Tôi nghe như vầy:
Một thời đức Phật trú tại vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ.
Bấy giờ Tôn giả Bàn-đặc bảo người em là Châu-lợi Bàn-đặc:
“Nếu ngươi không thể học thuộc giới, hãy trở về làm bạch y.”
Khi đó, Châu-lợi Bàn-đặc nghe những lời này, liền đi đến tinh xá Kỳ-hoàn, đứng ở ngoài cửa mà rơi lệ. Bấy giờ, Thế Tôn bằng thiên nhãn thanh tịnh, quán thấy Tỳ-kheo Châu-lợi Bàn-đặc nầy đứng ở ngoài cửa, than khóc không xiết. Thế Tôn từ trong tịnh thất đi ra giống như kinh hành, đến ngoài cửa tinh xá Kỳ-hoàn, bảo Châu-lợi Bàn-đặc:
“Tỳ-kheo, vì sao ở đây than khóc.”
Châu-lợi Bàn-đặc đáp:
“Bạch Thế Tôn, con bị anh xua đuổi, nếu con không học thuộc giới được, thì trở về làm bạch y, không nên sống ở đây. Cho nên, con than khóc.”
Thế Tôn bảo:
“Tỳ-kheo, chớ ôm lòng lo sợ. Ta thành Vô thượng Đẳng chánh giác, không phải do Bàn-đặc anh của ngươi mà đắc đạo.”
Bấy giờ, đức Thế Tôn cầm tay dẫn Châu-lợi Bàn-đặc về tịnh thất, chỉ chỗ bảo ngồi. Thế Tôn lại dạy cầm chổi quét:
“Ngươi đọc thuộc chữ này, nó là chữ gì.”
Khi Châu-lợi Bàn-đặc học được chữ “quét” lại quên chữ “chổi”. Nếu học thuộc được chữ “chổi” lại quên chữ “quét”. Tôn giả Châu-lợi Bàn-đặc tụng hai chữ “chổi quét” này, qua mấy ngày. Song cái chổi quét này là để trừ sạch bụi bẩn. Châu-lợi Bàn-đặc lại nghĩ như vầy: “Trừ là gì? Bẩn là gì? Bẩn là tro, đất, ngói, đá. Trừ là làm cho sạch.”
Lại nghĩ như vầy: “Thế Tôn vì sao đem việc nầy dạy cho ta. Nay ta phải tư duy nghĩa nầy.” Vì tư duy nghĩa nầy, lại nghĩ như vầy: “Nay trên thân ta cũng có bụi bẩn. Ta tự ví dụ. Sao là trừ? Sao là bẩn?” Ông lại nghĩ thầm: “Dính kết là bẩn. Trí huệ là trừ. Nay ta có thể dùng chổi trí huệ quét dính kết nầy.”
Rồi Tôn giả Châu-lợi Bàn-đặc tư duy năm thủ uẩn là thành, là hoại. Cái gọi là sắc nầy, sắc tập, sắc diệt; cái gọi là thọ, tưởng, hành, thức này là thành, là bại. Sau khi tư duy năm thủ uẩn nầy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát hữu lậu, vô minh lậu. Đã được giải thoát, liền được trí giải thoát, biết như thật rằng, sanh tử đã hết, phạm hạnh đã lập, việc làm đã xong, lại không còn tái sinh nữa, biết chúng như thật. Tôn giả Châu-lợi Bàn-đặc thành A-la-hán. Sau khi thành A-la-hán, Tôn giả từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, rồi ngồi qua một bên, bạch Thế Tôn:
“Nay con đã có trí, nay đã có huệ. Nay con đã hiểu được chổi quét.”
Thế Tôn bảo:
“Tỳ-kheo, hiểu nó thế nào?”
Châu-lợi Bàn-đặc đáp:
“Trừ là huệ. Bẩn là dính kết.”
Thế Tôn nói:
“Lành thay, Tỳ-kheo, như những lời ngươi nói, trừ là huệ. Bẩn là dính kết”.
Bấy giờ Tôn giả Châu-lợi Bàn-đặc hướng về Thế Tôn mà nói kệ này:
Nay đã tụng thuộc đủ
Như lời Phật đã dạy.
Trí huệ hay trừ kết
Không do hạnh nào khác.
Đức Thế Tôn bảo:
“Tỳ-kheo, như những lời ngươi nói, chỉ bằng trí huệ chứ không do cái khác.”
Các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật thuyết pháp, hoan hỷ phụng hành.
聞如是：
一時，佛在舍衛國祇樹給孤獨 T 0601a22園。
爾時，尊者槃特告弟朱利槃特曰：「若不 T 0601a23能持戒者，還作白衣。」是時，朱利槃特聞此 T 0601a24語已，便詣祇洹精舍門外立而墮淚。
爾時， T 0601a25世尊以天眼清淨，觀是朱利槃特比丘在 T 0601a26門外立，而悲泣不能自勝。時，世尊從靜室 T 0601a27起，如似經行至祇洹精舍門外，告朱利槃 T 0601a28特曰：「比丘！何故在此悲泣？」
朱利槃特報曰： T 0601a29「世尊！兄見驅逐：『若不能持戒者，還作白 T 0601b01衣，不須住此。』是故悲泣耳。」
世尊告曰：「比丘！ T 0601b02勿懷畏怖，我成無上等正覺，不由卿兄槃 T 0601b03特得道。」
爾時，世尊手執朱利槃特詣靜 T 0601b04室教使就坐，世尊復教使執掃 ［打－丁＋彗］ ：「汝誦 T 0601b05此字，為字何等？」
是時，朱利槃特誦得掃，復 T 0601b06忘 ［打－丁＋彗］ ；若誦得 ［打－丁＋彗］ ，復忘掃。
爾時，尊者朱利 T 0601b07槃特誦此 掃 ［打－丁＋彗］ 乃經數日。然此掃 ［打－丁＋彗］ 復 T 0601b08名除垢，朱利槃特復作是念：「何者是除？何者 T 0601b09是垢？垢者灰土瓦石，除者清淨也。」復作是 T 0601b10念：「世尊何故以此教悔我？我今當思惟此 T 0601b11義。」以思惟此義，復作是念：「今我身上亦有 T 0601b12塵垢，我自作喻，何者是除？何者是垢？」彼復 T 0601b13作是念：「縛結是垢，智慧是除，我今可以智 T 0601b14慧之 ［打－丁＋彗］ 掃此結縛。」
爾時，尊者朱利槃特思 T 0601b15惟五盛陰成者、敗者：所謂此色、色習、色滅，是 T 0601b16謂痛、想、行、識，成者、敗者。爾時，思惟此五盛陰 T 0601b17已，欲漏心得解脫，有漏心、無明漏心得解 T 0601b18脫。已得解脫，便得解脫智：生死已盡，梵行 T 0601b19已立，所作已辦，更不復受胎有，如實知 T 0601b20之。尊者朱利槃特便成阿羅漢。已成阿羅 T 0601b21漢，即從坐起，詣世尊所，頭面禮足，在一 T 0601b22面坐。白世尊曰：「今已有智，今已有慧，今已 T 0601b23解掃 ［打－丁＋彗］ 。」
世尊告曰：「比丘！云何解之？」
朱利槃 T 0601b24特報曰：「除者謂之慧，垢者謂之結。」
世尊告 T 0601b25曰：「善哉！比丘！如汝所言，除者是慧，垢者是 T 0601b26結。」
爾時，尊者朱利槃特向世尊而說此偈：
T 0601b27
「今誦此已足， 如尊之所說； T 0601b28
智慧能除結， 不由其餘行。」
T 0601b29世尊告曰：「比丘！如汝所言，以智慧，非由其 T 0601c01餘。」
爾時，尊者聞世尊所說，歡喜奉行。
T 0601c02 Thus have I heard. At one time the Buddha was staying in Śrāvastī, at Jetṛ’s Grove, in Anāthapiṇḍada’s T 601a Park. Then the Venerable Mahāpanthaka said to his younger brother Cūḍapanthaka:
“If a person is unable to keep in mind the rules of moral conduct, he should return to the lay life and wear the white robe of a layman.”
On hearing these words Cūḍapanthaka went out of the gate of Jetavana Monastery and stood aside weeping. While the monk was standing outside the gate, with his immaculate “divine eye” the Exalted One saw him beside himself and weeping bitterly. Rising from his quiet abiding and seemingly taking his walking-exercise, the Exalted One went out of the gate of Jetavana Monastery and asked Cūḍapanthaka, “Why, monk, are you weeping bitterly?”
“Exalted One,” replied Cūḍapanthaka, “My elder brother wants to expel me, saying that if a person is unable to keep in mind the rules of moral conduct, he should return to lay life … and that he should not stay here. That is why I am weeping bitterly.”
“Do not be afraid, monk,” said the Exalted One, “I will see to it that you will realise the Highest, Full and Complete Enlightenment; you would not become enlightened due to your elder brother Panthaka.”
Then the Exalted One took Cūḍapanthaka by the hand, returned with him to the vihāra and had him sitting down on the spot and holding a bamboo broom, saying to him, “What do you call this object? Pronounce the word for it.”
Now Cūḍapanthaka managed to pronounce “bamboo”, but he could not remember the word “broom”, and while he managed to pronounce “broom”, he forgot the word “bamboo”.
Venerable Cūḍapanthaka continued enunciating “bamboo broom” for several days. Consequently the defects in his pronouncing “bamboo broom” were gone, and he thought to himself, “What is this dispelling like, and what are defects like? There is a defect when there is grime on a slate roof, for instance, and getting rid leads to cleanliness.”
And again it occurred to him, “Why has the Exalted One given me this lesson? Now I should think about this matter.”
This train of thought occasioned further thinking, “Now there is also dirt on my body; I am myself an illustrative example; what is getting rid like, and what are impurities like?”
Then he reflected, “The impurities are the fetters of mental defilements, and getting rid corresponds to insight-knowledge. Just now I am able to sweep away these mental defilements with the broom of insight-knowledge.”
After these thoughts Venerable Cūḍapanthaka wisely reflected on the five aggregates of grasping, on their appearance and disappearance, “This is form, this is its arising and its cessation; this is feeling … perception … these are formative forces … and consciousness, its arising and its cessation.”
When he had wisely reflected on the five aggregates of grasping, his mind was freed from the malign influences of desire, of becoming and of ignorance. Having realised ultimate freedom, he gained insight-knowledge of this freedom and knew in accordance with fact, “Birth and death have come to and end, the holy life has been lived, what had to be done has been done, and there will be no more coming into existence.”
Venerable Cūḍapanthaka became an arhat and, after his realisation of arhatship, he rose from his seat and went to where the Exalted One was. There he bowed down his head at the Exalted One’s feet, sat down at one side and said to him, “Just now insight-knowledge and wisdom have been won, and the bamboo broom problem has been solved.”
“How, monk,” asked the Exalted One, “have you solved it?”
“Dispelling,” replied Cūḍapanthaka, “that is wisdom; and impurities are fetters.”
“Well said, monk,” the Exalted One approved, “It is as you say: dispelling is wisdom, impurities are fetters.” At that time Venerable Cūḍapanthaka addressed the following stanza to the Exalted One:
“Hardly has this enunciating, as the Exalted One bade
me do, been finished than, through insight-knowledge,
I could dispel the fetters; no remnants of them that
could affect me are in operation any more.”
“Monk,” confirmed the exalted One, “as you say, because of insight-knowledge there are no remnants of them in operation any more.”
Having listened to the Exalted One’s words, Venerable Cūḍapanthaka was pleased and respectfully applied himself to practice.
Tôi nghe như vầy:
Một thời đức Phật trú tại vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ.
Bấy giờ Tôn giả Bàn-đặc bảo người em là Châu-lợi Bàn-đặc:
“Nếu ngươi không thể học thuộc giới, hãy trở về làm bạch y.”
Khi đó, Châu-lợi Bàn-đặc nghe những lời này, liền đi đến tinh xá Kỳ-hoàn, đứng ở ngoài cửa mà rơi lệ. Bấy giờ, Thế Tôn bằng thiên nhãn thanh tịnh, quán thấy Tỳ-kheo Châu-lợi Bàn-đặc nầy đứng ở ngoài cửa, than khóc không xiết. Thế Tôn từ trong tịnh thất đi ra giống như kinh hành, đến ngoài cửa tinh xá Kỳ-hoàn, bảo Châu-lợi Bàn-đặc:
“Tỳ-kheo, vì sao ở đây than khóc.”
Châu-lợi Bàn-đặc đáp:
“Bạch Thế Tôn, con bị anh xua đuổi, nếu con không học thuộc giới được, thì trở về làm bạch y, không nên sống ở đây. Cho nên, con than khóc.”
Thế Tôn bảo:
“Tỳ-kheo, chớ ôm lòng lo sợ. Ta thành Vô thượng Đẳng chánh giác, không phải do Bàn-đặc anh của ngươi mà đắc đạo.”
Bấy giờ, đức Thế Tôn cầm tay dẫn Châu-lợi Bàn-đặc về tịnh thất, chỉ chỗ bảo ngồi. Thế Tôn lại dạy cầm chổi quét:
“Ngươi đọc thuộc chữ này, nó là chữ gì.”
Khi Châu-lợi Bàn-đặc học được chữ “quét” lại quên chữ “chổi”. Nếu học thuộc được chữ “chổi” lại quên chữ “quét”. Tôn giả Châu-lợi Bàn-đặc tụng hai chữ “chổi quét” này, qua mấy ngày. Song cái chổi quét này là để trừ sạch bụi bẩn. Châu-lợi Bàn-đặc lại nghĩ như vầy: “Trừ là gì? Bẩn là gì? Bẩn là tro, đất, ngói, đá. Trừ là làm cho sạch.”
Lại nghĩ như vầy: “Thế Tôn vì sao đem việc nầy dạy cho ta. Nay ta phải tư duy nghĩa nầy.” Vì tư duy nghĩa nầy, lại nghĩ như vầy: “Nay trên thân ta cũng có bụi bẩn. Ta tự ví dụ. Sao là trừ? Sao là bẩn?” Ông lại nghĩ thầm: “Dính kết là bẩn. Trí huệ là trừ. Nay ta có thể dùng chổi trí huệ quét dính kết nầy.”
Rồi Tôn giả Châu-lợi Bàn-đặc tư duy năm thủ uẩn là thành, là hoại. Cái gọi là sắc nầy, sắc tập, sắc diệt; cái gọi là thọ, tưởng, hành, thức này là thành, là bại. Sau khi tư duy năm thủ uẩn nầy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát hữu lậu, vô minh lậu. Đã được giải thoát, liền được trí giải thoát, biết như thật rằng, sanh tử đã hết, phạm hạnh đã lập, việc làm đã xong, lại không còn tái sinh nữa, biết chúng như thật. Tôn giả Châu-lợi Bàn-đặc thành A-la-hán. Sau khi thành A-la-hán, Tôn giả từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, rồi ngồi qua một bên, bạch Thế Tôn:
“Nay con đã có trí, nay đã có huệ. Nay con đã hiểu được chổi quét.”
Thế Tôn bảo:
“Tỳ-kheo, hiểu nó thế nào?”
Châu-lợi Bàn-đặc đáp:
“Trừ là huệ. Bẩn là dính kết.”
Thế Tôn nói:
“Lành thay, Tỳ-kheo, như những lời ngươi nói, trừ là huệ. Bẩn là dính kết”.
Bấy giờ Tôn giả Châu-lợi Bàn-đặc hướng về Thế Tôn mà nói kệ này:
Nay đã tụng thuộc đủ
Như lời Phật đã dạy.
Trí huệ hay trừ kết
Không do hạnh nào khác.
Đức Thế Tôn bảo:
“Tỳ-kheo, như những lời ngươi nói, chỉ bằng trí huệ chứ không do cái khác.”
Các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật thuyết pháp, hoan hỷ phụng hành.
Thus have I heard. At one time the Buddha was staying in Śrāvastī, at Jetṛ’s Grove, in Anāthapiṇḍada’s T 601a Park. Then the Venerable Mahāpanthaka said to his younger brother Cūḍapanthaka:
“If a person is unable to keep in mind the rules of moral conduct, he should return to the lay life and wear the white robe of a layman.”
On hearing these words Cūḍapanthaka went out of the gate of Jetavana Monastery and stood aside weeping. While the monk was standing outside the gate, with his immaculate “divine eye” the Exalted One saw him beside himself and weeping bitterly. Rising from his quiet abiding and seemingly taking his walking-exercise, the Exalted One went out of the gate of Jetavana Monastery and asked Cūḍapanthaka, “Why, monk, are you weeping bitterly?”
“Exalted One,” replied Cūḍapanthaka, “My elder brother wants to expel me, saying that if a person is unable to keep in mind the rules of moral conduct, he should return to lay life … and that he should not stay here. That is why I am weeping bitterly.”
“Do not be afraid, monk,” said the Exalted One, “I will see to it that you will realise the Highest, Full and Complete Enlightenment; you would not become enlightened due to your elder brother Panthaka.”
Then the Exalted One took Cūḍapanthaka by the hand, returned with him to the vihāra and had him sitting down on the spot and holding a bamboo broom, saying to him, “What do you call this object? Pronounce the word for it.”
Now Cūḍapanthaka managed to pronounce “bamboo”, but he could not remember the word “broom”, and while he managed to pronounce “broom”, he forgot the word “bamboo”.
Venerable Cūḍapanthaka continued enunciating “bamboo broom” for several days. Consequently the defects in his pronouncing “bamboo broom” were gone, and he thought to himself, “What is this dispelling like, and what are defects like? There is a defect when there is grime on a slate roof, for instance, and getting rid leads to cleanliness.”
And again it occurred to him, “Why has the Exalted One given me this lesson? Now I should think about this matter.”
This train of thought occasioned further thinking, “Now there is also dirt on my body; I am myself an illustrative example; what is getting rid like, and what are impurities like?”
Then he reflected, “The impurities are the fetters of mental defilements, and getting rid corresponds to insight-knowledge. Just now I am able to sweep away these mental defilements with the broom of insight-knowledge.”
After these thoughts Venerable Cūḍapanthaka wisely reflected on the five aggregates of grasping, on their appearance and disappearance, “This is form, this is its arising and its cessation; this is feeling … perception … these are formative forces … and consciousness, its arising and its cessation.”
When he had wisely reflected on the five aggregates of grasping, his mind was freed from the malign influences of desire, of becoming and of ignorance. Having realised ultimate freedom, he gained insight-knowledge of this freedom and knew in accordance with fact, “Birth and death have come to and end, the holy life has been lived, what had to be done has been done, and there will be no more coming into existence.”
Venerable Cūḍapanthaka became an arhat and, after his realisation of arhatship, he rose from his seat and went to where the Exalted One was. There he bowed down his head at the Exalted One’s feet, sat down at one side and said to him, “Just now insight-knowledge and wisdom have been won, and the bamboo broom problem has been solved.”
“How, monk,” asked the Exalted One, “have you solved it?”
“Dispelling,” replied Cūḍapanthaka, “that is wisdom; and impurities are fetters.”
“Well said, monk,” the Exalted One approved, “It is as you say: dispelling is wisdom, impurities are fetters.” At that time Venerable Cūḍapanthaka addressed the following stanza to the Exalted One:
“Hardly has this enunciating, as the Exalted One bade
me do, been finished than, through insight-knowledge,
I could dispel the fetters; no remnants of them that
could affect me are in operation any more.”
“Monk,” confirmed the exalted One, “as you say, because of insight-knowledge there are no remnants of them in operation any more.”
Having listened to the Exalted One’s words, Venerable Cūḍapanthaka was pleased and respectfully applied himself to practice.