Tôi Tôi nghe như vầy:
Một thời đức Phật trú tại vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ-đà, tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
“Có con đường chỉ một lối vào, làm thanh tịnh các hành của chúng sanh, trừ bỏ sầu ưu, không còn mọi bức não, được trí tuệ lớn, thành tựu sự chứng đắc Niết-bàn. Đó là hãy diệt trừ năm triền cái, tư duy bốn niệm xứ.
“Thế nào là một lối vào? Tâm chuyên nhất, đó là một lối vào. Thế nào là đạo? Tám phẩm đạo Hiền thánh: 1. chánh kiến, 2. chánh tư duy, 3. chánh nghiệp, 4. chánh mạng, 5. chánh tinh tấn, 6. chánh ngữ, 7. chánh niệm, 8. chánh định. Đó gọi là đạo. Đó gọi là con đường chỉ một lối vào.
“Thế nào là hãy diệt trừ năm triền cái? Tham dục cái, sân nhuế cái, trạo cử cái, thùy miên cái, nghi cái. Đó gọi là năm triền cái phải diệt.
“Thế nào là tư duy bốn niệm xứ? Ở đây, này Tỳ-kheo, quán thân nơi nội thân trừ bỏ niệm ác, không có sầu ưu; quán thân nơi ngoại thân, trừ bỏ ác niệm, không có sầu ưu; quán thân nơi nội ngoại thân, thân trừ bỏ ác niệm, không có sầu ưu. Quán thọ nơi nội thọ, quán thọ nơi ngoại thọ, quán thọ nơi nội ngoại thọ mà tự an trú. Quán nội tâm, quán ngoại tâm, quán nội ngoại tâm tâm mà tự an trú. Quán nội pháp, quán ngoại pháp, quán nội ngoại pháp mà tự an trú.
“Thế nào là Tỳ-kheo quán thân nơi nội thân mà tự an trú? Ở đây, Tỳ-kheo quán thân này tùy theo tánh hành của nó: từ đầu đến chân, từ chân đến đầu; quán trong thân này tất cả đều bất tịnh, không có gì đáng tham.
“Lại quán thân này có các thứ lông, tóc, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy, não, mỡ cao, ruột, bao tử, tim, gan, tỳ, thận; thảy đều quán biết hết. Phẩn, tiểu, sanh tạng, thục tạng, nước mắt, đờm dãi, huyết mạch, mỡ, mật; đều nên quán biết, không có gì đáng tham đắm. Như vậy, này các Tỳ-kheo, hãy quán thân mà tự an trú, trừ bỏ niệm ác, không có sầu ưu.
“Lại nữa Tỳ-kheo lại quán thân này có đại chủng đất chăng? Có đại chủng nước, lửa, gió chăng? Tỳ-kheo quán sát thân này như vậy.
“Lại nữa, Tỳ-kheo quán thân này, phân biệt các giới; thân này có bốn đại chủng. Giống như người khéo mổ bò, hoặc học trò người mổ bò, xẻ con bò từng phần để tự xem xét: đây là chân, đây là tim, đây là đốt xương, đây là đầu. Cũng vậy, Tỳ-kheo kia phân biệt giới này mà tự quán sát: thân này có các đại chủng đất, nước, lửa, gió. Tỳ-kheo quán sát thân như vậy mà tự an trú.
“Lại nữa, Tỳ-kheo quán thân này có các lỗ rỉ chảy không sạch. Giống như người kia quán sát vườn trúc hay quán sát bụi lau. Cũng vậy Tỳ-kheo quán thân này có các lỗ chảy ra các thứ bất tịnh.
“Lại nữa, Tỳ-kheo quán tử thi, hoặc chết đã một ngày, hoặc hai ngày, hoặc ba ngày, hoặc bốn ngày, hoặc năm ngày, sáu ngày, bảy ngày; thân thể sình trướng, hôi thối không sạch. Tỳ-kheo lại tự quán thân mình cùng với thân kia không khác, thân ta không thoát khỏi hoạn này.
“Hoặc Tỳ-kheo quán tử thi bị quạ, se sẻ, kên kên ăn nuốt, hoặc bị hổ lang, chó sói, các loài trùng thú trông thấy ăn thịt. Tỳ-kheo lại tự quán thân mình cùng kia không khác, thân ta không tránh khỏi hoạn này. Đó là Tỳ-kheo tự quán thân mà an trú.
“Lại nữa, Tỳ-kheo quán tử thi hoặc bị ăn một nửa, rơi vãi trên đất, hôi thối không sạch. Tỳ-kheo lại tự quán thân mình cùng kia không khác, thân ta không tránh khỏi pháp này.
“Lại nữa, quán tử thi đã hết thịt, chỉ còn có xương bê bết máu. Tỳ-kheo lại đem thân mình quán sát như thân kia cũng không khác. Tỳ-kheo quán thân này như vậy.
“Lại nữa, Tỳ-kheo quán tử thi, gân ràng rịt như bó củi. Tỳ-kheo lại quán thân mình cùng kia không khác. Tỳ-kheo quán thân này như vậy.
“Lại nữa, Tỳ-kheo quán tử thi, từng đốt xương phân tán rơi vãi khắp nơi. Hoặc xương tay, xương chân mỗi thứ một nơi, hoặc xương đùi, xương hông, hoặc xương cùng, hoặc xương tay, hoặc xương vai, hoặc xương sườn, hoặc xương sống, hoặc xương cổ, hoặc đầu lâu. Lại nữa, thân này cùng kia không khác. Ta không thoát khỏi pháp này. Thân ta cũng sẽ bại hoại. Như vậy Tỳ-kheo quán thân này mà tự an trú.
“Lại nữa, Tỳ-kheo quán tử thi màu trắng, màu ngọc trắng. Tỳ-kheo lại tự quán thân cùng kia không khác, ta không lìa khỏi pháp này. Đó là Tỳ-kheo tự quán thân.
“Lại nữa, nếu Tỳ-kheo thấy tử thi, tưởng xương xanh bầm, không có gì đáng tham đắm, hoặc cùng màu tro đất không thể phân biệt. Như vậy, Tỳ-kheo tự quán thân, trừ bỏ niệm ác, không có sầu lo. Thân này vô thường, là pháp phân tán. Như vậy Tỳ-kheo quán nội tự thân, quán ngoại thân, quán nội ngoại thân, phân rã, không có gì.
“Thế nào là Tỳ-kheo quán thọ nơi nội thọ? Ở đây, Tỳ-kheo khi có cảm thọ lạc, tức thì tự giác tri rằng ta có cảm thọ lạc. Khi có cảm thọ khổ, tức thì tự giác tri rằng ta có cảm thọ khổ. Khi có cảm thọ không lạc không khổ, tự giác tri rằng ta có cảm thọ không lạc không khổ. Nếu khi được cảm thọ lạc bởi vật dục, liền tự giác tri ta được cảm thọ lạc bởi vật dục. Nếu khi được cảm thọ khổ bởi vật dục, liền tự giác tri ta được cảm thọ khổ bởi vật dục. Nếu khi được cảm thọ không lạc không khổ bởi vật dục, liền tự giác tri ta được cảm thọ không lạc không khổ bởi vật dục. Nếu khi được cảm thọ lạc phi vật dục, liền tự giác tri ta được cảm thọ lạc phi vật dục. Nếu được cảm thọ khổ phi vật dục, liền tự giác tri ta được cảm thọ khổ phi vật dục. Nếu khi được cảm thọ không lạc không khổ phi vật dục, liền tự giác tri ta được cảm thọ không lạc không khổ phi vật dục. Tỳ-kheo bên tự quán nội thọ như vậy.
“Lại nữa, nếu Tỳ-kheo lúc được cảm thọ lạc, lúc ấy không có cảm thọ khổ, bấy giờ tự giác tri ta đang cảm thọ lạc. Nếu lúc được cảm thọ khổ, lúc ấy không có cảm thọ lạc, bấy giờ tự giác tri ta đang cảm thọ khổ. Nếu khi được cảm thọ không lạc không khổ, lúc đó không có lạc, không có khổ, thì tự giác tri ta đang cảm thọ không lạc không khổ.
“Vị đó quán pháp tập khởi mà tự an trú, cũng quán pháp diệt tận, lại quán pháp tập diệt. Hoặc lại có thọ hiện ở trước mà có thể biết, có thể thấy; vị ấy tư duy nguồn gốc của nó, không nương tựa vào đâu mà tự an trú, không khởi niệm tưởng về thế gian. Ở trong đó cũng không kinh sợ. Do không kinh sợ mà đạt đến Niết-bàn, như thật biết rằng: ‘Sinh đã dứt, phạm hạnh đã vững, việc phải làm đã làm xong, không còn tái sinh đời sau nữa.’ Tỳ-kheo tự quán nội thọ như vậy, trừ bỏ loạn niệm không có sầu lo. Tự quán ngoại thọ, quán nội ngoại thọ, trừ bỏ loạn niệm không có sầu lo. Như vậy Tỳ-kheo nội ngoại quán thọ.
“Thế nào là quán tâm nơi tâm mà tự an trú? Ở đây, Tỳ-kheo có tâm ái dục, liền tự giác tri có tâm ái dục; không có tâm ái dục cũng tự giác tri không có tâm ái dục. Có tâm sân nhuế, liền tự giác tri có tâm sân nhuế; không có tâm sân nhuế, cũng tự giác tri không có tâm sân nhuế. Nếu có tâm ngu si, liền tự giác tri có tâm ngu si; không có tâm ngu si, liền tự giác tri ta không không có tâm ngu si. Nếu có tâm ái niệm, liền tự giác tri có tâm ái niệm; không có tâm ái niệm, cũng tự giác tri không có tâm ái niệm. Có tâm thọ nhập, thì tự giác tri có tâm thọ nhập; không tâm thọ nhập, thì tự giác tri không tâm thọ nhập. Nếu có tâm loạn, thì tự giác tri có tâm loạn; không có tâm loạn niệm, cũng tự giác tri không có tâm loạn niệm. Có tâm tán lạc, liền tự giác tri có tâm tán lạc; không có tâm tán lạc, liền tự giác tri không có tâm tán lạc. Có tâm phổ biến, liền tự giác tri có tâm phổ biến; không có tâm phổ biến, cũng tự giác tri không có tâm phổ biến. Có tâm lớn, liền tự giác tri có tâm lớn; không có tâm lớn cũng tự giác tri không có tâm lớn. Có tâm vô lượng, liền tự giác tri có tâm vô lượng; không có tâm vô lượng, cũng tự giác tri không có tâm vô lượng. Có tâm tam-muội, liền giác tri có tâm tam-muội; không có tâm tam-muội, cũng giác tri không có tâm tam-muội. Tâm chưa giải thoát, liền tự giác tri tâm chưa giải thoát; tâm đã giải thoát, cũng tự giác tri tâm đã giải thoát.
“Như vậy, Tỳ-kheo tu niệm xứ với sự quán sát tướng của tâm; quán tập pháp, quán diệt pháp, cùng quán pháp tập diệt; tư duy quán pháp mà tự an trú. Những gì mà có thể biết, có thể thấy, có thể tư duy, không thể tư duy, không nương tựa cái gì, không khởi lên niệm tưởng thê gian. Đã không khởi tưởng liền không sợ hãi. Đã không sợ hãi liền được vô dư. Đã được vô dư liền được Niết-bàn, như thật biết rằng: ‘Sinh đã dứt. phạm hạnh đã vững, việc phải làm đã làm xong, không còn thọ thân đời sau nữa.’
“Như vậy, Tỳ-kheo tu tập niệm xứ, tự quán tự nội tâm, trừ bỏ loạn tưởng, không có sầu lo; tu tập niễm, tự quán ngoại tâm, quán nội ngoại tâm, trừ bỏ loạn niệm, không có sầu lo. Như vậy, Tỳ-kheo tu tập niệm xứ quán tướng của tâm nơi tâm.
“Thế nào là Tỳ-kheo tu niệm xứ, quán tướng của pháp nơi pháp? Ở đây, Tỳ-kheo tu niệm giác chi, y quán, y vô dục, y diệt tận, trừ bỏ các pháp ác. Tu trạch pháp giác chi, tu tinh tấn giác chi, tu hỷ giác chi, tu khinh an giác chi, tu định giác chi, tu xả giác chi, y quán, y vô dục, y diệt tận, trừ bỏ các pháp ác. Như vậy, Tỳ-kheo tu niệm xứ, quán tướng của pháp nơi pháp.
“Lại nữa, Tỳ-kheo đã giải thoát khỏi ái dục, trừ pháp ác bất thiện, có tầm, có tứ, có hỷ và lạc do viễn ly sinh, chứng nhập và an trú sơ thiền. Như vậy, Tỳ-kheo tu niệm xứ, quán tướng của pháp nơi pháp.
“Lại nữa, Tỳ-kheo xả tầm và tứ, nội tâm tịch tĩnh, chuyên nhất ý, không tầm, không tứ, có hỷ lạc do định sinh, chứng nhập và an trú nhị thiền. Như vậy, Tỳ-kheo tu niệm xứ, quán tướng của pháp nơi pháp.
“Lại nữa, Tỳ-kheo ly hỷ, an trú xả, hằng tự giác tri, thân có tri giác lạc, điều mà các hiền thánh nói là xả, niệm, an trú lạc, chứng nhập và an trú tam thiền. Như vậy, Tỳ-kheo tu niệm xứ, quán tướng của pháp nơi pháp.
“Lại nữa, Tỳ-kheo xả tâm lạc khổ, ưu và hỷ từ trước đã trừ, không lạc không khổ, xả, niệm thanh tịnh, an trú nơi tứ thiền. Như vậy, Tỳ-kheo tu niệm xứ, quán tướng của pháp nơi pháp.
“Vị ấy, hành pháp tập, hành pháp diệt tận, cùng hành pháp tập diệt mà tự an trú, liền được niệm xứ nơi pháp mà hiện ra trước, có thể biết, có thể thấy, trừ bỏ loạn tưởng, không nương tựa cái gì, không khởi tưởng thế gian. Đã không khởi tưởng liền không sợ hãi. Đã không sợ hãi thì như thật biết rằng, ‘Sinh đã dứt. phạm hạnh đã vững, việc phải làm đã làm xong, không còn thọ thân nữa.’
“Này các Tỳ-kheo, y chỉ trên con đường một lối vào mà chúng sanh được thanh tịnh, xa lìa sầu ưu, lại không có tưởng ưu hỷ, đạt được trí tuệ, chứng ngộ Niết-bàn. Đó là diệt năm triền cái, tu bốn niệm xứ.”
Các Tỳ-kheo sau khi nghe những gì Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
T 0568a01聞如是：
一時，佛在舍衛國祇樹給孤獨 T 0568a02園。
爾時，世尊告諸比丘：「有一入道，淨眾生 T 0568a03行，除去愁憂，無有諸惱，得大智慧，成泥 T 0568a04洹證。所謂當滅五蓋，思惟四意止。云何名 T 0568a05為一入？所謂專一心，是謂一入。云何為 T 0568a06道？所謂賢聖八品道，一名正見，二名正治， T 0568a07三名正業，四名正命，五名正方便，六名正 T 0568a08語，七名正念，八名正定，是謂名道，是謂一 T 0568a09入道。
「云何當滅五蓋？所謂貪欲蓋、瞋恚蓋、 T 0568a10調戲蓋、眠睡蓋、疑蓋，是謂當滅五蓋。
「云 T 0568a11何思惟四意止？於是，比丘內自觀身，除去 T 0568a12惡念，無有愁憂；外自觀身，除去惡念，無 T 0568a13有愁憂；內外觀身，除去惡念，無有愁憂。內 T 0568a14觀痛痛而自娛樂，外觀痛痛，內外觀痛痛； T 0568a15內觀心而自娛樂，外觀心，內外觀心；內觀 T 0568a16法，外觀法，內外觀法而自娛樂。
「云何比丘 T 0568a17內觀身而自娛樂？於是，比丘觀此身隨其 T 0568a18性行，從頭至足，從足至頭，觀此身中皆悉 T 0568a19不淨，無有可貪。復觀此身有毛、髮、爪、齒、 T 0568a20皮、肉、筋、骨、髓、腦、脂膏、腸、胃、心、肝、脾、腎之屬，皆 T 0568a21悉觀知。屎、尿、生熟二藏、目淚、唾、涕、血脈、肪、膽， T 0568a22皆當觀知，無可貪者。如是，諸比丘！當 T 0568a23觀身自娛樂，除去惡念，無有愁憂。
「復次， T 0568a24比丘！還觀此身有地種耶？水、火、風種耶？如 T 0568a25是，比丘觀此身。復次，比丘！觀此身，分別 T 0568a26諸界，此身有四種，猶如巧能屠牛之士、若 T 0568a27屠牛弟子，解牛節解，而自觀見此是脚，此是 T 0568a28心，此是節，此是頭。如是，彼比丘分別此界，而 T 0568a29自觀察此身有地、水、火、風種。如是，比丘觀 T 0568b01身而自娛樂。
「復次，比丘！觀此身有諸孔，漏 T 0568b02出不淨。猶如彼人觀竹園，若觀葦叢。如 T 0568b03是，比丘觀此身有諸孔，漏出諸不淨。
「復次， T 0568b04比丘！觀死屍，或死一宿，或二宿，或三宿、四 T 0568b05宿，或五宿、六宿、七宿，身體膖脹，臭處不淨。 T 0568b06復自觀身與彼無異，吾身不免此患。若復 T 0568b07比丘觀死屍，烏鵲、鵄鳥所見噉食；或為虎 T 0568b08狼、狗犬、虫獸之屬所見噉食。復自觀身與 T 0568b09彼無異，吾身不離此患。是謂比丘觀身而 T 0568b10自娛樂。
「復次，比丘！觀死屍，或噉半散落在 T 0568b11地，臭處不淨。復自觀身與彼無異，吾身不 T 0568b12離此法。復次，觀死屍，肉已盡，唯有骨在， T 0568b13血所塗染。復以此身觀彼身亦無有異。 T 0568b14如是，比丘觀此身。復次，比丘！觀死屍筋纏 T 0568b15束薪，復自觀身與彼無異。如是，比丘觀此 T 0568b16身。
「復次，比丘！觀死屍骨節分散，散在異處， T 0568b17或手骨、脚骨各在一處；或膞骨，或腰骨，或尻 T 0568b18骨，或臂骨，或肩骨，或脇骨，或脊骨，或項骨， T 0568b19或髑髏。復以此身與彼無異，吾不免此 T 0568b20法，吾身亦當壞敗。如是，比丘觀身而自娛 T 0568b21樂。
「復次，比丘！觀死屍白色、白珂色。復自觀 T 0568b22身與彼無異，吾不離此法，是謂比丘自觀 T 0568b23身。
「復次，比丘！若見死屍、骨青、瘀想，無可貪 T 0568b24者，或與灰土同色不可分別。如是，比丘！自 T 0568b25觀身除去惡念，無有愁憂；此身無常，為分 T 0568b26散法。如是，比丘內自觀身，外觀身，內外 T 0568b27觀身，解無所有。
「云何比丘內觀痛痛？於 T 0568b28是，比丘得樂痛時，即自覺知我得樂痛；得 T 0568b29苦痛時，即自覺知我得苦痛；得不苦不樂 T 0568c01痛時，即自覺知我得不苦不樂痛。若得食 T 0568c02樂痛時，便自覺知我得食樂痛；若得食苦 T 0568c03痛時，便自覺知我得食苦痛；若得食不苦 T 0568c04不樂痛時，亦自覺知我食不苦不樂痛。若 T 0568c05得不食樂痛時，便自覺知我得不食樂痛； T 0568c06若得不食苦痛時，亦自覺知我不食苦痛； T 0568c07若得不食不苦不樂痛時，亦自覺知我 T 0568c08得不食不苦不樂痛。如是，比丘內自觀痛。
T 0568c09「復次。若復比丘得樂痛時，爾時不得苦痛， T 0568c10爾時自覺知我受樂痛。若得苦痛時，爾時 T 0568c11不得樂痛，自覺知我受苦痛。若得不苦 T 0568c12不樂痛時，爾時無苦無樂，自覺知我受不 T 0568c13苦不樂痛。彼習法而自娛樂，亦觀盡法，復 T 0568c14觀習盡之法。或復有痛而現在前可知可 T 0568c15見，思惟原本，無所依倚而自娛樂，不起世 T 0568c16間想；於其中亦不驚怖，以不驚怖，便得 T 0568c17泥洹：生死已盡，梵行已立，所作已辦，更不 T 0568c18復受有，如真實知。如是，比丘內自觀痛，除 T 0568c19去亂念，無有愁憂；外自觀痛，內外觀痛， T 0568c20除去亂念，無有愁憂。如是，比丘內外觀痛。
T 0568c21「云何比丘觀心心法而自娛樂？於是，比丘 T 0568c22有愛欲心，便自覺知有愛欲心；無愛欲心， T 0568c23亦自覺知無愛欲心。有瞋恚心，便自覺知 T 0568c24有瞋恚心；無瞋恚心，亦自覺知無瞋恚心。 T 0568c25有愚癡心，便自覺知有愚癡心；無愚癡心， T 0568c26便自覺知無愚癡心。有愛念心，便自覺知 T 0568c27有愛念心；無愛念心，便自覺知無愛念心。 T 0568c28有受入心，便自覺知有受入心；無受入心， T 0568c29便自覺知無受入心。有亂念心，便自覺知 T 0569a01有亂心；無亂心，便自覺知無亂心。有散 T 0569a02落心，亦自覺知有散落心；無散落心，便自 T 0569a03覺知無散落心。有普遍心，便自覺知有普 T 0569a04遍心；無普遍心，便自覺知無普遍心。有大 T 0569a05心，便自覺知有大心；無大心，便自覺知無 T 0569a06大心。有無量心，便自覺知有無量心；無無 T 0569a07量心，便自覺知無無量心。有三昧心，便自 T 0569a08覺知有三昧心；無三昧心，便自覺知無三 T 0569a09昧心。未解脫心，便自覺知未解脫心；已解脫 T 0569a10心，便自覺知已解脫心。如是，比丘心相觀 T 0569a11意止。
「觀習法，觀盡法，并觀習盡之法，思 T 0569a12惟法觀而自娛樂。可知、可見、可思惟、不可 T 0569a13思惟，無所猗，不起世間想，已不起想，便 T 0569a14無畏怖；已無畏怖，便無餘；已無餘，便涅 T 0569a15槃：生死已盡，梵行已立，所作已辦，更不復受 T 0569a16有，如實知之。如是，比丘內自觀心心意止， T 0569a17除去亂念，無有憂愁；外觀心，內外觀心 T 0569a18心意止。如是，比丘心心相觀意止。
「云何比 T 0569a19丘法法相觀意止？於是，比丘修念覺意，依 T 0569a20觀、依無欲、依滅盡，捨諸惡法。修法覺意、 T 0569a21修精進覺意、修念覺意、修猗覺意、修三昧 T 0569a22覺意、修護覺意，依觀、依無欲、依滅盡，捨 T 0569a23諸惡法。如是，比丘法法相觀意止。
「復次，比 T 0569a24丘！於愛欲解脫，除惡不善法，有覺、有觀， T 0569a25有猗念，樂於初禪而自娛樂。如是，比丘 T 0569a26法法相觀意止。
「復次，比丘！捨有覺、有觀，內 T 0569a27發歡喜，專其一意，成無覺、無觀，念猗喜安， T 0569a28遊二禪而自娛樂。如是，比丘法法相觀意 T 0569a29止。
「復次，比丘！捨於念，修於護，恒自覺知 T 0569b01身覺樂，諸賢聖所求，護念清淨，行於三 T 0569b02禪。如是，比丘法法相觀意止。
「復次，比丘！捨 T 0569b03苦樂心，無復憂喜，無苦無樂，護念清淨，樂 T 0569b04於四禪。如是，比丘法法相觀意止。彼行習 T 0569b05法，行盡法，并行習盡之法而自娛樂，便 T 0569b06得法意止而現在前。可知可見，除去亂想， T 0569b07無所依猗，不起世間想；已不起想，便無 T 0569b08畏怖；已無畏怖，生死便盡；梵行已立，所作 T 0569b09已辦，更不復受有，如實知之。諸比丘！依一 T 0569b10入道眾生得清淨，遠愁憂，無復喜想，便 T 0569b11逮智慧，得涅槃證。所謂滅五蓋，修四意 T 0569b12止也。」
爾時，諸比丘聞佛所說，歡喜奉行。
T 0569b13 SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha was staying at Anāthapiṇḍada’s Park in Jeta’s Grove of Śrāvastī.
SC 2It was then that the Bhagavān addressed the monks, “There’s a single-entry path that purifies the conduct of sentient beings and rids them of grief. When they lack afflictions, they attain great wisdom and achieve realization of nirvāṇa. That is to say, they cease the five hindrances and contemplate four abodes of mindfulness.
SC 3“What’s called the single entry? It refers to focusing the mind. This is called the single entry. What is the path? It refers to the noble eightfold path. First is right view, second is right control, third is right speech, fourth is right action, fifth is right livelihood, sixth is right method, seventh is right mindfulness, and eighth is right samādhi. This is called the path. Together, they are called the single-entry path.
SC 4“What are the five hindrances that are ceased? They are the hindrance of desire, hindrance of anger, hindrance of restlessness, hindrance of drowsiness, and hindrance of doubt. These are called the five hindrances that cease.
SC 5“How does one contemplate the four abodes of mindfulness? Here, a monk turns away bad thoughts and has no grief by contemplating the internal body. He turns away bad thoughts and has no grief by contemplating external bodies. He turns away bad thoughts and has no grief by contemplating internal and external bodies. He contemplates internal feelings as feelings and enjoys himself. He contemplates external feelings as feelings … He contemplates internal and external feelings as feelings … He contemplates internal mind and enjoys himself. He contemplates external mind … He contemplates internal and external mind … He contemplates internal principles … He contemplates external principles … He contemplates internal and external principles and enjoys himself.
Contemplation of Body
SC 6“How does a monk contemplate internal body? Here, a monk contemplates this body according to its nature and action. From head to toe and from toe to head, he contemplates the impurity of all these parts of the body, none of which are desirable. He further observes this body with its hair, beard, nails, teeth, skin, flesh, sinews, bones, marrow, brain, fat, intestines, stomach, heart, liver, spleen, and kidneys. He observes and knows all these related parts. He should observe and know its dung, urine, vomit, diarrhea, tears, spit, blood, grease, and bile, none of which are desirable. Thus, monks, you should contemplate the body, enjoying yourselves, turning away bad thoughts, and having no grief.
SC 7“Furthermore, a monk returns to contemplating this body: ‘Does it possess the earth element … water … fire … air element?’ A monk contemplates the body in this way.
SC 8“Furthermore, a monk contemplates this body by discerning its elements: ‘This body has four elements.’ Like a butcher or a butcher’s apprentice cutting up a cow, he examines and sees it himself: ‘This is a leg, the heart, a joint, and the head.’ In this way, that monk discerns these elements when he examines this body: ‘The body has the earth … water … fire … air element.’ In this way, a monk contemplates the body and enjoys himself.
SC 9“Furthermore, a monk contemplates this body as having orifices from which impurities flow. He does so like someone viewing a bamboo park or looking at a stand of reeds. In this way, the monk contemplates this body as having orifices from which impurities flow.
SC 10“Furthermore, a monk contemplates a corpse that’s been dead for one night, two nights, three nights, four nights, five nights, six nights, or seven nights. The corpse is bloated, putrid, and impure. Again, he contemplates his own body as being no different than that: ‘My body will not escape this fate.’ Suppose, again, a monk contemplates a corpse that’s been pecked and eaten by crows and kites. Perhaps it’s been eaten by animals such as tigers, jackals, dogs, and insects. Again, he contemplates his own body as being no different than that: ‘My body will not escape this fate.’ This is called a monk contemplating the body and enjoying himself.
SC 11“Furthermore, a monk contemplates a corpse. Perhaps it’s half-eaten or scattered on the ground, being putrid and impure. Again, he contemplates his own body as being no different than that: ‘My body will not escape this fate.’
SC 12“Furthermore, he contemplates a corpse. It’s only bones, all the flesh is gone, and it’s smeared with blood. Again, he contemplates this body as being no different than that. A monk contemplates this body in this way.
SC 13“Furthermore, a monk contemplates a corpse as a bundle of wood wrapped in sinews. Again, he contemplates his own body as being no different than that. A monk contemplates this body in this way.
SC 14“Furthermore, a monk contemplates a corpse that has had its bones and sinews separated and scattered around in different places. Perhaps there’s a hand and leg bone in one place. Perhaps there’s a kneecap, pelvis, tail bone, arm bone, shoulder bone, rib bone, backbone, neck bone, or a skull there. Again, he contemplates this body as being no different than that: ‘I won’t escape this fate. My body will also be destroyed.’ A monk contemplates the body and enjoys himself in this way.
SC 15“Furthermore, a monk contemplates a corpse that’s white or the color of white shells. Again, he contemplates his own body as being no different than that: ‘I won’t escape this fate.’ This is called a monk contemplating his own body.
SC 16“Furthermore, suppose a monk sees a corpse and perceives its bones and blueish contusions, none of which are desirable. Perhaps a coating of ash or dust makes it all the same color and indiscernible. A monk contemplates his own body and turns away bad thoughts and has no grief in this way: ‘This body is impermanent and subject to being scattered.’ In this way, a monk contemplates internal body, contemplates external body, and contemplates internal and external body, understanding them to be nothing at all.
Contemplation of Feeling
SC 17“How does a monk contemplate internal feeling as feeling? Here, when he has a pleasant feeling, a monk realizes, ‘I’m having a pleasant feeling.’ When he has a painful feeling, he realizes, ‘I’m having a painful feeling.’ When he has a feeling that’s neither pleasant nor painful, he realizes, ‘I’m having a feeling that’s neither pleasant nor painful.’
SC 18“If he has a pleasant feeling from food, he realizes, ‘I’m having a pleasant feeling from this food.’ If he has a painful feeling from food, he realizes, ‘I’m having a painful feeling from this food.’ When he has a feeling that’s neither pleasant nor painful from food, he realizes, ‘I’m having a feeling that’s neither pleasant nor painful from this food.’
SC 19“If he has a pleasant feeling that’s not from food, he realizes, ‘I’m having a pleasant feeling that’s not from food.’ If he has a painful feeling that’s not from food, he realizes, ‘I’m having a painful feeling that’s not from food.’ When he has a feeling that’s neither pleasant nor painful that’s not from food, then he realizes, ‘I’m having a feeling that’s neither pleasant nor painful that’s not from food.’ A monk contemplates internal feeling in this way.
SC 20“Furthermore, when he has a pleasant feeling, a monk isn’t having a painful feeling at that time. He realizes, ‘I’m having a pleasant feeling.’ When he has a painful feeling, he isn’t having a pleasant feeling at that time. He realizes, ‘I’m having a painful feeling.’ If he has a feeling that’s neither pleasant nor painful, he isn’t having a pleasant or a painful feeling at that time. He realizes, ‘I’m having a feeling that’s neither pleasant nor painful.’
SC 21“He contemplates them as subject to arising and contemplates them as subject to ending. Again, he contemplates them as subject to arising and ending. Perhaps he has a feeling; he then can know and see it as it happens and reflect on its source. Without depending on anything, he doesn’t produce notions about the world. He isn’t alarmed by any of this. Not being alarmed, he then attains nirvāṇa: ‘Birth has been ended, the religious practice has been established, and the task has been accomplished. I truly know that I’m no longer subject to existence.’
SC 22“In this way, a monk turns away confused thoughts and has no grief by contemplating internal feeling. He turns away confused thoughts and has no grief by contemplating external feeling … by contemplating internal and external feeling. A monk contemplates internal and external feeling in this way.
Contemplation of Mind
SC 23“How does a monk contemplate mind as mind? Here, a monk has a craving mind, and he realizes, ‘I have a craving mind.’ His mind is without craving, and he also realizes, ‘My mind is without craving.’ He has a hateful mind, and he realizes, ‘I have a hateful mind.’ His mind is without hate, and he also realizes, ‘My mind is without hate.’ He has a deluded mind, and he realizes, ‘I have a deluded mind.’ His mind is without delusion, and he also realizes, ‘My mind is without delusion.’
SC 24“He has a mind with craving thoughts, and he realizes, ‘I have a mind with craving thoughts.’ His mind has no craving thoughts, and he realizes, ‘My mind has no craving thoughts.’ His mind has collected senses, and he realizes, ‘My mind has collected senses.’ His mind is without collected senses, and he realizes, ‘My mind is without collected senses.’ His mind has confused thoughts, and he realizes, ‘My mind has confused thoughts.’ His mind is without confusion, and he realizes, ‘My mind is without confusion.’ He has a scattered mind, and he also realizes, ‘I have a scattered mind.’ He has an unscattered mind, and he realizes, ‘I have an unscattered mind.’
SC 25“He has a pervasive mind, and he realizes, ‘I have a pervasive mind.’ His mind isn’t pervasive, and he realizes, ‘My mind isn’t pervasive.’ He has a great mind, and he realizes, ‘I have a great mind.’ His mind isn’t great, and he realizes, ‘My mind isn’t great.’ He has a measureless mind, and he realizes, ‘I have a measureless mind.’ His mind isn’t measureless, and he realizes, ‘My mind isn’t measureless.’ His mind is in samādhi, and he realizes, ‘My mind is in samādhi.’ His mind isn’t in samādhi, and he realizes, ‘My mind isn’t in samādhi.’ His mind has yet to be liberated, and he realizes, ‘My mind has yet to be liberated.’ His mind is liberated, and he realizes, ‘My mind is liberated.’ A monk contemplates mind as mind as an abode of mindfulness in this way.
SC 26“He contemplates [mind] as subject to arising and contemplates it as subject to ending. Again, he contemplates it as subject to arising and ending. Reflecting on these contemplations, he can know and see what should and shouldn’t be considered. Without depending on anything, he doesn’t produce notions about the world. Not producing such notions, he isn’t alarmed. Not being alarmed, then he has nothing remaining. Once nothing remains, he then attains nirvāṇa: ‘Birth has been ended, the religious practice has been established, and the task has been accomplished. I truly know that I’m no longer subject to existence.’
SC 27“In this way, a monk turns away confused thoughts and has no grief by contemplating internal mind as mind as an abode of mindfulness … contemplates external mind … contemplates internal and external mind as mind as an abode of mindfulness. In this way, a monk contemplates mind as mind as an abode of mindfulness.
Contemplation of Principles
SC 28“How does a monk contemplate principles as principles? Here, a monk cultivates the awakening factor of mindfulness based on observation, lack of desire, and cessation, and then he abandons bad things. He cultivates the awakening factor of teachings … cultivates the awakening factor of effort … cultivates the awakening factor of joy … cultivates the awakening factor of calm … cultivates the awakening factor of samādhi … cultivates the awakening factor of equanimity based on observation, lack of desire, and cessation, and then he abandons bad things. In this way, a monk contemplates principles as principles.
SC 29“Furthermore, a monk is liberated from craving and abandons bad and unwholesome things. With perception and examination, his mindfulness is based on joy and happiness, and he abides in the first dhyāna. In this way, a monk contemplates principles as principles as an abode of mindfulness.
SC 30“Furthermore, a monk abandons perception and examination, possesses an inner joy, and his mind is unified. Having achieved the absence of perception and examination, he is mindful, calm, joyous, and happy, and he abides in the second dhyāna. In this way, a monk contemplates principles as principles as an abode of mindfulness.
SC 31“Furthermore, a monk abandons joy and cultivates equanimity. He’s constantly aware of his experience of the happiness that’s sought by noble people, which is detached, mindful, and pure, as he abides in the third dhyāna. In this way, a monk contemplates principles as principles as an abode of mindfulness.
SC 32“Furthermore, a monk is detached from pleasant and painful thoughts. No longer saddened or joyous, he has no pleasure or pain. Being detached, mindful, and pure, he abides in the fourth dhyāna. Thus, a monk contemplates principles as principles as an abode of mindfulness.
SC 33“He contemplates [principles] as subject to arising and contemplates them as subject to ending. Again, he contemplates them as subject to both arising and ending. He then attains the mindfulness abode of principles, and he can know and see them right in front of him. He turns away from confused notions, depends on nothing, and doesn’t produce notions about the world. Not producing such notions, he isn’t alarmed. Not being alarmed, [he then knows]: ‘Birth has been ended, the religious practice has been established, and the task has been accomplished. I truly know that I’m no longer subject to existence.’
SC 34“Monks, sentient beings become purified, distance themselves from grief, and no longer delight in notions by relying on this single-entry path. They then gain wisdom and attain nirvāṇa. That is, they cease the five hindrances and cultivate the four abodes of mindfulness.”
SC 35When the monks heard what the Buddha taught, they rejoiced and approved.
Tôi Tôi nghe như vầy:
Một thời đức Phật trú tại vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ-đà, tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
“Có con đường chỉ một lối vào, làm thanh tịnh các hành của chúng sanh, trừ bỏ sầu ưu, không còn mọi bức não, được trí tuệ lớn, thành tựu sự chứng đắc Niết-bàn. Đó là hãy diệt trừ năm triền cái, tư duy bốn niệm xứ.
“Thế nào là một lối vào? Tâm chuyên nhất, đó là một lối vào. Thế nào là đạo? Tám phẩm đạo Hiền thánh: 1. chánh kiến, 2. chánh tư duy, 3. chánh nghiệp, 4. chánh mạng, 5. chánh tinh tấn, 6. chánh ngữ, 7. chánh niệm, 8. chánh định. Đó gọi là đạo. Đó gọi là con đường chỉ một lối vào.
“Thế nào là hãy diệt trừ năm triền cái? Tham dục cái, sân nhuế cái, trạo cử cái, thùy miên cái, nghi cái. Đó gọi là năm triền cái phải diệt.
“Thế nào là tư duy bốn niệm xứ? Ở đây, này Tỳ-kheo, quán thân nơi nội thân trừ bỏ niệm ác, không có sầu ưu; quán thân nơi ngoại thân, trừ bỏ ác niệm, không có sầu ưu; quán thân nơi nội ngoại thân, thân trừ bỏ ác niệm, không có sầu ưu. Quán thọ nơi nội thọ, quán thọ nơi ngoại thọ, quán thọ nơi nội ngoại thọ mà tự an trú. Quán nội tâm, quán ngoại tâm, quán nội ngoại tâm tâm mà tự an trú. Quán nội pháp, quán ngoại pháp, quán nội ngoại pháp mà tự an trú.
“Thế nào là Tỳ-kheo quán thân nơi nội thân mà tự an trú? Ở đây, Tỳ-kheo quán thân này tùy theo tánh hành của nó: từ đầu đến chân, từ chân đến đầu; quán trong thân này tất cả đều bất tịnh, không có gì đáng tham.
“Lại quán thân này có các thứ lông, tóc, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy, não, mỡ cao, ruột, bao tử, tim, gan, tỳ, thận; thảy đều quán biết hết. Phẩn, tiểu, sanh tạng, thục tạng, nước mắt, đờm dãi, huyết mạch, mỡ, mật; đều nên quán biết, không có gì đáng tham đắm. Như vậy, này các Tỳ-kheo, hãy quán thân mà tự an trú, trừ bỏ niệm ác, không có sầu ưu.
“Lại nữa Tỳ-kheo lại quán thân này có đại chủng đất chăng? Có đại chủng nước, lửa, gió chăng? Tỳ-kheo quán sát thân này như vậy.
“Lại nữa, Tỳ-kheo quán thân này, phân biệt các giới; thân này có bốn đại chủng. Giống như người khéo mổ bò, hoặc học trò người mổ bò, xẻ con bò từng phần để tự xem xét: đây là chân, đây là tim, đây là đốt xương, đây là đầu. Cũng vậy, Tỳ-kheo kia phân biệt giới này mà tự quán sát: thân này có các đại chủng đất, nước, lửa, gió. Tỳ-kheo quán sát thân như vậy mà tự an trú.
“Lại nữa, Tỳ-kheo quán thân này có các lỗ rỉ chảy không sạch. Giống như người kia quán sát vườn trúc hay quán sát bụi lau. Cũng vậy Tỳ-kheo quán thân này có các lỗ chảy ra các thứ bất tịnh.
“Lại nữa, Tỳ-kheo quán tử thi, hoặc chết đã một ngày, hoặc hai ngày, hoặc ba ngày, hoặc bốn ngày, hoặc năm ngày, sáu ngày, bảy ngày; thân thể sình trướng, hôi thối không sạch. Tỳ-kheo lại tự quán thân mình cùng với thân kia không khác, thân ta không thoát khỏi hoạn này.
“Hoặc Tỳ-kheo quán tử thi bị quạ, se sẻ, kên kên ăn nuốt, hoặc bị hổ lang, chó sói, các loài trùng thú trông thấy ăn thịt. Tỳ-kheo lại tự quán thân mình cùng kia không khác, thân ta không tránh khỏi hoạn này. Đó là Tỳ-kheo tự quán thân mà an trú.
“Lại nữa, Tỳ-kheo quán tử thi hoặc bị ăn một nửa, rơi vãi trên đất, hôi thối không sạch. Tỳ-kheo lại tự quán thân mình cùng kia không khác, thân ta không tránh khỏi pháp này.
“Lại nữa, quán tử thi đã hết thịt, chỉ còn có xương bê bết máu. Tỳ-kheo lại đem thân mình quán sát như thân kia cũng không khác. Tỳ-kheo quán thân này như vậy.
“Lại nữa, Tỳ-kheo quán tử thi, gân ràng rịt như bó củi. Tỳ-kheo lại quán thân mình cùng kia không khác. Tỳ-kheo quán thân này như vậy.
“Lại nữa, Tỳ-kheo quán tử thi, từng đốt xương phân tán rơi vãi khắp nơi. Hoặc xương tay, xương chân mỗi thứ một nơi, hoặc xương đùi, xương hông, hoặc xương cùng, hoặc xương tay, hoặc xương vai, hoặc xương sườn, hoặc xương sống, hoặc xương cổ, hoặc đầu lâu. Lại nữa, thân này cùng kia không khác. Ta không thoát khỏi pháp này. Thân ta cũng sẽ bại hoại. Như vậy Tỳ-kheo quán thân này mà tự an trú.
“Lại nữa, Tỳ-kheo quán tử thi màu trắng, màu ngọc trắng. Tỳ-kheo lại tự quán thân cùng kia không khác, ta không lìa khỏi pháp này. Đó là Tỳ-kheo tự quán thân.
“Lại nữa, nếu Tỳ-kheo thấy tử thi, tưởng xương xanh bầm, không có gì đáng tham đắm, hoặc cùng màu tro đất không thể phân biệt. Như vậy, Tỳ-kheo tự quán thân, trừ bỏ niệm ác, không có sầu lo. Thân này vô thường, là pháp phân tán. Như vậy Tỳ-kheo quán nội tự thân, quán ngoại thân, quán nội ngoại thân, phân rã, không có gì.
“Thế nào là Tỳ-kheo quán thọ nơi nội thọ? Ở đây, Tỳ-kheo khi có cảm thọ lạc, tức thì tự giác tri rằng ta có cảm thọ lạc. Khi có cảm thọ khổ, tức thì tự giác tri rằng ta có cảm thọ khổ. Khi có cảm thọ không lạc không khổ, tự giác tri rằng ta có cảm thọ không lạc không khổ. Nếu khi được cảm thọ lạc bởi vật dục, liền tự giác tri ta được cảm thọ lạc bởi vật dục. Nếu khi được cảm thọ khổ bởi vật dục, liền tự giác tri ta được cảm thọ khổ bởi vật dục. Nếu khi được cảm thọ không lạc không khổ bởi vật dục, liền tự giác tri ta được cảm thọ không lạc không khổ bởi vật dục. Nếu khi được cảm thọ lạc phi vật dục, liền tự giác tri ta được cảm thọ lạc phi vật dục. Nếu được cảm thọ khổ phi vật dục, liền tự giác tri ta được cảm thọ khổ phi vật dục. Nếu khi được cảm thọ không lạc không khổ phi vật dục, liền tự giác tri ta được cảm thọ không lạc không khổ phi vật dục. Tỳ-kheo bên tự quán nội thọ như vậy.
“Lại nữa, nếu Tỳ-kheo lúc được cảm thọ lạc, lúc ấy không có cảm thọ khổ, bấy giờ tự giác tri ta đang cảm thọ lạc. Nếu lúc được cảm thọ khổ, lúc ấy không có cảm thọ lạc, bấy giờ tự giác tri ta đang cảm thọ khổ. Nếu khi được cảm thọ không lạc không khổ, lúc đó không có lạc, không có khổ, thì tự giác tri ta đang cảm thọ không lạc không khổ.
“Vị đó quán pháp tập khởi mà tự an trú, cũng quán pháp diệt tận, lại quán pháp tập diệt. Hoặc lại có thọ hiện ở trước mà có thể biết, có thể thấy; vị ấy tư duy nguồn gốc của nó, không nương tựa vào đâu mà tự an trú, không khởi niệm tưởng về thế gian. Ở trong đó cũng không kinh sợ. Do không kinh sợ mà đạt đến Niết-bàn, như thật biết rằng: ‘Sinh đã dứt, phạm hạnh đã vững, việc phải làm đã làm xong, không còn tái sinh đời sau nữa.’ Tỳ-kheo tự quán nội thọ như vậy, trừ bỏ loạn niệm không có sầu lo. Tự quán ngoại thọ, quán nội ngoại thọ, trừ bỏ loạn niệm không có sầu lo. Như vậy Tỳ-kheo nội ngoại quán thọ.
“Thế nào là quán tâm nơi tâm mà tự an trú? Ở đây, Tỳ-kheo có tâm ái dục, liền tự giác tri có tâm ái dục; không có tâm ái dục cũng tự giác tri không có tâm ái dục. Có tâm sân nhuế, liền tự giác tri có tâm sân nhuế; không có tâm sân nhuế, cũng tự giác tri không có tâm sân nhuế. Nếu có tâm ngu si, liền tự giác tri có tâm ngu si; không có tâm ngu si, liền tự giác tri ta không không có tâm ngu si. Nếu có tâm ái niệm, liền tự giác tri có tâm ái niệm; không có tâm ái niệm, cũng tự giác tri không có tâm ái niệm. Có tâm thọ nhập, thì tự giác tri có tâm thọ nhập; không tâm thọ nhập, thì tự giác tri không tâm thọ nhập. Nếu có tâm loạn, thì tự giác tri có tâm loạn; không có tâm loạn niệm, cũng tự giác tri không có tâm loạn niệm. Có tâm tán lạc, liền tự giác tri có tâm tán lạc; không có tâm tán lạc, liền tự giác tri không có tâm tán lạc. Có tâm phổ biến, liền tự giác tri có tâm phổ biến; không có tâm phổ biến, cũng tự giác tri không có tâm phổ biến. Có tâm lớn, liền tự giác tri có tâm lớn; không có tâm lớn cũng tự giác tri không có tâm lớn. Có tâm vô lượng, liền tự giác tri có tâm vô lượng; không có tâm vô lượng, cũng tự giác tri không có tâm vô lượng. Có tâm tam-muội, liền giác tri có tâm tam-muội; không có tâm tam-muội, cũng giác tri không có tâm tam-muội. Tâm chưa giải thoát, liền tự giác tri tâm chưa giải thoát; tâm đã giải thoát, cũng tự giác tri tâm đã giải thoát.
“Như vậy, Tỳ-kheo tu niệm xứ với sự quán sát tướng của tâm; quán tập pháp, quán diệt pháp, cùng quán pháp tập diệt; tư duy quán pháp mà tự an trú. Những gì mà có thể biết, có thể thấy, có thể tư duy, không thể tư duy, không nương tựa cái gì, không khởi lên niệm tưởng thê gian. Đã không khởi tưởng liền không sợ hãi. Đã không sợ hãi liền được vô dư. Đã được vô dư liền được Niết-bàn, như thật biết rằng: ‘Sinh đã dứt. phạm hạnh đã vững, việc phải làm đã làm xong, không còn thọ thân đời sau nữa.’
“Như vậy, Tỳ-kheo tu tập niệm xứ, tự quán tự nội tâm, trừ bỏ loạn tưởng, không có sầu lo; tu tập niễm, tự quán ngoại tâm, quán nội ngoại tâm, trừ bỏ loạn niệm, không có sầu lo. Như vậy, Tỳ-kheo tu tập niệm xứ quán tướng của tâm nơi tâm.
“Thế nào là Tỳ-kheo tu niệm xứ, quán tướng của pháp nơi pháp? Ở đây, Tỳ-kheo tu niệm giác chi, y quán, y vô dục, y diệt tận, trừ bỏ các pháp ác. Tu trạch pháp giác chi, tu tinh tấn giác chi, tu hỷ giác chi, tu khinh an giác chi, tu định giác chi, tu xả giác chi, y quán, y vô dục, y diệt tận, trừ bỏ các pháp ác. Như vậy, Tỳ-kheo tu niệm xứ, quán tướng của pháp nơi pháp.
“Lại nữa, Tỳ-kheo đã giải thoát khỏi ái dục, trừ pháp ác bất thiện, có tầm, có tứ, có hỷ và lạc do viễn ly sinh, chứng nhập và an trú sơ thiền. Như vậy, Tỳ-kheo tu niệm xứ, quán tướng của pháp nơi pháp.
“Lại nữa, Tỳ-kheo xả tầm và tứ, nội tâm tịch tĩnh, chuyên nhất ý, không tầm, không tứ, có hỷ lạc do định sinh, chứng nhập và an trú nhị thiền. Như vậy, Tỳ-kheo tu niệm xứ, quán tướng của pháp nơi pháp.
“Lại nữa, Tỳ-kheo ly hỷ, an trú xả, hằng tự giác tri, thân có tri giác lạc, điều mà các hiền thánh nói là xả, niệm, an trú lạc, chứng nhập và an trú tam thiền. Như vậy, Tỳ-kheo tu niệm xứ, quán tướng của pháp nơi pháp.
“Lại nữa, Tỳ-kheo xả tâm lạc khổ, ưu và hỷ từ trước đã trừ, không lạc không khổ, xả, niệm thanh tịnh, an trú nơi tứ thiền. Như vậy, Tỳ-kheo tu niệm xứ, quán tướng của pháp nơi pháp.
“Vị ấy, hành pháp tập, hành pháp diệt tận, cùng hành pháp tập diệt mà tự an trú, liền được niệm xứ nơi pháp mà hiện ra trước, có thể biết, có thể thấy, trừ bỏ loạn tưởng, không nương tựa cái gì, không khởi tưởng thế gian. Đã không khởi tưởng liền không sợ hãi. Đã không sợ hãi thì như thật biết rằng, ‘Sinh đã dứt. phạm hạnh đã vững, việc phải làm đã làm xong, không còn thọ thân nữa.’
“Này các Tỳ-kheo, y chỉ trên con đường một lối vào mà chúng sanh được thanh tịnh, xa lìa sầu ưu, lại không có tưởng ưu hỷ, đạt được trí tuệ, chứng ngộ Niết-bàn. Đó là diệt năm triền cái, tu bốn niệm xứ.”
Các Tỳ-kheo sau khi nghe những gì Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha was staying at Anāthapiṇḍada’s Park in Jeta’s Grove of Śrāvastī.
SC 2It was then that the Bhagavān addressed the monks, “There’s a single-entry path that purifies the conduct of sentient beings and rids them of grief. When they lack afflictions, they attain great wisdom and achieve realization of nirvāṇa. That is to say, they cease the five hindrances and contemplate four abodes of mindfulness.
SC 3“What’s called the single entry? It refers to focusing the mind. This is called the single entry. What is the path? It refers to the noble eightfold path. First is right view, second is right control, third is right speech, fourth is right action, fifth is right livelihood, sixth is right method, seventh is right mindfulness, and eighth is right samādhi. This is called the path. Together, they are called the single-entry path.
SC 4“What are the five hindrances that are ceased? They are the hindrance of desire, hindrance of anger, hindrance of restlessness, hindrance of drowsiness, and hindrance of doubt. These are called the five hindrances that cease.
SC 5“How does one contemplate the four abodes of mindfulness? Here, a monk turns away bad thoughts and has no grief by contemplating the internal body. He turns away bad thoughts and has no grief by contemplating external bodies. He turns away bad thoughts and has no grief by contemplating internal and external bodies. He contemplates internal feelings as feelings and enjoys himself. He contemplates external feelings as feelings … He contemplates internal and external feelings as feelings … He contemplates internal mind and enjoys himself. He contemplates external mind … He contemplates internal and external mind … He contemplates internal principles … He contemplates external principles … He contemplates internal and external principles and enjoys himself.
Contemplation of Body
SC 6“How does a monk contemplate internal body? Here, a monk contemplates this body according to its nature and action. From head to toe and from toe to head, he contemplates the impurity of all these parts of the body, none of which are desirable. He further observes this body with its hair, beard, nails, teeth, skin, flesh, sinews, bones, marrow, brain, fat, intestines, stomach, heart, liver, spleen, and kidneys. He observes and knows all these related parts. He should observe and know its dung, urine, vomit, diarrhea, tears, spit, blood, grease, and bile, none of which are desirable. Thus, monks, you should contemplate the body, enjoying yourselves, turning away bad thoughts, and having no grief.
SC 7“Furthermore, a monk returns to contemplating this body: ‘Does it possess the earth element … water … fire … air element?’ A monk contemplates the body in this way.
SC 8“Furthermore, a monk contemplates this body by discerning its elements: ‘This body has four elements.’ Like a butcher or a butcher’s apprentice cutting up a cow, he examines and sees it himself: ‘This is a leg, the heart, a joint, and the head.’ In this way, that monk discerns these elements when he examines this body: ‘The body has the earth … water … fire … air element.’ In this way, a monk contemplates the body and enjoys himself.
SC 9“Furthermore, a monk contemplates this body as having orifices from which impurities flow. He does so like someone viewing a bamboo park or looking at a stand of reeds. In this way, the monk contemplates this body as having orifices from which impurities flow.
SC 10“Furthermore, a monk contemplates a corpse that’s been dead for one night, two nights, three nights, four nights, five nights, six nights, or seven nights. The corpse is bloated, putrid, and impure. Again, he contemplates his own body as being no different than that: ‘My body will not escape this fate.’ Suppose, again, a monk contemplates a corpse that’s been pecked and eaten by crows and kites. Perhaps it’s been eaten by animals such as tigers, jackals, dogs, and insects. Again, he contemplates his own body as being no different than that: ‘My body will not escape this fate.’ This is called a monk contemplating the body and enjoying himself.
SC 11“Furthermore, a monk contemplates a corpse. Perhaps it’s half-eaten or scattered on the ground, being putrid and impure. Again, he contemplates his own body as being no different than that: ‘My body will not escape this fate.’
SC 12“Furthermore, he contemplates a corpse. It’s only bones, all the flesh is gone, and it’s smeared with blood. Again, he contemplates this body as being no different than that. A monk contemplates this body in this way.
SC 13“Furthermore, a monk contemplates a corpse as a bundle of wood wrapped in sinews. Again, he contemplates his own body as being no different than that. A monk contemplates this body in this way.
SC 14“Furthermore, a monk contemplates a corpse that has had its bones and sinews separated and scattered around in different places. Perhaps there’s a hand and leg bone in one place. Perhaps there’s a kneecap, pelvis, tail bone, arm bone, shoulder bone, rib bone, backbone, neck bone, or a skull there. Again, he contemplates this body as being no different than that: ‘I won’t escape this fate. My body will also be destroyed.’ A monk contemplates the body and enjoys himself in this way.
SC 15“Furthermore, a monk contemplates a corpse that’s white or the color of white shells. Again, he contemplates his own body as being no different than that: ‘I won’t escape this fate.’ This is called a monk contemplating his own body.
SC 16“Furthermore, suppose a monk sees a corpse and perceives its bones and blueish contusions, none of which are desirable. Perhaps a coating of ash or dust makes it all the same color and indiscernible. A monk contemplates his own body and turns away bad thoughts and has no grief in this way: ‘This body is impermanent and subject to being scattered.’ In this way, a monk contemplates internal body, contemplates external body, and contemplates internal and external body, understanding them to be nothing at all.
Contemplation of Feeling
SC 17“How does a monk contemplate internal feeling as feeling? Here, when he has a pleasant feeling, a monk realizes, ‘I’m having a pleasant feeling.’ When he has a painful feeling, he realizes, ‘I’m having a painful feeling.’ When he has a feeling that’s neither pleasant nor painful, he realizes, ‘I’m having a feeling that’s neither pleasant nor painful.’
SC 18“If he has a pleasant feeling from food, he realizes, ‘I’m having a pleasant feeling from this food.’ If he has a painful feeling from food, he realizes, ‘I’m having a painful feeling from this food.’ When he has a feeling that’s neither pleasant nor painful from food, he realizes, ‘I’m having a feeling that’s neither pleasant nor painful from this food.’
SC 19“If he has a pleasant feeling that’s not from food, he realizes, ‘I’m having a pleasant feeling that’s not from food.’ If he has a painful feeling that’s not from food, he realizes, ‘I’m having a painful feeling that’s not from food.’ When he has a feeling that’s neither pleasant nor painful that’s not from food, then he realizes, ‘I’m having a feeling that’s neither pleasant nor painful that’s not from food.’ A monk contemplates internal feeling in this way.
SC 20“Furthermore, when he has a pleasant feeling, a monk isn’t having a painful feeling at that time. He realizes, ‘I’m having a pleasant feeling.’ When he has a painful feeling, he isn’t having a pleasant feeling at that time. He realizes, ‘I’m having a painful feeling.’ If he has a feeling that’s neither pleasant nor painful, he isn’t having a pleasant or a painful feeling at that time. He realizes, ‘I’m having a feeling that’s neither pleasant nor painful.’
SC 21“He contemplates them as subject to arising and contemplates them as subject to ending. Again, he contemplates them as subject to arising and ending. Perhaps he has a feeling; he then can know and see it as it happens and reflect on its source. Without depending on anything, he doesn’t produce notions about the world. He isn’t alarmed by any of this. Not being alarmed, he then attains nirvāṇa: ‘Birth has been ended, the religious practice has been established, and the task has been accomplished. I truly know that I’m no longer subject to existence.’
SC 22“In this way, a monk turns away confused thoughts and has no grief by contemplating internal feeling. He turns away confused thoughts and has no grief by contemplating external feeling … by contemplating internal and external feeling. A monk contemplates internal and external feeling in this way.
Contemplation of Mind
SC 23“How does a monk contemplate mind as mind? Here, a monk has a craving mind, and he realizes, ‘I have a craving mind.’ His mind is without craving, and he also realizes, ‘My mind is without craving.’ He has a hateful mind, and he realizes, ‘I have a hateful mind.’ His mind is without hate, and he also realizes, ‘My mind is without hate.’ He has a deluded mind, and he realizes, ‘I have a deluded mind.’ His mind is without delusion, and he also realizes, ‘My mind is without delusion.’
SC 24“He has a mind with craving thoughts, and he realizes, ‘I have a mind with craving thoughts.’ His mind has no craving thoughts, and he realizes, ‘My mind has no craving thoughts.’ His mind has collected senses, and he realizes, ‘My mind has collected senses.’ His mind is without collected senses, and he realizes, ‘My mind is without collected senses.’ His mind has confused thoughts, and he realizes, ‘My mind has confused thoughts.’ His mind is without confusion, and he realizes, ‘My mind is without confusion.’ He has a scattered mind, and he also realizes, ‘I have a scattered mind.’ He has an unscattered mind, and he realizes, ‘I have an unscattered mind.’
SC 25“He has a pervasive mind, and he realizes, ‘I have a pervasive mind.’ His mind isn’t pervasive, and he realizes, ‘My mind isn’t pervasive.’ He has a great mind, and he realizes, ‘I have a great mind.’ His mind isn’t great, and he realizes, ‘My mind isn’t great.’ He has a measureless mind, and he realizes, ‘I have a measureless mind.’ His mind isn’t measureless, and he realizes, ‘My mind isn’t measureless.’ His mind is in samādhi, and he realizes, ‘My mind is in samādhi.’ His mind isn’t in samādhi, and he realizes, ‘My mind isn’t in samādhi.’ His mind has yet to be liberated, and he realizes, ‘My mind has yet to be liberated.’ His mind is liberated, and he realizes, ‘My mind is liberated.’ A monk contemplates mind as mind as an abode of mindfulness in this way.
SC 26“He contemplates [mind] as subject to arising and contemplates it as subject to ending. Again, he contemplates it as subject to arising and ending. Reflecting on these contemplations, he can know and see what should and shouldn’t be considered. Without depending on anything, he doesn’t produce notions about the world. Not producing such notions, he isn’t alarmed. Not being alarmed, then he has nothing remaining. Once nothing remains, he then attains nirvāṇa: ‘Birth has been ended, the religious practice has been established, and the task has been accomplished. I truly know that I’m no longer subject to existence.’
SC 27“In this way, a monk turns away confused thoughts and has no grief by contemplating internal mind as mind as an abode of mindfulness … contemplates external mind … contemplates internal and external mind as mind as an abode of mindfulness. In this way, a monk contemplates mind as mind as an abode of mindfulness.
Contemplation of Principles
SC 28“How does a monk contemplate principles as principles? Here, a monk cultivates the awakening factor of mindfulness based on observation, lack of desire, and cessation, and then he abandons bad things. He cultivates the awakening factor of teachings … cultivates the awakening factor of effort … cultivates the awakening factor of joy … cultivates the awakening factor of calm … cultivates the awakening factor of samādhi … cultivates the awakening factor of equanimity based on observation, lack of desire, and cessation, and then he abandons bad things. In this way, a monk contemplates principles as principles.
SC 29“Furthermore, a monk is liberated from craving and abandons bad and unwholesome things. With perception and examination, his mindfulness is based on joy and happiness, and he abides in the first dhyāna. In this way, a monk contemplates principles as principles as an abode of mindfulness.
SC 30“Furthermore, a monk abandons perception and examination, possesses an inner joy, and his mind is unified. Having achieved the absence of perception and examination, he is mindful, calm, joyous, and happy, and he abides in the second dhyāna. In this way, a monk contemplates principles as principles as an abode of mindfulness.
SC 31“Furthermore, a monk abandons joy and cultivates equanimity. He’s constantly aware of his experience of the happiness that’s sought by noble people, which is detached, mindful, and pure, as he abides in the third dhyāna. In this way, a monk contemplates principles as principles as an abode of mindfulness.
SC 32“Furthermore, a monk is detached from pleasant and painful thoughts. No longer saddened or joyous, he has no pleasure or pain. Being detached, mindful, and pure, he abides in the fourth dhyāna. Thus, a monk contemplates principles as principles as an abode of mindfulness.
SC 33“He contemplates [principles] as subject to arising and contemplates them as subject to ending. Again, he contemplates them as subject to both arising and ending. He then attains the mindfulness abode of principles, and he can know and see them right in front of him. He turns away from confused notions, depends on nothing, and doesn’t produce notions about the world. Not producing such notions, he isn’t alarmed. Not being alarmed, [he then knows]: ‘Birth has been ended, the religious practice has been established, and the task has been accomplished. I truly know that I’m no longer subject to existence.’
SC 34“Monks, sentient beings become purified, distance themselves from grief, and no longer delight in notions by relying on this single-entry path. They then gain wisdom and attain nirvāṇa. That is, they cease the five hindrances and cultivate the four abodes of mindfulness.”
SC 35When the monks heard what the Buddha taught, they rejoiced and approved.