BJT 186“Ngươi đã được trang điểm, có bông tai đã được đánh bóng, có mang tràng hoa, có bôi xức trầm hương màu vàng, sau khi giơ hai cánh tay lên rồi than khóc ở giữa khu rừng, ngươi bị khổ đau điều gì?”
BJT 187“Khung xe làm bằng vàng, rực rỡ, được phát sanh lên cho tôi. Tôi không tìm ra cặp bánh xe cho nó. Vì nỗi khổ đau ấy, tôi sẽ từ bỏ mạng sống.”
BJT 188“Nó làm bằng vàng, làm bằng ngọc ma-ni, làm bằng hồng ngọc, hay làm bằng bạc? Này người thanh niên hiền thiện, ngươi hãy nói với ta. Ta sẽ giúp cho ngươi đạt được cặp bánh xe.”
BJT 189Người thanh niên ấy đã nói với ông ấy rằng: “Ở đây, mặt trăng và mặt trời được nhìn thấy; cỗ xe của tôi, làm bằng vàng, được chói sáng với cặp bánh xe ấy.”
BJT 190“Này người thanh niên, ngươi quả thật khờ dại, ngươi mong mỏi vật không thể mong mỏi. Ta nghĩ rằng ngươi sẽ chết bởi vì ngươi sẽ không đạt được mặt trăng và mặt trời.”
BJT 191“Việc đi và đến (của mặt trăng và mặt trời) còn được nhìn thấy. Ở đây, màu sắc và bản chất của cả hai là theo trình tự. Trái lại, người chết, đã qua đời, không được nhìn thấy. Vậy ở đây, trong hai người đang khóc lóc, người nào khờ dại hơn?”
BJT 192“Này người thanh niên, quả nhiên ngươi nói đúng sự thật. Trong hai người đang khóc lóc, chính ta là khờ dại hơn. Ta đang mong mỏi người chết, đã qua đời, ví như đứa bé trai đang khóc đòi mặt trăng.”
BJT 193“Quả thật, trong khi tôi đang bị thiêu đốt tựa như ngọn lửa được rưới bơ lỏng, người ấy có thể dập tắt tất cả nỗi buồn bực như là đang rưới nước xuống.
BJT 194Khi tôi bị sầu muộn chế ngự, người nào đã xua đi nỗi sầu muộn về người con trai của tôi, người ấy quả thật đã rút ra mũi tên sầu muộn đã cắm vào trái tim của tôi.
BJT 195Chính tôi đây, có mũi tên đã được rút ra, có trạng thái mát lạnh, đã được an tịnh. Này người thanh niên, sau khi lắng nghe ngươi, tôi không sầu muộn, không khóc lóc.”
BJT 196“Phải chăng ngươi là Thiên nhân, là nhạc sĩ Thiên đình, hay là (Chúa Trời) Sakka, người đã bố thí trước đây? Ngươi là ai, hay là con trai của ai, làm thế nào chúng tôi có thể nhận biết ngươi?”
BJT 197“Đứa con trai nào mà ông đã tự mình thiêu đốt ở nơi hỏa táng rồi than vãn và khóc lóc, người ấy chính là tôi; sau khi làm việc thiện, tôi đã đạt đến sự cộng trú ở cõi Ba Mươi (Ba).”
BJT 198“Chúng tôi đã không nhìn thấy vật thí ít hay nhiều của ngươi trong khi ngươi bố thí ở nhà mình, hay việc làm vào ngày trai giới tương tự như thế ấy; do nghiệp nào mà ngươi đã đi đến thế giới của chư Thiên?”
BJT 199“Tôi là người có bệnh, bị khổ sở, là người bệnh, có dáng vóc bệnh hoạn ở trong căn nhà của mình. Tôi đã nhìn thấy đức Phật, bậc đã xa lìa ô nhiễm, vị đã vượt qua hoài nghi, đấng Thiện Thệ, có trí tuệ tuyệt vời.
BJT 200Chính tôi đây, với ý vui mừng, với tâm tịnh tín, đã thực hiện việc chắp tay đến đức Như Lai. Sau khi làm việc thiện ấy, tôi đã đạt đến sự cộng trú ở cõi Ba Mươi (Ba).”
BJT 201“Thật là kỳ diệu, phi thường! Quả thành tựu này của việc chắp tay là như thế. Tôi cũng vậy, với ý vui mừng, với tâm tịnh tín, tôi đi đến nương nhờ đức Phật ngay ngày hôm nay.”
BJT 202“Ngay ngày hôm nay, với tâm tịnh tín ông hãy đi đến nương nhờ đức Phật, Giáo Pháp, và Hội Chúng. Tương tự y như thế, ông hãy thọ trì năm điều học không bị bể vỡ hay sứt mẻ.
BJT 203Ông hãy lập tức kiêng chừa việc giết hại mạng sống, hãy xa lánh vật chưa được cho (việc trộm cắp) ở trên đời, chớ có việc uống chất say và nói lời dối trá, và hãy vui thích (chỉ) với người vợ của mình.”
BJT 204“Thưa vị Dạ-xoa, ngài là người mong mỏi sự tốt đẹp cho tôi. Thưa vị Thiên nhân, ngài là người mong mỏi sự lợi ích cho tôi. Tôi thực hành lời nói của ngài; ngài là thầy dạy học của tôi.
BJT 205Tôi đi đến nương nhờ đức Phật, luôn cả Giáo Pháp vô thượng, và tôi đi đến nương nhờ Hội Chúng thuộc về vị Trời của nhân loại.
BJT 206Tôi lập tức kiêng chừa việc giết hại mạng sống, tôi xa lánh vật chưa được cho (việc trộm cắp) ở trên đời, không có việc uống chất say, và tôi không nói lời dối trá, và tôi vui thích (chỉ) với người vợ của mình.”
Chuyện Ngạ Quỷ Maṭṭakuṇḍalī là thứ năm.
“Alaṅkato maṭṭhakuṇḍalī,
Māladhārī haricandanussado;
Bāhā paggayha kandasi,
Vanamajjhe kiṁ dukkhito tuvan”ti.
“Sovaṇṇamayo pabhassaro,
Uppanno rathapañjaro mama;
Tassa cakkayugaṁ na vindāmi,
Tena dukkhena jahāmi jīvitan”ti.
“Sovaṇṇamayaṁ maṇimayaṁ,
Lohitakamayaṁ atha rūpiyamayaṁ;
Ācikkha me bhaddamāṇava,
Cakkayugaṁ paṭipādayāmi te”ti.
So māṇavo tassa pāvadi,
“Candasūriyā ubhayettha dissare;
Sovaṇṇamayo ratho mama,
Tena cakkayugena sobhatī”ti.
“Bālo kho tvaṁ asi māṇava,
Yo tvaṁ patthayase apatthiyaṁ;
Maññāmi tuvaṁ marissasi,
Na hi tvaṁ lacchasi candasūriye”ti.
“Gamanāgamanampi dissati,
Vaṇṇadhātu ubhayattha vīthiyā;
Peto kālakato na dissati,
Ko nidha kandataṁ bālyataro”ti.
“Saccaṁ kho vadesi māṇava,
Ahameva kandataṁ bālyataro;
Candaṁ viya dārako rudaṁ,
Petaṁ kālakatābhipatthayinti.
Ādittaṁ vata maṁ santaṁ,
ghatasittaṁva pāvakaṁ;
Vārinā viya osiñcaṁ,
sabbaṁ nibbāpaye daraṁ.
Abbahī vata me sallaṁ,
sokaṁ hadayanissitaṁ;
Yo me sokaparetassa,
puttasokaṁ apānudi.
Svāhaṁ abbūḷhasallosmi,
sītibhūtosmi nibbuto;
Na socāmi na rodāmi,
tava sutvāna māṇavā”ti.
“Devatā nusi gandhabbo,
adu sakko purindado;
Ko vā tvaṁ kassa vā putto,
kathaṁ jānemu taṁ mayan”ti.
“Yañca kandasi yañca rodasi,
Puttaṁ āḷāhane sayaṁ dahitvā;
Svāhaṁ kusalaṁ karitvā kammaṁ,
Tidasānaṁ sahabyataṁ gato”ti.
“Appaṁ vā bahuṁ vā nāddasāma,
Dānaṁ dadantassa sake agāre;
Uposathakammaṁ vā tādisaṁ,
Kena kammena gatosi devalokan”ti.
“Ābādhikohaṁ dukkhito gilāno,
Āturarūpomhi sake nivesane;
Buddhaṁ vigatarajaṁ vitiṇṇakaṅkhaṁ,
Addakkhiṁ sugataṁ anomapaññaṁ.
Svāhaṁ muditamano pasannacitto,
Añjaliṁ akariṁ tathāgatassa;
Tāhaṁ kusalaṁ karitvāna kammaṁ,
Tidasānaṁ sahabyataṁ gato”ti.
“Acchariyaṁ vata abbhutaṁ vata,
Añjalikammassa ayamīdiso vipāko;
Ahampi muditamano pasannacitto,
Ajjeva buddhaṁ saraṇaṁ vajāmī”ti.
“Ajjeva buddhaṁ saraṇaṁ vajāhi,
Dhammañca saṅghañca pasannacitto;
Tatheva sikkhāya padāni pañca,
Akhaṇḍaphullāni samādiyassu.
Pāṇātipātā viramassu khippaṁ,
Loke adinnaṁ parivajjayassu;
Amajjapo mā ca musā bhaṇāhi,
Sakena dārena ca hohi tuṭṭho”ti.
“Atthakāmosi me yakkha,
hitakāmosi devate;
Karomi tuyhaṁ vacanaṁ,
tvaṁsi ācariyo mamāti.
Upemi saraṇaṁ buddhaṁ,
dhammañcāpi anuttaraṁ;
Saṅghañca naradevassa,
gacchāmi saraṇaṁ ahaṁ.
Pāṇātipātā viramāmi khippaṁ,
Loke adinnaṁ parivajjayāmi;
Amajjapo no ca musā bhaṇāmi,
Sakena dārena ca homi tuṭṭho”ti.
Maṭṭhakuṇḍalīpetavatthu pañcamaṁ.
A Brahmin was crying over his dead son’s grave when he saw a grieving deva who was disguised as a young man.
Brahmin:
My dear child, you are very handsome, wearing polished earrings, garlands, and sandalwood cream. You are weeping, holding your head in your hands in the middle of this forest. Why are you crying so sadly?
Deva:
I have received a bright golden chariot, but it does not have wheels. That is why I am so sad. I am about to commit suicide.
Brahmin:
Oh dear boy, tell me, what kind of wheels do you need? Should they be made of gold, jewels, rubies, or silver? I will give you a pair of wheels made from anything.
Deva:
We can see the sun and moon right here. It would be great if my chariot could have them as wheels.
Brahmin:
Oh, dear boy, you are indeed foolish. You seek something that cannot be obtained. I am sure that you will die from sadness because it is impossible to get the sun and moon as your wheels.
Deva:
But wait a minute. We can see the sun and moon moving in the sky. We can see their color and tracks. But when someone dies, one can never see him again. So, who is more foolish, you or me? You are crying over your dead son, who cannot even be seen, and I am crying over something that can at least be seen.
Brahmin:
Oh, dear boy, what you just said is very true. Of the two of us I am the greater fool. I am crying to get my dead son back, like a childish boy crying to obtain the moon.
My heart was burning with sadness over the death of my son, like when ghee is poured onto a fire. But now, all my sorrow has been extinguished as if I had been sprayed with water. I was struck with an arrow of grief, but you have removed it from me, my dear boy. Having heard your advice, I have become tranquil and cool, with the arrow of sorrow removed. I no longer grieve or weep.
Are you a god, a divine musician, the god Sakka, or someone’s son? Who are you?
Deva:
Your son has been cremated in this cemetery. You are weeping over his remains. I am that son of yours. Having done a meritorious deed, I was reborn in the Tavatimsa Heaven as a deva.
Brahmin:
We have never known you to give a small or large gift in charity. We have never known you to observe the Five or Eight Precepts. What kind of meritorious action did you do to go to heaven?
Deva:
Do you remember when I was very sick and lying sadly on a bed outside our house? One day, all of a sudden, I saw the Supreme Buddha who had great wisdom and a pure mind, and who had realized everything about this world.
I was very happy and had confidence when I saw him. I quickly worshiped him. That was the only meritorious action I did to have come to this heaven.
Brahmin:
It is wonderful! Just mere worshiping has resulted in a great happiness. Without delay, on this very day, I happily place confidence in the Buddha. I go for refuge to the Buddha.
Deva:
That is exactly what you should do. From this very day, go for refuge to the Supreme Buddha, the Supreme Dhamma, and the Supreme Sangha with a confident mind. Follow the Five Precepts honestly without breaking any of them.
Stop killing any beings, never steal, never drink alcohol, never lie, never commit sexual misconduct, and be content with your own wife.
Brahmin:
Oh Deva, you really wish for my well-being. You have been very helpful to me. From today onward, you are my teacher. I will do all the things you advised me to do. With a confident mind I go for refuge to the Supreme Buddha, the excellent Dhamma, and the disciples of the Great Teacher—the Noble Sangha. I will stop killing living beings, never steal anything, never drink alcohol, never lie, and never commit sexual misconduct. I will be content with my own wife.
BJT 186“Ngươi đã được trang điểm, có bông tai đã được đánh bóng, có mang tràng hoa, có bôi xức trầm hương màu vàng, sau khi giơ hai cánh tay lên rồi than khóc ở giữa khu rừng, ngươi bị khổ đau điều gì?”
BJT 187“Khung xe làm bằng vàng, rực rỡ, được phát sanh lên cho tôi. Tôi không tìm ra cặp bánh xe cho nó. Vì nỗi khổ đau ấy, tôi sẽ từ bỏ mạng sống.”
BJT 188“Nó làm bằng vàng, làm bằng ngọc ma-ni, làm bằng hồng ngọc, hay làm bằng bạc? Này người thanh niên hiền thiện, ngươi hãy nói với ta. Ta sẽ giúp cho ngươi đạt được cặp bánh xe.”
BJT 189Người thanh niên ấy đã nói với ông ấy rằng: “Ở đây, mặt trăng và mặt trời được nhìn thấy; cỗ xe của tôi, làm bằng vàng, được chói sáng với cặp bánh xe ấy.”
BJT 190“Này người thanh niên, ngươi quả thật khờ dại, ngươi mong mỏi vật không thể mong mỏi. Ta nghĩ rằng ngươi sẽ chết bởi vì ngươi sẽ không đạt được mặt trăng và mặt trời.”
BJT 191“Việc đi và đến (của mặt trăng và mặt trời) còn được nhìn thấy. Ở đây, màu sắc và bản chất của cả hai là theo trình tự. Trái lại, người chết, đã qua đời, không được nhìn thấy. Vậy ở đây, trong hai người đang khóc lóc, người nào khờ dại hơn?”
BJT 192“Này người thanh niên, quả nhiên ngươi nói đúng sự thật. Trong hai người đang khóc lóc, chính ta là khờ dại hơn. Ta đang mong mỏi người chết, đã qua đời, ví như đứa bé trai đang khóc đòi mặt trăng.”
BJT 193“Quả thật, trong khi tôi đang bị thiêu đốt tựa như ngọn lửa được rưới bơ lỏng, người ấy có thể dập tắt tất cả nỗi buồn bực như là đang rưới nước xuống.
BJT 194Khi tôi bị sầu muộn chế ngự, người nào đã xua đi nỗi sầu muộn về người con trai của tôi, người ấy quả thật đã rút ra mũi tên sầu muộn đã cắm vào trái tim của tôi.
BJT 195Chính tôi đây, có mũi tên đã được rút ra, có trạng thái mát lạnh, đã được an tịnh. Này người thanh niên, sau khi lắng nghe ngươi, tôi không sầu muộn, không khóc lóc.”
BJT 196“Phải chăng ngươi là Thiên nhân, là nhạc sĩ Thiên đình, hay là (Chúa Trời) Sakka, người đã bố thí trước đây? Ngươi là ai, hay là con trai của ai, làm thế nào chúng tôi có thể nhận biết ngươi?”
BJT 197“Đứa con trai nào mà ông đã tự mình thiêu đốt ở nơi hỏa táng rồi than vãn và khóc lóc, người ấy chính là tôi; sau khi làm việc thiện, tôi đã đạt đến sự cộng trú ở cõi Ba Mươi (Ba).”
BJT 198“Chúng tôi đã không nhìn thấy vật thí ít hay nhiều của ngươi trong khi ngươi bố thí ở nhà mình, hay việc làm vào ngày trai giới tương tự như thế ấy; do nghiệp nào mà ngươi đã đi đến thế giới của chư Thiên?”
BJT 199“Tôi là người có bệnh, bị khổ sở, là người bệnh, có dáng vóc bệnh hoạn ở trong căn nhà của mình. Tôi đã nhìn thấy đức Phật, bậc đã xa lìa ô nhiễm, vị đã vượt qua hoài nghi, đấng Thiện Thệ, có trí tuệ tuyệt vời.
BJT 200Chính tôi đây, với ý vui mừng, với tâm tịnh tín, đã thực hiện việc chắp tay đến đức Như Lai. Sau khi làm việc thiện ấy, tôi đã đạt đến sự cộng trú ở cõi Ba Mươi (Ba).”
BJT 201“Thật là kỳ diệu, phi thường! Quả thành tựu này của việc chắp tay là như thế. Tôi cũng vậy, với ý vui mừng, với tâm tịnh tín, tôi đi đến nương nhờ đức Phật ngay ngày hôm nay.”
BJT 202“Ngay ngày hôm nay, với tâm tịnh tín ông hãy đi đến nương nhờ đức Phật, Giáo Pháp, và Hội Chúng. Tương tự y như thế, ông hãy thọ trì năm điều học không bị bể vỡ hay sứt mẻ.
BJT 203Ông hãy lập tức kiêng chừa việc giết hại mạng sống, hãy xa lánh vật chưa được cho (việc trộm cắp) ở trên đời, chớ có việc uống chất say và nói lời dối trá, và hãy vui thích (chỉ) với người vợ của mình.”
BJT 204“Thưa vị Dạ-xoa, ngài là người mong mỏi sự tốt đẹp cho tôi. Thưa vị Thiên nhân, ngài là người mong mỏi sự lợi ích cho tôi. Tôi thực hành lời nói của ngài; ngài là thầy dạy học của tôi.
BJT 205Tôi đi đến nương nhờ đức Phật, luôn cả Giáo Pháp vô thượng, và tôi đi đến nương nhờ Hội Chúng thuộc về vị Trời của nhân loại.
BJT 206Tôi lập tức kiêng chừa việc giết hại mạng sống, tôi xa lánh vật chưa được cho (việc trộm cắp) ở trên đời, không có việc uống chất say, và tôi không nói lời dối trá, và tôi vui thích (chỉ) với người vợ của mình.”
Chuyện Ngạ Quỷ Maṭṭakuṇḍalī là thứ năm.
“Alaṅkato maṭṭhakuṇḍalī,
Māladhārī haricandanussado;
Bāhā paggayha kandasi,
Vanamajjhe kiṁ dukkhito tuvan”ti.
“Sovaṇṇamayo pabhassaro,
Uppanno rathapañjaro mama;
Tassa cakkayugaṁ na vindāmi,
Tena dukkhena jahāmi jīvitan”ti.
“Sovaṇṇamayaṁ maṇimayaṁ,
Lohitakamayaṁ atha rūpiyamayaṁ;
Ācikkha me bhaddamāṇava,
Cakkayugaṁ paṭipādayāmi te”ti.
So māṇavo tassa pāvadi,
“Candasūriyā ubhayettha dissare;
Sovaṇṇamayo ratho mama,
Tena cakkayugena sobhatī”ti.
“Bālo kho tvaṁ asi māṇava,
Yo tvaṁ patthayase apatthiyaṁ;
Maññāmi tuvaṁ marissasi,
Na hi tvaṁ lacchasi candasūriye”ti.
“Gamanāgamanampi dissati,
Vaṇṇadhātu ubhayattha vīthiyā;
Peto kālakato na dissati,
Ko nidha kandataṁ bālyataro”ti.
“Saccaṁ kho vadesi māṇava,
Ahameva kandataṁ bālyataro;
Candaṁ viya dārako rudaṁ,
Petaṁ kālakatābhipatthayinti.
Ādittaṁ vata maṁ santaṁ,
ghatasittaṁva pāvakaṁ;
Vārinā viya osiñcaṁ,
sabbaṁ nibbāpaye daraṁ.
Abbahī vata me sallaṁ,
sokaṁ hadayanissitaṁ;
Yo me sokaparetassa,
puttasokaṁ apānudi.
Svāhaṁ abbūḷhasallosmi,
sītibhūtosmi nibbuto;
Na socāmi na rodāmi,
tava sutvāna māṇavā”ti.
“Devatā nusi gandhabbo,
adu sakko purindado;
Ko vā tvaṁ kassa vā putto,
kathaṁ jānemu taṁ mayan”ti.
“Yañca kandasi yañca rodasi,
Puttaṁ āḷāhane sayaṁ dahitvā;
Svāhaṁ kusalaṁ karitvā kammaṁ,
Tidasānaṁ sahabyataṁ gato”ti.
“Appaṁ vā bahuṁ vā nāddasāma,
Dānaṁ dadantassa sake agāre;
Uposathakammaṁ vā tādisaṁ,
Kena kammena gatosi devalokan”ti.
“Ābādhikohaṁ dukkhito gilāno,
Āturarūpomhi sake nivesane;
Buddhaṁ vigatarajaṁ vitiṇṇakaṅkhaṁ,
Addakkhiṁ sugataṁ anomapaññaṁ.
Svāhaṁ muditamano pasannacitto,
Añjaliṁ akariṁ tathāgatassa;
Tāhaṁ kusalaṁ karitvāna kammaṁ,
Tidasānaṁ sahabyataṁ gato”ti.
“Acchariyaṁ vata abbhutaṁ vata,
Añjalikammassa ayamīdiso vipāko;
Ahampi muditamano pasannacitto,
Ajjeva buddhaṁ saraṇaṁ vajāmī”ti.
“Ajjeva buddhaṁ saraṇaṁ vajāhi,
Dhammañca saṅghañca pasannacitto;
Tatheva sikkhāya padāni pañca,
Akhaṇḍaphullāni samādiyassu.
Pāṇātipātā viramassu khippaṁ,
Loke adinnaṁ parivajjayassu;
Amajjapo mā ca musā bhaṇāhi,
Sakena dārena ca hohi tuṭṭho”ti.
“Atthakāmosi me yakkha,
hitakāmosi devate;
Karomi tuyhaṁ vacanaṁ,
tvaṁsi ācariyo mamāti.
Upemi saraṇaṁ buddhaṁ,
dhammañcāpi anuttaraṁ;
Saṅghañca naradevassa,
gacchāmi saraṇaṁ ahaṁ.
Pāṇātipātā viramāmi khippaṁ,
Loke adinnaṁ parivajjayāmi;
Amajjapo no ca musā bhaṇāmi,
Sakena dārena ca homi tuṭṭho”ti.
Maṭṭhakuṇḍalīpetavatthu pañcamaṁ.