408. Ký Sự về Trưởng Lão Todeyya

BJT 4113Lúc bấy giờ, ở kinh thành Ketumatī có đức vua tên Vijaya, là vị anh hùng, được hội đủ sức lực, đã cư ngụ ở tại thành phố.

BJT 4114Khi vị vua ấy bị xao lãng, những kẻ lục lâm đã nổi dậy. Khi ấy, những điều tội lỗi và các sự phóng đãng nữa đã tàn phá hoại xứ sở.

BJT 4115Vào lúc biên thùy bị rối loạn, vị thuần hóa kẻ thù (đức vua) đã lập tức cho tập trung các binh lính luôn cả các nhân viên quân đội, và khi ấy đã lên án kẻ thù.

BJT 4116Lúc bấy giờ, các nài voi, các lính ngự lâm, các bậc anh hùng, đội quân áo giáp da, các cung thủ, và các thủ lãnh, tất cả đã tập trung lại.

BJT 4117Lúc bấy giờ, các người đầu bếp, các thợ hớt tóc, các người hầu tắm, các người làm tràng hoa, các vị anh hùng thắng trận, tất cả đã tập trung lại.

BJT 4118Lúc bấy giờ, các người tay có cầm dao, tay có cầm cung, có áo giáp, các võ sĩ thắng trận, tất cả đã tập trung lại.

BJT 4119Lúc bấy giờ, các con voi mātaṅga(đến tuổi) bị tiết dục ở ba nơi được sáu mươi tuổi có sự trang sức với các chuông vàng, tất cả đã tập trung lại.

BJT 4120Lúc bấy giờ, các dũng sĩ đã được huấn luyện, có sức chịu đựng sự lạnh, sự nóng, và sự mang vác các vật thối tha, tất cả đã tập trung lại.

BJT 4121Lúc bấy giờ, có tiếng tù và vỏ ốc, tiếng trống lớn, và tiếng trống trầm. Trong lúc đang giải trí với những tiếng trống này, tất cả bọn họ đã tập trung lại.

BJT 4122Lúc bấy giờ, trong khi đánh đập nhau, trong khi làm cho nhau té ngã bằng các chĩa ba các cây trượng và bùa chú, bằng các áo giáp và các mũi thương, tất cả đã tập trung lại.

BJT 4123Lúc bấy giờ, là kẻ chiến thắng vị vua ấy đã không lắng nghe kẻ bại trận về bất cứ điều gì và đã làm sáu chục ngàn sanh mạng phải khiếp đảm ở nơi cọc nhọn.

BJT 4124Những con người (ấy) đã thốt ra lời rằng: “Ôi, vị vua bất nhân! Đối với kẻ đang bị nung nấu ở địa ngục thì khi nào sẽ là sự kết thúc?”

BJT 4125Khi ấy, trong lúc trằn trọc ở trên giường, tôi (như là) nằm ở địa ngục, cả ngày lẫn đêm tôi không ngủ. Với cây cọc nhọn họ làm cho tôi hoảng sợ.

BJT 4126(Tôi đã suy nghĩ rằng): “Được gì với sự chểnh mảng, với vương quốc, với xe cộ, và với binh lực? Chúng không phải là để bám víu, chúng luôn luôn làm tôi hãi sợ.

BJT 4127Được gì cho tôi với các người con trai, với các người vợ, và với toàn bộ vương quốc? Hay là ta nên xuất gia, ta nên làm trong sạch đạo lộ tái sanh?”

BJT 41284129. Không mong mỏi việc lai vãng ở chiến trường, vào địa vị, tôi đã từ bỏ sáu mươi ngàn con voi loài long tượng được trang hoàng với tất cả các loại trang sức, có chuông vàng, có trang phục yên cương bằng vàng, được cỡi bởi các vị trưởng làng có các bàn tay cầm giáo và móc câu. Bị nóng nảy bởi hành động của chính mình, tôi đã ra đi vào đời sống không gia đình.

BJT 41304131. (Tôi đã từ bỏ) sáu mươi ngàn con ngựa dòng Sindhu thuần chủng, là phương tiện vận chuyển nhanh chóng, được trang hoàng với tất cả các loại trang sức, được cỡi bởi các vị trưởng làng có các bàn tay cầm cung mang áo giáp. Sau khi buông bỏ tất cả các thứ ấy, tôi đã ra đi vào đời sống không gia đình.

BJT 4132(Tôi đã từ bỏ) sáu mươi ngàn cỗ xe được trang hoàng với tất cả các loại trang sức, có các mảnh da báo và cả da hổ được bày biện, có các ngọn cờ được giương cao. Sau khi bảo đem đi tất cả các thứ ấy, tôi đã xuất gia vào đời sống không gia đình.

BJT 4133(Tôi đã từ bỏ) sáu mươi ngàn con bò cái, tất cả đều mang bầu sữa. Sau khi quăng bỏ luôn cả lũ bò cái, tôi đã xuất gia vào đời sống không gia đình.

BJT 4134(Tôi đã từ bỏ) sáu mươi ngàn phụ nữ được trang điểm với tất cả các loại trang sức, được trang hoàng bằng các loại vải vóc nhiều màu sắc, có các bông tai bằng ngọc trai và ngọc ma-ni.

BJT 4135Các nàng có lông mi cong, có nụ cười, có điệu bộ duyên dáng, có eo thon. Tôi đã từ bỏ các nàng đang khóc lóc và đã xuất gia vào đời sống không gia đình.

BJT 4136(Tôi đã từ bỏ) sáu mươi ngàn ngôi làng có đầy đủ tất cả. Sau khi quăng bỏ vương quốc ấy, tôi đã xuất gia vào đời sống không gia đình.

BJT 4137Sau khi rời khỏi thành phố, tôi đã đi đến núi Hy-mã-lạp. Tôi đã tạo lập khu ẩn cư ở bờ sông Bhāgīrathī.

BJT 4138Sau khi xây dựng gian nhà rộng bằng lá, tôi đã xây dựng ngôi nhà thờ lửa. Có sự nỗ lực tinh tấn, có tính khẳng quyết, tôi sống ở khu ẩn cư của tôi.

BJT 4139Và trong lúc tham thiền ở mái che, ở gốc cây, hoặc ở ngôi nhà trống vắng, tuy nhiên sự run sợ của tôi là không được biết đến, tôi không nhìn thấy sự kinh hoàng và hãi sợ.

BJT 4140Đấng Toàn Giác tên Sumedha, bậc Cao Cả, đấng Bi Mẫn, bậc Hiền Trí, trong khi chói sáng với ánh sáng trí tuệ đã lập tức hiện khởi ở thế gian.

BJT 4141Ở lân cận khu ẩn cư của tôi có con Dạ-xoa có đại thần lực, khi ấy đã thông báo cho tôi về đức Phật tối thượng đã hiện khởi:

BJT 4142“Đức Phật bậc Hữu Nhãn tên Sumedha đã hiện khởi ở thế gian. Ngài giúp cho tất cả loài người vượt qua. Ngài cũng sẽ giúp cho ngươi vượt qua.”

BJT 4143Sau khi lắng nghe lời nói của con Dạ-xoa, ngay khi ấy sự chấn động đã xuất hiện (ở tôi). Trong lúc suy nghĩ “Đức Phật! Đức Phật!” tôi đã xếp đặt lại khu ẩn cư.

BJT 4144Và sau khi quăng bỏ lửa củi, tôi đã tự sắp xếp thảm trải. Sau khi lễ bái khu ẩn cư, tôi đã rời khỏi khu rừng.

BJT 4145Sau khi cầm lấy trầm hương từ khu rừng ấy, trong khi tìm kiếm vị Trời của chư Thiên từ làng này đến làng khác, từ thành phố này đến thành phố khác, tôi đã đi đến gần bậc Hướng Đạo.

BJT 4146Vào thời điểm ấy, đức Thế Tôn, bậc Lãnh Đạo Thế Gian Sumedha, trong khi công bố về bốn Sự Thật (đã) giác ngộ nhiều người.

BJT 4147Sau khi đã chắp tay lên và đặt trầm hương ở trên đầu, tôi đã đảnh lễ đấng Toàn Giác và đã nói lên những lời kệ này:

BJT 4148“Trong khi hoa nhài đang nở rộ, (hương thơm) tỏa ra vùng lân cận. Bạch đấng Anh Hùng, Ngài tỏa ra khắp mọi phương với hương thơm của đức hạnh.

BJT 4149Trong khi các loài hoa campaka, hoa mù u, hoa atimuttaka, hoa dứa dại, hoa sālā đang nở rộ, (hương thơm) tỏa ra theo chiều gió.

BJT 4150Bạch đấng Đại Hùng, bậc Trưởng Thượng của thế gian, vị có danh tiếng vĩ đại, sau khi nghe được danh thơm của Ngài, con từ núi Hi-mã-lạp đã đi đến nơi đây, con xin cúng dường Ngài.”

BJT 4151Tôi đã thoa trầm hương cao quý lên đấng Lãnh Đạo Thế Gian Sumedha. Sau khi làm cho tâm của mình được tịnh tín, ngay khi ấy tôi đã đứng yên lặng.

BJT 4152Đức Thế Tôn tên Sumedha, bậc Trưởng Thượng của thế gian, đấng Nhân Ngưu đã ngồi xuống ở hội chúng tỳ khưu và đã nói lên những lời kệ này:

BJT 4153“Người nào đã ca tụng về đức hạnh của Ta và đã cúng dường trầm hương, Ta sẽ tán dương người ấy. Các người hãy lắng nghe Ta nói.

BJT 4154(Người này) sẽ là người cao quý, thẳng thắn, có sự huy hoàng, có ngôn từ được (người khác) thâu nhận, có hào quang trong hai mươi lăm kiếp.

BJT 4155Người này sẽ sướng vui ở thế giới chư Thiên trong hai ngàn sáu trăm kiếp, và sẽ trở thành đấng Chuyển Luân Vương một ngàn lần.

BJT 4156(Người này) sẽ là vị Chúa của chư Thiên cai quản Thiên quốc ba mươi ba lần. Lãnh thổ vương quốc là bao la, không thể đo lường bằng phương diện tính đếm.

BJT 4157Mệnh chung từ nơi ấy, người này sẽ đi đến bản thể nhân loại, được gắn liền với nghiệp phước thiện, sẽ là thân quyến của Phạm Thiên.

BJT 4158(Sẽ có) người Bà-la-môn tên Bāvarī là vị giảng huấn, thông thạo về chú thuật, thông suốt ba tập Vệ-đà, hội đủ ba tướng mạo.

BJT 4159Sau khi trở thành đệ tử của vị ấy, (người này) sẽ thông thạo về chú thuật và sẽ đi đến với đấng Toàn Giác Gotama, bậc cao quý dòng Sakya.

BJT 4160Người này sẽ hỏi các câu hỏi khôn khéo, sẽ tu tập Đạo Lộ, sẽ biết toàn diện về tất cả các lậu hoặc, và sẽ Niết Bàn không còn lậu hoặc.”

BJT 4161Ba loại lửa (tham sân si) của tôi đã được dập tắt, tất cả các hữu đã được xóa sạch, sau khi biết toàn diện về tất cả các lậu hoặc, tôi sống không còn lậu hoặc.

BJT 4162Các phiền não của tôi đã được thiêu đốt, tất cả các hữu đã được xóa sạch. Sau khi cắt đứt sự trói buộc như là con voi đực (đã được cởi trói), tôi sống không còn lậu hoặc.

BJT 4163Quả vậy, tôi đã thành công mỹ mãn, đã thành tựu tam minh, đã thực hành lời dạy đức Phật trong sự hiện tiền của đức Phật tối thượng.

BJT 4164Bốn (tuệ) phân tích, tám giải thoát, và sáu thắng trí đã được (tôi) đắc chứng; tôi đã thực hành lời dạy của đức Phật.

Đại đức trưởng lão Todeyya đã nói lên những lời kệ này như thế ấy.

Ký sự về trưởng lão Todeyya là phần thứ tám.

“Rājāsi vijayo nāma,

ketumatīpuruttame;

Sūro vikkamasampanno,

puramajjhāvasī tadā.

Tassa rañño pamattassa,

aṭaviyo samuṭṭhahuṁ;

Otārā tuṇḍikā ceva,

raṭṭhaṁ viddhaṁsayuṁ tadā.

Paccante kupite khippaṁ,

sannipātesirindamo;

Bhaṭe ceva balatthe ca,

ariṁ niggāhayi tadā.

Hatthārohā anīkaṭṭhā,

sūrā ca cammayodhino;

Dhanuggahā ca uggā ca,

sabbe sannipatuṁ tadā.

Āḷārikā ca kappakā,

nhāpakā mālakārakā;

Sūrā vijitasaṅgāmā,

sabbe sannipatuṁ tadā.

Khaggahatthā ca purisā,

cāpahatthā ca vammino;

Luddā vijitasaṅgāmā,

sabbe sannipatuṁ tadā.

Tidhāpabhinnā mātaṅgā,

kuñjarā saṭṭhihāyanā;

Suvaṇṇakacchālaṅkārā,

sabbe sannipatuṁ tadā.

Khamā sītassa uṇhassa,

ukkāruharaṇassa ca;

Yodhājīvā katakammā,

sabbe sannipatuṁ tadā.

Saṅkhasaddaṁ bherisaddaṁ,

atho utujasaddakaṁ;

Etehi te hāsayantā,

sabbe sannipatuṁ tadā.

Tisūlakontimantehi ca,

kavacatomarehi ca;

Koṭṭentānaṁ nipātentā,

sabbe sannipatuṁ tadā.

Kimevātinisāmetvā,

sarājā ajitaṁ jino;

Saṭṭhi pāṇasahassāni,

sūle uttāsayiṁ tadā.

Saddaṁ mānusakākaṁsu,

‘aho rājā adhammiko;

Niraye paccamānassa,

kadā anto bhavissati’.

Sayanehaṁ tuvaṭṭento,

passāmi niraye tadā;

Na supāmi divārattiṁ,

sūlena tajjayanti maṁ.

Kiṁ pamādena rajjena,

vāhanena balena ca;

Na te pahonti dhāretuṁ,

tāpayanti mamaṁ sadā.

Kiṁ me puttehi dārehi,

rajjena sakalena ca;

Yannūna pabbajeyyāhaṁ,

gatimaggaṁ visodhaye.

Saṭṭhi nāgasahassāni,

sabbālaṅkārabhūsite;

Suvaṇṇakacche mātaṅge,

hemakappanavāsase.

Ārūḷhe gāmaṇīyehi,

tomaraṅkusapāṇibhi;

Saṅgāmāvacare ṭhāne,

anapekkho vihāyahaṁ;

Sakakammena santatto,

nikkhamiṁ anagāriyaṁ.

Saṭṭhi assasahassāni,

sabbālaṅkārabhūsite;

Ājānīyeva jātiyā,

sindhave sīghavāhane.

Ārūḷhe gāmaṇīyehi,

cāpahatthehi vammibhi;

Pahāretvāna te sabbe,

nikkhamiṁ anagāriyaṁ.

Saṭṭhi rathasahassāni,

sabbālaṅkārabhūsite;

Dīpe athopi veyagghe,

sannaddhe ussitaddhaje;

Te sabbe parihāretvā,

pabbajiṁ anagāriyaṁ.

Saṭṭhi dhenusahassāni,

sabbā kaṁsūpadhāraṇā;

Tāyopi chaḍḍayitvāna,

pabbajiṁ anagāriyaṁ.

Saṭṭhi itthisahassāni,

sabbālaṅkārabhūsitā;

Vicittavatthābharaṇā,

āmukkamaṇikuṇḍalā.

Aḷārapamhā hasulā,

susaññā tanumajjhimā;

Tā hitvā kandamānāyo,

pabbajiṁ anagāriyaṁ.

Saṭṭhi gāmasahassāni,

paripuṇṇāni sabbaso;

Chaḍḍayitvāna taṁ rajjaṁ,

pabbajiṁ anagāriyaṁ.

Nagarā nikkhamitvāna,

himavantamupāgamiṁ;

Bhāgīrathīnadītīre,

assamaṁ māpayiṁ ahaṁ.

Paṇṇasālaṁ karitvāna,

Agyāgāraṁ akāsahaṁ;

Āraddhavīriyo pahitatto,

Vasāmi assame ahaṁ.

Maṇḍape rukkhamūle vā,

suññāgāre ca jhāyato;

Na tu vijjati tāso me,

na passe bhayabheravaṁ.

Sumedho nāma sambuddho,

aggo kāruṇiko muni;

Ñāṇālokena jotanto,

loke uppajji tāvade.

Mama assamasāmantā,

yakkho āsi mahiddhiko;

Buddhaseṭṭhamhi uppanne,

ārocesi mamaṁ tadā.

‘Buddho loke samuppanno,

sumedho nāma cakkhumā;

Tāreti janataṁ sabbaṁ,

tampi so tārayissati’.

Yakkhassa vacanaṁ sutvā,

saṁviggo āsi tāvade;

Buddho buddhoti cintento,

assamaṁ paṭisāmayiṁ.

Aggidāruñca chaḍḍetvā,

saṁsāmetvāna santhataṁ;

Assamaṁ abhivanditvā,

nikkhamiṁ vipinā ahaṁ.

Tato candanamādāya,

gāmā gāmaṁ purā puraṁ;

Devadevaṁ gavesanto,

upagacchiṁ vināyakaṁ.

Bhagavā tamhi samaye,

sumedho lokanāyako;

Catusaccaṁ pakāsento,

bodheti janataṁ bahuṁ.

Añjaliṁ paggahetvāna,

sīse katvāna candanaṁ;

Sambuddhaṁ abhivādetvā,

imā gāthā abhāsahaṁ.

‘Vassike pupphamānamhi,

santike upavāyati;

Tvaṁ vīra guṇagandhena,

disā sabbā pavāyasi.

Campake nāgavanike,

atimuttakaketake;

Sālesu pupphamānesu,

anuvātaṁ pavāyati.

Tava gandhaṁ suṇitvāna,

himavantā idhāgamiṁ;

Pūjemi taṁ mahāvīra,

lokajeṭṭha mahāyasa’.

Varacandanenānulimpiṁ,

sumedhaṁ lokanāyakaṁ;

Sakaṁ cittaṁ pasādetvā,

tuṇhī aṭṭhāsi tāvade.

Sumedho nāma bhagavā,

lokajeṭṭho narāsabho;

Bhikkhusaṅghe nisīditvā,

imā gāthā abhāsatha.

‘Yo me guṇe pakittesi,

candanañca apūjayi;

Tamahaṁ kittayissāmi,

suṇātha mama bhāsato.

Ādeyyavākyavacano,

brahmā uju patāpavā;

Pañcavīsatikappāni,

sappabhāso bhavissati.

Chabbīsatikappasate,

devaloke ramissati;

Sahassakkhattuṁ rājā ca,

cakkavattī bhavissati.

Tettiṁsakkhattuṁ devindo,

devarajjaṁ karissati;

Padesarajjaṁ vipulaṁ,

gaṇanāto asaṅkhiyaṁ.

Tato cutoyaṁ manujo,

manussattaṁ gamissati;

Puññakammena saṁyutto,

brahmabandhu bhavissati.

Ajjhāyako mantadharo,

tiṇṇaṁ vedāna pāragū;

Tilakkhaṇena sampanno,

bāvarī nāma brāhmaṇo.

Tassa sisso bhavitvāna,

hessati mantapāragū;

Upagantvāna sambuddhaṁ,

gotamaṁ sakyapuṅgavaṁ.

Pucchitvā nipuṇe pañhe,

bhāvayitvāna añjasaṁ;

Sabbāsave pariññāya,

viharissatināsavo’.

Tividhaggi nibbutā mayhaṁ,

bhavā sabbe samūhatā;

Sabbāsave pariññāya,

viharāmi anāsavo.

Kilesā jhāpitā mayhaṁ,

…pe…

viharāmi anāsavo.

Svāgataṁ vata me āsi,

…pe…

kataṁ buddhassa sāsanaṁ.

Paṭisambhidā catasso,

…pe…

kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.

Itthaṁ sudaṁ āyasmā todeyyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.

Todeyyattherassāpadānaṁ aṭṭhamaṁ.