Ý dẫn đầu các pháp,
Ý làm chủ, ý tạo;
Nếu với ý ô nhiễm,
Nói lên hay hành động,
Khổ não bước theo sau,
Như xe, chân vật kéo.
Chuyện cậu Maṭṭhakuṇḍali (Kim Hoàn)
Ý dẫn đầu các pháp,
Ý làm chủ, ý tạo;
Nếu với ý thanh tịnh,
Nói lên hay hành động,
An lạc bước theo sau,
Như bóng, không rời hình.
Chuyện Trưởng lão Tissa
Nó mắng tôi, đánh tôi,
Nó thắng tôi, cướp tôi
Ai ôm hiềm hận ấy,
Hận thù không thể nguôi.
Nó mắng tôi, đánh tôi,
Nó thắng tôi, cướp tôi
Không ôm hiềm hận ấy,
Hận thù được tự nguôi.
Chuyện nữ Kāḷaya (Dạ-xoa)
Với hận diệt hận thù,
Ðời này không có được.
Không hận diệt hận thù,
Là định luật ngàn thu.
Chuyện các Tỳ-kheo ở thành Kosambi
Và người khác không biết,
Chúng ta đây bị hại.
Chỗ ấy, ai hiểu được
Tranh luận được lắng êm.
Chuyện Trưởng giả Mahākāḷa (Đại Hắc)
Ai sống nhìn tịnh tướng,
Không hộ trì các căn,
ăn uống thiếu tiết độ,
biếng nhác, chẳng tinh cần.
Ma uy hiếp kẻ ấy,
như cây yếu trước gió.
Ai sống quán bất tịnh,
Khéo hộ trì các căn,
ăn uống có tiết độ,
Có lòng tin, tinh cần,
Ma không uy hiếp được,
Như núi đá, trước gió.
Chuyện Devadatta (Đề-bà-đạt-đa)
Ai mặc áo cà-sa.
tâm chưa rời uế trược,
không tự chế, không thực,
không xứng áo cà-sa
Ai rời bỏ uế trược,
giới luật khéo nghiêm trì,
tự chế, sống chơn thực,
thật xứng áo cà-sa.
Chuyện Trưởng lão Sāriputta (Xá-lợi-phất)
Không chân, tướng chân thật,
chân thật, thấy không chân:
chúng không đạt chân thật,
do tà tư, tà hạnh.
Chân thật, biết chân thật,
Không chân, biết không chân:
chúng đạt được chân thật,
do chánh tư, chánh hạnh.
Chuyện Trưởng lão Nanda
Như mái nhà vụng lợp,
Mưa liền xâm nhập vào.
Cũng vậy tâm không tu,
Tham dục liền xâm nhập.
Như ngôi nhà khéo lợp,
Mưa không xâm nhập vào.
Cũng vậy tâm khéo tu,
Tham dục không xâm nhập.
Chuyện đồ tể Cunda
Nay sầu, đời sau sầu,
Kẻ ác, hai đời sầu;
Nó sầu, nó ưu não,
Thấy nghiệp uế mình làm.
Chuyện thiện nam tử Dhammika (Hợp Pháp)
Nay vui, đời sau vui,
Làm phước, hai đời vui,
Nó vui, nó an vui,
Thấy nghiệp tịnh mình làm.
Chuyện Devadatta (Đề-bà-đạt-đa)
Nay than, đời sau than,
Kẻ ác, hai đời than,
Nó than: ‘Ta làm ác’
Ðọa cõi dữ, than hơn.
Chuyện nàng Sumanādevī
Nay sướng, đời sau sướng,
Làm phước, hai đời sướng.
Nó sướng: ‘Ta làm thiện’,
Sanh cõi lành, sướng hơn.
Chuyện hai Tỳ-kheo bằng hữu
Nếu người nói nhiều kinh,
Không hành trì, phóng dật;
Như kẻ chăn bò người,
Không phần Sa môn hạnh.
Dầu nói ít kinh điển,
Nhưng hành pháp, tùy pháp,
Từ bỏ tham, sân, si,
Tĩnh giác, tâm giải thoát,
Không chấp thủ hai đời,
Dự phần Sa môn hạnh.
Hết phẩm Song Yếu
Manopubbaṅgamā dhammā,
manoseṭṭhā manomayā;
Manasā ce paduṭṭhena,
bhāsati vā karoti vā;
Tato naṁ dukkhamanveti,
cakkaṁva vahato padaṁ.
Maṭṭhakuṇḍalīvatthu
Manopubbaṅgamā dhammā,
manoseṭṭhā manomayā;
Manasā ce pasannena,
bhāsati vā karoti vā;
Tato naṁ sukhamanveti,
chāyāva anapāyinī.
Tissattheravatthu
Akkocchi maṁ avadhi maṁ,
ajini maṁ ahāsi me;
Ye ca taṁ upanayhanti,
veraṁ tesaṁ na sammati.
Akkocchi maṁ avadhi maṁ,
ajini maṁ ahāsi me;
Ye ca taṁ nupanayhanti,
veraṁ tesūpasammati.
Kāḷayakkhinīvatthu
Na hi verena verāni,
sammantīdha kudācanaṁ;
Averena ca sammanti,
esa dhammo sanantano.
Kosambakavatthu
Pare ca na vijānanti,
mayamettha yamāmase;
Ye ca tattha vijānanti,
tato sammanti medhagā.
Mahākāḷattheravatthu
Subhānupassiṁ viharantaṁ,
indriyesu asaṁvutaṁ;
Bhojanamhi cāmattaññuṁ,
kusītaṁ hīnavīriyaṁ;
Taṁ ve pasahati māro,
vāto rukkhaṁva dubbalaṁ.
Asubhānupassiṁ viharantaṁ,
Indriyesu susaṁvutaṁ;
Bhojanamhi ca mattaññuṁ,
Saddhaṁ āraddhavīriyaṁ;
Taṁ ve nappasahati māro,
Vāto selaṁva pabbataṁ.
Devadattavatthu
Anikkasāvo kāsāvaṁ,
yo vatthaṁ paridahissati;
Apeto damasaccena,
na so kāsāvamarahati.
Yo ca vantakasāvassa,
sīlesu susamāhito;
Upeto damasaccena,
sa ve kāsāvamarahati.
Sāriputtattheravatthu
Asāre sāramatino,
sāre cāsāradassino;
Te sāraṁ nādhigacchanti,
micchāsaṅkappagocarā.
Sārañca sārato ñatvā,
asārañca asārato;
Te sāraṁ adhigacchanti,
sammāsaṅkappagocarā.
Nandattheravatthu
Yathā agāraṁ ducchannaṁ,
vuṭṭhī samativijjhati;
Evaṁ abhāvitaṁ cittaṁ,
rāgo samativijjhati.
Yathā agāraṁ suchannaṁ,
vuṭṭhī na samativijjhati;
Evaṁ subhāvitaṁ cittaṁ,
rāgo na samativijjhati.
Cundasūkarikavatthu
Idha socati pecca socati,
Pāpakārī ubhayattha socati;
So socati so vihaññati,
Disvā kammakiliṭṭhamattano.
Dhammikaupāsakavatthu
Idha modati pecca modati,
Katapuñño ubhayattha modati;
So modati so pamodati,
Disvā kammavisuddhimattano.
Devadattavatthu
Idha tappati pecca tappati,
Pāpakārī ubhayattha tappati;
“Pāpaṁ me katan”ti tappati,
Bhiyyo tappati duggatiṁ gato.
Sumanadevīvatthu
Idha nandati pecca nandati,
Katapuñño ubhayattha nandati;
“Puññaṁ me katan”ti nandati,
Bhiyyo nandati suggatiṁ gato.
Dvesahāyakabhikkhuvatthu
Bahumpi ce saṁhita bhāsamāno,
Na takkaro hoti naro pamatto;
Gopova gāvo gaṇayaṁ paresaṁ,
Na bhāgavā sāmaññassa hoti.
Appampi ce saṁhita bhāsamāno,
Dhammassa hoti anudhammacārī;
Rāgañca dosañca pahāya mohaṁ,
Sammappajāno suvimuttacitto;
Anupādiyāno idha vā huraṁ vā,
Sa bhāgavā sāmaññassa hoti.
Yamakavaggo paṭhamo.
SC 1All phenomena are preceded by the mind,
Created by the mind,
And have the mind as their master.
If one speaks or acts from a corrupted mind,
Suffering follows as the cart-wheel follows the ox’s
foot.
SC 2All phenomena are preceded by the mind,
Created by the mind,
And have the mind as their master.
If one speaks or acts with a pure mind,
Happiness follows as an ever-present shadow.
SC 3He insulted me; he struck me;
He defeated me; he robbed me.
For those who dwell on such resentments,
Enmity never ceases.
SC 4He insulted me; he struck me;
He defeated me; he robbed me.
For those who do not dwell on such resentments,
Enmity subsides;
SC 5For enmities are never appeased by enmity.
They are appeased by peace.
This is an eternal law.
SC 6But many do not realize that we all must die.
Those who do realize this appease their quarrels.
SC 7One who lives unrestrained in the senses
And focused on pleasant things,
Who is immoderate in food,
Who is listless and lazy:
Māra overcomes him,
Just as wind overcomes a weak tree.
SC 8One who lives restrained in the senses
And focused on unpleasant things,
Who is moderate in food,
Who has faith and diligence:
Māra cannot overcome him,
Just as wind cannot overcome a rocky mountain.
SC 9Whoever would take on the yellow robe,
While hampered by defilement,
Being unrestrained and without truth,
Is unworthy of that yellow robe.
SC 10Whoever has thrown off defilement,
Is well-established in virtue,
And is possessed with self-control and truth,
Is truly worthy of the yellow robe.
SC 11Those who deem the worthless as valuable,
And see the valuable as worthless:
They do not attain the valuable;
They roam in the field of wrong thought.
SC 12(But) those who have known the valuable as valuable
And see the worthless as worthless:
They attain the valuable;
They roam in the field of right thought.
SC 13Just as rain penetrates a poorly thatched house,
So passion penetrates an uncultivated mind.
SC 14Just as rain does not penetrate a well-thatched house,
So passion fails to penetrate a well-cultivated mind.
SC 15Here he grieves, following death he grieves;
In both states the evil-doer grieves.
He grieves, he is afflicted,
Having seen his defiled deeds.
SC 16Here he rejoices, following death he rejoices;
In both states he who has done good deeds rejoices.
He rejoices, he delights,
Having seen his pure deeds.
SC 17Here he is tormented, following death he is
tormented;
In both states the evil-doer is tormented.
He is tormented knowing, “I have done evil.” Reborn to a miserable state, he is tormented all the
more.
SC 18Here he rejoices, following death he rejoices;
In both states he who has done good deeds rejoices.
He rejoices knowing, “I have done good deeds.” Reborn to a blissful state, he rejoices all the more.
SC 19One who recites much scripture,
But, being negligent, does not act accordingly,
Is like a cowherd counting others’ cows,
Having no share in the fruits of monastic life.
SC 20One who recites little scripture,
But lives in truth according to the teaching,
Having abandoned lust, ill will, and delusion,
Having right knowledge and a well-emancipated
mind,
Not clinging in this world or the next:
He truly shares the fruits of monastic life.
Ý dẫn đầu các pháp,
Ý làm chủ, ý tạo;
Nếu với ý ô nhiễm,
Nói lên hay hành động,
Khổ não bước theo sau,
Như xe, chân vật kéo.
Chuyện cậu Maṭṭhakuṇḍali (Kim Hoàn)
Ý dẫn đầu các pháp,
Ý làm chủ, ý tạo;
Nếu với ý thanh tịnh,
Nói lên hay hành động,
An lạc bước theo sau,
Như bóng, không rời hình.
Chuyện Trưởng lão Tissa
Nó mắng tôi, đánh tôi,
Nó thắng tôi, cướp tôi
Ai ôm hiềm hận ấy,
Hận thù không thể nguôi.
Nó mắng tôi, đánh tôi,
Nó thắng tôi, cướp tôi
Không ôm hiềm hận ấy,
Hận thù được tự nguôi.
Chuyện nữ Kāḷaya (Dạ-xoa)
Với hận diệt hận thù,
Ðời này không có được.
Không hận diệt hận thù,
Là định luật ngàn thu.
Chuyện các Tỳ-kheo ở thành Kosambi
Và người khác không biết,
Chúng ta đây bị hại.
Chỗ ấy, ai hiểu được
Tranh luận được lắng êm.
Chuyện Trưởng giả Mahākāḷa (Đại Hắc)
Ai sống nhìn tịnh tướng,
Không hộ trì các căn,
ăn uống thiếu tiết độ,
biếng nhác, chẳng tinh cần.
Ma uy hiếp kẻ ấy,
như cây yếu trước gió.
Ai sống quán bất tịnh,
Khéo hộ trì các căn,
ăn uống có tiết độ,
Có lòng tin, tinh cần,
Ma không uy hiếp được,
Như núi đá, trước gió.
Chuyện Devadatta (Đề-bà-đạt-đa)
Ai mặc áo cà-sa.
tâm chưa rời uế trược,
không tự chế, không thực,
không xứng áo cà-sa
Ai rời bỏ uế trược,
giới luật khéo nghiêm trì,
tự chế, sống chơn thực,
thật xứng áo cà-sa.
Chuyện Trưởng lão Sāriputta (Xá-lợi-phất)
Không chân, tướng chân thật,
chân thật, thấy không chân:
chúng không đạt chân thật,
do tà tư, tà hạnh.
Chân thật, biết chân thật,
Không chân, biết không chân:
chúng đạt được chân thật,
do chánh tư, chánh hạnh.
Chuyện Trưởng lão Nanda
Như mái nhà vụng lợp,
Mưa liền xâm nhập vào.
Cũng vậy tâm không tu,
Tham dục liền xâm nhập.
Như ngôi nhà khéo lợp,
Mưa không xâm nhập vào.
Cũng vậy tâm khéo tu,
Tham dục không xâm nhập.
Chuyện đồ tể Cunda
Nay sầu, đời sau sầu,
Kẻ ác, hai đời sầu;
Nó sầu, nó ưu não,
Thấy nghiệp uế mình làm.
Chuyện thiện nam tử Dhammika (Hợp Pháp)
Nay vui, đời sau vui,
Làm phước, hai đời vui,
Nó vui, nó an vui,
Thấy nghiệp tịnh mình làm.
Chuyện Devadatta (Đề-bà-đạt-đa)
Nay than, đời sau than,
Kẻ ác, hai đời than,
Nó than: ‘Ta làm ác’
Ðọa cõi dữ, than hơn.
Chuyện nàng Sumanādevī
Nay sướng, đời sau sướng,
Làm phước, hai đời sướng.
Nó sướng: ‘Ta làm thiện’,
Sanh cõi lành, sướng hơn.
Chuyện hai Tỳ-kheo bằng hữu
Nếu người nói nhiều kinh,
Không hành trì, phóng dật;
Như kẻ chăn bò người,
Không phần Sa môn hạnh.
Dầu nói ít kinh điển,
Nhưng hành pháp, tùy pháp,
Từ bỏ tham, sân, si,
Tĩnh giác, tâm giải thoát,
Không chấp thủ hai đời,
Dự phần Sa môn hạnh.
Hết phẩm Song Yếu
Manopubbaṅgamā dhammā,
manoseṭṭhā manomayā;
Manasā ce paduṭṭhena,
bhāsati vā karoti vā;
Tato naṁ dukkhamanveti,
cakkaṁva vahato padaṁ.
Maṭṭhakuṇḍalīvatthu
Manopubbaṅgamā dhammā,
manoseṭṭhā manomayā;
Manasā ce pasannena,
bhāsati vā karoti vā;
Tato naṁ sukhamanveti,
chāyāva anapāyinī.
Tissattheravatthu
Akkocchi maṁ avadhi maṁ,
ajini maṁ ahāsi me;
Ye ca taṁ upanayhanti,
veraṁ tesaṁ na sammati.
Akkocchi maṁ avadhi maṁ,
ajini maṁ ahāsi me;
Ye ca taṁ nupanayhanti,
veraṁ tesūpasammati.
Kāḷayakkhinīvatthu
Na hi verena verāni,
sammantīdha kudācanaṁ;
Averena ca sammanti,
esa dhammo sanantano.
Kosambakavatthu
Pare ca na vijānanti,
mayamettha yamāmase;
Ye ca tattha vijānanti,
tato sammanti medhagā.
Mahākāḷattheravatthu
Subhānupassiṁ viharantaṁ,
indriyesu asaṁvutaṁ;
Bhojanamhi cāmattaññuṁ,
kusītaṁ hīnavīriyaṁ;
Taṁ ve pasahati māro,
vāto rukkhaṁva dubbalaṁ.
Asubhānupassiṁ viharantaṁ,
Indriyesu susaṁvutaṁ;
Bhojanamhi ca mattaññuṁ,
Saddhaṁ āraddhavīriyaṁ;
Taṁ ve nappasahati māro,
Vāto selaṁva pabbataṁ.
Devadattavatthu
Anikkasāvo kāsāvaṁ,
yo vatthaṁ paridahissati;
Apeto damasaccena,
na so kāsāvamarahati.
Yo ca vantakasāvassa,
sīlesu susamāhito;
Upeto damasaccena,
sa ve kāsāvamarahati.
Sāriputtattheravatthu
Asāre sāramatino,
sāre cāsāradassino;
Te sāraṁ nādhigacchanti,
micchāsaṅkappagocarā.
Sārañca sārato ñatvā,
asārañca asārato;
Te sāraṁ adhigacchanti,
sammāsaṅkappagocarā.
Nandattheravatthu
Yathā agāraṁ ducchannaṁ,
vuṭṭhī samativijjhati;
Evaṁ abhāvitaṁ cittaṁ,
rāgo samativijjhati.
Yathā agāraṁ suchannaṁ,
vuṭṭhī na samativijjhati;
Evaṁ subhāvitaṁ cittaṁ,
rāgo na samativijjhati.
Cundasūkarikavatthu
Idha socati pecca socati,
Pāpakārī ubhayattha socati;
So socati so vihaññati,
Disvā kammakiliṭṭhamattano.
Dhammikaupāsakavatthu
Idha modati pecca modati,
Katapuñño ubhayattha modati;
So modati so pamodati,
Disvā kammavisuddhimattano.
Devadattavatthu
Idha tappati pecca tappati,
Pāpakārī ubhayattha tappati;
“Pāpaṁ me katan”ti tappati,
Bhiyyo tappati duggatiṁ gato.
Sumanadevīvatthu
Idha nandati pecca nandati,
Katapuñño ubhayattha nandati;
“Puññaṁ me katan”ti nandati,
Bhiyyo nandati suggatiṁ gato.
Dvesahāyakabhikkhuvatthu
Bahumpi ce saṁhita bhāsamāno,
Na takkaro hoti naro pamatto;
Gopova gāvo gaṇayaṁ paresaṁ,
Na bhāgavā sāmaññassa hoti.
Appampi ce saṁhita bhāsamāno,
Dhammassa hoti anudhammacārī;
Rāgañca dosañca pahāya mohaṁ,
Sammappajāno suvimuttacitto;
Anupādiyāno idha vā huraṁ vā,
Sa bhāgavā sāmaññassa hoti.
Yamakavaggo paṭhamo.