“Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài đã nói là ‘các thiện pháp khác,’ các thiện pháp ấy là những gì?”
“Tâu đại vương, là giới, tín, tấn, niệm, định, những cái này là các thiện pháp ấy.”
“Thưa ngài, giới có gì là tướng trạng?”
“Tâu đại vương, giới có sự đặt nền tảng là tướng trạng. Giới là nền tảng của tất cả các thiện pháp, của các sự thể nhập các quyền, các lực, các chi phần đưa đến giác ngộ, các Đạo, các sự thiết lập niệm, các chánh tinh tấn, các nền tảng của thần thông, các thiền, các sự giải thoát, các tầng định. Tâu đại vương, đối với người đã đặt nền tảng ở giới thì tất cả các thiện pháp không bị suy giảm.”
“Xin ngài cho ví dụ.”
“Tâu đại vương, giống như các loại hột giống và các loài thảo mộc nào đạt được sự phát triển, tăng trưởng, lớn mạnh, tất cả các loại hột giống và các loài thảo mộc ấy đạt được sự phát triển, tăng trưởng, lớn mạnh như thế này đều nương tựa vào đất, đều đặt nền tảng ở đất. Tâu đại vương, tương tợ y như thế, hành giả tu tập năm quyền: tín quyền, tấn quyền, niệm quyền, định quyền, tuệ quyền đều nương tựa vào giới, đều đặt nền tảng ở giới.”
“Xin ngài cho thêm ví dụ.”
“Tâu đại vương, giống như các công việc nặng nhọc nào được thực hiện, tất cả các công việc nặng nhọc được thực hiện như thế này đều nương tựa vào đất, đều đặt nền tảng ở đất. Tâu đại vương, tương tợ y như thế, hành giả tu tập năm quyền: tín quyền, tấn quyền, niệm quyền, định quyền, tuệ quyền đều nương tựa vào giới, đều đặt nền tảng ở giới.”
“Xin ngài cho thêm ví dụ.”
“Tâu đại vương, giống như nhà kiến trúc đô thị có ý định xây dựng thành phố thì trước tiên cho làm sạch sẽ khu vực thành phố, cho dời đi gốc cây và các gai góc, cho làm bằng phẳng, sau đó phân chia khu vực của các con đường, các lô đất vuông, các giao lộ, v.v… rồi mới xây dựng thành phố. Tâu đại vương, tương tợ y như thế, hành giả tu tập năm quyền: tín quyền, tấn quyền, niệm quyền, định quyền, tuệ quyền đều nương tựa vào giới, đều đặt nền tảng ở giới.”
“Xin ngài cho thêm ví dụ.”
“Tâu đại vương, giống như diễn viên nhào lộn có ý định biễu diễn nghề nghiệp thì cho người đào đất, cho dời đi sạn sỏi mảnh sành, cho làm bằng phẳng, rồi biễu diễn nghề nghiệp ở mặt đất mềm. Tâu đại vương, tương tợ y như thế, hành giả tu tập năm quyền: tín quyền, tấn quyền, niệm quyền, định quyền, tuệ quyền đều nương tựa vào giới, đều đặt nền tảng ở giới. Tâu đại vương, điều này cũng đã được đức Thế Tôn nói đến:
Sau khi đặt nền tảng ở giới, người có trí tu tập tâm và tuệ.
Vị tỳ khưu tinh cần, chín chắn, vị ấy có thể gỡ ra mối rối này.
Đây là nền tảng ví như trái đất đối với các sinh mạng,
và đây là gốc của sự phát triển các điều tốt đẹp,
và đây là phần đầu ở lời dạy của tất cả các đấng Chiến Thắng,
chính là giới uẩn thuộc về giới bổn Pātimokkha cao quý.”
“Thưa ngài Nāgasena, ngài thật khôn khéo.”
Rājā āha—
“bhante nāgasena, yaṁ panetaṁ brūsi ‘aññehi ca kusalehi dhammehī’ti, katame te kusalā dhammā”ti?
“Sīlaṁ, mahārāja, saddhā vīriyaṁ sati samādhi, ime te kusalā dhammā”ti.
“Kiṁlakkhaṇaṁ, bhante, sīlan”ti?
“Patiṭṭhānalakkhaṇaṁ, mahārāja, sīlaṁ sabbesaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ, indriyabalabojjhaṅgamaggaṅgasatipaṭṭhānasammappadhānaiddhipādajhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṁ sīlaṁ patiṭṭhaṁ, sīle patiṭṭhito kho, mahārāja, yogāvacaro sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya pañcindriyāni bhāveti saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyanti, sabbe kusalā dhammā na parihāyantī”ti.
“Opammaṁ karohī”ti.
“Yathā, mahārāja, ye keci bījagāmabhūtagāmā vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjanti, sabbe te pathaviṁ nissāya pathaviyaṁ patiṭṭhāya vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjanti;
evameva kho, mahārāja, yogāvacaro sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya pañcindriyāni bhāveti saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyan”ti.
“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
“Yathā, mahārāja, ye keci balakaraṇīyā kammantā kayiranti, sabbe te pathaviṁ nissāya pathaviyaṁ patiṭṭhāya kayiranti;
evameva kho, mahārāja, yogāvacaro sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya pañcindriyāni bhāveti saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyan”ti.
“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
“Yathā, mahārāja, nagaravaḍḍhakī nagaraṁ māpetukāmo paṭhamaṁ nagaraṭṭhānaṁ sodhāpetvā khāṇukaṇṭakaṁ apakaḍḍhāpetvā bhūmiṁ samaṁ kārāpetvā tato aparabhāge vīthicatukkasiṅghāṭakādiparicchedena vibhajitvā nagaraṁ māpeti;
evameva kho, mahārāja, yogāvacaro sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya pañcindriyāni bhāveti saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyan”ti.
“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
“Yathā, mahārāja, laṅghako sippaṁ dassetukāmo pathaviṁ khaṇāpetvā sakkharakathalaṁ apakaḍḍhāpetvā bhūmiṁ samaṁ kārāpetvā mudukāya bhūmiyā sippaṁ dasseti;
evameva kho, mahārāja, yogāvacaro sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya pañcindriyāni bhāveti saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyanti.
Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
‘Sīle patiṭṭhāya naro sapañño,
Cittaṁ paññañca bhāvayaṁ;
Ātāpī nipako bhikkhu,
So imaṁ vijaṭaye jaṭanti.
Ayaṁ patiṭṭhā dharaṇīva pāṇinaṁ,
Idañca mūlaṁ kusalābhivuḍḍhiyā;
Mukhañcidaṁ sabbajinānusāsane,
Yo sīlakkhandho varapātimokkhiyo’”ti.
“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
Sīlalakkhaṇapañho navamo.
PTS cs 9 The king said: ‘When you said just now, “And by other good qualities,” to which did you refer?’ PTS vp En 52
‘Good conduct, great king, and faith, and perseverance, and mindfulness, and meditation.
‘And what is the characteristic mark of good conduct?’
‘It has as its characteristic that it is the basis of all good qualities. The five moral powers —faith, perseverance, mindfulness, meditation, and wisdom-; the seven conditions of Arahatship —self-possession, investigation of the Dhamma, perseverance, joy, calm, meditation, and equanimity—; the Path; readiness of memory (unbroken self-possession) ; the four kinds of right exertion ; the four constituent bases of extraordinary powers ;the four stages of ecstasy ; the eight forms of spiritual emancipation ; the four modes of self-concentration ; and the eight states of intense contemplation have each and all of them good conduct (the observance of outward morality) as their basis. And to him who builds upon that foundation, O king, all these good conditions will not decrease.’
‘Give me an illustration.’
‘Just, O king, as all those forms of animal and vegetable life which grow, develope, and mature, do so with the earth as their basis; just so does the recluse, who is devoted in effort, develope in himself the five moral powers, and so on, by means of virtue, on the basis of virtue.’
‘Give me a further illustration.’ PTS vp En 53
‘Just, O king, as all the occupations which involve bodily exertion are carried on in ultimate dependence upon the earth, just so does the recluse develope in himself the five moral powers, and so on, by means of virtue, on the basis of virtue.’ PTS vp Pali 34
‘Give me a still better illustration.’
‘Just, O king, as the architect of a city, when he wants to build one, first clears the site of the town, and then proceeds to get rid of all the stumps and thorny brakes, and thus makes it level, and only then does he lay out the streets and squares, and crossroads and market places, and so build the city; just so does the recluse develope in himself the five moral powers, and so on, by means of virtue, on the basis of virtue.’
‘Can you give me one more simile?’
‘Just, O king, as an acrobat, when he wants to exhibit his skill, first digs over the ground, and proceeds to get rid of all the stones and fragments of broken pottery, and thus to make it smooth, and only then, on soft earth, shows his tricks; just even so does the recluse develope in himself the five moral powers, and so on, by means of virtue, on the basis of virtue. For it has been said, Sire, by the Blessed One:
“Virtue’s the base on which the man who’s wise
Can train his heart, and make his wisdom grow.
Thus shall the strenuous Bhikkhu, undeceived,
Unravel all the tangled skein of life. PTS vp En 54
“This is the base—like the great earth to men—
And this the root of all increase in goodness,
The starting-point of all the Buddhas’ teaching,
Virtue, to wit, on which true bliss depends.”
‘Well said, Nāgasena!’
“Thưa ngài Nāgasena, điều mà ngài đã nói là ‘các thiện pháp khác,’ các thiện pháp ấy là những gì?”
“Tâu đại vương, là giới, tín, tấn, niệm, định, những cái này là các thiện pháp ấy.”
“Thưa ngài, giới có gì là tướng trạng?”
“Tâu đại vương, giới có sự đặt nền tảng là tướng trạng. Giới là nền tảng của tất cả các thiện pháp, của các sự thể nhập các quyền, các lực, các chi phần đưa đến giác ngộ, các Đạo, các sự thiết lập niệm, các chánh tinh tấn, các nền tảng của thần thông, các thiền, các sự giải thoát, các tầng định. Tâu đại vương, đối với người đã đặt nền tảng ở giới thì tất cả các thiện pháp không bị suy giảm.”
“Xin ngài cho ví dụ.”
“Tâu đại vương, giống như các loại hột giống và các loài thảo mộc nào đạt được sự phát triển, tăng trưởng, lớn mạnh, tất cả các loại hột giống và các loài thảo mộc ấy đạt được sự phát triển, tăng trưởng, lớn mạnh như thế này đều nương tựa vào đất, đều đặt nền tảng ở đất. Tâu đại vương, tương tợ y như thế, hành giả tu tập năm quyền: tín quyền, tấn quyền, niệm quyền, định quyền, tuệ quyền đều nương tựa vào giới, đều đặt nền tảng ở giới.”
“Xin ngài cho thêm ví dụ.”
“Tâu đại vương, giống như các công việc nặng nhọc nào được thực hiện, tất cả các công việc nặng nhọc được thực hiện như thế này đều nương tựa vào đất, đều đặt nền tảng ở đất. Tâu đại vương, tương tợ y như thế, hành giả tu tập năm quyền: tín quyền, tấn quyền, niệm quyền, định quyền, tuệ quyền đều nương tựa vào giới, đều đặt nền tảng ở giới.”
“Xin ngài cho thêm ví dụ.”
“Tâu đại vương, giống như nhà kiến trúc đô thị có ý định xây dựng thành phố thì trước tiên cho làm sạch sẽ khu vực thành phố, cho dời đi gốc cây và các gai góc, cho làm bằng phẳng, sau đó phân chia khu vực của các con đường, các lô đất vuông, các giao lộ, v.v… rồi mới xây dựng thành phố. Tâu đại vương, tương tợ y như thế, hành giả tu tập năm quyền: tín quyền, tấn quyền, niệm quyền, định quyền, tuệ quyền đều nương tựa vào giới, đều đặt nền tảng ở giới.”
“Xin ngài cho thêm ví dụ.”
“Tâu đại vương, giống như diễn viên nhào lộn có ý định biễu diễn nghề nghiệp thì cho người đào đất, cho dời đi sạn sỏi mảnh sành, cho làm bằng phẳng, rồi biễu diễn nghề nghiệp ở mặt đất mềm. Tâu đại vương, tương tợ y như thế, hành giả tu tập năm quyền: tín quyền, tấn quyền, niệm quyền, định quyền, tuệ quyền đều nương tựa vào giới, đều đặt nền tảng ở giới. Tâu đại vương, điều này cũng đã được đức Thế Tôn nói đến:
Sau khi đặt nền tảng ở giới, người có trí tu tập tâm và tuệ.
Vị tỳ khưu tinh cần, chín chắn, vị ấy có thể gỡ ra mối rối này.
Đây là nền tảng ví như trái đất đối với các sinh mạng,
và đây là gốc của sự phát triển các điều tốt đẹp,
và đây là phần đầu ở lời dạy của tất cả các đấng Chiến Thắng,
chính là giới uẩn thuộc về giới bổn Pātimokkha cao quý.”
“Thưa ngài Nāgasena, ngài thật khôn khéo.”
Rājā āha—
“bhante nāgasena, yaṁ panetaṁ brūsi ‘aññehi ca kusalehi dhammehī’ti, katame te kusalā dhammā”ti?
“Sīlaṁ, mahārāja, saddhā vīriyaṁ sati samādhi, ime te kusalā dhammā”ti.
“Kiṁlakkhaṇaṁ, bhante, sīlan”ti?
“Patiṭṭhānalakkhaṇaṁ, mahārāja, sīlaṁ sabbesaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ, indriyabalabojjhaṅgamaggaṅgasatipaṭṭhānasammappadhānaiddhipādajhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṁ sīlaṁ patiṭṭhaṁ, sīle patiṭṭhito kho, mahārāja, yogāvacaro sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya pañcindriyāni bhāveti saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyanti, sabbe kusalā dhammā na parihāyantī”ti.
“Opammaṁ karohī”ti.
“Yathā, mahārāja, ye keci bījagāmabhūtagāmā vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjanti, sabbe te pathaviṁ nissāya pathaviyaṁ patiṭṭhāya vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjanti;
evameva kho, mahārāja, yogāvacaro sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya pañcindriyāni bhāveti saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyan”ti.
“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
“Yathā, mahārāja, ye keci balakaraṇīyā kammantā kayiranti, sabbe te pathaviṁ nissāya pathaviyaṁ patiṭṭhāya kayiranti;
evameva kho, mahārāja, yogāvacaro sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya pañcindriyāni bhāveti saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyan”ti.
“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
“Yathā, mahārāja, nagaravaḍḍhakī nagaraṁ māpetukāmo paṭhamaṁ nagaraṭṭhānaṁ sodhāpetvā khāṇukaṇṭakaṁ apakaḍḍhāpetvā bhūmiṁ samaṁ kārāpetvā tato aparabhāge vīthicatukkasiṅghāṭakādiparicchedena vibhajitvā nagaraṁ māpeti;
evameva kho, mahārāja, yogāvacaro sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya pañcindriyāni bhāveti saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyan”ti.
“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
“Yathā, mahārāja, laṅghako sippaṁ dassetukāmo pathaviṁ khaṇāpetvā sakkharakathalaṁ apakaḍḍhāpetvā bhūmiṁ samaṁ kārāpetvā mudukāya bhūmiyā sippaṁ dasseti;
evameva kho, mahārāja, yogāvacaro sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya pañcindriyāni bhāveti saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyanti.
Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
‘Sīle patiṭṭhāya naro sapañño,
Cittaṁ paññañca bhāvayaṁ;
Ātāpī nipako bhikkhu,
So imaṁ vijaṭaye jaṭanti.
Ayaṁ patiṭṭhā dharaṇīva pāṇinaṁ,
Idañca mūlaṁ kusalābhivuḍḍhiyā;
Mukhañcidaṁ sabbajinānusāsane,
Yo sīlakkhandho varapātimokkhiyo’”ti.
“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
Sīlalakkhaṇapañho navamo.