Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Cấp cô độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ. Bấy giờ Tôn giả A-nan sáng sớm đắp y, ôm bát vào thành Xá-vệ khất thực. Dọc đường suy nghĩ: ‘Nay ta đến chùa Tỳ-kheo-ni trước.’ Liền đi đến chùa Tỳ-kheo-ni. Từ xa các Tỳ-kheo-ni thấy Tôn giả A-nan đến, vội vàng trải sàng tọa mời ngồi. Các Tỳ-kheo-ni đảnh lễ dưới chân Tôn giả A-nan, rồi ngồi lui qua một bên, bạch Tôn giả A-nan:
“Các Tỳ-kheo-ni chúng con đang sống buộc tâm tu bốn Niệm xứ, tự biết có sự trước sau lên xuống.”
Tôn giả A-nan bảo các Tỳ-kheo-ni:
“Lành thay! Lành thay! Các cô! Hãy như những gì các cô đã nói mà học. Phàm tu tập bốn Niệm xứ, an trú với tâm được buộc chặt, tự biết có sự trước sau lên xuống như vậy.”
Rồi, Tôn giả A-nan vì các Tỳ-kheo-ni thuyết pháp với nhiều hình thức. Sau khi thuyết pháp với nhiều hình thức xong, từ chỗ ngồi đứng dậy ra về.
Bấy giờ, Tôn giả A-nan sau khi vào thành Xá-vệ khất thực trở về, cất y bát, rửa chân xong, đi đến chỗ Thế Tôn, cúi đầu lễ chân sát Phật, rồi ngồi lui qua một bên, đem những gì các Tỳ-kheo-ni đã nói, trình bày lại đầy đủ cho Thế Tôn. Phật bảo Tôn giả A-nan:
“Lành thay! Lành thay! Nên học như vậy, an trụ nơi bốn Niệm xứ với tâm được buộc chặt, biết có sự trước sau lên xuống. Vì sao? Tâm tìm cầu bên ngoài, sau đó mới chế phục khiến tìm cầu tâm ấy; tâm tán loạn, không giải thoát, thảy đều như thật biết. Nếu Tỳ-kheo an trụ niệm xứ quán thân trên thân; vị ấy sau khi an trụ niệm xứ quán thân trên thân, nếu thân ham ngủ, tâm pháp biếng nhác, thì Tỳ-kheo này nên khởi tịnh tín, nắm lấy tướng tịnh. Sau khi khởi tín tâm thanh tịnh, nhớ nghĩ tướng tịnh rồi, tâm vị ấy sẽ khoan khoái; do tâm khoan khoái mà sanh hỷ. Do tâm hỷ nên thân khinh an. Sau khi thân khinh an thì sẽ được cảm thọ thân lạc. Sau khi cảm thọ thân lạc thì tâm sẽ định. Với tâm định, Thánh đệ tử hãy học điều này: ‘Tôi đối với nghĩa này, nếu tâm còn phân tán ra ngoài, thì nên nhiếp phục khiến cho nó dừng nghỉ, không còn khởi giác tưởng và quán tưởng. Không giác, không quán, an trụ lạc với xả và chánh niệm. Sau an trú lạc, thì biết như thật. Niệm xứ thọ, tâm, pháp cũng nói như vậy.”
Phật nói kinh này xong, các Tỳ-kheo nghe lời Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
如是我聞：
一時，佛住舍衛國祇樹給孤T 0172a27獨園。
爾時，尊者阿難晨朝著衣持鉢，入舍T 0172a28衛城乞食，於路中思惟：「我今先至比丘尼T 0172a29寺。」即往比丘尼寺。
諸比丘尼遙見尊者阿難T 0172b01來，疾敷床座，請令就座。
時，諸比丘尼禮尊T 0172b02者阿難足，退坐一面，白尊者阿難：「我等諸T 0172b03比丘尼修四念處繫心住，自知前後昇降。」
T 0172b04尊者阿難告諸比丘尼：「善哉！善哉！姊妹！當T 0172b05如汝等所說而學，凡修習四念處善繫心T 0172b06住者，應如是知前後昇降。」
時，尊者阿難為T 0172b07諸比丘尼種種說法，種種說法已，從座起T 0172b08去。
爾時，尊者阿難於舍衛城中乞食還，舉T 0172b09衣鉢，洗足已，詣世尊所，稽首佛足，退坐一T 0172b10面。以比丘尼所說具白世尊。
佛告阿難：「善T 0172b11哉！善哉！應如是學四念處善繫心住，知前T 0172b12後昇降。所以者何？心於外求，然後制令求T 0172b13其心，散亂心、不解脫皆如實知。若比丘T 0172b14於身身觀念住，於彼身身觀念住已，若身T 0172b15躭睡，心法懈怠，彼比丘當起淨信，取於淨T 0172b16相，起淨信心；憶念淨相已，其心則悅，悅已T 0172b17生喜；其心喜已，身則猗息；身猗息已，則受T 0172b18身樂；受身樂已，其心則定。心定者，聖弟子T 0172b19當作是學：『我於此義，外散之心攝令休T 0172b20息，不起覺想及已觀想，無覺無觀，捨念樂T 0172b21住；樂住已，如實知。』受、心、法念亦如是說。」
佛T 0172b22說此經已，尊者阿難聞佛所說，歡喜奉行。
T 0172b23 SC 1Thus have I heard. At one time the Buddha was abiding in Śrāvastī, in the Jeta Grove, in Anāthapiṇḍada’s Park. At that time, in the early morning, Venerable Ānanda arranged his robes, picked up his bowl, and entered the city of Śrāvastī to beg for food. Along the road, he thought, “I should first go to the residence of the bhikṣuṇīs.” He then promptly went to the residence of the bhikṣuṇīs.
SC 2The bhikṣuṇīs saw Venerable Ānanda coming from afar. They quickly arranged a seat for him, and invited him to be seated. Then the bhikṣuṇīs bowed at the feet of Venerable Ānanda and withdrew to one side. They addressed Venerable Ānanda, saying, “We bhikṣuṇīs cultivate the Four Bases of Mindfulness, dwelling steadfastly, with self-knowledge of before and after, rising and falling.”
SC 3Venerable Ānanda said to the bhikṣuṇīs, “Excellent, excellent, sisters! They should be trained as you have said. One who cultivates the Four Bases of Mindfulness, dwelling steadfastly, should thusly know of before and after, rising and falling.” Then Venerable Ānanda spoke of various dharmas to the bhikṣuṇīs. After speaking of various dharmas, he arose from his seat and departed.
SC 4At that time, Venerable Ānanda begged for food in Śrāvastī and returned. He put away his bowl, washed his feet, and went to the place of the Bhagavān. He bowed his head at the Buddha’s feet and withdrew to one side. He spoke to the Bhagavān about what he had told the bhikṣuṇīs.
SC 5The Buddha said to Ānanda, “Excellent, excellent! The Four Bases of Mindfulness should be cultivated thusly: dwelling steadfastly, knowing before and after, rising and falling. Why is this so? The mind seeks the external, and as a result seeking arises in the mind, and the mind is scattered, unable to understand how things truly are.
SC 6“Suppose a bhikṣu [1] abides in mindfulness of the body, observing the body. Having abided in mindfulness of the body, observing the body, suppose his body is sluggish, or his mind and dharmas are remiss. That bhikṣu should give rise to pure faith, grasping hold of this pure manifestation. Giving rise to a mind of pure faith, recollecting this manifestation of purity, his mind becomes gladdened. Gladdened, there is the arising of joy. The mind being joyful, the body becomes pliant and calm. The body being pliant and calm, the body feels bliss. The body feeling bliss, the mind becomes concentrated.
SC 7“Concentrated, the noble disciple should train, ‘According to this principle, the mind scattered outside is controlled and pacified, not giving rise to vitarka and vicāra. Without vitarka and vicāra, one abandons reflections and abides in bliss. Abiding in bliss, one understands how things truly are.’ [2] For sensations, [3] for the mind, [4] and for dharmas, it is also said thusly.”
SC 8After the Buddha had spoken this sūtra, then Venerable Ānanda heard what the Buddha had said, and joyfully practiced in accordance.
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Cấp cô độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ. Bấy giờ Tôn giả A-nan sáng sớm đắp y, ôm bát vào thành Xá-vệ khất thực. Dọc đường suy nghĩ: ‘Nay ta đến chùa Tỳ-kheo-ni trước.’ Liền đi đến chùa Tỳ-kheo-ni. Từ xa các Tỳ-kheo-ni thấy Tôn giả A-nan đến, vội vàng trải sàng tọa mời ngồi. Các Tỳ-kheo-ni đảnh lễ dưới chân Tôn giả A-nan, rồi ngồi lui qua một bên, bạch Tôn giả A-nan:
“Các Tỳ-kheo-ni chúng con đang sống buộc tâm tu bốn Niệm xứ, tự biết có sự trước sau lên xuống.”
Tôn giả A-nan bảo các Tỳ-kheo-ni:
“Lành thay! Lành thay! Các cô! Hãy như những gì các cô đã nói mà học. Phàm tu tập bốn Niệm xứ, an trú với tâm được buộc chặt, tự biết có sự trước sau lên xuống như vậy.”
Rồi, Tôn giả A-nan vì các Tỳ-kheo-ni thuyết pháp với nhiều hình thức. Sau khi thuyết pháp với nhiều hình thức xong, từ chỗ ngồi đứng dậy ra về.
Bấy giờ, Tôn giả A-nan sau khi vào thành Xá-vệ khất thực trở về, cất y bát, rửa chân xong, đi đến chỗ Thế Tôn, cúi đầu lễ chân sát Phật, rồi ngồi lui qua một bên, đem những gì các Tỳ-kheo-ni đã nói, trình bày lại đầy đủ cho Thế Tôn. Phật bảo Tôn giả A-nan:
“Lành thay! Lành thay! Nên học như vậy, an trụ nơi bốn Niệm xứ với tâm được buộc chặt, biết có sự trước sau lên xuống. Vì sao? Tâm tìm cầu bên ngoài, sau đó mới chế phục khiến tìm cầu tâm ấy; tâm tán loạn, không giải thoát, thảy đều như thật biết. Nếu Tỳ-kheo an trụ niệm xứ quán thân trên thân; vị ấy sau khi an trụ niệm xứ quán thân trên thân, nếu thân ham ngủ, tâm pháp biếng nhác, thì Tỳ-kheo này nên khởi tịnh tín, nắm lấy tướng tịnh. Sau khi khởi tín tâm thanh tịnh, nhớ nghĩ tướng tịnh rồi, tâm vị ấy sẽ khoan khoái; do tâm khoan khoái mà sanh hỷ. Do tâm hỷ nên thân khinh an. Sau khi thân khinh an thì sẽ được cảm thọ thân lạc. Sau khi cảm thọ thân lạc thì tâm sẽ định. Với tâm định, Thánh đệ tử hãy học điều này: ‘Tôi đối với nghĩa này, nếu tâm còn phân tán ra ngoài, thì nên nhiếp phục khiến cho nó dừng nghỉ, không còn khởi giác tưởng và quán tưởng. Không giác, không quán, an trụ lạc với xả và chánh niệm. Sau an trú lạc, thì biết như thật. Niệm xứ thọ, tâm, pháp cũng nói như vậy.”
Phật nói kinh này xong, các Tỳ-kheo nghe lời Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
SC 1Thus have I heard. At one time the Buddha was abiding in Śrāvastī, in the Jeta Grove, in Anāthapiṇḍada’s Park. At that time, in the early morning, Venerable Ānanda arranged his robes, picked up his bowl, and entered the city of Śrāvastī to beg for food. Along the road, he thought, “I should first go to the residence of the bhikṣuṇīs.” He then promptly went to the residence of the bhikṣuṇīs.
SC 2The bhikṣuṇīs saw Venerable Ānanda coming from afar. They quickly arranged a seat for him, and invited him to be seated. Then the bhikṣuṇīs bowed at the feet of Venerable Ānanda and withdrew to one side. They addressed Venerable Ānanda, saying, “We bhikṣuṇīs cultivate the Four Bases of Mindfulness, dwelling steadfastly, with self-knowledge of before and after, rising and falling.”
SC 3Venerable Ānanda said to the bhikṣuṇīs, “Excellent, excellent, sisters! They should be trained as you have said. One who cultivates the Four Bases of Mindfulness, dwelling steadfastly, should thusly know of before and after, rising and falling.” Then Venerable Ānanda spoke of various dharmas to the bhikṣuṇīs. After speaking of various dharmas, he arose from his seat and departed.
SC 4At that time, Venerable Ānanda begged for food in Śrāvastī and returned. He put away his bowl, washed his feet, and went to the place of the Bhagavān. He bowed his head at the Buddha’s feet and withdrew to one side. He spoke to the Bhagavān about what he had told the bhikṣuṇīs.
SC 5The Buddha said to Ānanda, “Excellent, excellent! The Four Bases of Mindfulness should be cultivated thusly: dwelling steadfastly, knowing before and after, rising and falling. Why is this so? The mind seeks the external, and as a result seeking arises in the mind, and the mind is scattered, unable to understand how things truly are.
SC 6“Suppose a bhikṣu [1] abides in mindfulness of the body, observing the body. Having abided in mindfulness of the body, observing the body, suppose his body is sluggish, or his mind and dharmas are remiss. That bhikṣu should give rise to pure faith, grasping hold of this pure manifestation. Giving rise to a mind of pure faith, recollecting this manifestation of purity, his mind becomes gladdened. Gladdened, there is the arising of joy. The mind being joyful, the body becomes pliant and calm. The body being pliant and calm, the body feels bliss. The body feeling bliss, the mind becomes concentrated.
SC 7“Concentrated, the noble disciple should train, ‘According to this principle, the mind scattered outside is controlled and pacified, not giving rise to vitarka and vicāra. Without vitarka and vicāra, one abandons reflections and abides in bliss. Abiding in bliss, one understands how things truly are.’ [2] For sensations, [3] for the mind, [4] and for dharmas, it is also said thusly.”
SC 8After the Buddha had spoken this sūtra, then Venerable Ānanda heard what the Buddha had said, and joyfully practiced in accordance.