Tôi nghe như vầy:
Một thời đức Phật trú tại vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ. Bấy giờ, Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
“Tự quy có ba đức. Những gì là ba? Đó là quy y Phật là đức thứ nhất; quy y Pháp là đức thứ hai; quy y Tăng là đức thứ ba.
“Sao gọi là đức quy y Phật? Trong các loại chúng sanh hai chân, bốn chân, nhiều chân; hoặc có sắc, không sắc; hoặc có tưởng, không tưởng; cho đến trên trời Nê-duy-tiên, trong đó, Như Lai là bậc tối tôn, tối thượng không ai có thể sánh bằng. Như từ bò được sữa; từ sữa được lạc; từ lạc được tô, từ tô được đề-hồ. Song ở trong đó đề-hồ lại tối tôn, tối thượng, không gì có thể sánh bằng. Đây cũng như vậy, trong các loại những chúng sanh hai chân, bốn chân, nhiều chân; hoặc có sắc, không sắc; hoặc có tưởng, không tưởng; cho đến trên Nê-duy-tiên thiên, trong đó, Như Lai là bậc tối tôn, tối thượng, không ai có thể sánh bằng. Những chúng sanh nào phụng thờ Phật, đó gọi là phụng thờ đức thứ nhất. Đã được đức thứ nhất, liền hưởng phước trời ngay trong loài người. Đây gọi là đức thứ nhất.
“Sao gọi là đức tự quy y Pháp? Các pháp hữu lậu, vô lậu, hữu vi, vô vi, vô dục, vô nhiễm, diệt tận, Niết-bàn; trong các pháp đó, pháp Niết-bàn là tối tôn, tối thượng, không pháp nào có thể sánh bằng. Như từ bò được sữa; từ sữa được lạc; từ lạc được tô; từ tô được đề-hồ. Song trong đó đề-hồ lại là tối tôn, tối thượng, không gì có thể sánh bằng. Đây cũng như vậy, các pháp hữu lậu, vô lậu, hữu vi, vô vi, vô dục, vô nhiễm, diệt tận, Niết-bàn. Song ở trong các pháp đó, pháp Niết-bàn là tối tôn tối thượng, không pháp nào có thể sánh bằng. Chúng sanh nào phụng thờ Pháp, đó gọi là phụng thờ đức thứ nhất. Đã được đức thứ nhất, liền hưởng phước trời ở ngay trong loài người. Đây gọi là đức thứ nhất.
“Sao gọi là đức tự quy y Thánh chúng? Trong các đại chúng, đại tụ tập, trong các loại hữu hình, trong các chúng sanh, trong các chúng ấy, Chúng Tăng của Như Lai là tối tôn, tối thượng, không chúng nào có thể sánh bằng. Như từ bò được sữa; từ sữa được lạc; từ lạc được tô; từ tô được đề-hồ. Song trong đó đề-hồ lại là tối tôn, tối thượng, không gì có thể sánh bằng. Đây cũng như vậy, trong các đại chúng, đại tụ tập, trong các loại hữu hình, trong các chúng sanh trong các chúng ấy, Chúng Tăng của Như Lai là tối tôn, tối thượng, không chúng nào có thể sánh bằng. Đó gọi là phụng thờ đức thứ nhất. Đã được đức thứ nhất, liền hưởng phước trời trong loài người. Đây gọi là đức thứ nhất.
Bấy giờ, Thế Tôn liền nói kệ này:
Thứ nhất tôn thờ Phật,
Tối tôn không gì hơn.
Kế lại tôn thờ Pháp
Vô dục, không dính trước.
Kính phụng Chúng Hiền Thánh,
Là ruộng phước tốt nhất.
Người đó trí bậc nhất,
Thọ phước ở trước hết.
Nếu ở trong trời người,
Thủ lãnh trong các chúng.
Ngồi trên chỗ vi diệu;
Tự nhiên thọ cam lồ;
Thân mặc y bảy báu;
Được người đời tôn kính.
Giới thành tựu bậc nhất;
Các căn không khuyết mất;
Cũng được biển trí huệ;
Dần đến niết-bàn giới.
Ai có ba quy nầy
Đến đạo cũng không khó.
Các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật thuyết pháp, hoan hỷ phụng hành.
T 0601c21 T 0601c22 T 0601c23
增壹阿含經卷第十二
T 0601c24 T 0601c25 東晉罽賓三藏瞿曇僧伽提婆譯
T 0601c26 T 0601c27聞如是：
一時，佛在舍衛國 祇 樹給孤獨 T 0601c28園。
爾時，世尊告諸比丘：「有三自歸之德。云 T 0601c29何為三？所謂歸佛第一之德，歸法第二之德， T 0602a01歸僧第三之德。
「彼云何名為歸佛之德？諸 T 0602a02有眾生，二足、四足、眾多足者，有色、無色，有想、 T 0602a03無想，至尼維先天上，如來於中，最尊、最上， T 0602a04無能及者。由牛得乳，由乳得酪，由酪得 T 0602a05酥，由酥得醍醐；然復醍醐於中，最尊、最 T 0602a06上，無能及者。此亦如是，諸有眾生，二足、四 T 0602a07足、眾多足者，有色、無色，有想、無想，至尼維先 T 0602a08天上，如來於中，最尊、最上，無能及者。諸有 T 0602a09眾生承事佛者，是謂承事第一之德。以 T 0602a10獲第一之德，便受天上、人中之福，此名第 T 0602a11一之德。
「云何名為自歸法者？所謂諸法：有 T 0602a12漏、無漏，有為、無為，無欲、無染，滅盡、涅槃；然涅 T 0602a13槃法於諸法中，最尊、最上，無能及者。由牛 T 0602a14得乳，由乳得酪，由酪得酥，由酥得醍醐； T 0602a15然復醍醐於中，最尊、最上，無能及者。此亦 T 0602a16如是，所謂諸法：有漏、無漏，有為、無為，無欲、無 T 0602a17染，滅盡、涅槃；然涅槃法，於諸法中，最尊、最上， T 0602a18無能及者。諸有眾生承事法者，是謂承事 T 0602a19第一之德，以獲第一之德，便受天上、人中 T 0602a20之福，此名第一之德。
「云何名為自歸聖眾？ T 0602a21所謂聖眾者，大眾大聚有形之類。眾生之中， T 0602a22如來眾僧於此眾中，最尊、最上，無能及者。 T 0602a23由牛得乳，由乳得酪，由酪得酥，由酥 T 0602a24得醍醐；然復醍醐於中，最尊、最上，無能及 T 0602a25者。此亦如是，所謂聖眾者，大眾大聚者，有 T 0602a26形之類眾生之中，如來眾僧於此眾中，最尊、 T 0602a27最上，無能及者。是謂承事第一之德，以 T 0602a28獲第一之德，便受天上、人中之福，此名第 T 0602a29一之德。」
爾時，世尊便說此偈：
T 0602b01
「第一承事佛， 最尊無有上； T 0602b02
次復承事法， 無欲無所著； T 0602b03
敬奉賢聖眾， 最是良福田； T 0602b04
彼人第一智， 受福最在前。 T 0602b05
若在天人中， 處眾為正導； T 0602b06
亦得最妙座， 自然食甘露。 T 0602b07
身著七寶衣， 為人之所敬； T 0602b08
戒具最完全， 諸根不缺漏。 T 0602b09
亦獲智慧海， 漸至涅槃界； T 0602b10
有此三歸者， 趣道亦不難。」
T 0602b11爾時，諸比丘聞佛所說，歡喜奉行。
T 0602b12 Thus have I heard. At one time the Buddha was staying in Śrāvastī, at Jetṛ’s Grove, in Anāthapiṇḍada’s Park. The Exalted One said to the monks:
“There are these three kinds of virtue pertaining to taking refuge of one’s own accord. Which are the three? The first kind of virtue pertains to taking refuge in the Buddha, the second to taking refuge in the Dharma T 602a and the third to taking refuge in the monastic Community.
“What does virtue pertaining to taking refuge in the Buddha mean? Among all sentient beings—bipeds, quadrupeds, those with many feet, those with or without form, those with perception or without perception and finally the gods belonging to the sphere of Neither-Perception-Nor-Nonperception—the Tathāgata is superior, he is foremost and without equal.
“Just as from a cow one gets milk, from milk curds one gets butter, from butter one gets ghee and from ghee the skimmings of melted butter, and just as the skimmings of melted butter are superior, foremost and without equal, even so among all sentient beings—bipeds, quadrupeds … and finally the gods belonging to the sphere of Neither-Perception-Nor-Nonperception—the Tathāgata is superior, foremost and without equal.
“When there are sentient beings who have faith in the Buddha, this is called virtue pertaining to faith in what is the best. Those who are possessed of virtue pertaining to faith in what is the best, will have good fortune to be born among gods or as the most splendid among human beings; this is what is called virtue pertaining to faith in what is the best.
“What does taking refuge of one’s own accord in the Dharma mean? As for that which signifies the existential constituents, there are the dharmas under the sway of the malign influences, the dharmas free from malign influences, the conditioned; and the unconditioned being that which is free from greed and undefiled, cessation, Nirvāṇa. It is the unconditioned dharma Nirvāṇa which, among all existential constituents, is superior, foremost and without equal.
“Just as from a cow one gets milk … and just as the skimmings of melted butter are superior, foremost and without equal, even so among the so-called existential constituents—the dharmas under the sway of malign influences and those free from them, the conditioned; and the unconditioned dharmas being that which is free from greed and undefiled, cessation, Nirvāṇa—it is the dharma Nirvāṇa which, among all dharmas, is superior, foremost and without equal.
“When there are sentient beings who have faith in the Dharma, this is called virtue pertaining to faith in what is the best. Those who are possessed of virtue pertaining to faith in what is the best, will have good fortune to be born among gods or as the most splendid human beings; this is what is called virtue pertaining to faith in what is the best.
“What does taking refuge of one’s own accord in the Saṁgha of Noble Ones mean? As for that which is referred to as the Community of Noble Ones, among all forms of monastic communities and all kinds of assemblies in society, the Tathāgata’s Saṁgha is superior, foremost and without equal.
“Just as from a cow one gets milk … and just as the skimmings of melted butter are superior … without equal,—even so as for that which is referred to as the Community of Noble Ones, among all kinds of assemblies in society the Tathāgata’s Saṁgha is … and without equal.
“When there are sentient beings who have faith in the Community of Noble Ones, this is called virtue pertaining to faith in what is the best. Those who are possessed of virtue pertaining to faith in what is the best, will have the good fortune to be born among gods or as the most splendid among human beings, this is what is called virtue … what is the best.”
Then the Exalted One uttered the following verses:
“The first object of faith is the Buddha, foremost and
Without equal; the second object of faith is the
Dharma which is free from greed and attachment;
Reverence and offerings are due to the saṁgha of
Persons of truth who are the most excellent
Field of merit. Those who know what is
The best, will gain outstanding merit: Having been
Reborn as gods or human beings, it will go well for
Them wherever they will be; to them, moreover, will be
Offered the highest seats of honour, and as a matter of
Course, they will partake in ambrosia; they will
Wear garments adorned with the seven kind of jewels,
Being respected by everyone. Those who know what is
the best, will be most conscientious in their moral
Training; they will not be wanting in any of the spiritual
Faculties and will realise an ocean of insight-knowledge
And wisdom. In due course they will reach the sphere of
Nirvāṇa. Whoever takes this threefold refuge will
Make good progress on his or her way without difficulty.”
After listening to the Buddha’s words, the monks were pleased and respectfully applied themselves to practice.
Tôi nghe như vầy:
Một thời đức Phật trú tại vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ. Bấy giờ, Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
“Tự quy có ba đức. Những gì là ba? Đó là quy y Phật là đức thứ nhất; quy y Pháp là đức thứ hai; quy y Tăng là đức thứ ba.
“Sao gọi là đức quy y Phật? Trong các loại chúng sanh hai chân, bốn chân, nhiều chân; hoặc có sắc, không sắc; hoặc có tưởng, không tưởng; cho đến trên trời Nê-duy-tiên, trong đó, Như Lai là bậc tối tôn, tối thượng không ai có thể sánh bằng. Như từ bò được sữa; từ sữa được lạc; từ lạc được tô, từ tô được đề-hồ. Song ở trong đó đề-hồ lại tối tôn, tối thượng, không gì có thể sánh bằng. Đây cũng như vậy, trong các loại những chúng sanh hai chân, bốn chân, nhiều chân; hoặc có sắc, không sắc; hoặc có tưởng, không tưởng; cho đến trên Nê-duy-tiên thiên, trong đó, Như Lai là bậc tối tôn, tối thượng, không ai có thể sánh bằng. Những chúng sanh nào phụng thờ Phật, đó gọi là phụng thờ đức thứ nhất. Đã được đức thứ nhất, liền hưởng phước trời ngay trong loài người. Đây gọi là đức thứ nhất.
“Sao gọi là đức tự quy y Pháp? Các pháp hữu lậu, vô lậu, hữu vi, vô vi, vô dục, vô nhiễm, diệt tận, Niết-bàn; trong các pháp đó, pháp Niết-bàn là tối tôn, tối thượng, không pháp nào có thể sánh bằng. Như từ bò được sữa; từ sữa được lạc; từ lạc được tô; từ tô được đề-hồ. Song trong đó đề-hồ lại là tối tôn, tối thượng, không gì có thể sánh bằng. Đây cũng như vậy, các pháp hữu lậu, vô lậu, hữu vi, vô vi, vô dục, vô nhiễm, diệt tận, Niết-bàn. Song ở trong các pháp đó, pháp Niết-bàn là tối tôn tối thượng, không pháp nào có thể sánh bằng. Chúng sanh nào phụng thờ Pháp, đó gọi là phụng thờ đức thứ nhất. Đã được đức thứ nhất, liền hưởng phước trời ở ngay trong loài người. Đây gọi là đức thứ nhất.
“Sao gọi là đức tự quy y Thánh chúng? Trong các đại chúng, đại tụ tập, trong các loại hữu hình, trong các chúng sanh, trong các chúng ấy, Chúng Tăng của Như Lai là tối tôn, tối thượng, không chúng nào có thể sánh bằng. Như từ bò được sữa; từ sữa được lạc; từ lạc được tô; từ tô được đề-hồ. Song trong đó đề-hồ lại là tối tôn, tối thượng, không gì có thể sánh bằng. Đây cũng như vậy, trong các đại chúng, đại tụ tập, trong các loại hữu hình, trong các chúng sanh trong các chúng ấy, Chúng Tăng của Như Lai là tối tôn, tối thượng, không chúng nào có thể sánh bằng. Đó gọi là phụng thờ đức thứ nhất. Đã được đức thứ nhất, liền hưởng phước trời trong loài người. Đây gọi là đức thứ nhất.
Bấy giờ, Thế Tôn liền nói kệ này:
Thứ nhất tôn thờ Phật,
Tối tôn không gì hơn.
Kế lại tôn thờ Pháp
Vô dục, không dính trước.
Kính phụng Chúng Hiền Thánh,
Là ruộng phước tốt nhất.
Người đó trí bậc nhất,
Thọ phước ở trước hết.
Nếu ở trong trời người,
Thủ lãnh trong các chúng.
Ngồi trên chỗ vi diệu;
Tự nhiên thọ cam lồ;
Thân mặc y bảy báu;
Được người đời tôn kính.
Giới thành tựu bậc nhất;
Các căn không khuyết mất;
Cũng được biển trí huệ;
Dần đến niết-bàn giới.
Ai có ba quy nầy
Đến đạo cũng không khó.
Các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật thuyết pháp, hoan hỷ phụng hành.
Thus have I heard. At one time the Buddha was staying in Śrāvastī, at Jetṛ’s Grove, in Anāthapiṇḍada’s Park. The Exalted One said to the monks:
“There are these three kinds of virtue pertaining to taking refuge of one’s own accord. Which are the three? The first kind of virtue pertains to taking refuge in the Buddha, the second to taking refuge in the Dharma T 602a and the third to taking refuge in the monastic Community.
“What does virtue pertaining to taking refuge in the Buddha mean? Among all sentient beings—bipeds, quadrupeds, those with many feet, those with or without form, those with perception or without perception and finally the gods belonging to the sphere of Neither-Perception-Nor-Nonperception—the Tathāgata is superior, he is foremost and without equal.
“Just as from a cow one gets milk, from milk curds one gets butter, from butter one gets ghee and from ghee the skimmings of melted butter, and just as the skimmings of melted butter are superior, foremost and without equal, even so among all sentient beings—bipeds, quadrupeds … and finally the gods belonging to the sphere of Neither-Perception-Nor-Nonperception—the Tathāgata is superior, foremost and without equal.
“When there are sentient beings who have faith in the Buddha, this is called virtue pertaining to faith in what is the best. Those who are possessed of virtue pertaining to faith in what is the best, will have good fortune to be born among gods or as the most splendid among human beings; this is what is called virtue pertaining to faith in what is the best.
“What does taking refuge of one’s own accord in the Dharma mean? As for that which signifies the existential constituents, there are the dharmas under the sway of the malign influences, the dharmas free from malign influences, the conditioned; and the unconditioned being that which is free from greed and undefiled, cessation, Nirvāṇa. It is the unconditioned dharma Nirvāṇa which, among all existential constituents, is superior, foremost and without equal.
“Just as from a cow one gets milk … and just as the skimmings of melted butter are superior, foremost and without equal, even so among the so-called existential constituents—the dharmas under the sway of malign influences and those free from them, the conditioned; and the unconditioned dharmas being that which is free from greed and undefiled, cessation, Nirvāṇa—it is the dharma Nirvāṇa which, among all dharmas, is superior, foremost and without equal.
“When there are sentient beings who have faith in the Dharma, this is called virtue pertaining to faith in what is the best. Those who are possessed of virtue pertaining to faith in what is the best, will have good fortune to be born among gods or as the most splendid human beings; this is what is called virtue pertaining to faith in what is the best.
“What does taking refuge of one’s own accord in the Saṁgha of Noble Ones mean? As for that which is referred to as the Community of Noble Ones, among all forms of monastic communities and all kinds of assemblies in society, the Tathāgata’s Saṁgha is superior, foremost and without equal.
“Just as from a cow one gets milk … and just as the skimmings of melted butter are superior … without equal,—even so as for that which is referred to as the Community of Noble Ones, among all kinds of assemblies in society the Tathāgata’s Saṁgha is … and without equal.
“When there are sentient beings who have faith in the Community of Noble Ones, this is called virtue pertaining to faith in what is the best. Those who are possessed of virtue pertaining to faith in what is the best, will have the good fortune to be born among gods or as the most splendid among human beings, this is what is called virtue … what is the best.”
Then the Exalted One uttered the following verses:
“The first object of faith is the Buddha, foremost and
Without equal; the second object of faith is the
Dharma which is free from greed and attachment;
Reverence and offerings are due to the saṁgha of
Persons of truth who are the most excellent
Field of merit. Those who know what is
The best, will gain outstanding merit: Having been
Reborn as gods or human beings, it will go well for
Them wherever they will be; to them, moreover, will be
Offered the highest seats of honour, and as a matter of
Course, they will partake in ambrosia; they will
Wear garments adorned with the seven kind of jewels,
Being respected by everyone. Those who know what is
the best, will be most conscientious in their moral
Training; they will not be wanting in any of the spiritual
Faculties and will realise an ocean of insight-knowledge
And wisdom. In due course they will reach the sphere of
Nirvāṇa. Whoever takes this threefold refuge will
Make good progress on his or her way without difficulty.”
After listening to the Buddha’s words, the monks were pleased and respectfully applied themselves to practice.