Nội dung dưới đây được dịch tự động. Có thể chưa hoàn toàn chính xác về thuật ngữ Phật học. Vui lòng tham chiếu bản gốc tiếng Anh hoặc Pāli để đối chiếu.
Thuở xưa có một nước gọi là Na-lai (Nara), gần Biển Nam, dân chúng sinh sống bằng nghề tìm ngọc trai và bán gỗ trầm. Có hai anh em trong nước này, cha mẹ đã mất, hai anh em chia tay đi tìm vận may. Một người có tên nô lệ là Phú-na (Pūrṇa) rất thông minh, đi tìm kiếm cơ hội kinh doanh cho chủ. Đã kiếm được nhiều lợi nhuận từ bán gỗ trầm bò đầu, ông đến Xá-vệ, gặp Đức Phật, quy y và thành A-la-hán. Trở về đồng bào, ông biểu diện thần thông — bay lên không trung, khiến nước và lửa phát ra từ thân — dẫn dắt nhiều người quy y. Cuối cùng, theo lời thỉnh cầu, chính Đức Phật đến hóa độ nhà vua, nhân dịp ấy Đức Thế Tôn đọc kệ:
"Tâm đã tịnh, lời và hành cũng an; được chân lý giải thoát, hoàn toàn an bình, vị ấy quy y Niết-bàn. Hết tham, không ràng buộc, thoát chướng ngại thế gian, mọi ý nghĩ hưởng lạc đã tan, người này thật sự được gọi là Bậc Thượng. Dù trong xóm làng hay nơi hoang dã, trên đất bằng hay bờ sông cao, bất cứ nơi nào người ấy ở đều có hoan hỷ. Họ đã tìm được hoan hỷ nơi hoang dã, nơi người đời không tìm thấy; ly tham, họ hoan hỷ, không còn căn cứ cho sự tìm kiếm khoái lạc."
T 0588b10昔有一國名曰那梨，近南海邊，其中人民採T 0588b11真珠栴檀以為常業。其國有一家兄弟二人，T 0588b12父母終亡欲求分異，家有一奴名曰分那，年T 0588b13少聰了，賈販市買入海治生無事不知，居家T 0588b14財物分為一分，以奴分那持作一分，兄弟擲T 0588b15籌弟得分那，止將妻子空手出舍。時世飢T 0588b16儉唯得分那，恐不相活以為愁憂。時奴分T 0588b17那白大家言：「願莫愁憂，分那作計月日之中T 0588b18當令勝兄。」大家言：「若審能爾者，放汝為良T 0588b19人。」大家夫人有私珠物，與分那作本。時海潮T 0588b20來，城內人民至水邊取薪。分那持珠物出T 0588b21至城外，見一乞兒負薪，薪中有牛頭栴檀T 0588b22香，可治重病，一兩直千兩金，時世有一不可T 0588b23常得。分那識之，以金錢二枚買得持歸，破作T 0588b24數十段。時有長者得重病，當須此牛頭栴T 0588b25檀香二兩合藥，求不能得。分那持往，即得二T 0588b26千兩金。如是賣盡，所得不訾，富兄十倍。大家T 0588b27感念分那之恩，不違言誓放為良人，隨意所T 0588b28樂。於是分那辭行學道，到舍衛國為佛作禮T 0588b29長跪白佛：「所出微賤，心樂道德，唯願世尊垂T 0588c01慈濟度。」佛言：「善來分那！」頭髮自墮法衣著T 0588c02身，即成沙門，佛為說法，尋得羅漢道。坐自思T 0588c03惟：「今得六通，存亡自由，皆主人之恩，今當往T 0588c04度并化國人。」於時分那往到本國，至主人家，T 0588c05主人歡喜請坐設食，食訖澡手飛昇虛空，分T 0588c06身散體半出水火，光明洞達，從上來下告主T 0588c07人曰：「此之神德皆是主人放捨之福，往到佛T 0588c08所所學如是。」主人答曰：「佛之神化微妙乃T 0588c09爾，願見世尊受其教訓。」分那答曰：「但當T 0588c10志心供設饌具，佛三達智必自來矣。」即便設T 0588c11供宿昔已辦，向舍衛國稽首長跪燒香請佛：T 0588c12「唯願屈尊廣度一切。」佛知其意，即與五百羅T 0588c13漢，各以神足往到其舍。國王人民莫不敬T 0588c14肅，來至佛所五體投地，却坐王位，食畢澡訖，T 0588c15佛為主人及王官屬廣陳明法，皆受五戒為T 0588c16佛弟子。起住佛前歎分那曰：「在家精勤，出家T 0588c17得道，神德高遠家國蒙度，我當云何以報其T 0588c18恩？」
於是世尊重歎分那而說偈言：T 0588c19
SC Verse 114Verse 15.1「心已休息， 言行亦止，
從正解脫，T 0588c20 寂然歸滅。
SC Verse 115Verse 15.2棄欲無著， 缺三界障，T 0588c21
望意已絕， 是謂上人。
SC Verse 116Verse 15.3若聚若野，T 0588c22 平地高岸，
應真所過， 莫不蒙度。T 0588c23
SC Verse 117Verse 15.4彼樂空閑， 眾人不能，
快哉無望，T 0588c24 無所欲求。」T 0588c25
佛說偈已，主人及王益加歡喜，供養七日，得T 0588c26須陀洹道。
T 0588c27 Beal 1In old time there was a country called Na-lai (Nara), near the Southern Sea, in which the people gained their livelihood by seeking for pearls and selling sandalwood. It happened that there were two brothers in this country, whose parents being dead, they agreed to separate and seek their several fortunes. One of them had a slave called Fun-na (Pūrna) of very quick intellect, who went out on his journey to seek for some profitable adventure for his master. Having made considerable gain by the sale of some ox-head sandal-wood, he came to Śrāvastī, and meeting with Buddha, was converted and became a Rahat. Returning then to his own people, and exhibiting before them the wonderful powers he possessed—viz., of ascending into the air, and causing water and fire to proceed from his person—he led many of them to become disciples, and finally, at their entreaty, Buddha himself came to convert the King, on which occasion the World-honoured uttered these stanzas:
“His mind having been quieted, his words and deeds are also at rest; freed by the truth, in perfect peace he returns to (or finds refuge in) Nirvāna. Free from desire, without entanglements, released from the impediments of the world (three worlds), all thoughts of self-indulgence gone, this man is rightly called Superior. Whether in the hamlet or in the wilderness, on the level land or the high bank of the river, wherever such persons dwell there cannot but be delight. They have found their delight in the wilderness, where men find none; passionless they rejoice, having no ground left for pleasure-seeking.”
Thuở xưa có một nước gọi là Na-lai (Nara), gần Biển Nam, dân chúng sinh sống bằng nghề tìm ngọc trai và bán gỗ trầm. Có hai anh em trong nước này, cha mẹ đã mất, hai anh em chia tay đi tìm vận may. Một người có tên nô lệ là Phú-na (Pūrṇa) rất thông minh, đi tìm kiếm cơ hội kinh doanh cho chủ. Đã kiếm được nhiều lợi nhuận từ bán gỗ trầm bò đầu, ông đến Xá-vệ, gặp Đức Phật, quy y và thành A-la-hán. Trở về đồng bào, ông biểu diện thần thông — bay lên không trung, khiến nước và lửa phát ra từ thân — dẫn dắt nhiều người quy y. Cuối cùng, theo lời thỉnh cầu, chính Đức Phật đến hóa độ nhà vua, nhân dịp ấy Đức Thế Tôn đọc kệ:
"Tâm đã tịnh, lời và hành cũng an; được chân lý giải thoát, hoàn toàn an bình, vị ấy quy y Niết-bàn. Hết tham, không ràng buộc, thoát chướng ngại thế gian, mọi ý nghĩ hưởng lạc đã tan, người này thật sự được gọi là Bậc Thượng. Dù trong xóm làng hay nơi hoang dã, trên đất bằng hay bờ sông cao, bất cứ nơi nào người ấy ở đều có hoan hỷ. Họ đã tìm được hoan hỷ nơi hoang dã, nơi người đời không tìm thấy; ly tham, họ hoan hỷ, không còn căn cứ cho sự tìm kiếm khoái lạc."
Beal 1In old time there was a country called Na-lai (Nara), near the Southern Sea, in which the people gained their livelihood by seeking for pearls and selling sandalwood. It happened that there were two brothers in this country, whose parents being dead, they agreed to separate and seek their several fortunes. One of them had a slave called Fun-na (Pūrna) of very quick intellect, who went out on his journey to seek for some profitable adventure for his master. Having made considerable gain by the sale of some ox-head sandal-wood, he came to Śrāvastī, and meeting with Buddha, was converted and became a Rahat. Returning then to his own people, and exhibiting before them the wonderful powers he possessed—viz., of ascending into the air, and causing water and fire to proceed from his person—he led many of them to become disciples, and finally, at their entreaty, Buddha himself came to convert the King, on which occasion the World-honoured uttered these stanzas:
“His mind having been quieted, his words and deeds are also at rest; freed by the truth, in perfect peace he returns to (or finds refuge in) Nirvāna. Free from desire, without entanglements, released from the impediments of the world (three worlds), all thoughts of self-indulgence gone, this man is rightly called Superior. Whether in the hamlet or in the wilderness, on the level land or the high bank of the river, wherever such persons dwell there cannot but be delight. They have found their delight in the wilderness, where men find none; passionless they rejoice, having no ground left for pleasure-seeking.”