10. Phẩm Phóng Dật

Câu 10.1: Cẩn trọng là đạo bất tử; Phóng dật là nẻo tử vong. Người không phóng dật không bao giờ chết; Kẻ mải mê phóng dật thì như đã chết rồi. Câu 10.2: Bậc hiền trí vượt trội nhờ sự tỉnh giác, luôn gìn giữ Đạo mà không hề xao lãng. Không tham đắm dục vọng, bậc trí đạt đến niềm hỷ lạc vô biên. Câu 10.3: Người hằng tinh tấn thiền định, kiên trì đi trên chánh đạo, sẽ chứng đắc Niết-bàn - hạnh phúc tối thượng và an lạc tuyệt đối. Câu 10.4: Người luôn chánh niệm tỉnh giác, hành động thanh tịnh, tự chế, sống đúng Pháp, không lỗi lầm, thì danh tiếng ngày một vang xa. Câu 10.5: Nhờ nỗ lực và tỉnh giác, tự điều phục tâm mình, bậc hiền trí tự tạo hòn đảo cho chính mình, không bị dòng nước lũ u tối cuốn trôi. Câu 10.6: Kẻ ngu si đắm chìm trong phóng dật, thích thú tranh chấp. Người thông tuệ quý trọng sự tỉnh giác như giữ gìn báu vật quý giá nhất. Câu 10.7: Chớ tham đắm dục lạc, chớ mê muội tranh đoạt. Người tinh tấn thiền định và tỉnh giác sẽ đạt được đại lạc. Câu 10.8: Phóng dật chẳng khác nào tự giam mình trong ngục tối. Bậc thánh nhân liễu ngộ điều này, bước lên lầu cao trí tuệ, bình thản nhìn xuống thế gian mê lầm như người đứng trên núi nhìn kẻ dưới đất. Câu 10.9: Giữa đám đông hỗn loạn vẫn giữ tâm ngay thẳng, giữa những kẻ ngủ mê vẫn luôn thức tỉnh. Bậc đại trí vượt qua mọi chướng ngại như mãnh sư dũng mãnh, lìa bỏ ác đạo, trở thành bậc hiền triết vĩ đại. Câu 10.10: Ngủ nghê, nặng nề như núi; ảo tưởng bao trùm tâm trí. Kẻ mê lầm chỉ muốn nằm yên hưởng thụ mà không biết khổ đau đang rình rập, cứ thế luân hồi mãi không dứt. Câu 10.11: Đừng tạo cơ hội cho sự buông lung; người tự chủ gạt bỏ mọi phiền não. Hễ khi nào sơ hở, Ma vương sẽ chớp lấy cơ hội, như mãnh sư rình bắt con mồi. Câu 10.12: Người không buông lung, sống đời Tỳ-kheo giới đức, tâm luôn tĩnh lặng, hằng ngày hằng giờ canh giữ tâm mình. Câu 10.13: Vị Tỳ-kheo hoan hỷ trong sự tỉnh giác, khiếp sợ sự phóng dật. Lánh xa mọi tranh chấp, đoạn trừ các ác nghiệp, vị ấy đang tiến gần đến bờ an lạc. Câu 10.14: Giữ giới mang lại hạnh phúc; phạm giới sinh khởi sợ hãi. Phá tan mọi xiềng xích của ba cõi, vị ấy chứng đắc Niết-bàn. Câu 10.15: Dầu trước kia từng phóng dật, nhưng sau biết tự chế, tỉnh giác hành trì, người ấy soi sáng thế gian như mặt trăng thoát khỏi mây mù. Câu 10.16: Dầu trước kia từng lầm lỗi, nhưng sau biết tu thiện, lấy thiện bù ác, người ấy soi sáng thế gian, trở nên khéo léo trong mọi hành động chánh pháp. Câu 10.17: Người trẻ tuổi khỏe mạnh, lìa bỏ gia đình, nỗ lực hành trì giáo pháp của Đức Phật, người ấy soi sáng thế gian như vầng trăng rằm thoát khỏi mây đen. Câu 10.18: Dầu trước phạm ác nghiệp, nay dừng lại không làm, chuyên tâm tu tập, người ấy soi sáng thế gian, rực rỡ như vầng trăng thanh. Câu 10.19: Người sống không gây khổ, chết không sầu bi, thấu hiểu chân lý nên không sợ hãi. Vị ấy an nhiên ở nơi mà kẻ khác đang thống khổ. Câu 10.20: Đoạn trừ mọi pháp đen, chỉ tu tập pháp trắng, vị ấy vượt qua bể khổ mênh mông, xa rời mọi đam mê dục lạc, không còn tham ái sầu muộn.

Verse 10.1The ethical life is the way to immortality;
Heedlessness is the Path to death.
Those without craving never die;
To lose the Way is to lose one’s life.

Verse 10.2The wise excels in guarding the Way
And never becomes heedless.
Not craving, one attains to happiness;
Whence the bliss of attainment is obtained.

Verse 10.3One should constantly devote to meditation,
Be firm, and persevere in the proper course.
The strong ones thereby transcend existence,
And [attain Nirvāṇa], the Supremely Auspicious.

Verse 10.4One who always gives rise to right mindfulness,
And whose actions are pure;
His evil will be easily eradicated,
Self-restrained, living by Dharma,
Not transgressing, skillful, his name spreads afar.

Verse 10.5Bringing forth effort and being heedful,
Restraining himself and taming his mind,
The wise makes an illuminator [for himself],
And does not return to the sea of darkness.

Verse 10.6It is difficult to understand the fools’ mind;
It is greedy, scattered and delights in disputes
The intelligent man values caution,
And protects it as his precious wealth.

Verse 10.7Do not crave or delight in disputes,
And do not indulge in sensual pleasure.
He who practices meditation and heedfulness,
Can gain great happiness.

Verse 10.8To be heedless is like to be self-imprisoned.
He who realizes this is a noble one,
Who has ascended to wisdom’s mansion,
Free from danger, truly safe.
Such a wise man looks down upon the foolish,
Like [one] on the mountain and [the other] on the ground.

Verse 10.9Reigning upright amidst the chaotic,
One is uniquely awakened.
Such a man’s power surpasses a lion’s.
Leaving evil, he becomes the Greatly Wise.

Verse 10.10By drowsiness, heavy as a mountain;
The deluded one is covered.
Lying down comfortably, he acknowledges no suffering,
And hence enters the womb again and again.

Verse 10.11There can be no occasion for self-indulgence;
He who is well-restrained can exhaust the cankers.
The moment when one indulges, Mara gets his chance,
Like a lion [waiting] to catch the deer.

Verse 10.12He who has no self-indulgence,
Is a disciplined bhikṣu.
He, whose thoughts are well calmed
Should constantly guard his mind.

Verse 10.13A bhikshu finds happiness in caution;
Heedlessness gives him much worry.
Changing disputes from small to big,
And accumulating evil, he gets himself into fire.

Verse 10.14Precept observance is meritorious and brings happiness;
Transgressing the precepts produces fear in the heart.
Destroying the cankers of the three spheres.
One comes close to Nirvāṇa.

Verse 10.15If one was heedless earlier,
But regains self-control later
—Such a one illuminates the world.
*Being mindful, he is focused on proper [actions].

Verse 10.16If one made mistakes in doing evil,
But later covers over it by doing good
—Such a one illumines the world.
*Being mindful, he becomes skillful in proper [actions].

Verse 10.17If one abandons the home-life when young and strong
To vigorously practice the Buddha’s teachings
—Such a one illumines the world,
Like the moon freed from clouds.

Verse 10.18If one previously had committed evil
But later stops and commits no more;
—Such a one illumines the world,
Like the moon freed from clouds.

Verse 10.19He who when living does naught to cause pain,
And at death does not grieve;
Has seen the Truth, and is fearless.
He feels no sorrow where [others] do.

Verse 10.20He who can eliminate the black dharmas,
And trains only in the pure white ones;
Will cross over deep water, never to return.
He moves about with no attachment,
Unsullied by [sensual] pleasure,
With no craving, and no sorrow.