Tôi nghe như vầy:
Một thời đức Phật trú tại vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ Đà, nước Xá-vệ.
Bấy giờ, Thích Đề-hoàn Nhân đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, rồi đứng qua một bên, bạch Thế Tôn:
“Thế nào là Tỳ-kheo đoạn ái dục, tâm được giải thoát, cho đến chỗ cứu cánh an ổn, không có mọi tai hoạn, được trời người tôn kính?”
Bấy giờ, Thế Tôn bảo Thích Đề-hoàn Nhân:
“Này Câu-dực, ở đây nếu Tỳ-kheo nào nghe pháp Không này, tỏ rõ là không có gì, vị ấy liền hiểu rõ được tất cả các pháp. Rồi với pháp khổ, lạc, hay pháp không khổ không lạc, mà thân giác tri được, tức ở ngay nơi thân này, vị ấy quán chúng đều vô thường, đều trở về không. Khi đã quán biết như thật về sự biến dịch của cái không khổ không lạc này, vị ấy cũng không tưởng khởi. Đã không tưởng khởi nên không sợ hãi. Đã không sợ hãi nên Bát-niết-bàn, như thật biết rằng, sinh tử đã dứt, phạm hạnh đã lập, những việc cần làm đã làm xong, không còn tái sinh đời sau nữa. Này Thích Đề-hoàn Nhân, đó gọi là Tỳ-kheo đoạn ái dục, đạt được tâm giải thoát, cho đến, chỗ cứu cánh an ổn, không có tai hoạn, được trời người tôn kính.”
Bấy giờ, Thích Đề-hoàn Nhân đảnh lễ sát chân Thế Tôn, rồi nhiễu quanh ba vòng mà lui.
Trong lúc đó, Tôn giả Đại Mục-kiền-liên ngồi kết già cách Thế Tôn không xa, chánh thân, chánh ý, buộc niệm trước mặt. Khi ấy, Tôn giả Đại Mục-kiền-liên nghĩ thầm: “Có phải vừa rồi Đế Thích do được đạo tích mà hỏi việc, hay là không do được đạo tích mà hỏi nghĩa chăng? Nay ta nên thử xem.”
Bấy giờ, Tôn giả Đại Mục-kiền-liên liền dùng thần túc, trong khoảnh khắc như co duỗi cánh tay, lên đến Tam thập tam thiên. Thích Đề-hoàn Nhân từ xa trông thấy Đại Mục-kiền-liên đến, liền đứng lên tiếp đón, và nói:
“Tôn giả Đại Mục-kiền-liên, khéo đến! Đã lâu lắm, Tôn giả không đến đây. Mong được cùng Tôn giả luận thuyết nghĩa pháp. Mời Tôn giả ngồi nơi này.”
Bấy giờ, Mục-kiền-liên hỏi Thích Đề-hoàn Nhân:
“Thế Tôn đã nói pháp đoạn ái dục cho ông, tôi muốn nghe nó. Nay là lúc thích hợp, hãy nói cho tôi nghe.”
Thích Đề-hoàn Nhân bạch rằng:
“Hiện tại, tôi bận rộn nhiều việc, vừa có việc riêng, lại vừa có việc của chư thiên. Những gì tôi nghe được tức thì quên mất. Ngài Mục-liên, xưa kia khi đánh nhau với các A-tu-la, trong trận đánh ngày hôm đó, các chư thiên đắc thắng, A-tu-la bị bại. Bấy giờ, đích thân tôi tự đi chiến đấu, sau đó thống lãnh chư thiên trở về thiên cung, ngồi tại giảng đường Tối thắng. Vì nhờ đánh thắng nên gọi là giảng đường Tối thắng. Đường cái thành hàng, đường sá giao nhau. Mỗi một đầu thềm có bảy trăm lầu các, trên mỗi một lầu các đều có bảy ngọc nữ, mỗi một ngọc nữ đều có bảy người hầu. Xin mời Tôn giả Mục-liên ngắm xem nơi đó.”
Rồi Thích Đề-hoàn Nhân cùng Thiên vương Tỳ-Sa-môn, theo sau Tôn giả Mục-liên đến nơi giảng đường Tối thắng. Thích Đề-hoàn Nhân và Thiên vương Tỳ-Sa-môn bạch Đại Mục-kiền-liên:
“Đây là giảng đường Tối thắng. Mời ngài hãy dạo xem.”
Mục-liên bảo Thiên vương:
“Chỗ này rất là vi diệu, đều do tiền thân đã tạo ra phước đức, nên được mời đến bảo đường tự nhiên này. Giống như Nhân gian có một trường hopự vui nhỏ cũng đã tự chúc mừng rồi. Như cung trời cũng không khác. Thảy đều do tiền thân tạo ra phước mà được như vây.”
Lúc ấy, ngọc nữ hai bên Thích Đề-hoàn Nhân đều chạy tứ tán. Giống như ở dưới nhân gian khi gặp điều cấm kỵ thì trong lòng đều hổ thẹn. Đám ngọc nữ chỗ Thích Đề-hoàn Nhân cũng như vậy, từ xa trong thấy Đại Mục-kiền-liên đến, các cô đều chạy tứ tán mất. Khi ấy, Đại Mục-kiền-liên nghĩ thầm: “Thích Đề-hoàn Nhân này tâm ý rất phóng dật. Ta nên làm cho ông ấy sợ hãi.”
Bấy giờ, Tôn giả Đại Mục-kiền-liên liền dùng ngón chân phải ấn xuống đất, làm cho cung điện kia bị chấn động sáu cách. Khi ấy, Thích Đề-hoàn Nhân cùng Thiên vương Tỳ-Sa-môn trong lòng sợ hãi, lông trong cả người dựng đứng, nghĩ thầm: “Đại Mục-kiền-liên này có thần túc lớn nên mới có thể làm cho cung điện này chấn động sáu cách. Kỳ diệu thay, chưa từng có việc này!”
Khi ấy, Đại Mục-kiền-liên nghĩ thầm: “Nay tự thân Đế Thích này đã sinh lòng sợ hãi, ta phải hỏi về nghĩa sâu kia.”
“Thế nào Câu-dực? Kinh ‘Trừ ái dục’ mà Như Lai đã thuyết, nay là lúc thích hợp, xin ông nói lại cho chúng tôi nghe.”
Thích Đề-hoàn Nhân đáp:
“Mục-liên, trước đây tôi có đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ sát chân rồi đứng qua một bên. Lúc ấy tôi liền bạch Thế Tôn: ‘Thế nào là Tỳ-kheo đoạn ái dục tâm được giải thoát, cho đến, cứu cánh đến chỗ vô vi, không có khổ hoạn, được trời người tôn kính?’ Bấy giờ Thế Tôn liền bảo tôi rằng: ‘Này Câu-dực, ở đây các Tỳ-kheo sau khi nghe pháp này rồi, không còn gì gì để đắm trước, cũng không đắm vào sắc, tỏ rõ hết thảy các pháp đều vô sở hữu. Do đã tỏ rõ tất cả các pháp rồi, hoặc khổ hoặc lạc, hoặc không khổ hoặc không lạc, quán chúng là vô thường, diệt hết không còn, cũng không đoạn hoại. Do quán như vậy rồi, không còn gì để đắm trước. Do không khởi lên thế gian tưởng nên không còn sợ hãi. Do không sợ hãi nên Bát-niết-bàn, như thật biết rằng, sinh tử đã dứt, phạm hạnh đã lập, những việc cần làm đã làm xong, không còn tái sinh đời sau nữa. Này Thích Đề-hoàn Nhân, đó gọi là Tỳ-kheo đoạn ái dục tâm được giải thoát, cho đến, chỗ cứu cánh vô vi, không có khổ hoạn, được trời người tôn kính.’ Sau khi nghe những lời dạy như vậy, tôi liền đảnh lễ sát chân Thế Tôn, nhiễu quanh ba vòng, rồi thối lui trở về trời.”
Khi ấy, Tôn giả Đại Mục-kiền-liên bền nói pháp sâu xa cho Thích Đề-hoàn Nhân và Tỳ-Sa-môn nghe, phân biệt đầy đủ. Sau khi đã thuyết pháp đầy đủ, Mục-kiền-liên trong khoảnh khắc giống như lực sĩ co duỗi cánh tay biến mất khỏi Tam thập tam thiên, trở về vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ-đà, thành Xá-vệ, đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, rồi ngồi lui qua một bên. Khi ấy Mục-kiền-liên ngay trên chỗ ngồi bạch Thế Tôn:
“Trước đây Như Lai nói cho Thích Đề-hoàn Nhân nghe pháp trừ dục. Nguyện xin Thế Tôn hãy nói cho con.”
Bấy giờ, Thế Tôn bảo Mục-kiền-liên:
“Ngươi nên biết, Thích Đề-hoàn Nhân đến chỗ Ta, đảnh lễ sát chân, đứng qua một bên. Rồi Thích Đề-hoàn Nhân đem nghĩa này hỏi Ta: ‘Thế Tôn, thế nào là Tỳ-kheo đoạn ái dục tâm đắc giải thoát?’ Bấy giờ, Ta bảo Thích Đề-hoàn Nhân rằng: ‘Này Câu-dực, Tỳ-kheo tỏ rõ tất cả các pháp là không, hoàn toàn không có gì, cũng không có cái gì để chấp trước, Tỳ-kheo ấy hiểu rõ hết tất cả các pháp vô sở hữu. Do biết tất cả các pháp là vô thường, diệt hết không còn, cũng không đoạn hoại. Tỳ-kheo ấy quán như vậy rồi, không có gì để đắm trước. Do không khởi thế gian tưởng nên không còn sợ hãi. Do không sợ hãi nên Bát-niết-bàn, biết như thật rằng, sinh tử đã dứt, phạm hạnh đã lập, những việc cần làm đã làm xong, không còn tái sinh đời sau nữa. Này Thích Đề-hoàn Nhân, đó gọi là Tỳ-kheo đoạn ái dục tâm được giải thoát. Bấy giờ Thích Đề-hoàn Nhân từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ sát chân, rồi thối lui trở về trời.”
Đại Mục-kiền-liên sau khi nghe những gì đức Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
聞如是：
一時，佛在舍衛國祇樹給孤獨 T 0593c14園。
爾時，釋提桓因至世尊所。到已，頭面禮 T 0593c15足，在一面住，白世尊曰：「云何比丘斷於愛 T 0593c16欲，心得解脫，乃至究竟安隱之處，無有諸 T 0593c17患，天、人所敬？」
爾時，世尊告釋提桓因曰：「於 T 0593c18是，拘翼！若是比丘聞此空法解無所有，則 T 0593c19得解了一切諸法，如實知之。身所覺知苦 T 0593c20樂之法，若不苦不樂之法，即於此身觀悉 T 0593c21無常，皆歸於空。彼已觀此不苦不樂之變，亦 T 0593c22不起想，以無有想，則無恐怖；以無恐怖， T 0593c23則般涅槃：生死已盡，梵行已立，所作已辦，更 T 0593c24不復受有，如實知之。是謂，釋提桓因！比 T 0593c25丘斷於愛欲，心得解脫，乃至究竟安隱之 T 0593c26處，無有災患，天、人所敬。」
爾時，釋提桓因禮 T 0593c27世尊足已，繞三匝而退。
當於爾時，尊者大目 T 0593c28犍連去世尊不遠結跏趺坐，正身正意，繫 T 0593c29念在前。爾時，尊者大目犍連便作是念：「向者， T 0594a01帝釋得道跡而問事耶？為不得道跡 T 0594a02而問義耶？我今當試之。」爾時，尊者大目犍 T 0594a03連即以神足，如屈伸臂頃，便至三十三 T 0594a04天。
爾時，釋提桓因遙見大目犍連遠來，即 T 0594a05起奉迎，並作是語：「善來！尊者大目犍連！尊自 T 0594a06不至此，亦大久矣！願欲與尊論說法義，願 T 0594a07在此處坐。」
是時，目犍連問釋提桓因曰：「世 T 0594a08尊與汝說斷愛欲之法，我欲聞之，今正是 T 0594a09時，可與我說之。」
釋提桓因白言：「我今諸天 T 0594a10事猥多，或自有事，或復有諸天事，我所聞 T 0594a11者即時而忘。昔者，目連，與諸阿須倫共鬪， T 0594a12當鬪之日，諸天得勝，阿須倫退。爾時，我身躬 T 0594a13往自戰，尋復領諸天還上天宮，坐最勝講 T 0594a14堂。因鬪勝故，故名為最勝講堂，階巷成 T 0594a15行，陌陌相值，一一階頭，七百樓閣，一一樓閣 T 0594a16上，各七玉女，一一玉女各有七使人，願尊目 T 0594a17連在彼觀看。」
爾時，釋提桓因及毘沙門天 T 0594a18王在尊者目連後，往至最勝講堂所。是時， T 0594a19釋提桓因及毘沙門天王，白大目犍連曰：「此 T 0594a20是最勝講堂，悉可遊看。」
目犍連曰：「天王！此 T 0594a21處極為微妙，皆由前身所作福祐故，致此 T 0594a22自然寶堂，猶如人間小有樂處，各自慶賀， T 0594a23如天宮無異，皆由前身作福所致。」
爾 T 0594a24時，釋提桓因左右玉女，各各馳走，莫知所 T 0594a25如，猶如人間有所禁忌，皆懷慚愧。是時， T 0594a26釋提桓因所將玉女亦復如是。遙見大目犍 T 0594a27連來，各各馳走，莫知所湊。
時，大目犍連便 T 0594a28作是念：「此釋提桓因意甚放逸，我 今 宜可使 T 0594a29懷恐怖。」是時，尊者大目犍連即以右脚 T 0594b01指案地，彼宮殿六變震動。是時，釋提桓因 T 0594b02及毘沙門天王皆懷恐怖，衣毛皆竪，而作是 T 0594b03念：「此大目犍連有大神足，乃能使此宮 T 0594b04殿六返震動，甚奇！甚特！未曾有是！」
是時，大 T 0594b05目犍連便作是念：「今此釋身以懷恐怖，我 T 0594b06今宜可問其深義。」「云何，拘翼！如來所說除 T 0594b07愛欲經者，今正是時，唯願與我等說。」
釋提 T 0594b08桓因報言：「目連！我前至世尊所，頭面禮足， T 0594b09在一面住。是時，我即白世尊曰：『云何比丘 T 0594b10斷於愛欲，心得解脫，乃至究竟至無為處， T 0594b11無有患苦，天、人所敬？』爾時，世尊便告我言： T 0594b12『於是，拘翼！諸比丘聞法已，都無所著，亦不 T 0594b13著色，盡解一切諸法，了無所有。以知一切 T 0594b14諸法已，若苦、若樂、若不苦不樂，觀了無常， T 0594b15滅盡無餘，亦無斷壞。彼以觀此，已都無所 T 0594b16著，已不起世間想，復無恐怖；以無恐怖， T 0594b17便般涅槃：生死已盡，梵行已立，所作已辦，更 T 0594b18不復受有，如實知之。是謂，釋提桓因！比丘 T 0594b19斷欲，心得解脫，乃至究竟無為之處，無有 T 0594b20患苦，天、人所敬。』爾時，我聞此語已，便禮世 T 0594b21尊足，遶三匝，即退而去，還歸天上。」
是時，尊者 T 0594b22大目犍連以深法之語，向釋提桓因及向 T 0594b23毘沙門具分別之。爾時，目犍連具說法已， T 0594b24猶如士夫屈伸臂頃，從三十三天沒不現， T 0594b25便來至舍衛城祇樹給孤獨園，至世尊所， T 0594b26頭面禮足，在一面坐。
爾時，目犍連即於座 T 0594b27上白世尊曰：「如來前與釋提桓因說除欲 T 0594b28之法，唯願世尊當與我說之。」
爾時，世尊告 T 0594b29目犍連曰：「汝當知之，釋提桓因來至我所， T 0594c01頭面禮足，在一面立。爾時，釋提桓因問我 T 0594c02此義：『云何，世尊！比丘斷愛欲，心得解脫？』爾 T 0594c03時，我告釋提桓因曰：『拘翼！若有比丘解知 T 0594c04一切諸法空無所有，亦無所著，盡解一切 T 0594c05諸法了無所有，以知一切諸法無常，滅盡 T 0594c06無餘，亦無斷壞。彼已觀此，已都無所著， T 0594c07已不起世間想，復無恐怖；已無恐怖，便般 T 0594c08涅槃：生死已盡，梵行已立，所作已辦，更不復 T 0594c09受有，如實知之。是謂，釋提桓因，比丘斷欲， T 0594c10心得解脫。』爾時，釋提桓因即從坐起，頭面 T 0594c11禮我足，便退而去。還歸天上。」
爾時，大目犍 T 0594c12連聞佛所說，歡喜奉行。
T 0594c13 Thus have I heard. At one time the Buddha was staying in Śrāvastī at Jetṛ’s Grove in Anāthapiṇḍada’s Park. Then Śakra the chief of gods approached the Exalted One and having approached, bowed down his head at the Exalted One’s feet. Standing at one side, he spoke thus to the Exalted One:
“How does a monk overcome sensuous greed, realise his heart’s release and, revered by gods and men, finally reach the ‘place of ultimate peace’ where there is no distress?”
“In this respect, Kauśika,” the Exalted One said to Śakra the chief of gods, “If a monk hears of the existential constituents as being empty and realises that there is nothing in terms of ‘I’ and ‘mine’, he perfectly understands and knows in accordance with fact, what all existential constituents are like. Whatever feeling he feels concerning his body, painful or pleasant, neither painful nor pleasant, in respect of this very body of his he contemplates thoroughly as being impermanent and as ultimately being empty. When he has contemplated the transitoriness of these feelings being … neither painful nor pleasant, no notions occur to him and therefore he is not afraid of anything. On account of his fearlessness he realises complete Nirvāṇa. He knows in accordance with fact: birth and death have come to an end and the holy life has been lived, what had to be done has been done and there will be no more coming into existence. So it is, Śakra, chief of gods, that a monk overcomes sensuous greed, realise his heart’s release and, revered by gods and men, finally reach the ‘place of ultimate peace’ where there is no destruction and distress.”
Then Śakra the chief of gods bowed down his head at the Exalted One’s feet, circumambulated him thrice and withdrew.
Now at that time Venerable Mahā-Maudgalyāyana had gone to a place not far from the Exalted One’s and was sitting there cross-legged, straightening body and mind and cultivating recollection in front of him. Then it occurred to Venerable Mahā-Maudgalyāyan: as for T 594a “Śakra, I wonder whether he has penetrated what has been imparted to him or not. Now I should find that out. Then, with the help of his ‘bases of supernormal power’, Venerable Mahā-Maudgalyāyana, as one might bend and again stretch out one’s arm, instantly went to the Trāyastriṁśa gods. On seeing Venerable Mahā-Maudgalyāyana coming from afar, Śakra the chief of gods rose and went to him respectfully, saying, “Welcome Venerable Mahā-Maudgalyāyana! The Venerable has not come here for a very long time indeed. We hope the Venerable will favour us with an exposition of making clear the meaning of the Teaching and will take his seat here”.
Now Maudgalyāyan asked Śakra the chief of gods, “I should like to hear from you what the Exalted One taught you about overcoming sensuous greed. This the opportunity for you to let me know”.
“Just now,” replied Śakra the chief of gods, “I am extremely busy with heavenly affairs. I have both personal things to do and also things concerning the gods. I have forgotten what I was taught. Formerly, Maudgalyāyana, there was a battle with the demons. On the very day the fighting broke out, the gods were victorious and the demons retreated. I personally went to fight at that time. Soon after the victory I returned as leader of the gods and took my seat in the uppermost heavenly palace named Vaijayanta Palace. The palace was given this name on account of our victory in battle. Flights of stairs have been achieved and there is a series of roads worthwhile looking at. At the upper end of each of all the uppermost stairways belonging to the Vaijayanta Palace there are seven hundred gabled houses and up there in of them there are seven nymphs each of whom have seven attendants. Hopefully, Venerable Maudgalyāyana will take a look at them.”
Then the chief of gods Śakra and the heavenly ruler Vaijayanta, having stepped behind Venerable Maudgalyāyana, accompanied him to Vaijayanta Palace. On their arrival Śakra … and the heavenly ruler Vaijayanta said to Mahā-Maudgalyāyana: “This is Vaijayanta Palace; please fully enjoy seeing it.”
“This is a very fine place,” Maudgalyāyana said to the heavenly ruler. “It is all due to meritorious acts persistently performed in previous existences that as natural consequence this gem of a palace was obtained. It is just like people who, for a little while, are happy and congratulate themselves by saying, ‘It is like the heavenly palace—all is obtained due to meritorious acts performed in previous existences.’”
Now the nymphs to the left and right of Śakra, the chief of gods, ran away helter-skelter. Just like persons who are timid and shy, similarly the nymphs, a moment ago close to Śakra … , on seeing Mahā-Maudgalyāyana coming from afar, ran away panic-stricken. At the same time the following occurred to Mahā-Maudgalyāyana: “This Śakra the chief of gods is too much given to indolence. Now I should cause come feeling of terror.” Immediately, with the toe of his right foot, Venerable Mahā-Maudgalyāyana touched the ground so that the palace began to tremble and quake in six ways. While both Śakra and Vaijayanta, frightened out of their wits so that their hair stood on end, thought: “This Mahā-Maudgalyāyana has indeed great psychic power in that he is capable of letting this palace start trembling and shaking. Absolutely extraordinary! Absolutely unparalleled! There has never been anything like this.” Then the following came into Mahā-Maudgalyāyana’s mind: “Now this Śakra is frightened out of his wits this is the occasion for my asking about the deep meaning of what the Exalted One told him.”
“How, Kauśika,” Maudgalyāyana asked ‘Sakra, “does one subject to sensuous greed over come it according to what the Tathāgata told you? This is the opportunity for you to speak to persons like me who are anxious to listen.”
“Maudgalyāyana,” replied Śakra the chief of gods, “a while ago I approached the Exalted One, bowed down my head at the Exalted One’s feet and stood to one side. Then I asked the Exalted One how a monk overcomes sensuous greed and realises his heart’s release; how he, revered by gods and men, finally reach the ‘place of unconditioned’ where there is neither distress or suffering. And these were the words of the Exalted One addressed to me: ‘In this respect, Kauśika, when a monk has listened to the teaching that there is nothing whatsoever to cling to, he does not cling to forms and fully realises that in respect of existential constituents there is nothing in terms of “I” and “mine”. Thus, after having understood what all existential constituents really are like, he thoroughly contemplates whatever painful, pleasant or neither painful nor unpleasant feelings he feels as being impermanent, non-existent, without any remainder whatsoever and as not being annihilated. On account of his contemplating in this manner there is nothing for him to cling to, no worldly notions occur to him and he is not afraid of anything. Because of his fearlessness he realises complete Nirvāṇa. He knows in accordance with this fact: birth and death have come to an end … and there will be no more coming into existence. So it is, Sakra … that a monk overcomes sensuous greed … and finally reaches the “place of the unconditioned” where there is neither distress nor suffering.’
“After listening to these words, I bowed down my head at the Exalted One’s feet, circumambulated him thrice, withdrew and returned to the heavenly regions.”
On receiving these words of profound teaching, Venerable Mahā-Maudgalyāyana said goodbye to Śakra, the chief of the gods, and to Vaiśravaṇ. When the complete teaching had been communicated to Maudgalyāyana, he disappeared among the Trāyastriṁśa gods and went to Srāvastī, to Jetṛ’s Grove in Anāthapiṇḍada’s Park as quickly as a person might bend and again stretch out his arm. He approached the Exalted One, bowed down his head at the Exalted One’s feet and sat down at one side. Having taken his seat, Maudgalyāyana said to the Exalted One:
“The Tathāgata has imparted to Sakra, the chief of gods, the teaching as to how one overcomes greed. If only the Exalted One would impart to me also.”
“You shall know it,” the Exalted One replied to Maudgalyāyana, “Śakra … approached me … and standing at one side, he asked me to explain the problem to him as to how a monk overcomes sensuous greed and realises his heart’s release. I said to Śakra: ‘If a monk, Kauśika, fully understands that all existential constituents are empty and there is nothing in terms of “I” and “mine”, then there is nothing for him anymore to cling to. He fully realises that in respect of existential constituents there is nothing in terms of “I” and “mine” and, therefore, he knows all existential constituents to be impermanent, non-existent, without remainder and as not being annihilated. On account of his contemplating in this manner there is nothing for him to cling to … he realises complete Nirvāṇa. He knows in accordance with fact … no more coming into existence. So it is … that a monk overcomes sensuous greed and realises his heart’s release.’ Then Śakra … rose from his seat, bowed down his head at my feet, withdrew and returned to the heavenly regions.”
After listening to the Buddha’s words, Mahā-Maudgalyāyana was pleased and respectfully applied himself to his practice.
Tôi nghe như vầy:
Một thời đức Phật trú tại vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ Đà, nước Xá-vệ.
Bấy giờ, Thích Đề-hoàn Nhân đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, rồi đứng qua một bên, bạch Thế Tôn:
“Thế nào là Tỳ-kheo đoạn ái dục, tâm được giải thoát, cho đến chỗ cứu cánh an ổn, không có mọi tai hoạn, được trời người tôn kính?”
Bấy giờ, Thế Tôn bảo Thích Đề-hoàn Nhân:
“Này Câu-dực, ở đây nếu Tỳ-kheo nào nghe pháp Không này, tỏ rõ là không có gì, vị ấy liền hiểu rõ được tất cả các pháp. Rồi với pháp khổ, lạc, hay pháp không khổ không lạc, mà thân giác tri được, tức ở ngay nơi thân này, vị ấy quán chúng đều vô thường, đều trở về không. Khi đã quán biết như thật về sự biến dịch của cái không khổ không lạc này, vị ấy cũng không tưởng khởi. Đã không tưởng khởi nên không sợ hãi. Đã không sợ hãi nên Bát-niết-bàn, như thật biết rằng, sinh tử đã dứt, phạm hạnh đã lập, những việc cần làm đã làm xong, không còn tái sinh đời sau nữa. Này Thích Đề-hoàn Nhân, đó gọi là Tỳ-kheo đoạn ái dục, đạt được tâm giải thoát, cho đến, chỗ cứu cánh an ổn, không có tai hoạn, được trời người tôn kính.”
Bấy giờ, Thích Đề-hoàn Nhân đảnh lễ sát chân Thế Tôn, rồi nhiễu quanh ba vòng mà lui.
Trong lúc đó, Tôn giả Đại Mục-kiền-liên ngồi kết già cách Thế Tôn không xa, chánh thân, chánh ý, buộc niệm trước mặt. Khi ấy, Tôn giả Đại Mục-kiền-liên nghĩ thầm: “Có phải vừa rồi Đế Thích do được đạo tích mà hỏi việc, hay là không do được đạo tích mà hỏi nghĩa chăng? Nay ta nên thử xem.”
Bấy giờ, Tôn giả Đại Mục-kiền-liên liền dùng thần túc, trong khoảnh khắc như co duỗi cánh tay, lên đến Tam thập tam thiên. Thích Đề-hoàn Nhân từ xa trông thấy Đại Mục-kiền-liên đến, liền đứng lên tiếp đón, và nói:
“Tôn giả Đại Mục-kiền-liên, khéo đến! Đã lâu lắm, Tôn giả không đến đây. Mong được cùng Tôn giả luận thuyết nghĩa pháp. Mời Tôn giả ngồi nơi này.”
Bấy giờ, Mục-kiền-liên hỏi Thích Đề-hoàn Nhân:
“Thế Tôn đã nói pháp đoạn ái dục cho ông, tôi muốn nghe nó. Nay là lúc thích hợp, hãy nói cho tôi nghe.”
Thích Đề-hoàn Nhân bạch rằng:
“Hiện tại, tôi bận rộn nhiều việc, vừa có việc riêng, lại vừa có việc của chư thiên. Những gì tôi nghe được tức thì quên mất. Ngài Mục-liên, xưa kia khi đánh nhau với các A-tu-la, trong trận đánh ngày hôm đó, các chư thiên đắc thắng, A-tu-la bị bại. Bấy giờ, đích thân tôi tự đi chiến đấu, sau đó thống lãnh chư thiên trở về thiên cung, ngồi tại giảng đường Tối thắng. Vì nhờ đánh thắng nên gọi là giảng đường Tối thắng. Đường cái thành hàng, đường sá giao nhau. Mỗi một đầu thềm có bảy trăm lầu các, trên mỗi một lầu các đều có bảy ngọc nữ, mỗi một ngọc nữ đều có bảy người hầu. Xin mời Tôn giả Mục-liên ngắm xem nơi đó.”
Rồi Thích Đề-hoàn Nhân cùng Thiên vương Tỳ-Sa-môn, theo sau Tôn giả Mục-liên đến nơi giảng đường Tối thắng. Thích Đề-hoàn Nhân và Thiên vương Tỳ-Sa-môn bạch Đại Mục-kiền-liên:
“Đây là giảng đường Tối thắng. Mời ngài hãy dạo xem.”
Mục-liên bảo Thiên vương:
“Chỗ này rất là vi diệu, đều do tiền thân đã tạo ra phước đức, nên được mời đến bảo đường tự nhiên này. Giống như Nhân gian có một trường hopự vui nhỏ cũng đã tự chúc mừng rồi. Như cung trời cũng không khác. Thảy đều do tiền thân tạo ra phước mà được như vây.”
Lúc ấy, ngọc nữ hai bên Thích Đề-hoàn Nhân đều chạy tứ tán. Giống như ở dưới nhân gian khi gặp điều cấm kỵ thì trong lòng đều hổ thẹn. Đám ngọc nữ chỗ Thích Đề-hoàn Nhân cũng như vậy, từ xa trong thấy Đại Mục-kiền-liên đến, các cô đều chạy tứ tán mất. Khi ấy, Đại Mục-kiền-liên nghĩ thầm: “Thích Đề-hoàn Nhân này tâm ý rất phóng dật. Ta nên làm cho ông ấy sợ hãi.”
Bấy giờ, Tôn giả Đại Mục-kiền-liên liền dùng ngón chân phải ấn xuống đất, làm cho cung điện kia bị chấn động sáu cách. Khi ấy, Thích Đề-hoàn Nhân cùng Thiên vương Tỳ-Sa-môn trong lòng sợ hãi, lông trong cả người dựng đứng, nghĩ thầm: “Đại Mục-kiền-liên này có thần túc lớn nên mới có thể làm cho cung điện này chấn động sáu cách. Kỳ diệu thay, chưa từng có việc này!”
Khi ấy, Đại Mục-kiền-liên nghĩ thầm: “Nay tự thân Đế Thích này đã sinh lòng sợ hãi, ta phải hỏi về nghĩa sâu kia.”
“Thế nào Câu-dực? Kinh ‘Trừ ái dục’ mà Như Lai đã thuyết, nay là lúc thích hợp, xin ông nói lại cho chúng tôi nghe.”
Thích Đề-hoàn Nhân đáp:
“Mục-liên, trước đây tôi có đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ sát chân rồi đứng qua một bên. Lúc ấy tôi liền bạch Thế Tôn: ‘Thế nào là Tỳ-kheo đoạn ái dục tâm được giải thoát, cho đến, cứu cánh đến chỗ vô vi, không có khổ hoạn, được trời người tôn kính?’ Bấy giờ Thế Tôn liền bảo tôi rằng: ‘Này Câu-dực, ở đây các Tỳ-kheo sau khi nghe pháp này rồi, không còn gì gì để đắm trước, cũng không đắm vào sắc, tỏ rõ hết thảy các pháp đều vô sở hữu. Do đã tỏ rõ tất cả các pháp rồi, hoặc khổ hoặc lạc, hoặc không khổ hoặc không lạc, quán chúng là vô thường, diệt hết không còn, cũng không đoạn hoại. Do quán như vậy rồi, không còn gì để đắm trước. Do không khởi lên thế gian tưởng nên không còn sợ hãi. Do không sợ hãi nên Bát-niết-bàn, như thật biết rằng, sinh tử đã dứt, phạm hạnh đã lập, những việc cần làm đã làm xong, không còn tái sinh đời sau nữa. Này Thích Đề-hoàn Nhân, đó gọi là Tỳ-kheo đoạn ái dục tâm được giải thoát, cho đến, chỗ cứu cánh vô vi, không có khổ hoạn, được trời người tôn kính.’ Sau khi nghe những lời dạy như vậy, tôi liền đảnh lễ sát chân Thế Tôn, nhiễu quanh ba vòng, rồi thối lui trở về trời.”
Khi ấy, Tôn giả Đại Mục-kiền-liên bền nói pháp sâu xa cho Thích Đề-hoàn Nhân và Tỳ-Sa-môn nghe, phân biệt đầy đủ. Sau khi đã thuyết pháp đầy đủ, Mục-kiền-liên trong khoảnh khắc giống như lực sĩ co duỗi cánh tay biến mất khỏi Tam thập tam thiên, trở về vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ-đà, thành Xá-vệ, đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, rồi ngồi lui qua một bên. Khi ấy Mục-kiền-liên ngay trên chỗ ngồi bạch Thế Tôn:
“Trước đây Như Lai nói cho Thích Đề-hoàn Nhân nghe pháp trừ dục. Nguyện xin Thế Tôn hãy nói cho con.”
Bấy giờ, Thế Tôn bảo Mục-kiền-liên:
“Ngươi nên biết, Thích Đề-hoàn Nhân đến chỗ Ta, đảnh lễ sát chân, đứng qua một bên. Rồi Thích Đề-hoàn Nhân đem nghĩa này hỏi Ta: ‘Thế Tôn, thế nào là Tỳ-kheo đoạn ái dục tâm đắc giải thoát?’ Bấy giờ, Ta bảo Thích Đề-hoàn Nhân rằng: ‘Này Câu-dực, Tỳ-kheo tỏ rõ tất cả các pháp là không, hoàn toàn không có gì, cũng không có cái gì để chấp trước, Tỳ-kheo ấy hiểu rõ hết tất cả các pháp vô sở hữu. Do biết tất cả các pháp là vô thường, diệt hết không còn, cũng không đoạn hoại. Tỳ-kheo ấy quán như vậy rồi, không có gì để đắm trước. Do không khởi thế gian tưởng nên không còn sợ hãi. Do không sợ hãi nên Bát-niết-bàn, biết như thật rằng, sinh tử đã dứt, phạm hạnh đã lập, những việc cần làm đã làm xong, không còn tái sinh đời sau nữa. Này Thích Đề-hoàn Nhân, đó gọi là Tỳ-kheo đoạn ái dục tâm được giải thoát. Bấy giờ Thích Đề-hoàn Nhân từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ sát chân, rồi thối lui trở về trời.”
Đại Mục-kiền-liên sau khi nghe những gì đức Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
Thus have I heard. At one time the Buddha was staying in Śrāvastī at Jetṛ’s Grove in Anāthapiṇḍada’s Park. Then Śakra the chief of gods approached the Exalted One and having approached, bowed down his head at the Exalted One’s feet. Standing at one side, he spoke thus to the Exalted One:
“How does a monk overcome sensuous greed, realise his heart’s release and, revered by gods and men, finally reach the ‘place of ultimate peace’ where there is no distress?”
“In this respect, Kauśika,” the Exalted One said to Śakra the chief of gods, “If a monk hears of the existential constituents as being empty and realises that there is nothing in terms of ‘I’ and ‘mine’, he perfectly understands and knows in accordance with fact, what all existential constituents are like. Whatever feeling he feels concerning his body, painful or pleasant, neither painful nor pleasant, in respect of this very body of his he contemplates thoroughly as being impermanent and as ultimately being empty. When he has contemplated the transitoriness of these feelings being … neither painful nor pleasant, no notions occur to him and therefore he is not afraid of anything. On account of his fearlessness he realises complete Nirvāṇa. He knows in accordance with fact: birth and death have come to an end and the holy life has been lived, what had to be done has been done and there will be no more coming into existence. So it is, Śakra, chief of gods, that a monk overcomes sensuous greed, realise his heart’s release and, revered by gods and men, finally reach the ‘place of ultimate peace’ where there is no destruction and distress.”
Then Śakra the chief of gods bowed down his head at the Exalted One’s feet, circumambulated him thrice and withdrew.
Now at that time Venerable Mahā-Maudgalyāyana had gone to a place not far from the Exalted One’s and was sitting there cross-legged, straightening body and mind and cultivating recollection in front of him. Then it occurred to Venerable Mahā-Maudgalyāyan: as for T 594a “Śakra, I wonder whether he has penetrated what has been imparted to him or not. Now I should find that out. Then, with the help of his ‘bases of supernormal power’, Venerable Mahā-Maudgalyāyana, as one might bend and again stretch out one’s arm, instantly went to the Trāyastriṁśa gods. On seeing Venerable Mahā-Maudgalyāyana coming from afar, Śakra the chief of gods rose and went to him respectfully, saying, “Welcome Venerable Mahā-Maudgalyāyana! The Venerable has not come here for a very long time indeed. We hope the Venerable will favour us with an exposition of making clear the meaning of the Teaching and will take his seat here”.
Now Maudgalyāyan asked Śakra the chief of gods, “I should like to hear from you what the Exalted One taught you about overcoming sensuous greed. This the opportunity for you to let me know”.
“Just now,” replied Śakra the chief of gods, “I am extremely busy with heavenly affairs. I have both personal things to do and also things concerning the gods. I have forgotten what I was taught. Formerly, Maudgalyāyana, there was a battle with the demons. On the very day the fighting broke out, the gods were victorious and the demons retreated. I personally went to fight at that time. Soon after the victory I returned as leader of the gods and took my seat in the uppermost heavenly palace named Vaijayanta Palace. The palace was given this name on account of our victory in battle. Flights of stairs have been achieved and there is a series of roads worthwhile looking at. At the upper end of each of all the uppermost stairways belonging to the Vaijayanta Palace there are seven hundred gabled houses and up there in of them there are seven nymphs each of whom have seven attendants. Hopefully, Venerable Maudgalyāyana will take a look at them.”
Then the chief of gods Śakra and the heavenly ruler Vaijayanta, having stepped behind Venerable Maudgalyāyana, accompanied him to Vaijayanta Palace. On their arrival Śakra … and the heavenly ruler Vaijayanta said to Mahā-Maudgalyāyana: “This is Vaijayanta Palace; please fully enjoy seeing it.”
“This is a very fine place,” Maudgalyāyana said to the heavenly ruler. “It is all due to meritorious acts persistently performed in previous existences that as natural consequence this gem of a palace was obtained. It is just like people who, for a little while, are happy and congratulate themselves by saying, ‘It is like the heavenly palace—all is obtained due to meritorious acts performed in previous existences.’”
Now the nymphs to the left and right of Śakra, the chief of gods, ran away helter-skelter. Just like persons who are timid and shy, similarly the nymphs, a moment ago close to Śakra … , on seeing Mahā-Maudgalyāyana coming from afar, ran away panic-stricken. At the same time the following occurred to Mahā-Maudgalyāyana: “This Śakra the chief of gods is too much given to indolence. Now I should cause come feeling of terror.” Immediately, with the toe of his right foot, Venerable Mahā-Maudgalyāyana touched the ground so that the palace began to tremble and quake in six ways. While both Śakra and Vaijayanta, frightened out of their wits so that their hair stood on end, thought: “This Mahā-Maudgalyāyana has indeed great psychic power in that he is capable of letting this palace start trembling and shaking. Absolutely extraordinary! Absolutely unparalleled! There has never been anything like this.” Then the following came into Mahā-Maudgalyāyana’s mind: “Now this Śakra is frightened out of his wits this is the occasion for my asking about the deep meaning of what the Exalted One told him.”
“How, Kauśika,” Maudgalyāyana asked ‘Sakra, “does one subject to sensuous greed over come it according to what the Tathāgata told you? This is the opportunity for you to speak to persons like me who are anxious to listen.”
“Maudgalyāyana,” replied Śakra the chief of gods, “a while ago I approached the Exalted One, bowed down my head at the Exalted One’s feet and stood to one side. Then I asked the Exalted One how a monk overcomes sensuous greed and realises his heart’s release; how he, revered by gods and men, finally reach the ‘place of unconditioned’ where there is neither distress or suffering. And these were the words of the Exalted One addressed to me: ‘In this respect, Kauśika, when a monk has listened to the teaching that there is nothing whatsoever to cling to, he does not cling to forms and fully realises that in respect of existential constituents there is nothing in terms of “I” and “mine”. Thus, after having understood what all existential constituents really are like, he thoroughly contemplates whatever painful, pleasant or neither painful nor unpleasant feelings he feels as being impermanent, non-existent, without any remainder whatsoever and as not being annihilated. On account of his contemplating in this manner there is nothing for him to cling to, no worldly notions occur to him and he is not afraid of anything. Because of his fearlessness he realises complete Nirvāṇa. He knows in accordance with this fact: birth and death have come to an end … and there will be no more coming into existence. So it is, Sakra … that a monk overcomes sensuous greed … and finally reaches the “place of the unconditioned” where there is neither distress nor suffering.’
“After listening to these words, I bowed down my head at the Exalted One’s feet, circumambulated him thrice, withdrew and returned to the heavenly regions.”
On receiving these words of profound teaching, Venerable Mahā-Maudgalyāyana said goodbye to Śakra, the chief of the gods, and to Vaiśravaṇ. When the complete teaching had been communicated to Maudgalyāyana, he disappeared among the Trāyastriṁśa gods and went to Srāvastī, to Jetṛ’s Grove in Anāthapiṇḍada’s Park as quickly as a person might bend and again stretch out his arm. He approached the Exalted One, bowed down his head at the Exalted One’s feet and sat down at one side. Having taken his seat, Maudgalyāyana said to the Exalted One:
“The Tathāgata has imparted to Sakra, the chief of gods, the teaching as to how one overcomes greed. If only the Exalted One would impart to me also.”
“You shall know it,” the Exalted One replied to Maudgalyāyana, “Śakra … approached me … and standing at one side, he asked me to explain the problem to him as to how a monk overcomes sensuous greed and realises his heart’s release. I said to Śakra: ‘If a monk, Kauśika, fully understands that all existential constituents are empty and there is nothing in terms of “I” and “mine”, then there is nothing for him anymore to cling to. He fully realises that in respect of existential constituents there is nothing in terms of “I” and “mine” and, therefore, he knows all existential constituents to be impermanent, non-existent, without remainder and as not being annihilated. On account of his contemplating in this manner there is nothing for him to cling to … he realises complete Nirvāṇa. He knows in accordance with fact … no more coming into existence. So it is … that a monk overcomes sensuous greed and realises his heart’s release.’ Then Śakra … rose from his seat, bowed down his head at my feet, withdrew and returned to the heavenly regions.”
After listening to the Buddha’s words, Mahā-Maudgalyāyana was pleased and respectfully applied himself to his practice.