484. Ký Sự về Trưởng Lão Ñāṇatthavika

BJT 5076Khu ẩn cư của tôi được xây dựng khéo léo ở phía nam của núi Hi-mã-lạp. Vào lúc bấy giờ, trong khi tầm cầu mục đích tối thượng tôi cư ngụ ở trong rừng.

BJT 5077Trong lúc tìm kiếm vị thầy, tôi sống mỗi một mình với rễ và trái cây, hài lòng với việc có hay không có.

BJT 5078Trong khi ấy, đấng Toàn Giác tên Sumedha đã hiện khởi ở thế gian. Trong lúc tiếp độ đám đông dân chúng, Ngài công bố về bốn Sự Thật.

BJT 5079Tôi không được nghe về đấng Toàn Giác, cũng không có ai nói với tôi. Khi tám năm đang trôi qua, tôi đã nghe về đấng Lãnh Đạo Thế Gian.

BJT 5080Sau khi dập tắt củi lửa và quét dọn khu ẩn cư, tôi đã cầm lấy gói vật dụng và đã rời khỏi khu rừng.

BJT 5081Trong khi cư ngụ chỉ một đêm ở các ngôi làng và các khu phố chợ, khi ấy theo tuần tự tôi đã đi đến gần con sông Candavatī.

BJT 5082Vào thời điểm ấy, trong lúc tiếp độ nhiều chúng sanh, đức Thế Tôn đấng Lãnh Đạo Thế Gian Sumedha thuyết giảng về vị thế Bất Tử.

BJT 5083Tôi đã vượt qua đám đông người và đã đảnh lễ đấng Chiến Thắng sánh tợ đại dương. Tôi đã khoác tấm da dê một bên vai rồi đã ngợi ca đấng Lãnh Đạo Thế Gian rằng:

BJT 5084“Ngài là đấng Tối Thượng của loài người, là bậc thầy, là biểu hiệu, là ngọn cờ, là mục đích tối cao, là nơi nương tựa, là sự nâng đỡ, là ngọn đèn của chúng sanh.

(Tụng phẩm thứ hai mươi mốt).

BJT 5085Bạch bậc Hiền Trí, Ngài là bậc khôn khéo về kiến thức, là đấng Anh Hùng đã giúp cho chúng sanh vượt qua, ở thế gian không có người nào khác là đấng Tiếp Độ, không ai là trội hơn Ngài.

BJT 5086Biển cả vĩ đại hiển nhiên là có thể đo lường bằng đầu ngọn cỏ kusa, tuy nhiên bạch đấng Toàn Tri, trí tuệ của Ngài là không thể đo lường được.

BJT 5087Bạch đấng Hữu Nhãn, sau khi đặt trái đất lên đĩa cân là có thể xác định, tuy nhiên sự đo lường trí tuệ của Ngài là không thể có.

BJT 5088Không gian có thể ước lượng bằng sợi dây thừng hoặc bằng ngón tay, tuy nhiên bạch đấng Toàn Tri, giới hạnh của Ngài là không thể đo lường.

BJT 5089Bạch đấng Hữu Nhãn, nước ở đại dương, bầu trời, và trái đất, những vật này là có thể đo lường, còn Ngài là không thể đo lường.”

BJT 5090Sau khi đã tán dương đấng Toàn Tri có danh vọng lớn lao bằng sáu câu kệ, khi ấy tôi đã chắp tay lên rồi đứng im lặng.

BJT 5091Người ta nói về người có tuệ bao la, sáng suốt là “Sumedha.” Ngài đã ngồi xuống ở hội chúng tỳ khưu và đã nói lên những lời kệ này:

BJT 5092“Người nào, được tịnh tín, đã tán dương trí tuệ của Ta bằng tâm ý của mình, ta sẽ tán dương người ấy. Các người hãy lắng nghe Ta nói.

BJT 5093Người này sẽ sướng vui ở thế giới chư Thiên trong bảy mươi bảy kiếp, và sẽ là vị Chúa của chư Thiên cai quản Thiên quốc một ngàn lần.

BJT 5094Và (người này) sẽ là đấng Chuyển Luân Vương hàng trăm lần. Lãnh thổ vương quốc là bao la, không thể đo lường bằng phương diện tính đếm.

BJT 5095Dầu trở thành vị Thiên nhân hay là nhân loại, (người này) được tụ hội với nghiệp phước thiện, sẽ có tuệ sắc bén, tâm tư không bị kém sút.

BJT 5096Vào ba mươi ngàn kiếp (về sau này), bậc Đạo Sư tên Gotama, xuất thân gia tộc Okkāka sẽ xuất hiện ở thế gian.

BJT 5097Sau khi lìa khỏi gia đình, (người này) sẽ xuất gia, không còn sở hữu gì, và sẽ chạm đến phẩm vị A-la-hán vào lúc bảy tuổi tính từ khi sanh.”

BJT 5098Từ khi tôi nhớ lại bản thân, từ khi tôi đạt được Giáo Pháp, trong khoảng thời gian này tôi không biết đến tâm tư không được thích ý.

BJT 5099Tôi đã luân hồi ở tất cả các cõi và đã thọ hưởng đầy đủ, tôi không có sự thiếu hụt về của cải; điều này là quả báu của việc ngợi ca trí tuệ.

BJT 5100Ba ngọn lửa (tham sân si) của tôi đã được dập tắt, tất cả các hữu đã được xóa sạch, tất cả các lậu hoặc đã được đoạn tận, giờ đây không còn tái sanh nữa.

BJT 5101Kể từ khi tôi đã ngợi ca trí tuệ trước đây ba mươi ngàn kiếp, tôi không còn biết đến khổ cảnh; điều này là quả báu của việc ngợi ca trí tuệ.

BJT 5102Các phiền não của tôi đã được thiêu đốt, tất cả các hữu đã được xóa sạch. Sau khi cắt đứt sự trói buộc như là con voi đực (đã được cởi trói), tôi sống không còn lậu hoặc.

BJT 5103Quả vậy, tôi đã thành công mỹ mãn, đã thành tựu tam minh, đã thực hành lời dạy đức Phật trong sự hiện tiền của đức Phật tối thượng.

BJT 5104Bốn (tuệ) phân tích, tám giải thoát, và sáu thắng trí đã được (tôi) đắc chứng; tôi đã thực hành lời dạy của đức Phật.

Đại đức trưởng lão Ñāṇatthavika đã nói lên những lời kệ này như thế ấy.

Ký sự về trưởng lão Ñāṇatthavika là phần thứ tư.

“Dakkhiṇe himavantassa,

sukato assamo mama;

Uttamatthaṁ gavesanto,

vasāmi vipine tadā.

Lābhālābhena santuṭṭho,

mūlena ca phalena ca;

Anvesanto ācariyaṁ,

vasāmi ekako ahaṁ.

Sumedho nāma sambuddho,

loke uppajji tāvade;

Catusaccaṁ pakāseti,

uddharanto mahājanaṁ.

Nāhaṁ suṇomi sambuddhaṁ,

napi me koci saṁsati;

Aṭṭhavasse atikkante,

assosiṁ lokanāyakaṁ.

Aggidāruṁ nīharitvā,

sammajjitvāna assamaṁ;

Khāribhāraṁ gahetvāna,

nikkhamiṁ vipinā ahaṁ.

Ekarattiṁ vasantohaṁ,

gāmesu nigamesu ca;

Anupubbena candavatiṁ,

tadāhaṁ upasaṅkamiṁ.

Bhagavā tamhi samaye,

sumedho lokanāyako;

Uddharanto bahū satte,

deseti amataṁ padaṁ.

Janakāyamatikkamma,

vanditvā jinasāgaraṁ;

Ekaṁsaṁ ajinaṁ katvā,

santhaviṁ lokanāyakaṁ.

‘Tuvaṁ satthā ca ketu ca,

dhajo yūpo ca pāṇinaṁ;

Parāyaṇo patiṭṭhā ca,

dīpo ca dvipaduttamo.

Ekavīsatimaṁ bhāṇavāraṁ.

Nepuñño dassane vīro,

tāresi janataṁ tuvaṁ;

Natthañño tārako loke,

tavuttaritaro mune.

Sakkā theve kusaggena,

pametuṁ sāgaruttame;

Na tveva tava sabbaññu,

ñāṇaṁ sakkā pametave.

Tuladaṇḍe ṭhapetvāna,

mahiṁ sakkā dharetave;

Na tveva tava paññāya,

pamāṇamatthi cakkhuma.

Ākāso minituṁ sakkā,

rajjuyā aṅgulena vā;

Na tveva tava sabbaññu,

sīlaṁ sakkā pametave.

Mahāsamudde udakaṁ,

ākāso ca vasundharā;

Parimeyyāni etāni,

appameyyosi cakkhuma’.

Chahi gāthāhi sabbaññuṁ,

kittayitvā mahāyasaṁ;

Añjaliṁ paggahetvāna,

tuṇhī aṭṭhāsahaṁ tadā.

Yaṁ vadanti sumedhoti,

bhūripaññaṁ sumedhasaṁ;

Bhikkhusaṅghe nisīditvā,

imā gāthā abhāsatha.

‘Yo me ñāṇaṁ pakittesi,

vippasannena cetasā;

Tamahaṁ kittayissāmi,

suṇātha mama bhāsato.

Sattasattati kappāni,

devaloke ramissati;

Sahassakkhattuṁ devindo,

devarajjaṁ karissati.

Anekasatakkhattuñca,

cakkavattī bhavissati;

Padesarajjaṁ vipulaṁ,

gaṇanāto asaṅkhiyaṁ.

Devabhūto manusso vā,

puññakammasamāhito;

Anūnamanasaṅkappo,

tikkhapañño bhavissati’.

Tiṁsakappasahassamhi,

okkākakulasambhavo;

Gotamo nāma gottena,

satthā loke bhavissati.

Agārā abhinikkhamma,

pabbajissatikiñcano;

Jātiyā sattavassena,

arahattaṁ phusissati.

Yato sarāmi attānaṁ,

yato pattosmi sāsanaṁ;

Etthantare na jānāmi,

cetanaṁ amanoramaṁ.

Saṁsaritvā bhave sabbe,

sampattānubhaviṁ ahaṁ;

Bhoge me ūnatā natthi,

phalaṁ ñāṇassa thomane.

Tiyaggī nibbutā mayhaṁ,

bhavā sabbe samūhatā;

Sabbāsavā parikkhīṇā,

natthi dāni punabbhavo.

Tiṁsakappasahassamhi,

yaṁ ñāṇamathaviṁ ahaṁ;

Duggatiṁ nābhijānāmi,

phalaṁ ñāṇassa thomane.

Kilesā jhāpitā mayhaṁ,

…pe…

viharāmi anāsavo.

Svāgataṁ vata me āsi,

…pe…

kataṁ buddhassa sāsanaṁ.

Paṭisambhidā catasso,

…pe…

kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.

Itthaṁ sudaṁ āyasmā ñāṇathaviko thero imā gāthāyo abhāsitthāti.

Ñāṇathavikattherassāpadānaṁ catutthaṁ.