Như vầy tôi nghe.
SC 1Một thời Thế Tôn ở Sāvatthi, tại Jetavana, vườn Ông Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Ðộc). Ở đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo
—Này các Tỷ-kheo.
—Bạch Thế Tôn.
SC 2Các Tỷ-kheo vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau
SC 3—Một thời, này các Tỷ-kheo, Ta ở tại Ukkaṭṭḥa trong rừng Subhagavana, dưới gốc cây Tala vương. Lúc bấy giờ, này các Tỷ-kheo, Phạm thiên Baka khởi lên ác tà kiến như sau: “Cái này là thường, cái này là thường hằng, cái này là thường tại, cái này là toàn diện, cái này không bị biến hoại, cái này không sanh, không già, không chết, không diệt, không khởi, ngoài cái này, không có một giải thoát nào khác hơn”.
SC 4Này các Tỷ-kheo, sau khi với tự tâm biết được tâm của Phạm thiên Baka, như người lực sĩ duỗi ra cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra, Ta biến mất tại Ukkaṭṭḥa, rừng Sabhagavana, dưới gốc cây Tala vương, và hiện ra tại cõi Phạm thiên ấy. Này các Tỷ-kheo, Phạm thiên Baka thấy Ta từ xa đi đến, sau khi thấy, liền nói với Ta:
SC 5“—Hãy đến, Tôn giả, thiện lai Tôn giả, đã lâu, nay Tôn giả mới có dịp đến đây. Này Tôn giả, cái này là toàn diện, cái này là thường hằng, cái này là thường tại, cái này là toàn diện, cái này không bị biến hoại, cái này không sanh, không già, không chết, không diệt, không khởi, ngoài cái này không có một giải thoát nào khác hơn.
SC 6Khi nghe nói vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói với Phạm thiên Baka:
SC 7“—Thật sự Phạm thiên Baka bị chìm đắm trong vô minh, thật sự Phạm thiên Baka bị chìm đắm trong vô minh, khi cái vô thường lại nói là thường, cái không thường hằng lại nói là thường hằng, cái không thường tại lại nói là thường tại, cái không toàn diện lại nói là toàn diện, cái bị biến hoại lại nói là không biến hoại, và tại chỗ có sanh, có già, có chết, có diệt, có khởi, lại nói không sanh, không già, không chết, không diệt, không khởi; có một giải thoát khác hơn lại nói là không có một giải thoát nào khác hơn.”
SC 8Này các Tỷ-kheo, rồi Ác ma nhập vào một Phạm thiên quyến thuộc và nói với Ta như sau:
SC 9“—Tỷ-kheo, Tỷ-kheo chớ có can thiệp vào đây! Chớ có can thiệp vào đây! Này Tỷ-kheo, Phạm thiên này là Ðại Phạm thiên, Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Ðại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Này Tỷ-kheo, thuở xưa có những Sa-môn, Bà-la-môn, ở đời phỉ báng địa đại, ghê tởm địa đại, phỉ báng thủy đại, ghê tởm thủy đại, phỉ báng hỏa đại, ghê tởm hỏa đại, phỉ báng phong đại, ghê tởm phong đại, phỉ báng chúng sanh, ghê tởm chúng sanh, phỉ báng chư Thiên, ghê tởm chư Thiên, phỉ báng Sanh chủ, ghê tởm Sanh chủ, phỉ báng Phạm thiên, ghê tởm Phạm thiên, sau khi thân hoại, mạng sống bị cắt đứt, phải an trú vào thân ti tiện. Này các Tỷ-kheo, còn những Sa-môn, Bà-la-môn ở đời xưa kia, tán thán địa đại, hoan hỷ địa đại, tán thán thủy đại, hoan hỷ thủy đại, tán thán hỏa đại, hoan hỷ hỏa đại, tán thán phong đại, hoan hỷ phong đại, tán thán chúng sanh, hoan hỷ chúng sanh, tán thán chư Thiên, hoan hỷ chư Thiên, tán thán Sanh chủ, hoan hỷ Sanh chủ, tán thán Phạm thiên, hoan hỷ Phạm thiên, sau khi thân hoại, mạng sống bi cắt đứt, những vị này được an trú vào các thân vi diệu. Này các Tỷ-kheo, vì vấn đề này, ta nói như sau: “Phàm Phạm thiên nói với Ông những gì, Ông hãy làm như vậy. Ông chớ có đi quá xa lời Phạm thiên nói. Này Tỷ-kheo, nếu Ông đi quá xa lời Phạm thiên nói, thì giống như người dùng gậy đánh đập thần tài (Siri) đang đi đến; giống như một người đang rơi vào vực thẳm, tay chân lại không bám vào đất. Này Tỷ-kheo, sự việc sẽ xảy ra cho Ông như vậy. Này Tỷ-kheo, phàm Phạm thiên nói với Ông những gì, Ông hãy làm như vậy, Ông chớ có đi quá xa lời Phạm thiên nói. Này Tỷ-kheo, Ông có thấy chúng Phạm thiên đang ngồi chăng?”
SC 10Rồi này các Tỷ-kheo, Ác ma dắt Ta đến chúng Phạm thiên. Này các Tỷ-kheo, khi nghe nói vậy, Ta nói với Ác ma như sau:
SC 11“—Này Ác ma, Ta biết Ngươi. Chớ có nghĩ rằng: “Vị ấy không biết ta”. Ngươi là Ác ma. Này Ác ma, phàm là Phạm thiên, phàm là Phạm thiên chúng, phàm là Phạm thiên quyến thuộc, tất cả đều nằm trong tay của Ngươi, tất cả đều nằm trong quyền lực của Ngươi. Này Ác ma, nếu Ngươi nghĩ rằng: “Mong vị này nằm trong tay ta; mong vị này nằm trong quyền lực của ta!”. Này Ác ma, Ta không nằm trong tay của Ngươi. Ta không nằm trong quyền lực của Ngươi.
SC 12Này các Tỷ-kheo, khi được nói vậy, Phạm thiên Baka nói với Ta như sau:
SC 13“—Này Tôn giả, cái gì thường còn, ta nói là thường còn; cái gì thường hằng, ta nói là thường hằng; cái gì thường tại, ta nói thường tại; cái gì toàn diện, ta nói là toàn diện; cái gì không biến hoại, ta nói là không biến hoại. Ở đây, cái gì không sanh, không già, không chết, không diệt, không khởi, ta nói rằng cái ấy không sanh, không già, không chết, không diệt, không khởi, và vì không có một sự giải thoát nào khác hơn, ta nói là không có một sự giải thoát nào khác hơn. Này Tỷ-kheo, xưa kia có những Sa-môn, Bà-la-môn ở trong những đời trước Ông; những vị này đã tu hành khổ hạnh lâu dài cho đến trọn tuổi thọ của những người đó, những vị này phải biết:” Hoặc có một sự giải thoát khác hơn, thì biết rằng có một sự giải thoát khác hơn; hoặc không có một sự giải thoát khác hơn, thì biết rằng không có một sự giải thoát nào khác hơn”. Này Tỷ-kheo, ta nói như sau với Ông: Ông sẽ không thấy một giải thoát nào khác hơn, dầu ông có phải chịu đựng mệt nhọc và khổ cực. Này Tỷ-kheo, nếu Ông y trước địa đại, Ông sẽ gần ta, trú tại lãnh địa của ta, làm theo ý ta muốn, bị đứng ngoài lề; nếu Ông y trước thủy đại … hỏa đại … phong đại … chúng sanh … Chư thiên … Sanh chủ … Nếu Ông y trước Phạm thiên, Ông sẽ gần ta, trú tại lãnh địa của ta, làm theo ý ta muốn, bị đứng ra ngoài lề.
SC 14“—Này Phạm thiên, Ta biết việc này. Nếu Ta y trước địa đại … thủy đại … hỏa đại … phong đại … chúng sanh … chư Thiên … Sanh chủ … Nếu Ta y trước Phạm thiên, Ta sẽ gần Ông, trú tại lãnh địa của Ông, làm theo ý Ông muốn, bị đứng ra ngoài lề. Lại nữa, này Phạm thiên, Ta biết sanh thú (gati) của Ông và Ta biết sự quang vinh của Ông. Phạm thiên Baka có thần lực như vậy; Phạm thiên Baka có quyền lực như vậy; Phạm thiên Baka có uy lực như vậy.
SC 15“—Này Tỷ-kheo, như Ông biết sanh thú, Ông biết sự quang vinh của ta: “Phạm thiên Baka có thần lực như vậy; Phạm thiên Baka có quyền lực như vậy; Phạm thiên Baka có uy lực như vậy”.
SC 16“- Như nhật nguyệt lưu chuyển,
Sáng chói khắp mười phương,
Như vậy mười Thiên giới,
Dưới uy lực của Ông.
Ông biết chỗ cao thấp,
Có dục và không dục,
Hữu này và hữu kia,
Chỗ đến, đi hữu tình.
SC 17Như vậy, này Phạm thiên, Ta biết chỗ sanh thú và sự quang vinh của Ông: “Phạm thiên Baka có thần lực như vậy; Phạm thiên Baka có quyền lực như vậy; Phạm thiên Baka có uy lực như vậy”.
SC 18Này Phạm thiên, có ba loại chư Thiên mà Ông không biết, không thấy, nhưng Ta biết, Ta thấy. Này Phạm thiên, có loại chư Thiên tên là Ābhassara (Quang âm thiên), từ chư Thiên này, Ông mạng chung, và sanh ở nơi đây. Nhưng vì Ông an trú ở đấy quá lâu, nên Ông không nhớ được. Do đó, Ông không biết, không thấy, còn Ta biết, Ta thấy. Như vậy, này Phạm Thiên, Ta còn không chịu ngang hàng Ông về thượng trí huống nữa là thấp hơn. Do vậy, Ta thù thắng hơn Ông.
SC 19Này Phạm thiên, lại có một loại chư Thiên tên là Subhakiṇṇa (Biến tịnh thiên) … lại có một loại chư Thiên tên là Vehapphala (Quảng quả thiên) mà Ông không biết, không thấy, nhưng Ta biết, Ta thấy. Như vậy, này Phạm thiên, Ta còn không chịu ngang hàng Ông về thượng trí, huống nữa là thấp hơn. Do vậy. Ta thù thắng hơn Ông.
SC 20Này Phạm thiên, Ta biết địa đại từ địa đại, cho đến giới vức địa đại, Ta không lãnh thọ địa tánh; do biết địa đại, Ta không nghĩ: “Ta là địa đại. Ta ở trong địa đại, Ta từ địa đại, địa đại là của Ta, và Ta không tôn trọng địa đại”. Như vậy, này Phạm thiên, Ta còn không chịu ngang hàng Ông về thượng trí, huống nữa là thấp hơn. Do vậy, Ta thù thắng hơn Ông.
SC 21Này Phạm thiên, Ta biết thủy đại … Này Phạm thiên, Ta biết hỏa đại … Này Phạm thiên, Ta biết phong đại … Này Phạm thiên, Ta biết chúng sanh … Này Phạm thiên, Ta biết chư Thiên … Này Phạm thiên, Ta biết Sanh chủ … Này Phạm thiên, Ta biết Phạm thiên … Này Phạm thiên, Ta biết Ābhassara (Quang âm thiên) … Này Phạm thiên, Ta biết Subhakiṇṇa (Biến tịnh thiên) … Này Phạm thiên, Ta biết Vahapphala (Quảng quả thiên) … Này Phạm thiên, Ta biết Abhibhu (Thắng giải) … Này Phạm thiên, Ta biết tất cả (Sabba) từ tất cả, cho đến giới vức tất cả, Ta không lãnh thọ nhứt thiết tánh, Ta không nghĩ: “Ta là tất cả, Ta ở trong tất cả, Ta từ tất cả, tất cả là của Ta, và Ta không tôn trọng tất cả”. Như vậy, này Phạm thiên, Ta còn không chịu ngang hàng Ông về thượng trí, huống nữa là thấp hơn. Do vậy, Ta thù thắng hơn Ông.
SC 22“—Này Tôn giả, đối với tất cả, nếu Tôn giả không lãnh thọ nhất thiết tánh, thì đối với Tôn giả, trở thành trống không, trống rỗng, Thức là phi sở kiến, không biên tế, chói sáng tất cả, nếu không thể lãnh thọ địa đại ngang qua địa tánh, không thể lãnh thọ thủy đại ngang qua thủy tánh, không thể lãnh thọ hỏa đại ngang qua hỏa tánh, không thể lãnh thọ phong đại ngang qua phong tánh, không thể lãnh thọ chúng sanh ngang qua chúng sanh tánh, không thể lãnh thọ chư Thiên ngang qua chư Thiên tánh, không thể lãnh thọ Sanh chủ ngang qua Sanh chủ tánh, không thể lãnh thọ Phạm thiên ngang qua Phạm thiên tánh, không thể lãnh thọ Quang âm thiên ngang qua Quang âm thiên tánh, không thể lãnh thọ Biến tịnh thiên ngang qua Biến tịnh thiên tánh, không thể lãnh thọ Quảng quả thiên ngang qua Quảng quả thiên tánh, không thể lãnh thọ Abhibhu (Thắng giả) ngang qua Abhibhu tánh, không thể lãnh thọ nhứt thiết ngang qua nhứt thiết tánh. Này Tôn giả, nay ta sẽ biến mất trước mặt Tôn giả.
SC 23“—Này Phạm thiên, hãy biến đi trước mặt Ta, nếu Ông có thể biến được.
SC 24Rồi này các Tỷ-kheo, Phạm thiên Baka nói:
SC 25“—Ta sẽ biến mất trước mặt Sa-môn Gotama. Ta sẽ biến mất trước Sa-môn Gotama.
SC 26Nhưng Phạm thiên Baka không biến mất trước mặt Ta. Này các Tỷ-kheo, khi nghe nói vậy, Ta nói với Phạm thiên Baka:
SC 27“—Này Phạm thiên, Ta sẽ biến mất trước mặt Ông.
SC 28“—Này Tôn giả, Tôn giả hãy biến đi trước mặt Ta, nếu Tôn giả có thể biến được.
SC 29Rồi này các Tỷ-kheo, Ta thực hiện thần thông như sau: “Hãy để cho Phạm thiên, Phạm thiên chúng và Phạm thiên quyến thuộc nghe tiếng Ta chớ không thấy Ta”, Ta biến mất và nói lên bài kệ như sau:
SC 30“Thấy nguy hiểm trong hữu,
Từ hữu, tìm phi hữu,
Ta không tôn trọng hữu,
Không hỷ, không chấp trước”.
SC 31Rồi này các Tỷ-kheo, Phạm thiên, Phạm thiên chúng và Phạm thiên quyến thuộc, tâm sanh vi diệu hy hữu, nói lên như sau: “Thật vi diệu thay, chư Tôn giả! Thật hy hữu thay, chư Tôn giả! Ðại thần lực, đại uy lực của Sa-môn Gotama. Thật sự từ trước đến nay chưa từng thấy, chưa từng nghe một Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có được đại thần lực, đại uy lực như Sa-môn Gotama, là Thích Tử, xuất gia từ giòng họ Sakya. Ðối với quần chúng ái trước hữu, lạc nhiễm, hoan hỷ đối với hữu (Sa-môn Gotama) đã nhổ hữu lên tận cả gốc rễ!”
SC 32Rồi này các Tỷ-kheo, Ác ma sau khi nhập vào một trong Phạm thiên quyến thuộc đã nói với Ta như sau:
SC 33“—Này Tôn giả, nếu Ông biết như vậy, giác ngộ như vậy, chớ có hướng dẫn đệ tử, chớ có hướng dẫn các vị xuất gia, chớ có thuyết pháp cho các đệ tử, chớ có thuyết pháp cho các vị xuất gia, chớ có ái luyến đệ tử, chớ có ái luyến các vị xuất gia. Này Tỷ-kheo, trước Ông đã có những vị Sa-môn, Bà-la-môn ở đời tự xưng là bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác. Những vị này hướng dẫn đệ tử, hướng dẫn các vị xuất gia, thuyết pháp cho các đệ tử, thuyết pháp cho các vị xuất gia, ái luyến các đệ tử, ái luyến các vị xuất gia. Sau khi hướng dẫn các đệ tử, các vị xuất gia, sau khi thuyết pháp cho các đệ tử, các vị xuất gia, sau khi ái luyến các đệ tử, các vị xuất gia, khi thân hoại, mạng sống bị cắt đứt, những vị này bị an trú trong các thân hạ liệt. Này Tỷ-kheo, trước Ông đã có những vị Sa-môn, Bà-la-môn ở đời, tự xưng là bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác. Những vị này không hướng dẫn đệ tử, không hướng dẫn các vị xuất gia, không thuyết pháp cho đệ tử, không thuyết pháp cho các vị xuất gia, không ái luyến các đệ tử, không ái luyến các vị xuất gia. Sau khi không hướng dẫn các đệ tử, không hướng dẫn các vị xuất gia, không thuyết pháp cho các đệ tử, không thuyết pháp cho các vị xuất gia, không ái luyến các đệ tử, không ái luyến các vị xuất gia, khi thân hoại, mạng sống bị cắt đứt, các vị này được an trú trong thân vi diệu. Này Tỷ-kheo, ta nói với Ông như sau: “Này Tôn giả, chớ có phiền lao cực nhọc, hãy sống lạc trú hiện tại. Này Tôn giả, chớ có nêu rõ việc thiện. Này Tôn giả, chớ có giảng dạy cho người khác!”
SC 34Này các Tỷ-kheo khi nghe nói vậy, Ta nói với Ác ma như sau:
SC 35“—Này Ác ma, Ta biết Ngươi! Ngươi chớ có nghĩ rằng: “Vị ấy không biết ta”. Này Ác ma, Ngươi là Ác ma! Ngươi là Ác ma! Này Ác ma, Ngươi nói như vậy không phải vì lòng thương tưởng đối với Ta. Này Ác ma, Ngươi nói như vậy vì không có lòng thương tưởng đối với Ta. Này Ác ma, Ngươi nghĩ như sau: “Những ai được Sa-môn Gotama thuyết pháp, những người ấy sẽ thoát ra ngoài tầm tay ảnh hưởng của ta”. Này Ác ma, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy không phải Chánh Ðẳng Giác, nhưng tự xưng là: “Chúng ta là Chánh Ðẳng Giác”. Này Ác ma, Ta là Chánh Ðẳng Giác và Ta tự xưng Ta là Chánh Ðẳng Giác. Này Ác ma, Như Lai có thuyết pháp cho đệ tử, Như Lai cũng vẫn là Như Lai. Này Ác ma, Như Lai không thuyết pháp cho các đệ tử, Như Lai cũng vẫn là Như Lai. Này Ác ma, Như Lai có hướng dẫn cho các đệ tử, Như Lai cũng vẫn là Như Lai. Này Ác ma, Như Lai không hướng dẫn cho các đệ tử, Như Lai cũng vẫn là Như Lai. Vì sao vậy? Này Ác ma, đối với Như Lai, các lậu hoặc tương ưng với phiền não, đưa đến tái sanh, gây nên phiền lụy, đem đến quả khổ dị thục; đưa đến sanh, già, chết trong tương lai; các lậu hoặc ấy đã được diệt trừ, được cắt đứt tận gốc, được làm như thân cây Tala, khiến không thể tái sanh, không thể sanh khởi trong tương lai. Này Ác ma, ví như cây tala, dầu thân cây này bị chặt dứt, khiến không thể lớn lên được; cũng vậy, này Ác ma, đối với Như Lai, các lậu hoặc tương ứng với phiền não, đưa đến tái sanh, gây nên phiền lụy, đem đến quả khổ dị thục, đưa đến sanh, già, chết trong tương lai; các lậu hoặc ấy đã được diệt trừ, được cắt đứt tận gốc, được làm như thân cây tala, khiến không thể tái sanh, không thể sanh khởi trong tương lai”.
SC 36Như vậy, vì Ác ma đã thất bại, không thể thuyết phục (Ta), vì có lời mời Phạm thiên, nên bài trả lời này cũng được gọi là Kinh Phạm Thiên Cầu Thỉnh.
Evaṁ me sutaṁ—
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
“bhikkhavo”ti.
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
Bhagavā etadavoca:
“Ekamidāhaṁ, bhikkhave, samayaṁ ukkaṭṭhāyaṁ viharāmi subhagavane sālarājamūle.
Tena kho pana, bhikkhave, samayena bakassa brahmuno evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ hoti:
‘idaṁ niccaṁ, idaṁ dhuvaṁ, idaṁ sassataṁ, idaṁ kevalaṁ, idaṁ acavanadhammaṁ, idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, ito ca panaññaṁ uttari nissaraṇaṁ natthī’ti.
Atha khvāhaṁ, bhikkhave, bakassa brahmuno cetasā cetoparivitakkamaññāya—
seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—ukkaṭṭhāyaṁ subhagavane sālarājamūle antarahito tasmiṁ brahmaloke pāturahosiṁ.
Addasā kho maṁ, bhikkhave, bako brahmā dūratova āgacchantaṁ;
disvāna maṁ etadavoca:
‘ehi kho, mārisa, svāgataṁ, mārisa.
Cirassaṁ kho, mārisa, imaṁ pariyāyamakāsi yadidaṁ idhāgamanāya.
Idañhi, mārisa, niccaṁ, idaṁ dhuvaṁ, idaṁ sassataṁ, idaṁ kevalaṁ, idaṁ acavanadhammaṁ, idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati. Ito ca panaññaṁ uttari nissaraṇaṁ natthī’ti.
Evaṁ vutte, ahaṁ, bhikkhave, bakaṁ brahmānaṁ etadavocaṁ:
‘avijjāgato vata bho bako brahmā, avijjāgato vata bho bako brahmā;
yatra hi nāma aniccaṁyeva samānaṁ niccanti vakkhati, addhuvaṁyeva samānaṁ dhuvanti vakkhati, asassataṁyeva samānaṁ sassatanti vakkhati, akevalaṁyeva samānaṁ kevalanti vakkhati, cavanadhammaṁyeva samānaṁ acavanadhammanti vakkhati;
yattha ca pana jāyati jīyati mīyati cavati upapajjati tañca vakkhati:
“idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjatī”ti;
santañca panaññaṁ uttari nissaraṇaṁ “natthaññaṁ uttari nissaraṇan”ti vakkhatī’ti.
Atha kho, bhikkhave, māro pāpimā aññataraṁ brahmapārisajjaṁ anvāvisitvā maṁ etadavoca:
‘bhikkhu bhikkhu, metamāsado metamāsado, eso hi, bhikkhu, brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṁ.
Ahesuṁ kho ye, bhikkhu, tayā pubbe samaṇabrāhmaṇā lokasmiṁ pathavīgarahakā pathavījigucchakā, āpagarahakā āpajigucchakā, tejagarahakā tejajigucchakā, vāyagarahakā vāyajigucchakā, bhūtagarahakā bhūtajigucchakā, devagarahakā devajigucchakā, pajāpatigarahakā pajāpatijigucchakā, brahmagarahakā brahmajigucchakā—
te kāyassa bhedā pāṇupacchedā hīne kāye patiṭṭhitā ahesuṁ.
Ye pana, bhikkhu, tayā pubbe samaṇabrāhmaṇā lokasmiṁ pathavīpasaṁsakā pathavābhinandino, āpapasaṁsakā āpābhinandino, tejapasaṁsakā tejābhinandino, vāyapasaṁsakā vāyābhinandino, bhūtapasaṁsakā bhūtābhinandino, devapasaṁsakā devābhinandino, pajāpatipasaṁsakā pajāpatābhinandino, brahmapasaṁsakā brahmābhinandino—
te kāyassa bhedā pāṇupacchedā paṇīte kāye patiṭṭhitā.
Taṁ tāhaṁ, bhikkhu, evaṁ vadāmi:
“iṅgha tvaṁ, mārisa, yadeva te brahmā āha tadeva tvaṁ karohi, mā tvaṁ brahmuno vacanaṁ upātivattittho”.
Sace kho tvaṁ, bhikkhu, brahmuno vacanaṁ upātivattissasi, seyyathāpi nāma puriso siriṁ āgacchantiṁ daṇḍena paṭippaṇāmeyya, seyyathāpi vā pana, bhikkhu, puriso narakappapāte papatanto hatthehi ca pādehi ca pathaviṁ virādheyya, evaṁ sampadamidaṁ, bhikkhu, tuyhaṁ bhavissati.
Iṅgha tvaṁ, mārisa, yadeva te brahmā āha tadeva tvaṁ karohi, mā tvaṁ brahmuno vacanaṁ upātivattittho.
Nanu tvaṁ, bhikkhu, passasi brahmaparisaṁ sannipatitan’ti?
Iti kho maṁ, bhikkhave, māro pāpimā brahmaparisaṁ upanesi.
Evaṁ vutte, ahaṁ, bhikkhave, māraṁ pāpimantaṁ etadavocaṁ:
‘jānāmi kho tāhaṁ, pāpima; mā tvaṁ maññittho:
“na maṁ jānātī”ti.
Māro tvamasi, pāpima.
Yo ceva, pāpima, brahmā, yā ca brahmaparisā, ye ca brahmapārisajjā, sabbeva tava hatthagatā sabbeva tava vasaṅgatā.
Tuyhañhi, pāpima, evaṁ hoti:
“esopi me assa hatthagato, esopi me assa vasaṅgato”ti.
Ahaṁ kho pana, pāpima, neva tava hatthagato neva tava vasaṅgato’ti.
Evaṁ vutte, bhikkhave, bako brahmā maṁ etadavoca:
‘ahañhi, mārisa, niccaṁyeva samānaṁ “niccan”ti vadāmi, dhuvaṁyeva samānaṁ “dhuvan”ti vadāmi, sassataṁyeva samānaṁ “sassatan”ti vadāmi, kevalaṁyeva samānaṁ “kevalan”ti vadāmi, acavanadhammaṁyeva samānaṁ “acavanadhamman”ti vadāmi, yattha ca pana na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati tadevāhaṁ vadāmi:
“idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjatī”ti.
Asantañca panaññaṁ uttari nissaraṇaṁ “natthaññaṁ uttari nissaraṇan”ti vadāmi.
Ahesuṁ kho, bhikkhu, tayā pubbe samaṇabrāhmaṇā lokasmiṁ yāvatakaṁ tuyhaṁ kasiṇaṁ āyu tāvatakaṁ tesaṁ tapokammameva ahosi.
Te kho evaṁ jāneyyuṁ santañca panaññaṁ uttari nissaraṇaṁ “atthaññaṁ uttari nissaraṇan”ti, asantaṁ vā aññaṁ uttari nissaraṇaṁ “natthaññaṁ uttari nissaraṇan”ti.
Taṁ tāhaṁ, bhikkhu, evaṁ vadāmi:
“na cevaññaṁ uttari nissaraṇaṁ dakkhissasi, yāvadeva ca pana kilamathassa vighātassa bhāgī bhavissasi.
Sace kho tvaṁ, bhikkhu, pathaviṁ ajjhosissasi, opasāyiko me bhavissasi vatthusāyiko, yathākāmakaraṇīyo bāhiteyyo.
Sace āpaṁ …
tejaṁ …
vāyaṁ …
bhūte …
deve …
pajāpatiṁ …
brahmaṁ ajjhosissasi, opasāyiko me bhavissasi vatthusāyiko, yathākāmakaraṇīyo bāhiteyyo”’ti.
‘Ahampi kho evaṁ, brahme, jānāmi:
“sace pathaviṁ ajjhosissāmi, opasāyiko te bhavissāmi vatthusāyiko, yathākāmakaraṇīyo bāhiteyyo.
Sace āpaṁ …
tejaṁ …
vāyaṁ …
bhūte …
deve …
pajāpatiṁ …
brahmaṁ ajjhosissāmi, opasāyiko te bhavissāmi vatthusāyiko, yathākāmakaraṇīyo bāhiteyyo”ti api ca te ahaṁ, brahme, gatiñca pajānāmi, jutiñca pajānāmi:
“evaṁ mahiddhiko bako brahmā, evaṁ mahānubhāvo bako brahmā, evaṁ mahesakkho bako brahmā”ti.
Yathākathaṁ pana me tvaṁ, mārisa, gatiñca pajānāsi, jutiñca pajānāsi:
“evaṁ mahiddhiko bako brahmā, evaṁ mahānubhāvo bako brahmā, evaṁ mahesakkho bako brahmā”’ti?
‘Yāvatā candimasūriyā,
Pariharanti disā bhanti virocanā;
Tāva sahassadhā loko,
Ettha te vattate vaso.
Paroparañca jānāsi,
atho rāgavirāginaṁ;
Itthabhāvaññathābhāvaṁ,
sattānaṁ āgatiṁ gatinti.
Evaṁ kho te ahaṁ, brahme, gatiñca pajānāmi jutiñca pajānāmi:
“evaṁ mahiddhiko bako brahmā, evaṁ mahānubhāvo bako brahmā, evaṁ mahesakkho bako brahmā”ti.
Atthi kho, brahme, añño kāyo, taṁ tvaṁ na jānāsi na passasi;
tamahaṁ jānāmi passāmi.
Atthi kho, brahme, ābhassarā nāma kāyo yato tvaṁ cuto idhūpapanno.
Tassa te aticiranivāsena sā sati pamuṭṭhā, tena taṁ tvaṁ na jānāsi na passasi;
tamahaṁ jānāmi passāmi.
Evampi kho ahaṁ, brahme, neva te samasamo abhiññāya, kuto nīceyyaṁ?
Atha kho ahameva tayā bhiyyo.
Atthi kho, brahme, subhakiṇho nāma kāyo, vehapphalo nāma kāyo, abhibhū nāma kāyo, taṁ tvaṁ na jānāsi na passasi;
tamahaṁ jānāmi passāmi.
Evampi kho ahaṁ, brahme, neva te samasamo abhiññāya, kuto nīceyyaṁ?
Atha kho ahameva tayā bhiyyo.
Pathaviṁ kho ahaṁ, brahme, pathavito abhiññāya yāvatā pathaviyā pathavattena ananubhūtaṁ tadabhiññāya pathaviṁ nāpahosiṁ, pathaviyā nāpahosiṁ, pathavito nāpahosiṁ, pathaviṁ meti nāpahosiṁ, pathaviṁ nābhivadiṁ.
Evampi kho ahaṁ, brahme, neva te samasamo abhiññāya, kuto nīceyyaṁ?
Atha kho ahameva tayā bhiyyo.
Āpaṁ kho ahaṁ, brahme …pe…
tejaṁ kho ahaṁ, brahme …pe…
vāyaṁ kho ahaṁ, brahme …pe…
bhūte kho ahaṁ, brahme …pe…
deve kho ahaṁ, brahme …pe…
pajāpatiṁ kho ahaṁ, brahme …pe…
brahmaṁ kho ahaṁ, brahme …pe…
ābhassare kho ahaṁ, brahme …pe…
subhakiṇhe kho ahaṁ, brahme …pe…
vehapphale kho ahaṁ, brahme …pe…
abhibhuṁ kho ahaṁ, brahme …pe…
sabbaṁ kho ahaṁ, brahme, sabbato abhiññāya yāvatā sabbassa sabbattena ananubhūtaṁ tadabhiññāya sabbaṁ nāpahosiṁ sabbasmiṁ nāpahosiṁ sabbato nāpahosiṁ sabbaṁ meti nāpahosiṁ, sabbaṁ nābhivadiṁ.
Evampi kho ahaṁ, brahme, neva te samasamo abhiññāya, kuto nīceyyaṁ?
Atha kho ahameva tayā bhiyyo’ti.
‘Sace kho, mārisa, sabbassa sabbattena ananubhūtaṁ, tadabhiññāya mā heva te rittakameva ahosi, tucchakameva ahosīti.
Viññāṇaṁ anidassanaṁ
anantaṁ sabbato pabhaṁ.
Taṁ pathaviyā pathavattena ananubhūtaṁ, āpassa āpattena ananubhūtaṁ, tejassa tejattena ananubhūtaṁ, vāyassa vāyattena ananubhūtaṁ, bhūtānaṁ bhūtattena ananubhūtaṁ, devānaṁ devattena ananubhūtaṁ, pajāpatissa pajāpatittena ananubhūtaṁ, brahmānaṁ brahmattena ananubhūtaṁ, ābhassarānaṁ ābhassarattena ananubhūtaṁ, subhakiṇhānaṁ subhakiṇhattena ananubhūtaṁ, vehapphalānaṁ vehapphalattena ananubhūtaṁ, abhibhussa abhibhuttena ananubhūtaṁ, sabbassa sabbattena ananubhūtaṁ.
Handa carahi te, mārisa, passa antaradhāyāmī’ti.
‘Handa carahi me tvaṁ, brahme, antaradhāyassu, sace visahasī’ti.
Atha kho, bhikkhave, bako brahmā:
‘antaradhāyissāmi samaṇassa gotamassa, antaradhāyissāmi samaṇassa gotamassā’ti nevassu me sakkoti antaradhāyituṁ.
Evaṁ vutte, ahaṁ, bhikkhave, bakaṁ brahmānaṁ etadavocaṁ:
‘handa carahi te brahme antaradhāyāmī’ti.
‘Handa carahi me tvaṁ, mārisa, antaradhāyassu sace visahasī’ti.
Atha kho ahaṁ, bhikkhave, tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāsiṁ:
‘ettāvatā brahmā ca brahmaparisā ca brahmapārisajjā ca saddañca me sossanti, na ca maṁ dakkhantī’ti.
Antarahito imaṁ gāthaṁ abhāsiṁ:
‘Bhavevāhaṁ bhayaṁ disvā,
bhavañca vibhavesinaṁ;
Bhavaṁ nābhivadiṁ kiñci,
nandiñca na upādiyin’ti.
Atha kho, bhikkhave, brahmā ca brahmaparisā ca brahmapārisajjā ca acchariyabbhutacittajātā ahesuṁ:
‘acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho.
Samaṇassa gotamassa mahiddhikatā mahānubhāvatā, na ca vata no ito pubbe diṭṭho vā, suto vā, añño samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṁ mahiddhiko evaṁ mahānubhāvo yathāyaṁ samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito.
Bhavarāmāya vata, bho, pajāya bhavaratāya bhavasammuditāya samūlaṁ bhavaṁ udabbahī’ti.
Atha kho, bhikkhave, māro pāpimā aññataraṁ brahmapārisajjaṁ anvāvisitvā maṁ etadavoca:
‘sace kho tvaṁ, mārisa, evaṁ pajānāsi, sace tvaṁ evaṁ anubuddho, mā sāvake upanesi, mā pabbajite;
mā sāvakānaṁ dhammaṁ desesi, mā pabbajitānaṁ;
mā sāvakesu gedhimakāsi, mā pabbajitesu.
Ahesuṁ kho, bhikkhu, tayā pubbe samaṇabrāhmaṇā lokasmiṁ arahanto sammāsambuddhā paṭijānamānā.
Te sāvake upanesuṁ pabbajite, sāvakānaṁ dhammaṁ desesuṁ pabbajitānaṁ, sāvakesu gedhimakaṁsu pabbajitesu, te sāvake upanetvā pabbajite, sāvakānaṁ dhammaṁ desetvā pabbajitānaṁ, sāvakesu gedhitacittā pabbajitesu,
kāyassa bhedā pāṇupacchedā hīne kāye patiṭṭhitā.
Ahesuṁ ye pana, bhikkhu, tayā pubbe samaṇabrāhmaṇā lokasmiṁ arahanto sammāsambuddhā paṭijānamānā.
Te na sāvake upanesuṁ na pabbajite, na sāvakānaṁ dhammaṁ desesuṁ na pabbajitānaṁ, na sāvakesu gedhimakaṁsu na pabbajitesu, te na sāvake upanetvā na pabbajite, na sāvakānaṁ dhammaṁ desetvā na pabbajitānaṁ, na sāvakesu gedhitacittā na pabbajitesu,
kāyassa bhedā pāṇupacchedā paṇīte kāye patiṭṭhitā.
Taṁ tāhaṁ, bhikkhu, evaṁ vadāmi—
iṅgha tvaṁ, mārisa, appossukko diṭṭhadhammasukhavihāramanuyutto viharassu, anakkhātaṁ kusalañhi, mārisa, mā paraṁ ovadāhī’ti.
Evaṁ vutte, ahaṁ, bhikkhave, māraṁ pāpimantaṁ etadavocaṁ:
‘jānāmi kho tāhaṁ, pāpima, mā tvaṁ maññittho:
“na maṁ jānātī”ti.
Māro tvamasi, pāpima.
Na maṁ tvaṁ, pāpima, hitānukampī evaṁ vadesi;
ahitānukampī maṁ tvaṁ, pāpima, evaṁ vadesi.
Tuyhañhi, pāpima, evaṁ hoti:
“yesaṁ samaṇo gotamo dhammaṁ desessati, te me visayaṁ upātivattissantī”ti.
Asammāsambuddhāva pana te, pāpima, samānā sammāsambuddhāmhāti paṭijāniṁsu.
Ahaṁ kho pana, pāpima, sammāsambuddhova samāno sammāsambuddhomhīti paṭijānāmi.
Desentopi hi, pāpima, tathāgato sāvakānaṁ dhammaṁ tādisova adesentopi hi, pāpima, tathāgato sāvakānaṁ dhammaṁ tādisova.
Upanentopi hi, pāpima, tathāgato sāvake tādisova, anupanentopi hi, pāpima, tathāgato sāvake tādisova.
Taṁ kissa hetu?
Tathāgatassa, pāpima, ye āsavā saṅkilesikā ponobbhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā—
te pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
Seyyathāpi, pāpima, tālo matthakacchinno abhabbo puna virūḷhiyā;
evameva kho, pāpima, tathāgatassa ye āsavā saṅkilesikā ponobbhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā—
te pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā’ti.
Iti hidaṁ mārassa ca anālapanatāya brahmuno ca abhinimantanatāya, tasmā imassa veyyākaraṇassa brahmanimantanikantveva adhivacanan”ti.
Brahmanimantanikasuttaṁ niṭṭhitaṁ navamaṁ.
Dhdas-bh 1Nya 1Thus have I heard: At one time the Lord was staying near Sāvatthī in the Jeta Grove in Anāthapiṇḍika's monastery. While he was there the Lord addressed the monks, saying: “Monks.” “Revered One,” these monks answered the Lord in assent. The Lord spoke thus:
Dhdas-bh 2“At one time I, monks, was staying at Ukkaṭṭhā in the Subhaga Grove near the great sāl-tree. At that time, monks, an evil wrong view came to have accrued to Baka the Brahmā like this: ‘This is permanent, this is stable, this is eternal, this is entire, this is not liable to passing away, this is not born, does not age, does not die, does not pass away, does not uprise, and there is not another further escape from this.’ Then did I, monks, knowing with my mind the reasoning in the mind of Baka the Brahmā, as a PTS vp En 389 strong man might bend back his outstretched arm or might stretch out his bent arm, so, vanishing from near the great sāl-tree in the Subhaga Grove at Ukkaṭṭhā, did I appear in that Brahma-world.
Dhdas-bh 3Monks, Baka the Brahmā saw me coming in the distance; seeing me, he spoke thus: ‘Come, good sir, you are welcome, good sir. At last, good sir, you make this occasion for coming here. But this, good sir, is permanent, this is stable, this is eternal, this is entire, this is not liable to passing away, this is not born, nor does it age or die or pass away or uprise, and there is not another further escape from this.’
Dhdas-bh 4When this had been said, I, monks, spoke thus to Baka the Brahma: ‘Indeed, Baka the Brahma is steeped in ignorance, indeed, Baka the Brahma is steeped in ignorance, inasmuch as he says “permanent” although it is indeed impermanent, “stable” although it is indeed instable, “eternal” although it is indeed not eternal, “entire” although it is indeed not entire, “not liable to passing away” although it is indeed liable to passing away, and because in regard to what is born and ages and dies and passes away and uprises, he says: “This is not born, nor does it age or die or pass away or uprise,” and although there is another further escape, he says: “There is not another further escape.”’
Dhdas-bh 5Then, monks, Māra the Evil One, having entered a certain company of Brahmas, spoke thus to me: ‘Monk, monk, do not meddle with this, do not meddle with this. For, monk, this Brahmā is a Great Brahmā, Victor, Unvanquished, All-seeing, Controller, Lord, Maker, Creator, Chief, Disposer, Master, Father of all that have become and will be. Monk, there were recluses and brahmans in the world before you, who scorned extension, loathed extension, who scorned cohesion, loathed cohesion, who scorned heat, loathed heat, who scorned motion, loathed motion, who scorned creatures, loathed creatures, who scorned devas, loathed devas, who scorned Pajāpati, loathed Pajāpati, who scorned Brahmā, loathed Brahmā. These at the breaking up of the body, at the cutting off of life, were established in a low group.
Dhdas-bh 6But, monk, there were recluses and brahmans in the world before you, PTS vp En 390 who lauded extension, delighted in extension, who lauded cohesion, delighted in cohesion, who lauded heat, delighted in heat, who lauded motion, delighted in motion, who lauded creatures, delighted in creatures, who lauded devas, delighted in devas, who lauded Pajāpati, delighted in Pajāpati, who lauded Brahmā, delighted in Brahmā. These at the breaking up of the body, at the cutting off of life, were established in an excellent group. On account of this do I, monk, speak thus: “Please do you, good sir, do exactly what Brahmā says to you, do not go beyond Brahmā's word. If you, monk, should go beyond Brahmā's word, it will be with you, monk, as with a man who might beat back approaching glory with a stick, or, monk, as with a man who might miss the earth with his hands and feet as he was falling down hell's precipices. Please do you, good sir, do exactly what Brahmā says to you, do not go beyond Brahmā's word. Do not you, monk, see the seated company of Brahmā?”’ And so, monks, Māra the Evil One conducted me to the company of Brahmā.
Dhdas-bh 7When he had spoken thus, I, monks, spoke thus to Māra the Evil One: ‘I, Evil One, know you; do not think that I do not know you. Māra, you are the Evil One. And whoever, Evil One, is a Brahmā, and whatever are Brahmā-companies, and whatever are Brahmā-conclaves, all are in your grasp, all are in your power. It occurs to you thus, Evil One: ‘Let this one too be in my grasp, let this one too be in my power.’ But I, Evil One, am not in your grasp, I am not in your power.’
Dhdas-bh 8When I had said this, monks, Baka the Brahmā spoke thus to me: ‘But I, good sir, say “permanent” because it is permanent, I say “stable” because it is stable, I say “eternal” because it is eternal, I say “entire” because it is entire, I say “not liable to passing away” because it is not liable to passing away, and of what is not born, does not age, die, pass away and uprise, this is just what I say: “This is not born, it does not age, it does not die, it does not pass away, it does not uprise;” and because there is not another further escape, I say, “There is not another further escape.”
Dhdas-bh 9There were, monk, recluses and brahmans in the world before you who practised austerities for a term as long as your whole life. These would know thus: either, if there is another further escape: There is another further escape; or, if there is not another further escape: There is not another further escape. So I, monk, say this to you: You will never see another further escape however PTS vp En 391 much yon may go in for toil and trouble. But if you, monk, would ascertain extension, you will become near to me, reposing on my substance, to be done to as I will, dwarfed. If you would ascertain cohesion, you will become near to me, reposing on my substance, to be done to as I will, dwarfed. If you would ascertain heat, you will become near to me, reposing on my substance, to be done to as I will, dwarfed. If you would ascertain motion, you will become near to me, reposing on my substance, to be done to as I will, dwarfed. If you would ascertain creatures, you will become near to me, reposing on my substance, to be done to as I will, dwarfed. If you would ascertain devas, you will become near to me, reposing on my substance, to be done to as I will, dwarfed. If you would ascertain Pajāpati, you will become near to me, reposing on my substance, to be done to as I will, dwarfed. If you would ascertain Brahmā, you will become near to me, reposing on my substance, to be done to as I will, dwarfed.
Dhdas-bh 10But I too, Brahma, know this: If I were to ascertain extension, I will become near to you, reposing on your substance, to be done to as you will, dwarfed. If I were to ascertain cohesion, I will become near to you, reposing on your substance, to be done to as you will, dwarfed. If I were to ascertain heat, I will become near to you, reposing on your substance, to be done to as you will, dwarfed. If I were to ascertain motion, I will become near to you, reposing on your substance, to be done to as you will, dwarfed. If I were to ascertain creatures, I will become near to you, reposing on your substance, to be done to as you will, dwarfed. If I were to ascertain devas, I will become near to you, reposing on your substance, to be done to as you will, dwarfed. If I were to ascertain Pajāpati, I will become near to you, reposing on your substance, to be done to as you will, dwarfed. If I were to ascertain Brahmā, I will become near to you, reposing on your substance, to be done to as you will, dwarfed.
Dhdas-bh 11Moreover I both comprehend your bourn, Brahmā, and I comprehend your splendour: Baka the Brahma is of great psychic power thus, Baka the Brahma is of great majesty thus, Baka the Brahma is of great fame thus:
Dhdas-bh 12As far as moon and sun revolve in their course
And light up all the quarters with their radiance,
So far extends the thousand-world system:
Here your sway is exercised.
But do you know the distinctions?
The passionate and dispassionate likewise?
The becoming thus, the becoming otherwise,
The coming and the going of beings?
Dhdas-bh 13It is thus that I, Brahmā, both comprehend your bourn and comprehend your splendour: Baka the Brahma is of great psychic power thus, Baka the Brahma is of great majesty thus, Baka the Brahma is of great fame thus. But there are, Brahmā, three other classes which you do not know, do not see, but which I know and see. There is, Brahmā, the class called Radiant ones from which you have passed away, uprising here; but because of your very long abiding (here), the recollection of it is confused, and PTS vp En 392 because of that you neither know nor see it; I know and see it. Thus I, Brahmā, am not merely on an exact equality with you as regards super-knowledge; how could I be lower, since I am indeed greater than you? There is, Brahmā, the class called Lustrous ones which you neither know nor see, but which I know and see. There is, Brahmā, the class called Vehapphala which you neither know nor see, but which I know and see. Thus again I, Brahmā, am not merely on an exact equality with you as regards super-knowledge; how could I be lower, since I am indeed greater than you?
Dhdas-bh 14I, Brahma, knowing extension to be extension, to that extent knowing that which is not reached by means of the extensity of extension, do not think: ‘It is extension, (of self) in (regard to) extension, (of self) as extension, extension is mine’. I do not salute extension. Thus again I, Brahmā, am not merely on an exact equality with you as regards super-knowledge; how could I be lower, since I am indeed greater that you?
Dhdas-bh 15I, Brahmā, knowing cohesion to be cohesion, to that extent knowing that which is not reached by means of the cohesiveness of cohesion, do not think: ‘It is cohesion, (of self) in (regard to) cohesion, (of self) as cohesion, cohesion is mine’. I do not salute cohesion. Thus again I, Brahmā, am not merely on an exact equality with you as regards super-knowledge; how could I be lower, since I am indeed greater that you?
Dhdas-bh 16I, Brahmā, knowing heat to be heat, to that extent knowing that which is not reached by means of the hotness of heat, do not think: ‘It is heat. (of self) in (regard to) heat, (of self) as heat, heat is mine’. I do not salute heat. Thus again I, Brahmā, am not merely on an exact equality with you as regards super-knowledge; how could I be lower, since I am indeed greater that you?
Dhdas-bh 17I, Brahmā, knowing motion to be motion, to that extent knowing that which is not reached by means of motion's movement, do not think: ‘It is motion, (of self) in (regard to) motion, (of self) as motion, motion is mine’. I do not salute motion. Thus again I, Brahmā, am not merely on an exact equality with you as regards super-knowledge; how could I be lower, since I am indeed greater that you?
Dhdas-bh 18I, Brahmā, knowing creatures to be creatures, to that extent knowing that which is not reached by means of the creatures’ creaturehood, do not think: ‘It is a creature, (of self) in (regard to) creatures, (of self) as a creature, creatures are mine’. I do not salute creatures. Thus again I, Brahmā, am not merely on an exact equality with you as regards super-knowledge; how could I be lower, since I am indeed greater that you?
Dhdas-bh 19I, Brahmā, knowing devas to be devas, to that extent knowing that which is not reached by means of the deva's devahood, do not think: ‘It is a deva, (of self) in (regard to) devas, (of self) as a deva, devas are mine’. I do not salute devas. Thus again I, Brahmā, am not merely on an exact equality with you as regards super-knowledge; how could I be lower, since I am indeed greater that you?
Dhdas-bh 20I, Brahmā, knowing Pajāpati to be Pajāpati, to that extent knowing that which is not reached by means of Pajāpati's Pajāpatihood, do not think: ‘It is Pajāpati (of self) in (regard to) Pajāpati, (of self) as Pajāpati, Pajāpati is mine’. I do not salute Pajāpati. Thus again I, Brahmā, am not merely on an exact equality with you as regards super-knowledge; how could I be lower, since I am indeed greater that you?
Dhdas-bh 21I, Brahmā, knowing Brahmā to be Brahmā, to that extent knowing that which is not reached by means of Brahmā's of Brahmahood, do not think: ‘It is Brahmā, (of self) in (regard to) Brahmā, (of self) as Brahmā, Brahmā is mine’. I do not salute Brahmā. Thus again I, Brahmā, am not merely on an exact equality with you as regards super-knowledge; how could I be lower, since I am indeed greater that you?
Dhdas-bh 22I, Brahmā, knowing the Radiant ones to be the Radiant ones, to that extent knowing that which is not reached by means of the Radiant-ones’ radiance, do not think: ‘It is the Radiant ones, (of self) in (regard to) the Radiant ones, (of self) as a Radiant one, the Radiant ones are mine’. I do not salute the Radiant ones. Thus again I, Brahmā, am not merely on an exact equality with you as regards super-knowledge; how could I be lower, since I am indeed greater that you?
Dhdas-bh 23I, Brahmā, knowing the Lustrous ones to be the Radiant ones, to that extent knowing that which is not reached by means of the Lustrous ones’ Luster, do not think: ‘It is the Lustrous ones, (of self) in (regard to) the Lustrous ones, (of self) as a Lustrous one, the Lustrous ones are mine’. I do not salute the Lustrous ones. Thus again I, Brahmā, am not merely on an exact equality with you as regards super-knowledge; how could I be lower, since I am indeed greater that you?
Dhdas-bh 24I, Brahmā, knowing the Vehapphalas to be the Vehapphalas, to that extent knowing that which is not reached by means of the Vehapphalas’ Vehapphalahood, do not think: ‘It is the Vehapphalas, (of self) in (regard to) the Vehapphalas, (of self) as a Vehapphalan, the Vehapphalas are mine’. I do not salute the Vehapphalas. Thus again I, Brahmā, am not merely on an exact equality with you as regards super-knowledge; how could I be lower, since I am indeed greater that you?
Dhdas-bh 25I, Brahmā, knowing the Overlord to be the Overlord, to that extent knowing that which is not reached by means of the Overlord's Overlordship, do not think: ‘It is the Overlord, (of self) in (regard to) the Overlord, (of self) as the Overlord, the Overlord is mine’. I do not salute the Overlord. Thus again I, Brahmā, am not merely on an exact equality with you as regards super-knowledge; how could I be lower, since I am indeed greater that you?
Dhdas-bh 26I, Brahma, knowing the all to be the all, to that extent knowing that which is not reached by the allness of the all, do not think: ‘It is all, (of self) in (regard to) all, (of self) as all, all is mine“. I do not salute the all. Thus again I, Brahmā, am not merely on an exact equality with you as regards super-knowledge; how could I be lower, since I am indeed greater that you?”
Dhdas-bh 27“If, through the allness of the all that is not reached by you, good sir, take care lest it be vain for you, lest it be empty. Discriminative consciousness which cannot be characterised, which is unending, lucid in every respect, cannot be reached through the extensity of extension, the cohesiveness of cohesion, heat's hotness, motion's movement, creatures’ creaturehood, devas’ deva-hood, Pajāpati's Pajāpatihood, the Brahmās’ Brahmahood, the Radiant ones’ radiance, the Lustrous ones’ lustre, the Vehapphalas’ Vehapphalahood, it cannot be reached through the Overlord's over-lordship, it cannot be reached by the allness of the all. And now I am vanishing from you, good sir.’PTS vp En 393 ‘Now, Brahmā, you vanish from me if you are able.”
Dhdas-bh 28Then, monks, Baka the Brahmā saying: ‘I will vanish from the recluse Gotama, I will vanish from the recluse Gotama,’ was nevertheless unable to vanish from me. When this had been said, I, monks, spoke thus to Baka the Brahmā: ‘Now I am vanishing from you, Brahmā.’ ‘Come, good sir, you vanish from me if you are able.’ Then I, monks, having resolved a psychic resolve like this: ‘May Brahmā and Brahmā's company and Brahmā's conclave hear the sound of me without seeing me,’ disappeared and spoke this verse:
Dhdas-bh 29Having seen danger in becoming itself,
And becoming seeking dis-becoming.
I saluted not becoming,
Nor grasped after any delight.
Dhdas-bh 30Then, monks, Brahmā and Brahmā's company and Brahmā's conclave were filled with wonder and amazement, and said: ‘Wonderful, good sirs, marvellous, good sirs, is the great psychic power, the great majesty of the recluse Gotama; indeed before now there has not been seen or heard another recluse or brahman of such great psychic power, of such great majesty as this recluse Gotama, a son of the Sakyans, gone forth from a Sakyan family. For a people delighting in becoming, delighted with becoming, revelling in becoming, he has indeed pulled up becoming with its root.’
Dhdas-bh 31Then, monks, Māra the Evil One, having entered a certain Brahma-conclave, spoke thus to me: ‘If you, good sir, know thus, if you have understood thus, do not communicate it to disciples or to those who have gone forth; do not teach Dhamma to disciples or to those who have gone forth; do not crave for disciples or for those who have gone forth. Monk, there were recluses and brahmans in the world before you, claiming to be perfected ones, fully self-awakened ones; these communicated to disciples and to those who had gone forth; they taught Dhamma to disciples and to those who had gone forth; they craved for disciples and for those PTS vp En 394 who had gone forth. These, having communicated to disciples and to those who had gone forth, having taught Dhamma to disciples and to those who had gone forth, having craved for disciples and for those who had gone forth, at the breaking up of the body, at the cutting off of life, were established in a low group.
Dhdas-bh 32Monk, there were recluses and brahmans in the world before you, claiming to be perfected ones, fully self-awakened ones; these did not communicate to disciples or to those who had gone forth; they did not teach Dhamma to disciples or to those who had gone forth; they did not crave for disciples or for those who had gone forth. These, not having communicated to disciples or to those who had gone forth, not having taught Dhamma to disciples or to those who had gone forth, not having craved for disciples or for those who had gone forth, at the breaking up of the body, at the cutting off of life, were established in an excellent group. So I speak thus to you, monk: ‘Please do you, good sir, dwell untroubled and intent on abiding in ease here and now. What is skill is not pointing out, good sir, so do not instruct others.’
Dhdas-bh 33When this had been said, I, monks, spoke thus to Māra the Evil One: ‘I know you, Evil One, do not think: ‘He does not know me.’ Evil One, you are Māra. You do not speak to me thus, Evil One, because you are friendly and compassionate; you speak to me thus, Evil One, because you are not friendly, not compassionate. And you think thus, Evil One: Those to whom the recluse Gotama teaches Dhamma, will get beyond my reach. Although those recluses and brahmans, Evil One, who claimed: “We are fully self-awakened ones,” were not fully self-awakened ones, nevertheless I, Evil One, who claim: “I am a fully self-awakened one,” am indeed a fully self-awakened one. For, Evil One, whether a Tathāgata is teaching Dhamma to disciples, he is such a one; whether, Evil One, a Tathāgata is not teaching Dhamma to disciples, he is such a one; whether, Evil One, a Tathāgata is communicating it to disciples, he is such a one; whether, Evil One, a Tathāgata is not communicating it to disciples, he is such a one. What is the reason for this? Evil One, in a Tathāgata those cankers which are connected with the defilements, with again-becoming, fearful, whose results are anguish, which make for birth, ageing and dying PTS vp En 395 in the future, these are got rid of, cut off at the root, made like a palm-tree stump so that they can come to no further existence in the future. Evil One, as a palm-tree whose crown has been cut off cannot put forth growth again, even so, Evil One, in a Tathāgata those cankers which are connected with the defilements, with again-becoming, fearful, whose results are anguish, which make for birth, ageing and dying in the future, these are got rid of, cut off at the root, made like a palm-tree stump that can come to no further existence in the future.’ Because of Māra's failure to persuade (me) and because of the invitation to a Brahmā, a synonym for this homily is therefore: A Challenge to a Brahmā.”
Discourse on a Challenge to a Brahma: The Ninth
Như vầy tôi nghe.
SC 1Một thời Thế Tôn ở Sāvatthi, tại Jetavana, vườn Ông Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Ðộc). Ở đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo
—Này các Tỷ-kheo.
—Bạch Thế Tôn.
SC 2Các Tỷ-kheo vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau
SC 3—Một thời, này các Tỷ-kheo, Ta ở tại Ukkaṭṭḥa trong rừng Subhagavana, dưới gốc cây Tala vương. Lúc bấy giờ, này các Tỷ-kheo, Phạm thiên Baka khởi lên ác tà kiến như sau: “Cái này là thường, cái này là thường hằng, cái này là thường tại, cái này là toàn diện, cái này không bị biến hoại, cái này không sanh, không già, không chết, không diệt, không khởi, ngoài cái này, không có một giải thoát nào khác hơn”.
SC 4Này các Tỷ-kheo, sau khi với tự tâm biết được tâm của Phạm thiên Baka, như người lực sĩ duỗi ra cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra, Ta biến mất tại Ukkaṭṭḥa, rừng Sabhagavana, dưới gốc cây Tala vương, và hiện ra tại cõi Phạm thiên ấy. Này các Tỷ-kheo, Phạm thiên Baka thấy Ta từ xa đi đến, sau khi thấy, liền nói với Ta:
SC 5“—Hãy đến, Tôn giả, thiện lai Tôn giả, đã lâu, nay Tôn giả mới có dịp đến đây. Này Tôn giả, cái này là toàn diện, cái này là thường hằng, cái này là thường tại, cái này là toàn diện, cái này không bị biến hoại, cái này không sanh, không già, không chết, không diệt, không khởi, ngoài cái này không có một giải thoát nào khác hơn.
SC 6Khi nghe nói vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói với Phạm thiên Baka:
SC 7“—Thật sự Phạm thiên Baka bị chìm đắm trong vô minh, thật sự Phạm thiên Baka bị chìm đắm trong vô minh, khi cái vô thường lại nói là thường, cái không thường hằng lại nói là thường hằng, cái không thường tại lại nói là thường tại, cái không toàn diện lại nói là toàn diện, cái bị biến hoại lại nói là không biến hoại, và tại chỗ có sanh, có già, có chết, có diệt, có khởi, lại nói không sanh, không già, không chết, không diệt, không khởi; có một giải thoát khác hơn lại nói là không có một giải thoát nào khác hơn.”
SC 8Này các Tỷ-kheo, rồi Ác ma nhập vào một Phạm thiên quyến thuộc và nói với Ta như sau:
SC 9“—Tỷ-kheo, Tỷ-kheo chớ có can thiệp vào đây! Chớ có can thiệp vào đây! Này Tỷ-kheo, Phạm thiên này là Ðại Phạm thiên, Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Ðại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Này Tỷ-kheo, thuở xưa có những Sa-môn, Bà-la-môn, ở đời phỉ báng địa đại, ghê tởm địa đại, phỉ báng thủy đại, ghê tởm thủy đại, phỉ báng hỏa đại, ghê tởm hỏa đại, phỉ báng phong đại, ghê tởm phong đại, phỉ báng chúng sanh, ghê tởm chúng sanh, phỉ báng chư Thiên, ghê tởm chư Thiên, phỉ báng Sanh chủ, ghê tởm Sanh chủ, phỉ báng Phạm thiên, ghê tởm Phạm thiên, sau khi thân hoại, mạng sống bị cắt đứt, phải an trú vào thân ti tiện. Này các Tỷ-kheo, còn những Sa-môn, Bà-la-môn ở đời xưa kia, tán thán địa đại, hoan hỷ địa đại, tán thán thủy đại, hoan hỷ thủy đại, tán thán hỏa đại, hoan hỷ hỏa đại, tán thán phong đại, hoan hỷ phong đại, tán thán chúng sanh, hoan hỷ chúng sanh, tán thán chư Thiên, hoan hỷ chư Thiên, tán thán Sanh chủ, hoan hỷ Sanh chủ, tán thán Phạm thiên, hoan hỷ Phạm thiên, sau khi thân hoại, mạng sống bi cắt đứt, những vị này được an trú vào các thân vi diệu. Này các Tỷ-kheo, vì vấn đề này, ta nói như sau: “Phàm Phạm thiên nói với Ông những gì, Ông hãy làm như vậy. Ông chớ có đi quá xa lời Phạm thiên nói. Này Tỷ-kheo, nếu Ông đi quá xa lời Phạm thiên nói, thì giống như người dùng gậy đánh đập thần tài (Siri) đang đi đến; giống như một người đang rơi vào vực thẳm, tay chân lại không bám vào đất. Này Tỷ-kheo, sự việc sẽ xảy ra cho Ông như vậy. Này Tỷ-kheo, phàm Phạm thiên nói với Ông những gì, Ông hãy làm như vậy, Ông chớ có đi quá xa lời Phạm thiên nói. Này Tỷ-kheo, Ông có thấy chúng Phạm thiên đang ngồi chăng?”
SC 10Rồi này các Tỷ-kheo, Ác ma dắt Ta đến chúng Phạm thiên. Này các Tỷ-kheo, khi nghe nói vậy, Ta nói với Ác ma như sau:
SC 11“—Này Ác ma, Ta biết Ngươi. Chớ có nghĩ rằng: “Vị ấy không biết ta”. Ngươi là Ác ma. Này Ác ma, phàm là Phạm thiên, phàm là Phạm thiên chúng, phàm là Phạm thiên quyến thuộc, tất cả đều nằm trong tay của Ngươi, tất cả đều nằm trong quyền lực của Ngươi. Này Ác ma, nếu Ngươi nghĩ rằng: “Mong vị này nằm trong tay ta; mong vị này nằm trong quyền lực của ta!”. Này Ác ma, Ta không nằm trong tay của Ngươi. Ta không nằm trong quyền lực của Ngươi.
SC 12Này các Tỷ-kheo, khi được nói vậy, Phạm thiên Baka nói với Ta như sau:
SC 13“—Này Tôn giả, cái gì thường còn, ta nói là thường còn; cái gì thường hằng, ta nói là thường hằng; cái gì thường tại, ta nói thường tại; cái gì toàn diện, ta nói là toàn diện; cái gì không biến hoại, ta nói là không biến hoại. Ở đây, cái gì không sanh, không già, không chết, không diệt, không khởi, ta nói rằng cái ấy không sanh, không già, không chết, không diệt, không khởi, và vì không có một sự giải thoát nào khác hơn, ta nói là không có một sự giải thoát nào khác hơn. Này Tỷ-kheo, xưa kia có những Sa-môn, Bà-la-môn ở trong những đời trước Ông; những vị này đã tu hành khổ hạnh lâu dài cho đến trọn tuổi thọ của những người đó, những vị này phải biết:” Hoặc có một sự giải thoát khác hơn, thì biết rằng có một sự giải thoát khác hơn; hoặc không có một sự giải thoát khác hơn, thì biết rằng không có một sự giải thoát nào khác hơn”. Này Tỷ-kheo, ta nói như sau với Ông: Ông sẽ không thấy một giải thoát nào khác hơn, dầu ông có phải chịu đựng mệt nhọc và khổ cực. Này Tỷ-kheo, nếu Ông y trước địa đại, Ông sẽ gần ta, trú tại lãnh địa của ta, làm theo ý ta muốn, bị đứng ngoài lề; nếu Ông y trước thủy đại … hỏa đại … phong đại … chúng sanh … Chư thiên … Sanh chủ … Nếu Ông y trước Phạm thiên, Ông sẽ gần ta, trú tại lãnh địa của ta, làm theo ý ta muốn, bị đứng ra ngoài lề.
SC 14“—Này Phạm thiên, Ta biết việc này. Nếu Ta y trước địa đại … thủy đại … hỏa đại … phong đại … chúng sanh … chư Thiên … Sanh chủ … Nếu Ta y trước Phạm thiên, Ta sẽ gần Ông, trú tại lãnh địa của Ông, làm theo ý Ông muốn, bị đứng ra ngoài lề. Lại nữa, này Phạm thiên, Ta biết sanh thú (gati) của Ông và Ta biết sự quang vinh của Ông. Phạm thiên Baka có thần lực như vậy; Phạm thiên Baka có quyền lực như vậy; Phạm thiên Baka có uy lực như vậy.
SC 15“—Này Tỷ-kheo, như Ông biết sanh thú, Ông biết sự quang vinh của ta: “Phạm thiên Baka có thần lực như vậy; Phạm thiên Baka có quyền lực như vậy; Phạm thiên Baka có uy lực như vậy”.
SC 16“- Như nhật nguyệt lưu chuyển,
Sáng chói khắp mười phương,
Như vậy mười Thiên giới,
Dưới uy lực của Ông.
Ông biết chỗ cao thấp,
Có dục và không dục,
Hữu này và hữu kia,
Chỗ đến, đi hữu tình.
SC 17Như vậy, này Phạm thiên, Ta biết chỗ sanh thú và sự quang vinh của Ông: “Phạm thiên Baka có thần lực như vậy; Phạm thiên Baka có quyền lực như vậy; Phạm thiên Baka có uy lực như vậy”.
SC 18Này Phạm thiên, có ba loại chư Thiên mà Ông không biết, không thấy, nhưng Ta biết, Ta thấy. Này Phạm thiên, có loại chư Thiên tên là Ābhassara (Quang âm thiên), từ chư Thiên này, Ông mạng chung, và sanh ở nơi đây. Nhưng vì Ông an trú ở đấy quá lâu, nên Ông không nhớ được. Do đó, Ông không biết, không thấy, còn Ta biết, Ta thấy. Như vậy, này Phạm Thiên, Ta còn không chịu ngang hàng Ông về thượng trí huống nữa là thấp hơn. Do vậy, Ta thù thắng hơn Ông.
SC 19Này Phạm thiên, lại có một loại chư Thiên tên là Subhakiṇṇa (Biến tịnh thiên) … lại có một loại chư Thiên tên là Vehapphala (Quảng quả thiên) mà Ông không biết, không thấy, nhưng Ta biết, Ta thấy. Như vậy, này Phạm thiên, Ta còn không chịu ngang hàng Ông về thượng trí, huống nữa là thấp hơn. Do vậy. Ta thù thắng hơn Ông.
SC 20Này Phạm thiên, Ta biết địa đại từ địa đại, cho đến giới vức địa đại, Ta không lãnh thọ địa tánh; do biết địa đại, Ta không nghĩ: “Ta là địa đại. Ta ở trong địa đại, Ta từ địa đại, địa đại là của Ta, và Ta không tôn trọng địa đại”. Như vậy, này Phạm thiên, Ta còn không chịu ngang hàng Ông về thượng trí, huống nữa là thấp hơn. Do vậy, Ta thù thắng hơn Ông.
SC 21Này Phạm thiên, Ta biết thủy đại … Này Phạm thiên, Ta biết hỏa đại … Này Phạm thiên, Ta biết phong đại … Này Phạm thiên, Ta biết chúng sanh … Này Phạm thiên, Ta biết chư Thiên … Này Phạm thiên, Ta biết Sanh chủ … Này Phạm thiên, Ta biết Phạm thiên … Này Phạm thiên, Ta biết Ābhassara (Quang âm thiên) … Này Phạm thiên, Ta biết Subhakiṇṇa (Biến tịnh thiên) … Này Phạm thiên, Ta biết Vahapphala (Quảng quả thiên) … Này Phạm thiên, Ta biết Abhibhu (Thắng giải) … Này Phạm thiên, Ta biết tất cả (Sabba) từ tất cả, cho đến giới vức tất cả, Ta không lãnh thọ nhứt thiết tánh, Ta không nghĩ: “Ta là tất cả, Ta ở trong tất cả, Ta từ tất cả, tất cả là của Ta, và Ta không tôn trọng tất cả”. Như vậy, này Phạm thiên, Ta còn không chịu ngang hàng Ông về thượng trí, huống nữa là thấp hơn. Do vậy, Ta thù thắng hơn Ông.
SC 22“—Này Tôn giả, đối với tất cả, nếu Tôn giả không lãnh thọ nhất thiết tánh, thì đối với Tôn giả, trở thành trống không, trống rỗng, Thức là phi sở kiến, không biên tế, chói sáng tất cả, nếu không thể lãnh thọ địa đại ngang qua địa tánh, không thể lãnh thọ thủy đại ngang qua thủy tánh, không thể lãnh thọ hỏa đại ngang qua hỏa tánh, không thể lãnh thọ phong đại ngang qua phong tánh, không thể lãnh thọ chúng sanh ngang qua chúng sanh tánh, không thể lãnh thọ chư Thiên ngang qua chư Thiên tánh, không thể lãnh thọ Sanh chủ ngang qua Sanh chủ tánh, không thể lãnh thọ Phạm thiên ngang qua Phạm thiên tánh, không thể lãnh thọ Quang âm thiên ngang qua Quang âm thiên tánh, không thể lãnh thọ Biến tịnh thiên ngang qua Biến tịnh thiên tánh, không thể lãnh thọ Quảng quả thiên ngang qua Quảng quả thiên tánh, không thể lãnh thọ Abhibhu (Thắng giả) ngang qua Abhibhu tánh, không thể lãnh thọ nhứt thiết ngang qua nhứt thiết tánh. Này Tôn giả, nay ta sẽ biến mất trước mặt Tôn giả.
SC 23“—Này Phạm thiên, hãy biến đi trước mặt Ta, nếu Ông có thể biến được.
SC 24Rồi này các Tỷ-kheo, Phạm thiên Baka nói:
SC 25“—Ta sẽ biến mất trước mặt Sa-môn Gotama. Ta sẽ biến mất trước Sa-môn Gotama.
SC 26Nhưng Phạm thiên Baka không biến mất trước mặt Ta. Này các Tỷ-kheo, khi nghe nói vậy, Ta nói với Phạm thiên Baka:
SC 27“—Này Phạm thiên, Ta sẽ biến mất trước mặt Ông.
SC 28“—Này Tôn giả, Tôn giả hãy biến đi trước mặt Ta, nếu Tôn giả có thể biến được.
SC 29Rồi này các Tỷ-kheo, Ta thực hiện thần thông như sau: “Hãy để cho Phạm thiên, Phạm thiên chúng và Phạm thiên quyến thuộc nghe tiếng Ta chớ không thấy Ta”, Ta biến mất và nói lên bài kệ như sau:
SC 30“Thấy nguy hiểm trong hữu,
Từ hữu, tìm phi hữu,
Ta không tôn trọng hữu,
Không hỷ, không chấp trước”.
SC 31Rồi này các Tỷ-kheo, Phạm thiên, Phạm thiên chúng và Phạm thiên quyến thuộc, tâm sanh vi diệu hy hữu, nói lên như sau: “Thật vi diệu thay, chư Tôn giả! Thật hy hữu thay, chư Tôn giả! Ðại thần lực, đại uy lực của Sa-môn Gotama. Thật sự từ trước đến nay chưa từng thấy, chưa từng nghe một Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có được đại thần lực, đại uy lực như Sa-môn Gotama, là Thích Tử, xuất gia từ giòng họ Sakya. Ðối với quần chúng ái trước hữu, lạc nhiễm, hoan hỷ đối với hữu (Sa-môn Gotama) đã nhổ hữu lên tận cả gốc rễ!”
SC 32Rồi này các Tỷ-kheo, Ác ma sau khi nhập vào một trong Phạm thiên quyến thuộc đã nói với Ta như sau:
SC 33“—Này Tôn giả, nếu Ông biết như vậy, giác ngộ như vậy, chớ có hướng dẫn đệ tử, chớ có hướng dẫn các vị xuất gia, chớ có thuyết pháp cho các đệ tử, chớ có thuyết pháp cho các vị xuất gia, chớ có ái luyến đệ tử, chớ có ái luyến các vị xuất gia. Này Tỷ-kheo, trước Ông đã có những vị Sa-môn, Bà-la-môn ở đời tự xưng là bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác. Những vị này hướng dẫn đệ tử, hướng dẫn các vị xuất gia, thuyết pháp cho các đệ tử, thuyết pháp cho các vị xuất gia, ái luyến các đệ tử, ái luyến các vị xuất gia. Sau khi hướng dẫn các đệ tử, các vị xuất gia, sau khi thuyết pháp cho các đệ tử, các vị xuất gia, sau khi ái luyến các đệ tử, các vị xuất gia, khi thân hoại, mạng sống bị cắt đứt, những vị này bị an trú trong các thân hạ liệt. Này Tỷ-kheo, trước Ông đã có những vị Sa-môn, Bà-la-môn ở đời, tự xưng là bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác. Những vị này không hướng dẫn đệ tử, không hướng dẫn các vị xuất gia, không thuyết pháp cho đệ tử, không thuyết pháp cho các vị xuất gia, không ái luyến các đệ tử, không ái luyến các vị xuất gia. Sau khi không hướng dẫn các đệ tử, không hướng dẫn các vị xuất gia, không thuyết pháp cho các đệ tử, không thuyết pháp cho các vị xuất gia, không ái luyến các đệ tử, không ái luyến các vị xuất gia, khi thân hoại, mạng sống bị cắt đứt, các vị này được an trú trong thân vi diệu. Này Tỷ-kheo, ta nói với Ông như sau: “Này Tôn giả, chớ có phiền lao cực nhọc, hãy sống lạc trú hiện tại. Này Tôn giả, chớ có nêu rõ việc thiện. Này Tôn giả, chớ có giảng dạy cho người khác!”
SC 34Này các Tỷ-kheo khi nghe nói vậy, Ta nói với Ác ma như sau:
SC 35“—Này Ác ma, Ta biết Ngươi! Ngươi chớ có nghĩ rằng: “Vị ấy không biết ta”. Này Ác ma, Ngươi là Ác ma! Ngươi là Ác ma! Này Ác ma, Ngươi nói như vậy không phải vì lòng thương tưởng đối với Ta. Này Ác ma, Ngươi nói như vậy vì không có lòng thương tưởng đối với Ta. Này Ác ma, Ngươi nghĩ như sau: “Những ai được Sa-môn Gotama thuyết pháp, những người ấy sẽ thoát ra ngoài tầm tay ảnh hưởng của ta”. Này Ác ma, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy không phải Chánh Ðẳng Giác, nhưng tự xưng là: “Chúng ta là Chánh Ðẳng Giác”. Này Ác ma, Ta là Chánh Ðẳng Giác và Ta tự xưng Ta là Chánh Ðẳng Giác. Này Ác ma, Như Lai có thuyết pháp cho đệ tử, Như Lai cũng vẫn là Như Lai. Này Ác ma, Như Lai không thuyết pháp cho các đệ tử, Như Lai cũng vẫn là Như Lai. Này Ác ma, Như Lai có hướng dẫn cho các đệ tử, Như Lai cũng vẫn là Như Lai. Này Ác ma, Như Lai không hướng dẫn cho các đệ tử, Như Lai cũng vẫn là Như Lai. Vì sao vậy? Này Ác ma, đối với Như Lai, các lậu hoặc tương ưng với phiền não, đưa đến tái sanh, gây nên phiền lụy, đem đến quả khổ dị thục; đưa đến sanh, già, chết trong tương lai; các lậu hoặc ấy đã được diệt trừ, được cắt đứt tận gốc, được làm như thân cây Tala, khiến không thể tái sanh, không thể sanh khởi trong tương lai. Này Ác ma, ví như cây tala, dầu thân cây này bị chặt dứt, khiến không thể lớn lên được; cũng vậy, này Ác ma, đối với Như Lai, các lậu hoặc tương ứng với phiền não, đưa đến tái sanh, gây nên phiền lụy, đem đến quả khổ dị thục, đưa đến sanh, già, chết trong tương lai; các lậu hoặc ấy đã được diệt trừ, được cắt đứt tận gốc, được làm như thân cây tala, khiến không thể tái sanh, không thể sanh khởi trong tương lai”.
SC 36Như vậy, vì Ác ma đã thất bại, không thể thuyết phục (Ta), vì có lời mời Phạm thiên, nên bài trả lời này cũng được gọi là Kinh Phạm Thiên Cầu Thỉnh.
Evaṁ me sutaṁ—
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
“bhikkhavo”ti.
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
Bhagavā etadavoca:
“Ekamidāhaṁ, bhikkhave, samayaṁ ukkaṭṭhāyaṁ viharāmi subhagavane sālarājamūle.
Tena kho pana, bhikkhave, samayena bakassa brahmuno evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ hoti:
‘idaṁ niccaṁ, idaṁ dhuvaṁ, idaṁ sassataṁ, idaṁ kevalaṁ, idaṁ acavanadhammaṁ, idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, ito ca panaññaṁ uttari nissaraṇaṁ natthī’ti.
Atha khvāhaṁ, bhikkhave, bakassa brahmuno cetasā cetoparivitakkamaññāya—
seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—ukkaṭṭhāyaṁ subhagavane sālarājamūle antarahito tasmiṁ brahmaloke pāturahosiṁ.
Addasā kho maṁ, bhikkhave, bako brahmā dūratova āgacchantaṁ;
disvāna maṁ etadavoca:
‘ehi kho, mārisa, svāgataṁ, mārisa.
Cirassaṁ kho, mārisa, imaṁ pariyāyamakāsi yadidaṁ idhāgamanāya.
Idañhi, mārisa, niccaṁ, idaṁ dhuvaṁ, idaṁ sassataṁ, idaṁ kevalaṁ, idaṁ acavanadhammaṁ, idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati. Ito ca panaññaṁ uttari nissaraṇaṁ natthī’ti.
Evaṁ vutte, ahaṁ, bhikkhave, bakaṁ brahmānaṁ etadavocaṁ:
‘avijjāgato vata bho bako brahmā, avijjāgato vata bho bako brahmā;
yatra hi nāma aniccaṁyeva samānaṁ niccanti vakkhati, addhuvaṁyeva samānaṁ dhuvanti vakkhati, asassataṁyeva samānaṁ sassatanti vakkhati, akevalaṁyeva samānaṁ kevalanti vakkhati, cavanadhammaṁyeva samānaṁ acavanadhammanti vakkhati;
yattha ca pana jāyati jīyati mīyati cavati upapajjati tañca vakkhati:
“idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjatī”ti;
santañca panaññaṁ uttari nissaraṇaṁ “natthaññaṁ uttari nissaraṇan”ti vakkhatī’ti.
Atha kho, bhikkhave, māro pāpimā aññataraṁ brahmapārisajjaṁ anvāvisitvā maṁ etadavoca:
‘bhikkhu bhikkhu, metamāsado metamāsado, eso hi, bhikkhu, brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṁ.
Ahesuṁ kho ye, bhikkhu, tayā pubbe samaṇabrāhmaṇā lokasmiṁ pathavīgarahakā pathavījigucchakā, āpagarahakā āpajigucchakā, tejagarahakā tejajigucchakā, vāyagarahakā vāyajigucchakā, bhūtagarahakā bhūtajigucchakā, devagarahakā devajigucchakā, pajāpatigarahakā pajāpatijigucchakā, brahmagarahakā brahmajigucchakā—
te kāyassa bhedā pāṇupacchedā hīne kāye patiṭṭhitā ahesuṁ.
Ye pana, bhikkhu, tayā pubbe samaṇabrāhmaṇā lokasmiṁ pathavīpasaṁsakā pathavābhinandino, āpapasaṁsakā āpābhinandino, tejapasaṁsakā tejābhinandino, vāyapasaṁsakā vāyābhinandino, bhūtapasaṁsakā bhūtābhinandino, devapasaṁsakā devābhinandino, pajāpatipasaṁsakā pajāpatābhinandino, brahmapasaṁsakā brahmābhinandino—
te kāyassa bhedā pāṇupacchedā paṇīte kāye patiṭṭhitā.
Taṁ tāhaṁ, bhikkhu, evaṁ vadāmi:
“iṅgha tvaṁ, mārisa, yadeva te brahmā āha tadeva tvaṁ karohi, mā tvaṁ brahmuno vacanaṁ upātivattittho”.
Sace kho tvaṁ, bhikkhu, brahmuno vacanaṁ upātivattissasi, seyyathāpi nāma puriso siriṁ āgacchantiṁ daṇḍena paṭippaṇāmeyya, seyyathāpi vā pana, bhikkhu, puriso narakappapāte papatanto hatthehi ca pādehi ca pathaviṁ virādheyya, evaṁ sampadamidaṁ, bhikkhu, tuyhaṁ bhavissati.
Iṅgha tvaṁ, mārisa, yadeva te brahmā āha tadeva tvaṁ karohi, mā tvaṁ brahmuno vacanaṁ upātivattittho.
Nanu tvaṁ, bhikkhu, passasi brahmaparisaṁ sannipatitan’ti?
Iti kho maṁ, bhikkhave, māro pāpimā brahmaparisaṁ upanesi.
Evaṁ vutte, ahaṁ, bhikkhave, māraṁ pāpimantaṁ etadavocaṁ:
‘jānāmi kho tāhaṁ, pāpima; mā tvaṁ maññittho:
“na maṁ jānātī”ti.
Māro tvamasi, pāpima.
Yo ceva, pāpima, brahmā, yā ca brahmaparisā, ye ca brahmapārisajjā, sabbeva tava hatthagatā sabbeva tava vasaṅgatā.
Tuyhañhi, pāpima, evaṁ hoti:
“esopi me assa hatthagato, esopi me assa vasaṅgato”ti.
Ahaṁ kho pana, pāpima, neva tava hatthagato neva tava vasaṅgato’ti.
Evaṁ vutte, bhikkhave, bako brahmā maṁ etadavoca:
‘ahañhi, mārisa, niccaṁyeva samānaṁ “niccan”ti vadāmi, dhuvaṁyeva samānaṁ “dhuvan”ti vadāmi, sassataṁyeva samānaṁ “sassatan”ti vadāmi, kevalaṁyeva samānaṁ “kevalan”ti vadāmi, acavanadhammaṁyeva samānaṁ “acavanadhamman”ti vadāmi, yattha ca pana na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati tadevāhaṁ vadāmi:
“idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjatī”ti.
Asantañca panaññaṁ uttari nissaraṇaṁ “natthaññaṁ uttari nissaraṇan”ti vadāmi.
Ahesuṁ kho, bhikkhu, tayā pubbe samaṇabrāhmaṇā lokasmiṁ yāvatakaṁ tuyhaṁ kasiṇaṁ āyu tāvatakaṁ tesaṁ tapokammameva ahosi.
Te kho evaṁ jāneyyuṁ santañca panaññaṁ uttari nissaraṇaṁ “atthaññaṁ uttari nissaraṇan”ti, asantaṁ vā aññaṁ uttari nissaraṇaṁ “natthaññaṁ uttari nissaraṇan”ti.
Taṁ tāhaṁ, bhikkhu, evaṁ vadāmi:
“na cevaññaṁ uttari nissaraṇaṁ dakkhissasi, yāvadeva ca pana kilamathassa vighātassa bhāgī bhavissasi.
Sace kho tvaṁ, bhikkhu, pathaviṁ ajjhosissasi, opasāyiko me bhavissasi vatthusāyiko, yathākāmakaraṇīyo bāhiteyyo.
Sace āpaṁ …
tejaṁ …
vāyaṁ …
bhūte …
deve …
pajāpatiṁ …
brahmaṁ ajjhosissasi, opasāyiko me bhavissasi vatthusāyiko, yathākāmakaraṇīyo bāhiteyyo”’ti.
‘Ahampi kho evaṁ, brahme, jānāmi:
“sace pathaviṁ ajjhosissāmi, opasāyiko te bhavissāmi vatthusāyiko, yathākāmakaraṇīyo bāhiteyyo.
Sace āpaṁ …
tejaṁ …
vāyaṁ …
bhūte …
deve …
pajāpatiṁ …
brahmaṁ ajjhosissāmi, opasāyiko te bhavissāmi vatthusāyiko, yathākāmakaraṇīyo bāhiteyyo”ti api ca te ahaṁ, brahme, gatiñca pajānāmi, jutiñca pajānāmi:
“evaṁ mahiddhiko bako brahmā, evaṁ mahānubhāvo bako brahmā, evaṁ mahesakkho bako brahmā”ti.
Yathākathaṁ pana me tvaṁ, mārisa, gatiñca pajānāsi, jutiñca pajānāsi:
“evaṁ mahiddhiko bako brahmā, evaṁ mahānubhāvo bako brahmā, evaṁ mahesakkho bako brahmā”’ti?
‘Yāvatā candimasūriyā,
Pariharanti disā bhanti virocanā;
Tāva sahassadhā loko,
Ettha te vattate vaso.
Paroparañca jānāsi,
atho rāgavirāginaṁ;
Itthabhāvaññathābhāvaṁ,
sattānaṁ āgatiṁ gatinti.
Evaṁ kho te ahaṁ, brahme, gatiñca pajānāmi jutiñca pajānāmi:
“evaṁ mahiddhiko bako brahmā, evaṁ mahānubhāvo bako brahmā, evaṁ mahesakkho bako brahmā”ti.
Atthi kho, brahme, añño kāyo, taṁ tvaṁ na jānāsi na passasi;
tamahaṁ jānāmi passāmi.
Atthi kho, brahme, ābhassarā nāma kāyo yato tvaṁ cuto idhūpapanno.
Tassa te aticiranivāsena sā sati pamuṭṭhā, tena taṁ tvaṁ na jānāsi na passasi;
tamahaṁ jānāmi passāmi.
Evampi kho ahaṁ, brahme, neva te samasamo abhiññāya, kuto nīceyyaṁ?
Atha kho ahameva tayā bhiyyo.
Atthi kho, brahme, subhakiṇho nāma kāyo, vehapphalo nāma kāyo, abhibhū nāma kāyo, taṁ tvaṁ na jānāsi na passasi;
tamahaṁ jānāmi passāmi.
Evampi kho ahaṁ, brahme, neva te samasamo abhiññāya, kuto nīceyyaṁ?
Atha kho ahameva tayā bhiyyo.
Pathaviṁ kho ahaṁ, brahme, pathavito abhiññāya yāvatā pathaviyā pathavattena ananubhūtaṁ tadabhiññāya pathaviṁ nāpahosiṁ, pathaviyā nāpahosiṁ, pathavito nāpahosiṁ, pathaviṁ meti nāpahosiṁ, pathaviṁ nābhivadiṁ.
Evampi kho ahaṁ, brahme, neva te samasamo abhiññāya, kuto nīceyyaṁ?
Atha kho ahameva tayā bhiyyo.
Āpaṁ kho ahaṁ, brahme …pe…
tejaṁ kho ahaṁ, brahme …pe…
vāyaṁ kho ahaṁ, brahme …pe…
bhūte kho ahaṁ, brahme …pe…
deve kho ahaṁ, brahme …pe…
pajāpatiṁ kho ahaṁ, brahme …pe…
brahmaṁ kho ahaṁ, brahme …pe…
ābhassare kho ahaṁ, brahme …pe…
subhakiṇhe kho ahaṁ, brahme …pe…
vehapphale kho ahaṁ, brahme …pe…
abhibhuṁ kho ahaṁ, brahme …pe…
sabbaṁ kho ahaṁ, brahme, sabbato abhiññāya yāvatā sabbassa sabbattena ananubhūtaṁ tadabhiññāya sabbaṁ nāpahosiṁ sabbasmiṁ nāpahosiṁ sabbato nāpahosiṁ sabbaṁ meti nāpahosiṁ, sabbaṁ nābhivadiṁ.
Evampi kho ahaṁ, brahme, neva te samasamo abhiññāya, kuto nīceyyaṁ?
Atha kho ahameva tayā bhiyyo’ti.
‘Sace kho, mārisa, sabbassa sabbattena ananubhūtaṁ, tadabhiññāya mā heva te rittakameva ahosi, tucchakameva ahosīti.
Viññāṇaṁ anidassanaṁ
anantaṁ sabbato pabhaṁ.
Taṁ pathaviyā pathavattena ananubhūtaṁ, āpassa āpattena ananubhūtaṁ, tejassa tejattena ananubhūtaṁ, vāyassa vāyattena ananubhūtaṁ, bhūtānaṁ bhūtattena ananubhūtaṁ, devānaṁ devattena ananubhūtaṁ, pajāpatissa pajāpatittena ananubhūtaṁ, brahmānaṁ brahmattena ananubhūtaṁ, ābhassarānaṁ ābhassarattena ananubhūtaṁ, subhakiṇhānaṁ subhakiṇhattena ananubhūtaṁ, vehapphalānaṁ vehapphalattena ananubhūtaṁ, abhibhussa abhibhuttena ananubhūtaṁ, sabbassa sabbattena ananubhūtaṁ.
Handa carahi te, mārisa, passa antaradhāyāmī’ti.
‘Handa carahi me tvaṁ, brahme, antaradhāyassu, sace visahasī’ti.
Atha kho, bhikkhave, bako brahmā:
‘antaradhāyissāmi samaṇassa gotamassa, antaradhāyissāmi samaṇassa gotamassā’ti nevassu me sakkoti antaradhāyituṁ.
Evaṁ vutte, ahaṁ, bhikkhave, bakaṁ brahmānaṁ etadavocaṁ:
‘handa carahi te brahme antaradhāyāmī’ti.
‘Handa carahi me tvaṁ, mārisa, antaradhāyassu sace visahasī’ti.
Atha kho ahaṁ, bhikkhave, tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāsiṁ:
‘ettāvatā brahmā ca brahmaparisā ca brahmapārisajjā ca saddañca me sossanti, na ca maṁ dakkhantī’ti.
Antarahito imaṁ gāthaṁ abhāsiṁ:
‘Bhavevāhaṁ bhayaṁ disvā,
bhavañca vibhavesinaṁ;
Bhavaṁ nābhivadiṁ kiñci,
nandiñca na upādiyin’ti.
Atha kho, bhikkhave, brahmā ca brahmaparisā ca brahmapārisajjā ca acchariyabbhutacittajātā ahesuṁ:
‘acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho.
Samaṇassa gotamassa mahiddhikatā mahānubhāvatā, na ca vata no ito pubbe diṭṭho vā, suto vā, añño samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṁ mahiddhiko evaṁ mahānubhāvo yathāyaṁ samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito.
Bhavarāmāya vata, bho, pajāya bhavaratāya bhavasammuditāya samūlaṁ bhavaṁ udabbahī’ti.
Atha kho, bhikkhave, māro pāpimā aññataraṁ brahmapārisajjaṁ anvāvisitvā maṁ etadavoca:
‘sace kho tvaṁ, mārisa, evaṁ pajānāsi, sace tvaṁ evaṁ anubuddho, mā sāvake upanesi, mā pabbajite;
mā sāvakānaṁ dhammaṁ desesi, mā pabbajitānaṁ;
mā sāvakesu gedhimakāsi, mā pabbajitesu.
Ahesuṁ kho, bhikkhu, tayā pubbe samaṇabrāhmaṇā lokasmiṁ arahanto sammāsambuddhā paṭijānamānā.
Te sāvake upanesuṁ pabbajite, sāvakānaṁ dhammaṁ desesuṁ pabbajitānaṁ, sāvakesu gedhimakaṁsu pabbajitesu, te sāvake upanetvā pabbajite, sāvakānaṁ dhammaṁ desetvā pabbajitānaṁ, sāvakesu gedhitacittā pabbajitesu,
kāyassa bhedā pāṇupacchedā hīne kāye patiṭṭhitā.
Ahesuṁ ye pana, bhikkhu, tayā pubbe samaṇabrāhmaṇā lokasmiṁ arahanto sammāsambuddhā paṭijānamānā.
Te na sāvake upanesuṁ na pabbajite, na sāvakānaṁ dhammaṁ desesuṁ na pabbajitānaṁ, na sāvakesu gedhimakaṁsu na pabbajitesu, te na sāvake upanetvā na pabbajite, na sāvakānaṁ dhammaṁ desetvā na pabbajitānaṁ, na sāvakesu gedhitacittā na pabbajitesu,
kāyassa bhedā pāṇupacchedā paṇīte kāye patiṭṭhitā.
Taṁ tāhaṁ, bhikkhu, evaṁ vadāmi—
iṅgha tvaṁ, mārisa, appossukko diṭṭhadhammasukhavihāramanuyutto viharassu, anakkhātaṁ kusalañhi, mārisa, mā paraṁ ovadāhī’ti.
Evaṁ vutte, ahaṁ, bhikkhave, māraṁ pāpimantaṁ etadavocaṁ:
‘jānāmi kho tāhaṁ, pāpima, mā tvaṁ maññittho:
“na maṁ jānātī”ti.
Māro tvamasi, pāpima.
Na maṁ tvaṁ, pāpima, hitānukampī evaṁ vadesi;
ahitānukampī maṁ tvaṁ, pāpima, evaṁ vadesi.
Tuyhañhi, pāpima, evaṁ hoti:
“yesaṁ samaṇo gotamo dhammaṁ desessati, te me visayaṁ upātivattissantī”ti.
Asammāsambuddhāva pana te, pāpima, samānā sammāsambuddhāmhāti paṭijāniṁsu.
Ahaṁ kho pana, pāpima, sammāsambuddhova samāno sammāsambuddhomhīti paṭijānāmi.
Desentopi hi, pāpima, tathāgato sāvakānaṁ dhammaṁ tādisova adesentopi hi, pāpima, tathāgato sāvakānaṁ dhammaṁ tādisova.
Upanentopi hi, pāpima, tathāgato sāvake tādisova, anupanentopi hi, pāpima, tathāgato sāvake tādisova.
Taṁ kissa hetu?
Tathāgatassa, pāpima, ye āsavā saṅkilesikā ponobbhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā—
te pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
Seyyathāpi, pāpima, tālo matthakacchinno abhabbo puna virūḷhiyā;
evameva kho, pāpima, tathāgatassa ye āsavā saṅkilesikā ponobbhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā—
te pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā’ti.
Iti hidaṁ mārassa ca anālapanatāya brahmuno ca abhinimantanatāya, tasmā imassa veyyākaraṇassa brahmanimantanikantveva adhivacanan”ti.
Brahmanimantanikasuttaṁ niṭṭhitaṁ navamaṁ.