CÓ NĂNG LỰC LỚN HƠN THẦN THÔNG
BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, điều này cũng đã được đức Thế Tôn nói đến: ‘Này các tỳ khưu, vị đứng đầu trong số các tỳ khưu đệ tử có thần thông của Ta tức là Mahāmoggallāna.’ Và thêm nữa, nghe nói vị ấy bị đánh bằng những cây côn, có đầu bị vỡ, xương thịt gân bị nghiền nát thành bột, và toàn thân bị chặt đứt, rồi viên tịch Niết Bàn. Thưa ngài Nāgasena, nếu vị trưởng lão Mahāmoggallāna đã đạt đến tột đỉnh của thần thông, như thế thì lời nói rằng: ‘Bị đánh bằng những cây côn rồi viên tịch Niết Bàn’ là sai trái. Nếu bị đánh bằng những cây côn rồi viên tịch Niết Bàn, như thế thì lời nói rằng: ‘Đã đạt đến tột đỉnh của thần thông’ cũng là sai trái. Có phải vị ấy không có khả năng về thần thông để tránh né việc chết chóc của mình, để trở thành đối tượng nương nhờ của thế gian luôn cả chư Thiên? Câu hỏi này cũng có cả hai khía cạnh, được dành cho ngài. Nó nên được giải quyết bởi ngài.”
BJT 2“Tâu đại vương, điều này cũng đã được đức Thế Tôn nói đến: ‘Này các tỳ khưu, vị đứng đầu trong số các tỳ khưu đệ tử có thần thông của Ta tức là Mahāmoggallāna.’ Và đại đức Mahāmoggallāna đã bị đánh bằng cây côn rồi viên tịch Niết Bàn. Tuy nhiên, điều ấy là do đã bị chế ngự bởi nghiệp.”
“Thưa ngài Nāgasena, thế không phải lãnh vực của thần thông đối với người có thần thông và quả thành tựu của nghiệp là hai điều không thể nghĩ bàn hay sao? Và có thể tránh né việc không thể nghĩ bàn (này) bằng việc không thể nghĩ bàn (khác)? Thưa ngài, giống như những ai mong muốn trái cây thì chọi thẳng trái táo rừng bằng trái táo rừng, chọi thẳng trái xoài bằng trái xoài, thưa ngài Nāgasena, tương tợ y như thế sau khi đối chọi việc không thể nghĩ bàn (này) bằng việc không thể nghĩ bàn (khác) thì có thể tránh né được.”
“Tâu đại vương, tuy nhiên trong hai điều không thể nghĩ bàn thì một điều là trội hơn, có năng lực lớn hơn. Tâu đại vương, giống như các vị vua ở trên trái đất là tương đương về dòng dõi. Tuy nhiên trong số các vị tương đương về dòng dõi ấy, có một vị thống trị tất cả và thể hiện quyền hành. Tâu đại vương, tương tợ y như thế trong số các điều không thể nghĩ bàn ấy, thì chính quả thành tựu của nghiệp là trội hơn, có năng lực lớn hơn. Chính quả thành tựu của nghiệp thống trị tất cả và thể hiện quyền hành. Đối với người đã bị chế ngự bởi nghiệp, các hành động còn lại không đạt được cơ hội.
Tâu đại vương, hơn nữa trong trường hợp một người nam vi phạm một sự việc nào đó, thì người mẹ, hoặc người cha, hoặc anh chị em, hoặc bạn bè thân hữu của người ấy không bảo vệ được anh ta, khi ấy chính đức vua thống trị ở nơi ấy và thể hiện quyền hành. Trong trường hợp ấy cái gì là nguyên nhân? Do tình trạng vi phạm tội. Tâu đại vương, tương tợ y như thế trong số các điều không thể nghĩ bàn ấy, thì chính quả thành tựu của nghiệp là trội hơn, có năng lực lớn hơn. Chính quả thành tựu của nghiệp thống trị tất cả và thể hiện quyền hành. Đối với người đã bị chế ngự bởi nghiệp, các hành động còn lại không đạt được cơ hội.
Tâu đại vương, hoặc là giống như đám lửa rừng khi đã phát khởi ở trái đất thì cho dầu một ngàn lu nước cũng không thể nào dập tắt. Khi ấy, chính ngọn lửa thống trị ở nơi ấy và thể hiện quyền hành. Trong trường hợp ấy cái gì là nguyên nhân? Là do sức mạnh của ngọn lửa. Tâu đại vương, tương tợ y như thế trong số các điều không thể nghĩ bàn ấy, thì chính quả thành tựu của nghiệp là trội hơn, có năng lực lớn hơn. Chính quả thành tựu của nghiệp thống trị tất cả và thể hiện quyền hành. Đối với người đã bị chế ngự bởi nghiệp, các hành động còn lại không đạt được cơ hội. Tâu đại vương, do đó đại đức Mahāmoggallāna là đã bị chế ngự bởi nghiệp, trong khi đang bị đánh bằng những cây côn đã không có được sự gom tụ lại của thần thông.”
“Thưa ngài Nāgasena, tốt lắm! Trẫm chấp nhận điều này đúng theo như vậy.”
Câu hỏi về thần thông và quả thành tựu của nghiệp là thứ nhất.
“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
‘etadaggaṁ, bhikkhave, mama sāvakānaṁ bhikkhūnaṁ iddhimantānaṁ yadidaṁ mahāmoggallāno’ti.
Puna ca kira so laguḷehi paripothito bhinnasīso sañcuṇṇitaṭṭhimaṁsadhamanichinnaparigatto parinibbuto.
Yadi, bhante nāgasena, thero mahāmoggallāno iddhiyā koṭiṁ gato, tena hi laguḷehi pothito parinibbutoti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
Yadi laguḷehi paripothito parinibbuto, tena hi iddhiyā koṭiṁ gatoti tampi vacanaṁ micchā.
Kiṁ na samattho iddhiyā attano upaghātaṁ apanayituṁ, sadevakassapi lokassa paṭisaraṇaṁ bhavituṁ arahoti?
Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
‘etadaggaṁ, bhikkhave, mama sāvakānaṁ bhikkhūnaṁ iddhimantānaṁ yadidaṁ mahāmoggallāno’ti.
Āyasmā ca mahāmoggallāno laguḷahato parinibbuto, tañca pana kammādhiggahitenā”ti.
“Nanu, bhante nāgasena, iddhimato iddhivisayopi kammavipākopi dve acintiyā, acintiyena acintiyaṁ apanayitabbaṁ.
Yathā nāma, bhante, keci phalakāmā kapitthena kapitthaṁ pothenti, ambena ambaṁ pothenti;
evameva kho, bhante nāgasena, acintiyena acintiyaṁ pothayitvā apanetabban”ti?
“Acintiyānampi, mahārāja, ekaṁ adhimattaṁ balavataraṁ.
Yathā, mahārāja, mahiyā rājāno honti samajaccā, samajaccānampi tesaṁ eko sabbe abhibhavitvā āṇaṁ pavatteti;
evameva kho, mahārāja, tesaṁ acintiyānaṁ kammavipākaṁyeva adhimattaṁ balavataraṁ, kammavipākaṁ yeva sabbe abhibhaviya āṇaṁ pavatteti, kammādhiggahitassa avasesā kiriyā okāsaṁ na labhanti.
Idha pana, mahārāja, koci puriso kismiñcideva pakaraṇe aparajjhati, na tassa mātā vā pitā vā bhaginī vā bhātaro vā sakhī vā sahāyakā vā tāyanti, atha kho rājāyeva tattha abhibhaviya āṇaṁ pavatteti.
Kiṁ tattha kāraṇaṁ?
Aparādhikatā.
Evameva kho, mahārāja, tesaṁ acintiyānaṁ kammavipākaṁyeva adhimattaṁ balavataraṁ, kammavipākaṁyeva sabbe abhibhaviya āṇaṁ pavatteti, kammādhiggahitassa avasesā kiriyā okāsaṁ na labhanti.
Yathā vā pana, mahārāja, mahiyā davaḍāhe samuṭṭhite ghaṭasahassampi udakaṁ na sakkoti nibbāpetuṁ, atha kho aggiyeva tattha abhibhaviya āṇaṁ pavatteti.
Kiṁ tattha kāraṇaṁ?
Balavatā tejassa.
Evameva kho, mahārāja, tesaṁ acintiyānaṁ kammavipākaṁ yeva adhimattaṁ balavataraṁ, kammavipākaṁyeva sabbe abhibhaviya āṇaṁ pavatteti, kammādhiggahitassa avasesā kiriyā okāsaṁ na labhanti, tasmā, mahārāja, āyasmato mahāmoggallānassa kammādhiggahitassa laguḷehi pothiyamānassa iddhiyā samannāhāro nāhosī”ti.
“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
Iddhikammavipākapañho paṭhamo.
PTS vp En 261 PTS cs 1 ‘Venerable Nāgasena, it has been said by the Blessed One: “This is the chief, O Bhikkhus, of those of my disciples in the Order who are possessed of the power of Iddhi, I mean Moggallāna.” But on the other hand they say his death took place by his being beaten to death with clubs, so that his skull was broken, and his bones ground to powder, and all his flesh and nerves bruised and pounded together. Now, Nāgasena, if the Elder, the great Moggallāna, had really attained to supremacy in the magical power of Iddhi, then it cannot be true that he was beaten to death with clubs. But if his death was on that wise, then the saying that he was chief of those possessed of Iddhi must be wrong. How could he who was not even able, by his power of Iddhi, to prevent his own murder, be worthy nevertheless to stand as succour to the world of gods and men? This too is a double-edged problem now put to you, and you have to solve it.’
PTS cs 2 ‘The Blessed One did declare, O king, that Moggallāna was chief among the disciples in power PTS vp En 262 of Iddhi. And he was nevertheless beaten to death by clubs. But that was through his being then possessed by the still greater power of Karma.’
PTS cs 3 ‘But, venerable Nāgasena, PTS vp Pali 189 are not both of these things appurtenant to him who has the power of Iddhi—that is the extent of his power, and the result of his Karma—both alike unthinkable? And cannot the unthinkable be held back by the unthinkable? Just, Sir, as those who want the fruits will knock a wood apple down with a wood apple, or a mango with a mango, so ought not the unthinkable in like manner to be subject to restraint by the unthinkable?’
‘Even among things beyond the reach of the imagination, great king, still one is in excess above the other, one more powerful than the other. Just, O king, as the monarchs of the world are alike in kind, but among them, so alike in kind, one may overcome the rest, and bring them under his command—just so among things beyond the grasp of the imagination is the productive effect of Karma by far the most powerful. It is precisely the effect of Karma which overcomes all the rest, and has them under its rule; and no other influence is of any avail to the man in whom Karma is working out its inevitable end. It is as when, O king, any man has committed an offence against the law. PTS vp En 263 Neither his mother nor his father, neither his sisters nor his brother, neither his friends nor his intimate associates can protect him then. He has fallen therein under the power of the king who will issue his command respecting him. And why is that so? Because of the wrong that he has done. So is it precisely the effect of Karma which overcomes all other influences, and has them under its command, and no other influence can avail the man in whom Karma is working out its inevitable end. It is as when a jungle fire has arisen on the earth, then can not even a thousand pots of water avail to put it out, but the conflagration overpowers all, and brings it under its control. And why is that so? Because of the fierceness of its heat. So is it precisely the effect of Karma which overcomes all other influences, and has them under its command; and no other influence can avail the man in whom Karma is working out its inevitable end. That is why the venerable one, great king, the great Moggallāna, when, at a time when he was possessed by Karma, he was being beaten to death with clubs, was yet unable to make use of his power of Iddhi.’
‘Very good, Nāgasena! That is so, and I accept it as you say.’
Here ends the problem as to the murder of Moggallāna.
CÓ NĂNG LỰC LỚN HƠN THẦN THÔNG
BJT 1“Thưa ngài Nāgasena, điều này cũng đã được đức Thế Tôn nói đến: ‘Này các tỳ khưu, vị đứng đầu trong số các tỳ khưu đệ tử có thần thông của Ta tức là Mahāmoggallāna.’ Và thêm nữa, nghe nói vị ấy bị đánh bằng những cây côn, có đầu bị vỡ, xương thịt gân bị nghiền nát thành bột, và toàn thân bị chặt đứt, rồi viên tịch Niết Bàn. Thưa ngài Nāgasena, nếu vị trưởng lão Mahāmoggallāna đã đạt đến tột đỉnh của thần thông, như thế thì lời nói rằng: ‘Bị đánh bằng những cây côn rồi viên tịch Niết Bàn’ là sai trái. Nếu bị đánh bằng những cây côn rồi viên tịch Niết Bàn, như thế thì lời nói rằng: ‘Đã đạt đến tột đỉnh của thần thông’ cũng là sai trái. Có phải vị ấy không có khả năng về thần thông để tránh né việc chết chóc của mình, để trở thành đối tượng nương nhờ của thế gian luôn cả chư Thiên? Câu hỏi này cũng có cả hai khía cạnh, được dành cho ngài. Nó nên được giải quyết bởi ngài.”
BJT 2“Tâu đại vương, điều này cũng đã được đức Thế Tôn nói đến: ‘Này các tỳ khưu, vị đứng đầu trong số các tỳ khưu đệ tử có thần thông của Ta tức là Mahāmoggallāna.’ Và đại đức Mahāmoggallāna đã bị đánh bằng cây côn rồi viên tịch Niết Bàn. Tuy nhiên, điều ấy là do đã bị chế ngự bởi nghiệp.”
“Thưa ngài Nāgasena, thế không phải lãnh vực của thần thông đối với người có thần thông và quả thành tựu của nghiệp là hai điều không thể nghĩ bàn hay sao? Và có thể tránh né việc không thể nghĩ bàn (này) bằng việc không thể nghĩ bàn (khác)? Thưa ngài, giống như những ai mong muốn trái cây thì chọi thẳng trái táo rừng bằng trái táo rừng, chọi thẳng trái xoài bằng trái xoài, thưa ngài Nāgasena, tương tợ y như thế sau khi đối chọi việc không thể nghĩ bàn (này) bằng việc không thể nghĩ bàn (khác) thì có thể tránh né được.”
“Tâu đại vương, tuy nhiên trong hai điều không thể nghĩ bàn thì một điều là trội hơn, có năng lực lớn hơn. Tâu đại vương, giống như các vị vua ở trên trái đất là tương đương về dòng dõi. Tuy nhiên trong số các vị tương đương về dòng dõi ấy, có một vị thống trị tất cả và thể hiện quyền hành. Tâu đại vương, tương tợ y như thế trong số các điều không thể nghĩ bàn ấy, thì chính quả thành tựu của nghiệp là trội hơn, có năng lực lớn hơn. Chính quả thành tựu của nghiệp thống trị tất cả và thể hiện quyền hành. Đối với người đã bị chế ngự bởi nghiệp, các hành động còn lại không đạt được cơ hội.
Tâu đại vương, hơn nữa trong trường hợp một người nam vi phạm một sự việc nào đó, thì người mẹ, hoặc người cha, hoặc anh chị em, hoặc bạn bè thân hữu của người ấy không bảo vệ được anh ta, khi ấy chính đức vua thống trị ở nơi ấy và thể hiện quyền hành. Trong trường hợp ấy cái gì là nguyên nhân? Do tình trạng vi phạm tội. Tâu đại vương, tương tợ y như thế trong số các điều không thể nghĩ bàn ấy, thì chính quả thành tựu của nghiệp là trội hơn, có năng lực lớn hơn. Chính quả thành tựu của nghiệp thống trị tất cả và thể hiện quyền hành. Đối với người đã bị chế ngự bởi nghiệp, các hành động còn lại không đạt được cơ hội.
Tâu đại vương, hoặc là giống như đám lửa rừng khi đã phát khởi ở trái đất thì cho dầu một ngàn lu nước cũng không thể nào dập tắt. Khi ấy, chính ngọn lửa thống trị ở nơi ấy và thể hiện quyền hành. Trong trường hợp ấy cái gì là nguyên nhân? Là do sức mạnh của ngọn lửa. Tâu đại vương, tương tợ y như thế trong số các điều không thể nghĩ bàn ấy, thì chính quả thành tựu của nghiệp là trội hơn, có năng lực lớn hơn. Chính quả thành tựu của nghiệp thống trị tất cả và thể hiện quyền hành. Đối với người đã bị chế ngự bởi nghiệp, các hành động còn lại không đạt được cơ hội. Tâu đại vương, do đó đại đức Mahāmoggallāna là đã bị chế ngự bởi nghiệp, trong khi đang bị đánh bằng những cây côn đã không có được sự gom tụ lại của thần thông.”
“Thưa ngài Nāgasena, tốt lắm! Trẫm chấp nhận điều này đúng theo như vậy.”
Câu hỏi về thần thông và quả thành tựu của nghiệp là thứ nhất.
“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
‘etadaggaṁ, bhikkhave, mama sāvakānaṁ bhikkhūnaṁ iddhimantānaṁ yadidaṁ mahāmoggallāno’ti.
Puna ca kira so laguḷehi paripothito bhinnasīso sañcuṇṇitaṭṭhimaṁsadhamanichinnaparigatto parinibbuto.
Yadi, bhante nāgasena, thero mahāmoggallāno iddhiyā koṭiṁ gato, tena hi laguḷehi pothito parinibbutoti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
Yadi laguḷehi paripothito parinibbuto, tena hi iddhiyā koṭiṁ gatoti tampi vacanaṁ micchā.
Kiṁ na samattho iddhiyā attano upaghātaṁ apanayituṁ, sadevakassapi lokassa paṭisaraṇaṁ bhavituṁ arahoti?
Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
‘etadaggaṁ, bhikkhave, mama sāvakānaṁ bhikkhūnaṁ iddhimantānaṁ yadidaṁ mahāmoggallāno’ti.
Āyasmā ca mahāmoggallāno laguḷahato parinibbuto, tañca pana kammādhiggahitenā”ti.
“Nanu, bhante nāgasena, iddhimato iddhivisayopi kammavipākopi dve acintiyā, acintiyena acintiyaṁ apanayitabbaṁ.
Yathā nāma, bhante, keci phalakāmā kapitthena kapitthaṁ pothenti, ambena ambaṁ pothenti;
evameva kho, bhante nāgasena, acintiyena acintiyaṁ pothayitvā apanetabban”ti?
“Acintiyānampi, mahārāja, ekaṁ adhimattaṁ balavataraṁ.
Yathā, mahārāja, mahiyā rājāno honti samajaccā, samajaccānampi tesaṁ eko sabbe abhibhavitvā āṇaṁ pavatteti;
evameva kho, mahārāja, tesaṁ acintiyānaṁ kammavipākaṁyeva adhimattaṁ balavataraṁ, kammavipākaṁ yeva sabbe abhibhaviya āṇaṁ pavatteti, kammādhiggahitassa avasesā kiriyā okāsaṁ na labhanti.
Idha pana, mahārāja, koci puriso kismiñcideva pakaraṇe aparajjhati, na tassa mātā vā pitā vā bhaginī vā bhātaro vā sakhī vā sahāyakā vā tāyanti, atha kho rājāyeva tattha abhibhaviya āṇaṁ pavatteti.
Kiṁ tattha kāraṇaṁ?
Aparādhikatā.
Evameva kho, mahārāja, tesaṁ acintiyānaṁ kammavipākaṁyeva adhimattaṁ balavataraṁ, kammavipākaṁyeva sabbe abhibhaviya āṇaṁ pavatteti, kammādhiggahitassa avasesā kiriyā okāsaṁ na labhanti.
Yathā vā pana, mahārāja, mahiyā davaḍāhe samuṭṭhite ghaṭasahassampi udakaṁ na sakkoti nibbāpetuṁ, atha kho aggiyeva tattha abhibhaviya āṇaṁ pavatteti.
Kiṁ tattha kāraṇaṁ?
Balavatā tejassa.
Evameva kho, mahārāja, tesaṁ acintiyānaṁ kammavipākaṁ yeva adhimattaṁ balavataraṁ, kammavipākaṁyeva sabbe abhibhaviya āṇaṁ pavatteti, kammādhiggahitassa avasesā kiriyā okāsaṁ na labhanti, tasmā, mahārāja, āyasmato mahāmoggallānassa kammādhiggahitassa laguḷehi pothiyamānassa iddhiyā samannāhāro nāhosī”ti.
“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
Iddhikammavipākapañho paṭhamo.