Tôi nghe như vầy:
Một thời đức Phật ngồi dưới gốc cây tại đạo tràng, nước Ma-kiệt. Bấy giờ Thế Tôn đắc đạo chưa lâu, ltự nghĩ như vầy: ‘Nay Ta đạt pháp rất sâu, khó hiểu khó rõ, khó có thể giác tri, không thể tư duy; pháp tịch tĩnh vi diệu, được giác tri bởi người trí, được phân biệt nghĩa lý, tu tập không chán, đạt được hoan hỷ. Nếu Ta nói pháp vi diệu này cho mọi người, họ sẽ không tin nhận, cũng không phụng hành; không những uổng công vô ích mà còn bị tổn giảm nữa. Nay Ta nên im lặng, cần gì phải nói pháp?’
Bấy giờ, Phạm Thiên ở trên cõi Phạm thiên, biết những ý nghĩ của Như Lai. Trong khoảnh khắc giống như lực sĩ co duỗi cánh tay, ông biến mất khỏi Phạm thiên, hiện đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, rồi đứng qua một bên. Khi ấy Phạm Thiên bạch Thế Tôn:
“Cõi Diêm-phù-đề này chắc sẽ bị tan hoại, ba cõi mất đi con mắt, vì Như Lai, Chí chơn, Đẳng chánh giác xuất hiện ở thế gian đáng ra sẽ diễn Pháp bảo, nhưng nay lại không diễn nói pháp vị. Cúi mong Như Lai khắp vì tất cả chúng sanh mà rộng nói pháp sâu xa. Lại nữa, căn nguyên của chúng sanh này dễ độ; nếu chúng không nghe, vĩnh viễn mất can mắt pháp. Chúng sẽ những người con lưu di của pháp. Giống như hoa sen ưu-bát, hoa câu-mâu-đầu, hoa phân-đà-lợi, tuy ra khỏi bùn đất, nhưng chưa lên khỏi nước, cũng chưa nở bung ra. Khi ấy, hoa kia sinh trưởng dần, nhưng vẫn không ra khỏi mặt nước, chưa ra khỏi nước. Có khi, hoa kia đã lên khỏi nước, hoặc khi ấy hoa kia không bị thấm nước. Ở đây cũng vậy, các loài chúng sanh được thấy bị bức bách bởi sinh, già, bệnh, chết, các căn đã chín mùi, nhưng vì không được nghe pháp nên bị diệt vong, há không khổ sao? Nay thật đúng thời, nguyện xin Thế Tôn nên vì họ nói pháp.”
Bấy giờ, Thế Tôn biết mọi ý nghĩ trong tâm Phạm Thiên và, vì lòng từ mẫn đối tất cả chúng sanh, nên nói kệ này:
Nay Phạm Thiên khuyến thỉnh
Như Lai mở cửa pháp.
Người nghe dốc lòng tin,
Phân biệt pháp yếu sâu.
Như trên đỉnh núi cao,
Xem khắp loài chúng sanh.
Nay Ta có pháp này,
Mắt pháp hiện lầu cao.
Bấy giờ Phạm Thiên nghĩ rằng: “Như Lai chắc sẽ vì chúng sanh mà nói pháp thâm diệu,” nên trong lòng vui mừng phấn khởi không tự chế được, đảnh lễ sát chân rồi liền trở về trời.
Phạm Thiên sau khi nghe những gì đức Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
T 0593a18 T 0593a19 T 0593a20
增壹阿含經卷第十
T 0593a21 T 0593a22 東晉罽賓三藏瞿曇僧伽提婆譯
T 0593a23 T 0593a24聞如是：
一時，佛在摩竭國道場樹下。
爾 T 0593a25時，世尊得道未久，便生是念：「我今甚深之 T 0593a26法難曉難了，難可覺知，不可思惟，休息 T 0593a27微妙，智者所覺知，能分別義理，習之不厭， T 0593a28即得歡喜。設吾與人說妙法者，人不信受， T 0593a29亦不奉行者，唐有其勞，則有所損。我今宜 T 0593b01可默然，何須說法！」
爾時，梵天在梵天上，遙 T 0593b02知如來所念，猶如士夫屈伸臂頃，從梵天 T 0593b03上沒不現，來至世尊所，頭面禮足，在一面 T 0593b04住。爾時，梵天白世尊曰：「此閻浮提必當壞 T 0593b05敗，三界 喪 目。如來、至真、等正覺出現於世， T 0593b06應演法寶，然今復不暢演法味，唯願如 T 0593b07來普為眾生廣說深法！又此眾生根原易 T 0593b08度。若不聞者，永失法眼。此應為法之遺子， T 0593b09猶如優鉢蓮華、拘牟頭華、分陀利華，雖出 T 0593b10於地，未出水上，亦未開敷。是時，彼華漸漸 T 0593b11欲生，故未出水，或時此華以出水上，或時 T 0593b12此華不為水所著。此眾生類亦復如是，為 T 0593b13生、老、病、死所見逼促，諸根應熟，然不聞法 T 0593b14而便喪者，不亦苦哉！今正是時，唯願世尊 T 0593b15當為說法。」
爾時，世尊知梵天心中所念，又 T 0593b16慈愍一切眾生故，說此偈曰：
T 0593b17
「梵天今來勸， 如來開法門； T 0593b18
聞者得篤信， 分別深法要。 T 0593b19
猶在高山頂， 普觀眾生類； T 0593b20
我今有此法， 昇堂現法眼。」
T 0593b21爾時，梵天便作是念：「如來必為眾生說深 T 0593b22妙法。」歡喜踊躍，不能自勝，頭面禮足已，即 T 0593b23還天上。
爾時，梵天聞佛所說，歡喜奉行。
T 0593b24 SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha was under the bodhi tree in Magadha.
SC 2Soon after he had attained enlightenment, the Bhagavān had this thought: “Now, my teaching is profound, hard to understand, hard to comprehend, and hard to recognize. It’s inconceivable, at rest, and subtle. It’s recognized by wise people who can discern its purpose and principle. Training untiringly, they then will become joyous. Supposing I were to explain this wonderful teaching to people, some of them wouldn’t believe it and wouldn’t approve of it. It would be a waste, it’d be troublesome, and it’d be for nothing. Quietude would be fitting for me now. What need is there to explain this teaching?”
SC 3It was then that the god Brahmā up in the Brahma Heaven knew the Tathāgata’s thought from a distance. In the time it takes a man to flex his arm, he disappeared from the Brahma Heaven and came to the Bhagavān. He bowed his head at his feet and stood to one side.
SC 4Brahmā then said to the Bhagavān, “Here, Jambudvīpa is sure to be destroyed, and the triple realm will lose its eyes! The Tathāgata, Arhat, and Completely and Rightly Awakened One has arisen in the world. He ought to proclaim the jewel of the teaching, yet he still hasn’t uttered the teaching’s essence. May the Tathāgata widely explain the profound teaching to all sentient beings!
SC 5“Moreover, these sentient beings are easily liberated at their root. If they don’t hear it, they’ll forever miss out on the Dharma eye. This is a teaching that should have disciples to inherit it. They’re like the blue, red, or white lotus flowers that emerge from mud but haven’t risen above the water and bloomed yet. Those flowers slowly grow while they’re under the water. Some of them emerge from the water, and some of them have no water clinging to them [after they emerge]. This type of sentient being is likewise. They are harassed by birth, old age, illness, and death, and their faculties ripen as a result. If they don’t hear the teaching, they’ll still die, but their suffering won’t. Now is the right time. Please explain the teaching for them, Bhagavān!”
SC 6Because he knew the thoughts in Brahmā’s mind and had compassion for all sentient beings, the Bhagavān then spoke these verses:
“Now, Brahmā has come encouraging
The Tathāgata, ‘Open the Dharma door!
Those who hear and become devoted believers
Will discern the profound teaching’s meaning.’
Like standing atop a high mountain,
I see all kinds of sentient beings.
Now that I possess this teaching,
I’ll ascend to the hall and reveal the Dharma eye.”
SC 7Brahmā then thought: “Surely the Tathāgata will explain the profound teaching for sentient beings!” He rejoiced and celebrated, unable to control himself. He bowed his head at the Buddha’s feet and went back up to his heaven.
SC 8When Brahmā heard what the Buddha taught, he then rejoiced and approved.
Tôi nghe như vầy:
Một thời đức Phật ngồi dưới gốc cây tại đạo tràng, nước Ma-kiệt. Bấy giờ Thế Tôn đắc đạo chưa lâu, ltự nghĩ như vầy: ‘Nay Ta đạt pháp rất sâu, khó hiểu khó rõ, khó có thể giác tri, không thể tư duy; pháp tịch tĩnh vi diệu, được giác tri bởi người trí, được phân biệt nghĩa lý, tu tập không chán, đạt được hoan hỷ. Nếu Ta nói pháp vi diệu này cho mọi người, họ sẽ không tin nhận, cũng không phụng hành; không những uổng công vô ích mà còn bị tổn giảm nữa. Nay Ta nên im lặng, cần gì phải nói pháp?’
Bấy giờ, Phạm Thiên ở trên cõi Phạm thiên, biết những ý nghĩ của Như Lai. Trong khoảnh khắc giống như lực sĩ co duỗi cánh tay, ông biến mất khỏi Phạm thiên, hiện đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, rồi đứng qua một bên. Khi ấy Phạm Thiên bạch Thế Tôn:
“Cõi Diêm-phù-đề này chắc sẽ bị tan hoại, ba cõi mất đi con mắt, vì Như Lai, Chí chơn, Đẳng chánh giác xuất hiện ở thế gian đáng ra sẽ diễn Pháp bảo, nhưng nay lại không diễn nói pháp vị. Cúi mong Như Lai khắp vì tất cả chúng sanh mà rộng nói pháp sâu xa. Lại nữa, căn nguyên của chúng sanh này dễ độ; nếu chúng không nghe, vĩnh viễn mất can mắt pháp. Chúng sẽ những người con lưu di của pháp. Giống như hoa sen ưu-bát, hoa câu-mâu-đầu, hoa phân-đà-lợi, tuy ra khỏi bùn đất, nhưng chưa lên khỏi nước, cũng chưa nở bung ra. Khi ấy, hoa kia sinh trưởng dần, nhưng vẫn không ra khỏi mặt nước, chưa ra khỏi nước. Có khi, hoa kia đã lên khỏi nước, hoặc khi ấy hoa kia không bị thấm nước. Ở đây cũng vậy, các loài chúng sanh được thấy bị bức bách bởi sinh, già, bệnh, chết, các căn đã chín mùi, nhưng vì không được nghe pháp nên bị diệt vong, há không khổ sao? Nay thật đúng thời, nguyện xin Thế Tôn nên vì họ nói pháp.”
Bấy giờ, Thế Tôn biết mọi ý nghĩ trong tâm Phạm Thiên và, vì lòng từ mẫn đối tất cả chúng sanh, nên nói kệ này:
Nay Phạm Thiên khuyến thỉnh
Như Lai mở cửa pháp.
Người nghe dốc lòng tin,
Phân biệt pháp yếu sâu.
Như trên đỉnh núi cao,
Xem khắp loài chúng sanh.
Nay Ta có pháp này,
Mắt pháp hiện lầu cao.
Bấy giờ Phạm Thiên nghĩ rằng: “Như Lai chắc sẽ vì chúng sanh mà nói pháp thâm diệu,” nên trong lòng vui mừng phấn khởi không tự chế được, đảnh lễ sát chân rồi liền trở về trời.
Phạm Thiên sau khi nghe những gì đức Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha was under the bodhi tree in Magadha.
SC 2Soon after he had attained enlightenment, the Bhagavān had this thought: “Now, my teaching is profound, hard to understand, hard to comprehend, and hard to recognize. It’s inconceivable, at rest, and subtle. It’s recognized by wise people who can discern its purpose and principle. Training untiringly, they then will become joyous. Supposing I were to explain this wonderful teaching to people, some of them wouldn’t believe it and wouldn’t approve of it. It would be a waste, it’d be troublesome, and it’d be for nothing. Quietude would be fitting for me now. What need is there to explain this teaching?”
SC 3It was then that the god Brahmā up in the Brahma Heaven knew the Tathāgata’s thought from a distance. In the time it takes a man to flex his arm, he disappeared from the Brahma Heaven and came to the Bhagavān. He bowed his head at his feet and stood to one side.
SC 4Brahmā then said to the Bhagavān, “Here, Jambudvīpa is sure to be destroyed, and the triple realm will lose its eyes! The Tathāgata, Arhat, and Completely and Rightly Awakened One has arisen in the world. He ought to proclaim the jewel of the teaching, yet he still hasn’t uttered the teaching’s essence. May the Tathāgata widely explain the profound teaching to all sentient beings!
SC 5“Moreover, these sentient beings are easily liberated at their root. If they don’t hear it, they’ll forever miss out on the Dharma eye. This is a teaching that should have disciples to inherit it. They’re like the blue, red, or white lotus flowers that emerge from mud but haven’t risen above the water and bloomed yet. Those flowers slowly grow while they’re under the water. Some of them emerge from the water, and some of them have no water clinging to them [after they emerge]. This type of sentient being is likewise. They are harassed by birth, old age, illness, and death, and their faculties ripen as a result. If they don’t hear the teaching, they’ll still die, but their suffering won’t. Now is the right time. Please explain the teaching for them, Bhagavān!”
SC 6Because he knew the thoughts in Brahmā’s mind and had compassion for all sentient beings, the Bhagavān then spoke these verses:
“Now, Brahmā has come encouraging
The Tathāgata, ‘Open the Dharma door!
Those who hear and become devoted believers
Will discern the profound teaching’s meaning.’
Like standing atop a high mountain,
I see all kinds of sentient beings.
Now that I possess this teaching,
I’ll ascend to the hall and reveal the Dharma eye.”
SC 7Brahmā then thought: “Surely the Tathāgata will explain the profound teaching for sentient beings!” He rejoiced and celebrated, unable to control himself. He bowed his head at the Buddha’s feet and went back up to his heaven.
SC 8When Brahmā heard what the Buddha taught, he then rejoiced and approved.