Thích Đề-hoàn Nhân sau khi nghe những gì Tôn giả Tu-bồ-đề nói, hoan hỷ phụng hành.
Kệ tóm tắt:
Điều Đạt, và hai kinh,
Da, và Lợi-sư-la;
Trúc Bác, Tôn-đà-lợi,
Thiện Nghiệp, Thích Đề-hoàn.
SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha was staying on Mount Gṛdhrakūṭa near Rājagṛha. He was accompanied by a large assembly of five hundred monks. At the time, Venerable Subhūti was also staying on the side of Mount Gṛdhrakūṭa near Rājagṛha. He had built a separate hut where he sat in meditation.
SC 2Venerable Subhūti then experienced physical pain that became a serious burden, and he thought, “What is producing these painful feelings of mine? What would cease them? Where would they go?” Venerable Subhūti then prepared a seat out in the open. He sat there cross-legged with upright body, proper mindfulness, and focused mind. He contemplated the senses in order to impede his painful feelings.
SC 3Then, Śakra the Lord of Gods knew what Venerable Subhūti was thinking. He gave Pañcaśikha this order using verse:
“Subhūti has been freed from his bondage
And is now living there on Vulture’s Peak.
And he’s been stricken with such suffering
That he’s peacefully enjoying emptiness.
Quickly, go inquire about his ailment!
Watch that superior sage’s face closely.
Once one has gained such great merit as he,
The virtue planted cannot be surpassed.”
Pañcaśikha replied, “Yes, sir!”
SC 4Śakra the Lord of Gods then led five hundred gods and Pañcaśikha as they disappeared from the Trāyastriṃśa Heaven and arrived on Vulture’s Peak in the time it takes for a strong man to flex his arm. They were not very far from Venerable Subhūti. Again, he addressed Pañcaśikha in verse:
“Do you see Subhūti sitting there,
Enjoying his dhyāna meditation?
Use that gentle and pure voice of yours
To wake him up from his meditation.”
SC 5Pañcaśikha said, “Okay.” After hearing what Śakra had said, he took his beryl lute and stood in front of Subhūti. Then, he extolled Subhūti with these verses:
“His bonds are ended without remainder,
Your thinking is not confused or disturbed,
And your defilements are now completely gone:
I hope you’ll wake from meditation soon!
His calm heart crossed the river of being;
Māra defeated, he’s freed from bondage;
His virtue is also like the ocean:
I hope you’ll wake from meditation soon!
With vision clean like a lotus flower,
The pollutants never sticking to him,
People without refuge find one in him:
When will you rouse from your emptiness samādhi?
Crossing the four floods to the unconditioned,
He’s been well freed from old age and sickness
And freed from the disaster of being conditioned:
Please, sage, it’s time to wake from samādhi!
Five hundred gods from the Heavens above
Have come in person to the Śākya tribe.
They want to see the noble sage’s face:
Rise from the liberation of emptiness soon!”
SC 6Then, Venerable Subhūti rose from his seat and praised Pañcaśikha, “Good, Pañcaśikha! Your voice combines with your lute and your lute combines with your voice, so that there’s no difference between them. Indeed, the sound of your lute isn’t separate from the sound of your song, and the sound of your song isn’t separate from the sound of your lute. The two things merge together to become a sublime sound.”
SC 7Śakra the Lord of Gods then went up to Venerable Subhūti, bowed his head at his feet, and sat to one side. Śakra then said to Subhūti, “How does the pain that Subhūti is suffering increase or decrease? What has given rise to this physical ailement now? Is it born from the body, or is it from the mind?”
SC 8Venerable Subhūti then said to Śakra the Lord of Gods, “Good, Kauśika! One thing arises from another, and one thing ceases from another. One thing disturbs another, and one thing stills another. Kausika, it’s like one bitter medicine that also harms another bitter medicine. Lord of the Gods, this is likewise. One thing agitates another, and one thing is stilled by another. One thing can give rise to another, and one thing can cease another. Something black counteracts something white, and something white counteracts something black. Lord of Gods, the sickness of greed is counteracted by impurity. The sickness of anger is counteracted by kindness. The sickness of delusion is counteracted by wisdom.
SC 9“In this way, Śakra the Lord of Gods, all that exists returns to emptiness, selflessness, impersonality, absence of a life span, absence of life, absence of a worthy, absence of a man, shapelessness, imagelessness, and absence of male or female. Śakra, it’s like the wind destroying a large tree by stripping off its leaves and limbs. It’s like a hail storm destroying crops, flowers, and fruit. It’s like new sprouts dying without water. When the heavens open, the rain allows those new crops to survive.
SC 10“In this way, Lord of Gods, one thing agitates another, and one thing is settled by another. The source of my suffering, pain, and misery today has been removed, so I’ll not suffer from it again.”
SC 11Śakra the Lord of Gods then said to Subhūti, “I also have sorrow, lamentation, pain, and trouble. Now that I’ve heard this Dharma, I won’t have any more sorrow and lamentation. The problems of my assembly are many, so I’m going to go back up to Heaven. My own personal duties and the problems among the gods are all quite numerous.”
SC 12Subhūti then said, “Now is a good time. Now is the right time to go.” Śakra the Lord of Gods then rose from his seat, bowed in front of Subhūti’s feet, circled him three times, and departed.
SC 13Venerable Subhūti then spoke this verse:
“Śākyamuni himself spoke these words;
The source of them all is full and complete.
The wise person obtains their safe haven
By hearing Dharma and ending their illnesses.”
SC 14When Śakra the Lord of Gods heard what Venerable Subhūti taught, he rejoiced and approved.
Summary Verse
Two Devadatta sūtras (12.7-8),
Skin (12.9) and Śrīla (12.10),
Nāḷijaṅgha (13.3) and Sundarī (13.5),
Good deeds (13.6) and Śakra the Lord of Gods (13.7).