Nội dung dưới đây được dịch tự động. Có thể chưa hoàn toàn chính xác về thuật ngữ Phật học. Vui lòng tham chiếu bản gốc tiếng Anh hoặc Pāli để đối chiếu.
Beal 1Thuở xưa, có năm trăm thương nhân, sau chuyến hải hành, đang trở về quê nhà. Khi đi qua những đèo sâu hiểm trở, ác quỷ đã làm cho họ mê hoặc, đến nỗi không tìm được lối ra, cuối cùng kiệt sức vì thiếu lương thực, nằm xuống và chết, để lại châu báu rải rác khắp núi rừng. Vào lúc ấy, một vị Sa-môn đang tu khổ hạnh gần đó, thấy những vật quý nằm rải rác, tự nghĩ rằng—“Ta đã tu khổ hạnh bảy năm qua mà vẫn chưa đạt được mục đích. Ta sẽ lấy những vật quý này và trở về nhà.” Bấy giờ, Đức Phật, nhận biết tình trạng của vị Sa-môn này và biết rằng ông sẽ đạt được giải thoát, liền hóa hiện một vị Tỳ-kheo-ni, đội mũ trang sức bằng châu báu. Thấy bà, vị Sa-môn kinh ngạc nói: “Làm sao một vị Tỳ-kheo-ni như bà lại trang sức như vậy?” Bà đáp: “Nhưng làm sao một vị Sa-môn như ông lại sở hữu tài sản và châu báu, những thứ bị cấm đối với người xuất gia?”—rồi bà nói thêm những lời kệ sau:
“Một Tỳ-kheo tinh tấn giữ gìn giới luật. Người nào phóng dật, lơ đễnh trong giới luật, sẽ tích lũy nhiều khổ đau. Người nào cẩn trọng trong những việc nhỏ nhặt, sẽ đạt được thành quả lớn; kẻ nào tích lũy ác nghiệp ắt phải đọa vào hố lửa. Nhưng giữ gìn giới luật, thì hạnh phúc của người ấy tăng trưởng, và niềm hoan hỷ theo đó mà đến, trái lại, sự lơ là giới luật dẫn đến hối hận và cay đắng trong lòng. Vị Tỳ-kheo nào có thể đoạn trừ mọi tàn dư của chấp trước thế gian, vị ấy thật sự gần Niết-bàn.”
Bấy giờ, vị Tỳ-kheo-ni lại hiện thân trong tướng trang nghiêm của Đức Phật, vị Sa-môn, đầy kinh ngạc và sợ hãi, liền phủ phục dưới chân Ngài, và hối hận về sự phóng d��t và vô minh của mình, phát nguyện sửa đổi cuộc đời và tận tâm thực hành bổn phận. Khi ấy, Đức Thế Tôn liền thuyết những bài kệ sau:
“Dù cho một người trước đây có phóng dật, nhưng nếu sau đó người ấy có thể tự chủ và kiềm chế bản thân, người ấy sẽ trở nên rạng rỡ trong thế gian, và càng suy tư, người ấy càng kiên quyết. Một người có thể đã làm nhiều điều sai trái, nhưng nếu người ấy tự tỉnh ngộ và chuộc lỗi bằng cách làm điều thiện, người ấy sẽ trở nên rạng rỡ trong thế gian, và càng suy tư, người ấy càng trở nên đức hạnh. Người nào trong tuổi thanh xuân rời bỏ gia đình và hoàn hảo tu tập giáo Pháp của Đức Phật, người ấy tỏa sáng trong thế gian như vầng trăng thoát khỏi mây mù. Người nào trong quá khứ đã làm điều ác, nhưng sau đó dừng lại và không còn phạm lỗi nữa—người ấy tỏa sáng trong thế gian như vầng trăng thoát khỏi mây mù.”
Nghe những lời kệ ấy, vị Sa-môn lại phủ phục dưới chân Đức Phật, và trở về chỗ ngồi độc cư dưới gốc cây, tinh tấn thực hành tự chế và thiền định, nhờ đó đã phục hồi những gì đã mất, và chứng đắc quả A-la-hán.
T 0584a05昔佛在世，時有五百賈客從海中出，大持七T 0584a06寶還歸本國，經歷深山為惡鬼所迷不能得T 0584a07出，糧食乏盡窮頓困厄遂皆餓死，所齎寶貨T 0584a08散在山間。時有沙門在山中學，見其如此便T 0584a09起想念：「吾勤苦學道積已七年，不能得道又T 0584a10復貧窮無以自濟。此寶物無主，取之持歸用T 0584a11立門戶。」於是下山拾取寶物，藏著一處訖T 0584a12便出山，求呼兄弟負馳持歸。方到道半，佛T 0584a13念比丘應當得度，佛便化作一比丘尼，剃頭T 0584a14法服，莊面畫眉金銀瓔珞，隨谷入山。道逢T 0584a15沙門，頭面作禮問訊起居。道人呵比丘尼T 0584a16曰：「為道之法應得爾不？剃頭著法衣，云何復T 0584a17莊面畫眉瓔珞身體也？」比丘尼答曰：「沙門T 0584a18之法為應爾不？辭親學道山居靜志，云何復T 0584a19取非其財物，貪欲忘道快心放意？不計無T 0584a20常，生世如寄，罪報延長。」於是比丘尼為說偈T 0584a21言：T 0584a22
SC Verse 78Verse 10.1「比丘謹慎戒， 放逸多憂愆，T 0584a23
變諍小致大， 積惡入火焚。T 0584a24
SC Verse 79Verse 10.2守戒福致喜， 犯戒有懼心，T 0584a25
能斷三界漏， 此乃近涅槃。」T 0584a26
是時比丘尼說此偈已，為現佛身相好光明。T 0584a27沙門見之悚然毛竪，稽首佛足悔過自陳：「愚T 0584a28癡迷謬違犯正教，往而不返，其將奈何？」於是T 0584a29世尊即說偈言：T 0584b01
SC Verse 80Verse 10.3「若前放逸， 後能自禁，
是照世間，T 0584b02 念定其宜。
SC Verse 81Verse 10.4過失為惡， 追覆以善，T 0584b03
是照世間， 念善其宜。
SC Verse 82Verse 10.5少壯捨家，T 0584b04 盛修佛教，
是照世間， 如月雲消。T 0584b05
SC Verse 83Verse 10.6人前為惡， 後止不犯，
是照世間，T 0584b06 如月雲消。」T 0584b07
於是比丘重聞此偈結解貪止，稽首佛足還T 0584b08到樹下，數息相隨止觀還淨，獲道果證成阿T 0584b09羅漢。
T 0584b10 Beal 1In days of old there were five hundred merchants, who, after a voyage on the deep, were returning to their homes, when in traversing certain deep and dangerous passes the evil spirits so bewildered them that, being unable to find their way out, they at last were exhausted from want of food and lay down and died, leaving their treasures scattered about the mountains. At this time a certain Shaman, who was practising austerities in that neighbourhood, seeing the valuables lying about, thought thus with himself—"I have been exercising myself in self-denial for these seven years past, and have failed to reach my aim. I will take these valuables and go home again.” Then Buddha, recognising the condition of this Shaman, and knowing that he would arrive at deliverance, caused the appearance of a Bhikshunī, with a head-dress adorned with jewels. On seeing her, the Shaman was astonished, and said, “How is it that you, a Bhikshunī, are thus adorned?” To which she replied, “But how is it that you, a Shaman, are also in possession of wealth and jewels, which are forbidden to one of your calling?"—and then she added these lines, and said:
“A Bhikshu diligently adheres to the rules (of his calling). A man who is careless and negligent in these, accumulates much sorrow. He who carefully attends to little matters, arrives at great results; he who accumulates evil actions must enter the fiery pit. But guarding the precepts, then one's happiness increases, and the gladness consequent upon it, as the contrary neglect of them leads to remorse and bitterness of heart. The Bhikshu who is able to get rid of all remnants of worldly attachment (the three worlds), this one is verily near to Nirvāna.”
Then the Bhikshunī re-appearing in the glorious form of Buddha, the Shaman, filled with astonishment and fear, fell down at his feet, and repenting of his carelessness and ignorance, vowed to amend his life and follow his duty with anxious care. On this the World-honoured one forthwith recited these gāthās:
“Although a man may have heretofore been careless, yet if afterwards he is able to govern and restrain himself, this man becomes illustrious in (or illumines) the world, and the more he reflects the more resolved will he become (to use self-restraint). A man may have done many things wrong, but if he recovers himself and atones for the evil by doing good, this man becomes illustrious in the world, and the more he reflects the more virtuous he will become. The man who in the prime of life leaves his home and perfectly tutors himself in the doctrine of Buddha, this man shines out in the world as the moon when it bursts from a cloud. The man who in times past has done wickedly, but afterwards halts in his career and offends no more—that man shines out in the world as the moon when it emerges from the cloud.”
On hearing these lines, the Shaman again prostrated himself at the feet of Buddha, and returning to his solitary seat underneath a tree, applied himself sedulously to practise self-government and contemplation, and thus recovered the ground he had lost, and attained the fruit of Rahatship.
Beal 1Thuở xưa, có năm trăm thương nhân, sau chuyến hải hành, đang trở về quê nhà. Khi đi qua những đèo sâu hiểm trở, ác quỷ đã làm cho họ mê hoặc, đến nỗi không tìm được lối ra, cuối cùng kiệt sức vì thiếu lương thực, nằm xuống và chết, để lại châu báu rải rác khắp núi rừng. Vào lúc ấy, một vị Sa-môn đang tu khổ hạnh gần đó, thấy những vật quý nằm rải rác, tự nghĩ rằng—“Ta đã tu khổ hạnh bảy năm qua mà vẫn chưa đạt được mục đích. Ta sẽ lấy những vật quý này và trở về nhà.” Bấy giờ, Đức Phật, nhận biết tình trạng của vị Sa-môn này và biết rằng ông sẽ đạt được giải thoát, liền hóa hiện một vị Tỳ-kheo-ni, đội mũ trang sức bằng châu báu. Thấy bà, vị Sa-môn kinh ngạc nói: “Làm sao một vị Tỳ-kheo-ni như bà lại trang sức như vậy?” Bà đáp: “Nhưng làm sao một vị Sa-môn như ông lại sở hữu tài sản và châu báu, những thứ bị cấm đối với người xuất gia?”—rồi bà nói thêm những lời kệ sau:
“Một Tỳ-kheo tinh tấn giữ gìn giới luật. Người nào phóng dật, lơ đễnh trong giới luật, sẽ tích lũy nhiều khổ đau. Người nào cẩn trọng trong những việc nhỏ nhặt, sẽ đạt được thành quả lớn; kẻ nào tích lũy ác nghiệp ắt phải đọa vào hố lửa. Nhưng giữ gìn giới luật, thì hạnh phúc của người ấy tăng trưởng, và niềm hoan hỷ theo đó mà đến, trái lại, sự lơ là giới luật dẫn đến hối hận và cay đắng trong lòng. Vị Tỳ-kheo nào có thể đoạn trừ mọi tàn dư của chấp trước thế gian, vị ấy thật sự gần Niết-bàn.”
Bấy giờ, vị Tỳ-kheo-ni lại hiện thân trong tướng trang nghiêm của Đức Phật, vị Sa-môn, đầy kinh ngạc và sợ hãi, liền phủ phục dưới chân Ngài, và hối hận về sự phóng d��t và vô minh của mình, phát nguyện sửa đổi cuộc đời và tận tâm thực hành bổn phận. Khi ấy, Đức Thế Tôn liền thuyết những bài kệ sau:
“Dù cho một người trước đây có phóng dật, nhưng nếu sau đó người ấy có thể tự chủ và kiềm chế bản thân, người ấy sẽ trở nên rạng rỡ trong thế gian, và càng suy tư, người ấy càng kiên quyết. Một người có thể đã làm nhiều điều sai trái, nhưng nếu người ấy tự tỉnh ngộ và chuộc lỗi bằng cách làm điều thiện, người ấy sẽ trở nên rạng rỡ trong thế gian, và càng suy tư, người ấy càng trở nên đức hạnh. Người nào trong tuổi thanh xuân rời bỏ gia đình và hoàn hảo tu tập giáo Pháp của Đức Phật, người ấy tỏa sáng trong thế gian như vầng trăng thoát khỏi mây mù. Người nào trong quá khứ đã làm điều ác, nhưng sau đó dừng lại và không còn phạm lỗi nữa—người ấy tỏa sáng trong thế gian như vầng trăng thoát khỏi mây mù.”
Nghe những lời kệ ấy, vị Sa-môn lại phủ phục dưới chân Đức Phật, và trở về chỗ ngồi độc cư dưới gốc cây, tinh tấn thực hành tự chế và thiền định, nhờ đó đã phục hồi những gì đã mất, và chứng đắc quả A-la-hán.
Beal 1In days of old there were five hundred merchants, who, after a voyage on the deep, were returning to their homes, when in traversing certain deep and dangerous passes the evil spirits so bewildered them that, being unable to find their way out, they at last were exhausted from want of food and lay down and died, leaving their treasures scattered about the mountains. At this time a certain Shaman, who was practising austerities in that neighbourhood, seeing the valuables lying about, thought thus with himself—"I have been exercising myself in self-denial for these seven years past, and have failed to reach my aim. I will take these valuables and go home again.” Then Buddha, recognising the condition of this Shaman, and knowing that he would arrive at deliverance, caused the appearance of a Bhikshunī, with a head-dress adorned with jewels. On seeing her, the Shaman was astonished, and said, “How is it that you, a Bhikshunī, are thus adorned?” To which she replied, “But how is it that you, a Shaman, are also in possession of wealth and jewels, which are forbidden to one of your calling?"—and then she added these lines, and said:
“A Bhikshu diligently adheres to the rules (of his calling). A man who is careless and negligent in these, accumulates much sorrow. He who carefully attends to little matters, arrives at great results; he who accumulates evil actions must enter the fiery pit. But guarding the precepts, then one's happiness increases, and the gladness consequent upon it, as the contrary neglect of them leads to remorse and bitterness of heart. The Bhikshu who is able to get rid of all remnants of worldly attachment (the three worlds), this one is verily near to Nirvāna.”
Then the Bhikshunī re-appearing in the glorious form of Buddha, the Shaman, filled with astonishment and fear, fell down at his feet, and repenting of his carelessness and ignorance, vowed to amend his life and follow his duty with anxious care. On this the World-honoured one forthwith recited these gāthās:
“Although a man may have heretofore been careless, yet if afterwards he is able to govern and restrain himself, this man becomes illustrious in (or illumines) the world, and the more he reflects the more resolved will he become (to use self-restraint). A man may have done many things wrong, but if he recovers himself and atones for the evil by doing good, this man becomes illustrious in the world, and the more he reflects the more virtuous he will become. The man who in the prime of life leaves his home and perfectly tutors himself in the doctrine of Buddha, this man shines out in the world as the moon when it bursts from a cloud. The man who in times past has done wickedly, but afterwards halts in his career and offends no more—that man shines out in the world as the moon when it emerges from the cloud.”
On hearing these lines, the Shaman again prostrated himself at the feet of Buddha, and returning to his solitary seat underneath a tree, applied himself sedulously to practise self-government and contemplation, and thus recovered the ground he had lost, and attained the fruit of Rahatship.