20. Kinh a-ma-trú

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Phật du hành nước Câu-tát-la, cùng chúng đại Tỳ-kheo một ngàn hai trăm năm mươi người, rồi đến Y-xa-năng-già-la, thôn của một người Bà-la-môn ở Câu-tát-la. Ngài nghỉ đêm tại rừng Y-xa.

Lúc ấy, có một người Bà-la-môn tên Phất-già-la-sa-la, đang dừng chân ở thôn Úc-già-la. Thôn ấy sung túc, nhân dân đông đúc, là một thôn được vua Ba-tư-nặc phong cho Bà-la-môn Phất-già-la-sa-la làm phạm phần. Người Bà-la-môn này, từ bảy đời nay cha mẹ đều chơn chánh, không bị người khác khinh thường; đọc tụng thông suốt ba bộ cựu điển, có thể phân tích các loại kinh thư, lại giỏi phép xem tướng đại nhơn, nghi lễ tế tự; có năm trăm đệ tử, dạy dỗ không bỏ phế. Ông có một đệ tử Ma-nạp tên là A-ma-trú, từ bảy đời nay cha mẹ đều chơn chánh, không bị người khác khinh thường, đọc tụng thông suốt ba bộ cựu điển, có thể phân tích các loại kinh thư, và cũng giỏi phép xem tướng đại nhơn, nghi lễ tế tự, và cũng có năm trăm đệ tử Ma-nạp, dạy dỗ không bỏ phế, không khác với thầy mình.

Lúc ấy, Bà-la-môn Phất-già-la-sa-la nghe đồn Sa-môn Cù-đàm Thích tử, xuất gia, thành Đạo, cùng với chúng đại Tỳ-kheo một ngàn hai trăm năm mươi người, đến Y-xa-năng-già-la, thôn của Bà-la-môn, đang nghỉ trong rừng Y-xa. Ngài có tiếng tăm lớn lưu truyền trong thiên hạ, là Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chánh Giác, đầy đủ mười hiệu, ở giữa chư Thiên, người đời, Ma, hoặc Ma thiên, Sa-môn, Bà-la-môn, đã tự mình chứng nghiệm, rồi thuyết pháp cho người khác, khéo léo khoảng đầu, khoảng giữa, khoảng cuối, có đủ nghĩa và vị, phạm hạnh thanh tịnh. Ông nghĩ: “Với bậc chơn nhơn như vậy, ta nên đến thăm viếng. Ta nay nên đến xem Sa-môn Cù-đàm để xác định vị ấy có ba mươi hai tướng, tiếng tăm đồn khắp, điều đó có đúng sự thật chăng? Nên bằng duyên cớ nào để có thể thấy tướng của Phật?” Rồi lại nghĩ: “Nay đệ tử ta A-ma-trú, từ bảy đời trở lại cha mẹ đều chơn chánh, không bị người khác khinh thường, đọc tụng thông suốt ba bộ cựu điển, có thể phân tích các loại kinh thư, lại giỏi phép xem tướng đại nhơn, nghi lễ tế tự; duy chỉ người này có thể sai đi xem Phật, để biết có các tướng ấy không.”

Khi ấy Bà-la-môn liền sai đệ tử A-ma-trú đến, bảo rằng:

“Con hãy đến xem Sa-môn Cù-đàm kia có thật có ba mươi hai tướng hay không, hay là dối?”

A-ma-trú liền thưa thầy ngay rằng:

“Con làm thế nào để nghiệm xét tướng của Cù-đàm, để biết thật hay dối?”

Người thầy trả lời:

“Nay ta bảo cho con biết, nếu thật có ba mươi hai tướng đại nhân, chắc chắn có hai đường, không nghi ngờ gì nữa. Nếu tại gia, sẽ làm Chuyển Luân Thánh vương, cai trị bốn thiên hạ, đúng theo pháp mà trị hóa, thống lãnh nhân dân, đầy đủ bảy báu: 1. báu bánh xe vàng, 2. báu voi trắng, 3. báu ngựa xanh, 4. báu thần châu, 5. báu ngọc nữ, 6. báu cư sĩ, 7. báu điển binh. Vua có một nghìn người con, dũng mãnh, đa trí, hàng phục kẻ thù, không cần dùng vũ khí mà thiên hạ thái bình, nhân dân trong nước không có điều kinh sợ. Còn nếu không ham thích thế gian, vị ấy xuất gia cầu đạo, sẽ thành Như Lai, Chí nhân, Đẳng Chánh Giác đầy đủ mười hiệu. Theo đó mà có thể biết thực hư của Cù-đàm.”

A-ma-trú vâng lời thầy sai bảo, bèn thắng cỗ xe báu, dẫn theo năm trăm đệ tử Ma-nạp, vào lúc sáng sớm, ra khỏi thôn, đi đến rừng Y-xa. Đến nơi, xuống xe, đi bộ đến chỗ Thế Tôn. Trong lúc cùng đàm luận nghĩa lý, nếu Thế Tôn đang ngồi thì Ma-nạp này đứng; nếu Thế Tôn đứng thì Ma-nạp này ngồi. Phật nói với Ma-nạp rằng:

“Phải chăng ngươi đã từng đàm luận với các Bà-la-môn trưởng thượng, kỳ cựu như thế?”

Ma-nạp bạch Phật:

“Nói như vậy nghĩa là sao?”

Phật bảo Ma-nạp:

“Trong lúc cùng đàm luận, Ta ngồi thì ngươi đứng; Ta đứng thì ngươi ngồi. Phép đàm luận của thầy ngươi phải là như vậy chăng?”

Ma-nạp bạch Phật:

“Theo phép Bà-la-môn của tôi, ngồi thì cùng ngồi, đứng thì cùng đứng, nằm thì cùng nằm. Nay với hạng Sa-môn hủy hình, không vợ không con, hèn hạ, thấp kém, tập theo pháp đen tối, thì khi tôi cùng bọn người ấy luận nghĩa, không theo phép ngồi đứng.”

Bấy giờ, Thế Tôn liền nói với Ma-nạp ấy rằng:

“Khanh, Ma-nạp, chưa được dạy dỗ.

Khi Ma-nạp nghe Thế Tôn gọi mình bằng “khanh”, lại nghe bị chê là chưa được dạy dỗ, tức thì nổi giận, kích bác Phật rằng:

“Con nhà họ Thích này hay có lòng độc ác, không có phép tắc.”

Phật bảo Ma-nạp:

“Những người họ Thích có lỗi gì với khanh?”

Ma-nạp nói:

“Xưa, một lần, tôi có chút duyên sự của thầy tôi với họ Thích ở nước Ca-duy-việt. Khi ấy có nhiều người họ Thích có chút nhân duyên nên tập họp tại giảng đường. Thấy tôi từ xa đến, họ khinh mạn, đùa cợt, không thuận nghi pháp, không biết kính trọng nhau.”

Phật bảo Ma-nạp:

“Các người họ Thích kia khi ở trong nước mình có thể vui đùa thỏa thích. Cũng như chim bay, đối với khu rừng có tổ của nó, ra vào tự tại. Cũng vậy, các người họ Thích khi ở trong nước mình có thể vui đùa tự tại.”

Ma-nạp bạch Phật:

“Đời có bốn chủng tánh: Sát-lị, Bà-la-môn, Cư sĩ, Thủ-đà-la. Ba chủng tánh kia thường tôn trọng, cung kính, cúng dường Bà-la-môn. Những người họ Thích kia không nên như vậy. Họ Thích là tôi tơ kia, hèn mọn, thấp kém, mà không cung kính Bà-la-môn như ta.”

Bấy giờ, Thế Tôn nghĩ thầm rằng: “Gã Ma-nạp này nhiều lần mắng nhiếc, và nói đến từ ‘tôi tớ.’ Vậy Ta có nên nói nguồn gốc của nó để nó khuất phục chăng?”

Rồi Phật bảo Ma-nạp:

“Dòng họ ngươi là gì?”

Ma-nạp trả lời:

“Tôi thuộc dòng họ Thanh vương.”

Phật bảo Ma-nạp:

“Dòng họ ngươi như thế là thuộc dòng dõi tôi tớ của dòng họ Thích.”

Lúc ấy, năm trăm đệ tử Ma-nạp kia thảy đều lớn tiếng nói với Phật rằng:

“Chớ nói như vậy. Chớ nói Ma-nạp này thuộc dòng dõi tôi tớ của dòng họ Thích. Vì sao? Đại Ma-nạp này thật sự là con nhà tông tộc, nhan mạo xinh đẹp, tài biện luậnứng cơ, nghe nhiều, học rộng, đủ để cùng đàm luận trao đổi với Cù-đàm.”

Thế Tôn nói với năm trăm Ma-nạp:

“Nếu thầy của các ngươi không đúng như lời các ngươi nói, Ta sẽ bỏ qua thầy ngươi mà luận nghĩa với các ngươi. Nếu thầy ngươi có đúng như lời các ngươi nói, các ngươi nên im lặng để Ta luận với thầy các ngươi.”

Năm trăm Ma-nạp bấy giờ bạch Phật rằng:

“Chúng tôi tất cả sẽ im lặng. Xin Ngài luận với thầy của tôi.”

Bấy giờ Thế Tôn nói với A-ma-trú:

“Trong thời quá khứ lâu dài xa xưa, có vị vua tên Thanh Ma. Vua có bốn người con trai, Thứ nhất tên Diện Quang. Thứ hai tên Tượng Thực. Thứ ba tên Lộ Chỉ. Thứ tư tên Trang Nghiêm. Bốn người con của vua có chút vi phạm bị vua đuổi khỏi nước, đến phía nam Tuyết sơn, sống trong rừng Cây ngay. Mẹ của bốn người con cùng với các gia thuộc đều nghĩ nhớ họ, cùng nhau nhóm họp bàn, rồi đi đến chỗ Thanh Ma vương, tâu rằng:

“Đại vương, nên biết, bốn người của chúng ta xa cách đã lâu, nay tôi muốn đi thăm.”

Vua nói:

“Muốn đi thì tùy ý.”

“Người mẹ và các quyến thuộc nghe vua dạy, liền đi đến phía Nam Tuyết sơn, trong rừng Cây ngay, đến chỗ bốn người con. Các bà mẹ nói:

“Con gái của ta gả cho con trai ngươi. Con trai ngươi gả cho con gái ta.
“Rồi họ phối nhau thành vợ chồng. Sau sinh con trai, dung mạo xinh đẹp.

“Lúc ấy, vua Thanh Ma nghe bốn người con mình được các bà mẹ gã cho các con gái làm vợ, sanh con trai xinh đẹp, vua rất vui mừng, thốt lên lời này: ‘Đích thực là con nhà họ Thích! Đích tực là con trai họ Thích! Vì chúng có thể tự lập.’ Nhân đó đặt tên là Thích. Thanh Ma vương chính là tiên tổ họ Thích vậy.

“Vương có một người áo xanh, tên gọi Phương Diện, nhan mạo cinh đẹp, cùng thông giao với một người Bà-la-môn bèn có thai, sanh một Ma-nạp, vừa rớt xuống đất là biết nói. Nó nói với cha mẹ rằng: ‘Hãy tắm cho con, trừ sạch dơ bẩn. Sau này lớn lên, con sẽ báo ơn.’ Vì mới sanh đã biết nói nên đặt tên Thanh vương. Như nay kẻ mới sanh mà biết nói thì ai cũng sợ, đặt tên là Đáng Sợ. Kia cũng vậy. Vừa sanh đã biết nói nên được đặt tên là Thanh vương. Từ đó đến nay, Bà-la-môn lấy Thanh vương làm họ.”

Lại bảo Ma-nạp:

“Ngươi có bao giờ nghe các Bà-la-môn kỳ cựu, trưởng thượng, nói về nguồn gốc dòng họ này chưa?”

Lúc ấy Ma-nạp im lặng không trả lời. Hỏi lần nữa. Lại cũng không trả lời. Phật hỏi đến ba lần, bảo Ma-nạp rằng:

“Ta hỏi đến ba lần. Ngươi hãy nhanh chóng trả lời. Nếu ngươi không trả lời, Mật Tích Lực sĩ, tay cầm chày vàng đứng hai bên Ta, sẽ đánh cho đầu ngươi vỡ thành bảy mảnh.”

Lúc ấy Mật Tích Lực sĩ tay cầm chày vàng, đang đứng giữa hư không, ngay trên đầu Ma-nạp. Nếu Ma-nạp không trả lời câu hỏi đúng lúc, sẽ hạ chày vàng đánh vỡ đầu Ma-nạp. Phật bảo Ma-nạp:

“Ngươi hãy ngước nhìn xem.”

Ma-nạp ngước nhìn, thấy Mật Tích Lực sĩ tay cầm chày vàng đứng giữa hư không. Thấy vậy, rất đỗi kinh hãi, toàn thân lông dựng đứng, liền rời chỗ ngồi, đến gần Thế Tôn, nương tựa nơi Thế Tôn để được cứu hộ. Ma-nạp bạch Phật:

“Thế Tôn hãy hỏi. Con sẽ trả lời.”

Phật hỏi Ma-nạp:

“Ngươi có bao giờ nghe các Bà-la-môn kỳ cựu, trưởng thượng, nói về nguồn gốc dòng họ này chưa?”

Ma-nạp đáp:

“Tôi tin là đã từng nghe. Thật có sự kiện ấy.”

Khi ấy năm trăm Ma-nạp thảy cùng cất tiếng bảo nhau rằng:

“A-ma-trú này thật sự thuộc dòng họ tôi tớ của Thích-ca. Sa-môn Cù-đàm nói sự thật, chúng ta vô cớ ôm lòng khinh mạn.”

Bấy giờ Thế Tôn nghĩ thầm: “Năm trăm Ma-nạp này về sau tất có lòng khinh mạn, gọi Ma-nạp này là tôi tớ. Nay hãy phương tiện làm mất cái tên gọi ‘tôi tớ’ ấy.”

Phật liền nói với năm trăm Ma-nạp:

“Các ngươi cẩn thận, chớ xem người này thuộc dòng họ nô tài. Vì sao? Tiên tổ Bà-la-môn của người này là một Đại Tiên nhân, có oai lực lớn, gây chiến với Thanh Ma vương, đòi lấy con gái. Vì sợ, vua bèn gã con gái cho.”

Do lời này của Phật, Ma-nạp thoát khỏi danh xưng tôi tớ.

Rồi Thế Tôn bảo A-ma-trú:

“Thế nào, Ma-nạp? Nếu con gái Sát-lị có bảy đời cha mẹ chơn chánh không bị khinh khi, được gã cho một người Bà-la-môn làm vợ, sanh một người con trai, là Ma-nạp, dung mạo xinh đẹp. Người con trai này khi đi vào giữa những người Sát-lị, nó có đuợc mời ngồi, nhận nước, tụng đọc pháp Sát-lị không?”

Đáp: “Không được”.

“Có được sự nghiệp tài sản của cha không?”

Đáp: “Không được”.

“Có được kế thừa chức của cha không?”

Đáp: “Không được”.

“Thế nào, Ma-nạp? Nếu con gái Bà-la-môn, có cha mẹ bảy đời chơn chánh không bị người khinh khi, được gã cho người Sát-lị làm vợ, sanh một người con, dung mạo xinh đẹp. Người này khi vào giữa chúng Bà-la-môn, có được mời ngồi, được nhận nước không?”

Đáp: “Được”.

“Được tụng đọc pháp Bà-la-môn, được hưởng gia tài của cha, thừa kế chức vụ của cha không?”

Đáp: “Được”.

“Thế nào, Ma-nạp? Nếu người Bà-la-môn bị Bà-la-môn tẩn xuất, chạy vào chủng tánh Sát-lị, có được chỗ ngồi, được nước, được tụng đọc pháp Sát-lị không?”

Đáp: “Không được”.

“Được hưởng di sản của cha, kế thừa chức vụ của cha không?”

Đáp: “Không”.

“Nếu chủng tánh Sát-lị bị Sát-lị tẩn xuất sang Bà-la-môn, có được chỗ ngồi, được mời nước, tụng đọc pháp Bà-la-môn chăng?”

Đáp: “Được”.

“Vậy thì, này Ma-nạp, giữa người nữ, nữ Sát-lị trỗi hơn. Giữa người nam, nam Sát-lị trỗi hơn. Không phải là Bà-la-môn vậy.”

Phạm thiên tự mình nói bài kệ rằng:

Sanh, Sát lị tối thắng,
Chủng tánh cũng thuần chơn.
Minh, Hành thảy đầy đủ,
Tối thắng giữa Trời Người.

Phật bảo Ma-nạp:

“Phạm thiên nói bài kệ này, thật là nói khéo chớ không phải không khéo. Ta công nhận như vậy. Vì sao? Nay, như Ta, Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chánh Giác, cũng nói nghĩa đó:

Sanh, Sát-lị tối thắng,
Chủng tánh cũng thuần chơn.
Minh, Hành thảy đầy đủ,
Tối thắng giữa Trời Người.

Ma-nạp bạch Phật:

“Cù-đàm, Vô Thượng Sỹ Minh Hành Cụ Túc là thế nào?”

Phật bảo Ma-nạp:

“Hãy nghe kỹ, hãy nghe kỹ, hãy suy nghĩ kỹ! Ta sẽ nói cho.”

Đáp: “Kính vâng. Rất muốn được nghe”.

Phật bảo Ma-nạp:

“Nếu đức Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc Ứng cúng, Chánh biến tri, Minh hạnh túc, là đấng Thiện thệ, Thế gian giải, Vô thượng sĩ, Điều ngự trượng phu, Thiên nhơn sư, Phật, Thế Tôn; Ngài ở giữa chư Thiên, người đời, Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên ma, Phạm vương mà tự mình chứng ngộ, rồi thuyết pháp cho người. Lời nói khoảng đầu thiện, khoảng giữa thiện, khoảng cuối cũng thiện, đầy đủ nghĩa và vị, khai mở phạm hạnh thanh tịnh. Hoặc Cư sĩ, con trai Cư sĩ, và các chủng tánh khác, nghe Chánh pháp mà sanh lòng tín ngưỡng, do tâm tín ngưỡng mà nghĩ như vầy: ‘Ta nay tại gia, vợ con ràng buộc, không thể thanh tịnh thuần tu phạm hạnh. Ta hãy cạo bỏ râu tóc, mặc ba pháp y, xuất gia tu đạo.’ Người ấy, sau đó từ bỏ gia đình tài sản, từ giã thân tộc, cạo bỏ râu tóc, bận ba pháp y, xuất gia tu đạo. Cũng đồng với những người xuất gia, xả bỏ các thứ trang sức, đầy đủ các giới hạnh, không làm hại chúng sanh.

“Xả bỏ dao gậy, tâm hằng tàm quý, từ niệm đối với hết thảy. Đó là không giết.

“Xả bỏ tâm trộm cắp, không lấy vật không cho, tâm hằng thanh tịnh, không có ý lén lút lấy cắp. Đó là không trộm cắp.

“Xả ly dâm dục, tịnh tu phạm hạnh, ân cần tinh tấn, không bị nhiễm dục, sống trong sạch. Đó là không dâm.

“Xả ly vọng ngữ, chí thành không lừa dối, không gạt người. Đó là không nói dối.

“Xả ly nói hai lưỡi; nếu nghe lời người này, không truyền lại người kia; nếu nghe lời người kia, không truyền lại người này. Những người chia rẽ thì làm cho hòa hiệp, khiến cho thân kính lẫn nhau. Những lời nói ra đều hoà thuận, đúng thời. Đó là không nói hai lưỡi.

“Xả ly ác khẩu. Những lời nào là thô lỗ, thích gây não người khác, khiến sanh phẫn kết; xả những lời như vậy. Lời nói dịu dàng, không gây oán hại, đem nhiều lợi ích, được mọi người yêu kính, thích nghe những lời như vậy. Đó là không ác khẩu.

“Xả ly ỷ ngữ; lời nói hợp thời, thành thật như pháp, y luật diệt trừ tranh chấp; có duyên cớ mới nói; lời nói không phát suông. Đó là xả ly ỷ ngữ.

“Xả ly uống rượu, xa lìa chỗ buông lung.

“Không đeo hương hoa, anh lạc.

“Không đi xem và nghe các thứ ca, múa, xướng, hát.

“Không ngồi giường cao

“Không ăn phi thời.

“Không cất chứa, sử dụng vàng bạc, bảy báu.

“Không cưới thê thiếp; không nuôi nô tỳ, voi, ngựa, trâu bò, gà, chó, heo, dê; không tích chứa ruộng, nhà, vườn tược. Không gạt người bằng cân đấu dối trá.

“Không lôi kéo nhau bằng bàn tay, nắm tay. Cũng không cầm đồ. Không vu dối người, không làm điều ngụy trá. Xả bỏ những thứ xấu ác như vậy. Diệt trừ các tranh tụng, các điều bất thiện. Đi thì biết thời. Không phải thời thì không đi. Lường dạ mà ăn, không tích chứa dư thừa. Che thân bằng y phục, vừa đủ thì thôi. Pháp phục, bình bát, thường mang theo mình. Như chim bay mang theo mình hai cánh. Cũng vậy, Tỳ-kheo không chứa dư thừa.

“Này Ma-nạp, như các Sa-môn, Bà-la-môn khác, nhận sự tín thí của người mà vẫn tỳm cách tích chứa; với y phục, ẩm thực, không hề biết đủ. Ai vào trong pháp Ta, không có việc ấy.

“Ma-nạp, như các Sa-môn, Bà-la-môn khác, tuy ăn của do người tín thí, vẫn tự mình kinh doanh buôn bán, gieo trồng cây cối, sở y của quỷ thần. Ai vào trong pháp Ta, không có việc ấy.

“Ma-nạp, như các Sa-môn, Bà-la-môn khác, tuy ăn của người tín thí, vẫn tỳm phương tiện cầu các lợi dưỡng, các thứ ngà voi, tạp bảo, giường lớn cao rộng, với các loại chăn nệm thêu thùa sặc sỡ. Ai vào trong pháp ta, không có việc ấy.

“Ma-nạp, như các Sa-môn, Bà-la-môn khác tuy nhận của người tín thí, vẫn tỳm phương tiện, tỳm cách trang điểm mình, bôi dầu vào thân, tắm gội bằng nước thơm, thoa các thứ bột thơm, chải đầu thơm láng, đeo tràng hoa đẹp, nhuộm mắt xanh biếc, bôi mặt cho đẹp đẽ, đeo vòng xuyến sáng chói, dùng gương soi mặt, giày da đủ màu, áo trên thuần trắng, dao gậy, người hầu, lọng báu, quạt báu, xe báu trang nghiêm. Ai vào trong pháp Ta, không có những việc ấy.

“Ma-nạp, như các Sa-môn, Bà-la-môn khác tuy ăn của người tín thí mà chuyên việc vui chơi, chơi bài, chơi cờ loại tám đường, mười đường, trăm đường, cho đến đủ hết mọi đường, với đủ các loại vui chơi khác nhau. Ai vào trong pháp Ta, không có những việc ấy.

“Ma-nạp, như các Sa-môn, Bà-la-môn khác tuy ăn của người tín thí vẫn nói những lời vô ích, chướng ngại đạo: bàn các việc vương giả, việc chiến đấu, quân mã; việc quần liêu, đại thần, cưỡi ngựa, đánh xe ra vào, dạo chơi vườn quán; bàn luận việc nằm, việc đứng, việc đi bộ, việc nữ nhân, việc y phục, ẩm thực, thân lý; lại nói chuyện vào biển tỳm ngọc. Ai vào pháp Ta, không có việc ấy.

“Ma-nạp, như các Sa-môn, Bà-la-môn khác, tuy ăn của người tín thí, bằng vô số phương tiện, chỉ sinh hoạt tà mạng: mỹ từ dua siểm, hiện tướng khen chê, lấy lợi cầu lợi. Ai vào pháp Ta, không có việc ấy.

“Ma-nạp, như các Sa-môn, Bà-la-môn khác tuy ăn của người tín thí, lại chỉ tranh cãi nhau, hoặc nơi vườn quán, hoặc nơi ao tắm, hoặc ở sảnh đường, chỉ trích lẫn nhau, rằng: ‘Ta biết kinh luật. Ngươi không biết gì. Ta đi đường chánh. Ngươi đi lối tà. Ngươi đặt cái trước ra sau, đặt cái sau ra trước. Ta nhịn ngươi được. Ngươi không biết nhịn. Những điều ngươi nói đều không chân chánh. Nếu có điều gì nghi ngờ, cứ đến hỏi ta, ta giải đáp được hết.’ Ai vào pháp Ta, không có việc ấy.

“Ma-nạp, như các Sa-môn, Bà-la-môn tuy ăn của người tín thí, lại làm các phương tiện, cầu làm sứ giả; hoặc làm sứ giả thông tin cho vua, đại thần của vua, bà-la-môn, cư sĩ; từ người này đến người kia, từ người kia đến người này; đem lời người này trao cho người kia, đem lời người kia trao cho người này; hoặc tự mình làm, hoặc sai người khác làm. Ai vào trong pháp Ta, không có việc ấy.

“Ma-nạp, như các Sa-môn, Bà-la-môn khác, tuy ăn của người tín thí, lại chỉ luyện tập các việc chiến trận, tỷ đấu; hoặc luyện tập dao, gậy, cung tên; hoặc nuôi gà chọi, chó, heo, dê, voi, ngựa, bò, lạc đà; hoặc đấu nam nữ; hoặc tấu các thứ tiếng: tiếng loa, tiếng trống, tiếng ca, tiếng múa, leo cột phướn, leo xuôi, leo ngược, đủ các thứ trò chơi. Ai vào pháp Ta, không có việc ấy.

“Ma-nạp, như các Sa-môn, Bà-la-môn khác, tuy ăn của người tín thí, lại hành pháp chướng ngại đạo, sinh hoạt bằng tà mạng: xem tướng trai gái, cát hung, đẹp xấu, và tướng súc sanh, lấy lợi cầu lợi. Ai vào pháp Ta, không có việc ấy.

“Ma-nạp, như các Sa-môn, Bà-la-môn khác tuy ăn của người tín thí vẫn hành pháp chướng ngại đạo, sinh sống tà mạng: kêu gọi quỷ thần, hoặc đuổi đi, hoặc bảo dừng, các thứ ếm đảo, vô số phương thuật, khiến người sợ hãi, có thể tụ có thể tán, có thể khổ có thể vui, lại có thể an thai, trục thai, cũng có thể chú ếm người khiến làm lừa ngựa, cũng có thể khiến người đui, mù, câm, ngọng, hiện bày các mánh khóe, chấp tay hướng về mặt trời, mặt trăng, làm các khổ hạnh để cầu lợi. Ai vào trong pháp Ta, không có những việc ấy.

“Ma-nạp, như các Sa-môn, Bà-la-môn khác, tuy ăn của người tín thí, mà hành các pháp chướng ngại đạo, sinh sống bằng tà mạng: chú bịnh cho người, hoặc tụng ma thuật ác, hoặc tụng chú thuật lành, hoặc làm thầy thuốc, châm cứu, thuốc thang, liệu trị các thứ bịnh. Ai vào pháp Ta, không có những việc ấy.

“Ma-nạp, như các Sa-môn, Bà-la-môn khác, tuy ăn của người tín thí, nhưng hành các pháp chướng ngại đạo, sinh sống bằng tà mạng: hoặc chú nước, chú lửa, hoặc chú ma quỷ, hoặc tụng chú sát-lị, hoặc tụng chú chim, hoặc tụng chú chi tiết, hoặc bùa chú trấn nhà, trấn cửa, hoặc bùa chú giải trừ lửa cháy, chuột gặm, hoặc tụng kinh thư ly biệt sanh tử, hoặc đọc sách đoán mộng, hoặc xem tướng tay tướng mặt, hoặc đọc sách tất cả âm. Ai vào pháp Ta, không có việc ấy.

“Ma-nạp, như các Sa-môn, Bà-la-môn khác, tuy ăn của người tín thí, mà hành pháp chướng ngại đạo, sinh sống bằng tà mạng: xem tướng thiên thời, đoán mưa hay không mưa, thóc cao hay thóc kém, bịnh nhiều hay bịnh ít, kinh sợ hay an ổn, hoặc nói động đất, sao chổi, nhật thực, nguyệt thực, tinh thực, hoặc nói không thực, điềm lành như vậy, điềm xấu như vậy. Ai vào pháp Ta, không có việc ấy.

“Ma-nạp, như các Sa-môn, Bà-la-môn khác tuy ăn của người tín thí, mà hành pháp chướng ngại đạo, sinh sống bằng tà mạng: hoặc nói nước này hơn nước kia, nước kia không bằng; hoặc nói nước kia hơn nước này, nước này không bằng; xem tướng tốt xấu, đoán việc thịnh suy. Ai vào pháp Ta, không có việc ấy. Nhưng tu Thánh giới, không nhiễm trước tâm, trong lòng hỷ lạc.

“Mắt tuy nhìn thấy sắc nhưng không nắm bắt các tướng, mắt không bị sắc trói buộc, kiên cố tịch nhiên, không điều tham đắm, cũng không buồn lo, không rò rỉ các ác, kiên trì giới phẩm, khéo thủ hộ nhãn căn. Tai, mũi, lưỡi, thân và ý, cũng như vậy. Khéo chế ngự sáu xúc, hộ trì điều phục, khiến cho được an ổn, cũng như đi xe bốn ngựa trên đường bằng phẳng, người đánh xe khéo cầm roi khống chế không để trật lối. Tỳ-kheo cũng vậy, chế ngự con ngựa sáu căn, an ổn không mất.

“Vị ấy có Thánh giới như vậy, khéo hộ trì các căn theo Thánh pháp, ăn biết đủ, cũng không tham vị, chỉ với mục đích nuôi thân để không bị khổ hoạn mà không cống cao, điều hòa thân mình khiến cho cái khổ cũ diệt, cái khổ mới không sanh, có sức, vô sự, khiến thân an lạc. Cũng như người dùng thuốc bôi ghẻ, cốt để ghẻ lành chứ không phải để trang sức, không vì tự cao.

“Ma-nạp, Tỳ-kheo như vậy, ăn đủ để duy trì thân, không có lòng kiêu mạn phóng túng. Cũng như xe được bôi mỡ, cốt để trơn tru khiến vận hành thông suốt, đi đến đích. Tỳ-kheo cũng vậy, ăn uống cốt đủ duy trì thân để mà hành đạo.

“Ma-nạp, Tỳ-kheo như vậy thành tựu Thánh giới, được các căn của Thánh, ăn biết vừa đủ; bấy giờ, đầu hôm cuối hôm, tinh tấn tỉnh giác. Lại vào lúc ban ngày, hoặc đi hoặc dừng, thường niệm nhất tâm, trừ các ấm cái. Vị ấy, vào khoảng đầu hôm, hoặc đi hoặc ngồi, thường niệm nhất tâm, trừ các ấm cái. Cho đến giữa đêm, nằm nghiêng hông phải, tưởng niệm sẽ trỗi dậy, đặt ý tưởng vào ánh sáng, tâm không loạn tưởng. Đến lúc cuối đêm, liền dậy tư duy, hoặc đi hoặc ngồi, trừ các ấm cái. Tỳ-kheo có Thánh giới như vậy đầy đủ, được các căn bậc Thánh, ăn uống biết đủ, đầu hôm cuối hôm, tinh cần tỉnh giác, thường niệm nhất tâm, không có loạn tưởng.

“Thế nào là Tỳ-kheo niệm không thác loạn? Tỳ-kheo như vậy, quán thân trên nội thân, tinh cần không biếng nhác, chánh niệm, chánh tri, trừ tham ưu ở đời. Quán thân trên ngoại thân; quán thân trên nội ngoại thân, tinh cần không biếng nhác,chánh niệm, chánh tri, trừ tham ưu ở đời. Quán thọ, quán tâm, quán pháp cũng vậy. Đó là Tỳ-kheo niệm không thác loạn.

“Thế nào là nhất tâm? Tỳ-kheo như vậy hoặc tản bộ, hoặc ra vào, hoặc quay nhìn hai bên, co duỗi, cúi ngước, cầm y bát, tiếp nhận ẩm thực, hoặc tả hữu tiện lợi, hoặc ngủ hoặc thức, hoặc ngồi hoặc đứng, nói năng hay im lặng, vào bất cứ lúc nào, thường niệm nhất tâm, không mất oai nghi. Đó là nhất tâm. Cũng như một người đi giữa đám đông, hoặc đi ở trước, ở giữa hay ở cuối, thường an ổn, không có điều sợ hãi. Ma-nạp, Tỳ-kheo như vậy,... cho đến, nói năng im lặng, thường niệm nhất tâm, không buồn không sợ.

“Tỳ-kheo có Thánh giới như vậy, được các căn bậc Thánh, ăn thì biết đủ, đầu hôm, cuối hôm, tinh cần tỉnh thức, thường niệm nhất tâm, không có thác loạn. Thích ở nơi vắng, dưới gốc cây, trong bãi tha ma, hoặc trong hang núi, hoặc ở đất trống hay trong chỗ đống phân; đến giờ khất thực, lại rửa tay chân, đặt yên y bát, ngồi kiết già, ngay người chánh ý, buộc chặt niệm trước mắt. Trừ bỏ xan tham, tâm không đeo theo; diệt tâm sân hận, không có oán kết, tâm trú thanh tĩnh, thường giữ lòng từ; trừ dẹp ngủ nghỉ, buộc tưởng nơi ánh sáng, niệm không thác loạn; đoạn trừ trạo hý, tâm không khuấy động, nội tâm an tịnh, diệt tâm trạo hý; đoạn trừ nghi hoặc, đã vượt lưới nghi, tâm chuyên nhất ở nơi pháp thiện. Cũng như đồng bộc được đại gia ban cho chủng tánh, an ổn giải thoát, miễn khỏi sai khiến, tâm hoan hỷ, không còn lo, sợ.

“Lại như có người mượn tiền đi buôn bán, được lợi lớn mà trở về, trả vốn cho chủ, còn dư tiền đủ dùng, bèn nghĩ rằng: ‘Ta trước mượn tiền đi buôn, e không như ý. Nay được lợi mà trở về, trả vốn cho chủ, tiền còn dư đủ dùng, không còn lo, sợ nữa.’ Người ấy rất đỗi vui mừng.’

“Như người bịnh lâu, nay bịnh đã khỏi; ăn uống được tiêu hóa, sức lực dồi dào, bèn nghĩ rằng: ‘Ta trước có bịnh, mà nay đã khỏi; ăn uống được tiêu hóa, sức lực dồi dào, không còn lo và sợ.’ Người ấy rất đỗi vui mừng.

“Cũng như người bị nhốt trong ngục đã lâu, nay bình yên ra tù, bèn nghĩ thầm rằng: ‘Ta trước đây bị giam giữ, nay được giải thoát, không còn lo và sợ.’ Người ấy rất đỗi vui mừng.

“Lại như có người cầm nhiều tài bảo, đi qua chỗ hoang mạc, không gặp cướp, bình an qua khỏi, bèn tự nghĩ rằng: ‘Ta cầm tài bảo qua khỏi chỗ hiểm nạn này, không còn lo và sợ.’ Người ấy rất đỗi vui mừng, tâm tư an lạc.

“Ma-nạp, Tỳ-kheo bị năm triền cái bao phủ cũng giống như vậy. Như người mang nợ, bịnh lâu, bị giam giữ, đi qua hoang mạc, tự thấy mình chưa thoát ly các ấm che trùm tâm, bị trùm kín trong tối tăm, mắt tuệ không sáng; vị ấy bèn tinh cần, xả dục, xả pháp ác, bất thiện, có tầm có tứ có hỷ do viễn ly sanh, chứng nhập sơ thiền. Vị ấy có hỷ lạc nhuần thấm nơi thân, tràn đầy cùng khắp, không đâu là không sung mãn. Như người khéo biết cách tắm, cho thuốc đầy bồn tắm, rồi chế nước vào, trong ngoài đều nhuần thấm, không đâu là không cùng khắp. Tỳ-kheo cũng vậy, chứng nhập sơ thiền, hỷ lạc nhuần thấm khắp thân, không đâu không sung mãn. Như vậy, này Ma-nạp, đó là hiện thân chứng đắc lạc thứ nhất. Vì sao? Ấy là do tinh tấn, niệm không thác loạn, ưa chỗ nhàn tĩnh mà được vậy.

“Vị ấy xả tầm, tứ, nội tĩnh, chuyên niệm nhất tâm, không tầm không tứ, có hỷ lạc do định sanh, chứng nhập đệ nhị thiền. Vị ấy có hỷ lạc và nhất tâm thấm nhuần châu thân, cùng khắp, tràn đầy, không đâu không sung mãn. Cũng như nước suối trong mát từ đỉnh núi chảy ra, không phải từ ngoài đến, mà nước trong mát chảy ra ngay từ trong con suối ấy, trở lại thấm nhuần chính nó, không đâu không cùng khắp. Ma-nạp, Tỳ-kheo cũng vậy, nhập nhị thiền, có hỷ lạc do định sanh không đâu không sung mãn. Đó là hiện thân chứng đắc lạc thứ hai.

“Vị ấy lìa hỷ, an trú xả, có chánh niệm, chánh tri, thân cảm thọ lạc, điều mà Thánh nói là xả, an trú lạc, có niệm, chứng nhập tam thiền. Vị ấy thân không hỷ, có lạc thấm nhuần, cùng khắp, tràn đầy, không đâu không sung mãn. Cũng như hoa ưu-bát, hoa bát-đầu-ma, hoa câu-vật-đầu, hoa phân-đà-lị, mới nhô khỏi bùn mà chưa ra khỏi nước, với cọng, rễ, cành, lá còn chìm ngập trong nước, nước thấm không đâu không cùng khắp. Ma-nạp, Tỳ-kheo cũng vậy, chứng nhập tam thiền, lìa hỷ, an trú lạc, nhuần thấm khắp thân, không đâu không cùng khắp. Đó là hiện thân chứng đắc lạc thứ ba.

“Vị ấy xả hỷ và lạc; ưu và hỷ đã diệt từ trước, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh, nhập tứ thiền. Thân, tâm thanh tịnh, tràn đầy cùng khắp, không chỗ nào không thấm nhuần. Cũng như một người đã tắm gội sạch sẽ, khoác lên mình tấm lụa trắng mới tinh, toàn thân thanh tịnh. Ma-nạp, Tỳ-kheo cũng vậy, nhập tứ thiền, tâm thanh tịnh, tràn khắp thân, không chỗ nào không thấm.

“Lại nhập tứ thiền, tâm không tăng giảm, cũng không dao động, an trú trên mảnh đất không ái, không nhuế, không động. Cũng như mật thất, trong ngoài được sơn quét, đóng chặt các cửa nẻo, không gió, không bụi lọt vào, bên trong đốt đèn, không bị khuấy động, ngọn lửa bốc thẳng mà không lay động. Ma-nạp, Tỳ-kheo cũng vậy, nhập đệ tứ thiền, tâm không tăng giảm, cũng không khuynh động, an trú trên đất không ái, không nhuế, không dao động. Đó là hiện thân chứng lạc thứ tư.

“Vị ấy với tâm định tĩnh, thanh tịnh không dơ, nhuần nhuyễn, khéo được huấn luyện, an trú trạng thái bất động, tự mình trong thân khởi tâm biến hóa, hoá thành thân khác, chân tay đầy đủ, các căn không khuyết. Vị ấy quán như vầy: ‘Thân này, với sắc bốn đại, hoá thành thân kia. Thân này và thân kia cũng khác nhau, nhưng từ thân này khởi tâm hóa thành thân kia; các căn đầy đủ, chân tay không khuyết.’ Cũng như người rút con dao khỏi bao, bèn nghĩ rằng: ‘Bao khác với dao, nhưng dao được rút ra từ bao.’ Lại như một người se gai làm giây, nghĩ rằng: ‘Gai khác với giây. Nhưng giây xuất xứ từ gai.’ Lại như một người cho rắn bò ra khỏi hộp, nghĩ rằng: ‘Rắn khác hộp khác, nhưng rắn từ hộp mà ra.’ Lại như một người lấy áo ra khỏi giỏ tre, nghĩ rằng: ‘Giỏ tre khác, áo khác; nhưng áo được lấy ra từ giỏ.’ Ma-nạp, Tỳ-kheo cũng vậy. Đây là thắng pháp thứ nhất được chứng đắc. Vì sao? Ấy do tinh tấn, niệm không thác loạn, ưa chỗ nhàn tĩnh mà được vậy.

“Vị ấy với tâm định tĩnh, thanh tịnh không dơ, nhu nhuyến, đuợc khéo huấn luyện, an trú trạng thái bất động, từ sắc thân bốn đại của mình mà khởi tâm, hoá thành thân khác, đủ cả tay chân và các căn, nghĩ rằng: ‘Thân này do bốn đại hiệp thành. Thân kia từ thân này hóa ra. Thân này với thân kia khác nhau. Tâm này trú trong thân này, y thân này mà an trú, rồi đi đến trong thân biến hóa kia. Cũng như lưu ly, ma ni, được lau chùi sáng loáng, trong sạch không dơ; hoặc được xâu bằng chỉ xanh, chỉ vàng, chỉ đỏ; người có mắt đặt chúng trong lòng tay mà nhìn, biết rằng ngọc và giây xâu khác nhau. Nhưng giây dựa ngọc, từ hạt này đến hạt khác. Ma-nạp, Tỳ-kheo quán thấy tâm nương thân này mà an trú, rồi đi đến thân kia cũng như vậy. Đó là Tỳ-kheo chứng đắc thắng pháp thứ hai. Vì sao? Ấy do tinh cần, niệm không tán loạn, ưa chỗ nhàn tĩnh mà được vậy.

“Vị ấy, với tâm định tĩnh, thanh tịnh không cáu bẩn, nhu nhuyến, dễ điều phục, an trú bất động địa, nhất tâm tu tập thần thông trí chứng, có thể biến hóa các thứ: hoặc biến một thân thành vô số thân; từ vô số thân hiệp thành một thân; thân có thể bay đi, vách đá không ngăn ngại; trú trong hư không như chim; đi trên nước như đi trên đất; mình bốc khói lửa, như đống lửa lớn; tay sờ mặt trời, mặt trăng, đứng cao đến Phạm thiên; muốn làm gì tùy ý, đều có thể tự tại thành tựu, làm ích lợi cho nhiều người. Lại như thợ ngà khéo xử lý ngà voi. Cũng như thợ vàng khéo luyện chơn kim, tùy ý mà làm, ích lợi cho nhiều người. Ma-nạp, Tỳ-kheo như vậy, tâm định tĩnh, thanh tịnh, an trú bất động địa, tùy ý biến hoá, cho đến, tay sờ mặt trời, mặt trăng, đứng cao đến Phạm thiên. Đó là thắng pháp thứ ba của Tỳ-kheo.

“Vị ấy với tâm đã định, thanh tịnh không cáu bẩn, nhu nhuyến, khéo điều phục, an trú bất động địa, nhất tâm tu tập chứng thiên nhĩ trí. Vị ấy, với thiên nhĩ thanh tịnh vượt qua lỗ tai con người, nghe được hai loại tiếng: tiếng Chư Thiên và tiếng loài người. Cũng như trong thành có đại giảng đường, cao lớn, rộng rãi, có người thính tai ở trong giảng đường; những âm thanh có trong giảng đường, không phải cố gắng để nghe, người ấy nghe rõ hết. Cũng vậy, Tỳ-kheo do tâm đã định, với thiên nhĩ thanh tịnh, nghe được hai thứ tiếng. Ma-nạp, đó là thắng pháp thứ tư của Tỳ-kheo.

“Vị ấy với tâm đã định, thanh tịnh không cáu bẩn, nhu nhuyến, khéo điều phục, an trú bất động địa, nhất tâm tu tập chứng tha tâm trí. Vị ấy đúng như tâm của người, có dục hay không dục, có cấu uế hay không cấu uế, có si hay không si, tâm rộng hay hẹp, tâm lớn hay nhỏ, tâm định hay loạn, tâm bị trói buộc hay cởi mở, tâm cao thượng hay hạ liệt, cho đến, tâm vô thượng, thảy đều biết hết. Cũng như một người rọi bóng mình trong nước trong, đẹp hay xấu đều xét biết cả. Tỳ-kheo như vậy, vì tâm định tĩnh cho nên có thể biết tâm người. Ma-nạp, đó là thắng pháp thứ năm của Tỳ-kheo.

“Vị ấy tâm định, thanh tịnh không cấu uế, mềm dịu, khéo điều phục, an trú bất động địa, nhất tâm tu tập túc mạng trí chứng, liền có thể biết được đời trước, với vô số sự việc; có thể nhớ một đời cho đến vô số đời, số kiếp thành hoại; chết đây sanh kia; danh tánh, chủng tộc, ẩm thực, xấu tốt, thọ mạng dài vắn, cảm thọ khổ lạc, hình sắc tướng mạo thế nào, tất cả đều nhớ biết hết. Cũng như một người từ chòm xóm của mình đi đến nước khác; ở tại chỗ kia, hoặc đi hoặc đứng, hoặc nói, hoặc im lặng; rồi lại từ nước này đến nước khác. Lần lượt như vậy, sau đó quay về chốn cũ. Không cần nhọc sức mà vẫn có thể nhớ những nước đã đi qua; từ chỗ này đến chỗ kia, từ chỗ kia đến chỗ này; đi, đứng, nói năng, im lặng, thảy đều nhớ hết. Ma-nạp, Tỳ-kheo như vậy, do tâm đã định tĩnh, thanh tịnh không cấu uế, an trú bất động địa, có thể bằng túc mạng trí mà nhớ đời trước vô số sự việc trong vô số kiếp. Đó là Tỳ-kheo chứng đắc minh thứ nhất. Vô minh vĩnh viễn diệt, pháp đại minh phát sanh; cái tối tăm tiêu diệt, pháp sáng chói phát sanh. Đấy là Tỳ-kheo đắc túc mạng trí minh. Vì sao? Ấy do tinh cần, niệm không tán loạn, ưa chỗ thanh nhàn vắng vẻ mà được như vậy.

“Vị ấy, với tâm định tĩnh, thanh tịnh không cấu uế, nhu nhuyến khéo điều phục, an trú bất động địa, nhất tâm tu tập sanh tử trí chứng minh. Vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh, thấy các chúng sanh sanh đây chết kia; chết ở kia, sanh đến nơi này, hình sắc đẹp xấu, quả báo thiện ác, tôn quý, ty tiện, tùy nghiệp báo đã tạo mà phù hợp với nhân duyên, tất cả đều biết rõ. Người này thân hành ác, khẩu nói ác, ý nghĩ ác, phỉ báng Hiền Thánh, tin theo tà kiến điên đảo, thân hoại mạng chung đọa ba đường ác. Người này thân làm thiện, miệng nói thiện, ý nghĩ thiện, không phỉ báng Hiền Thánh, hành theo chánh kiến, thân hoại mạng chung, sanh lên trời, người. Bằng thiên nhãn thanh tịnh, thấy chúng sanh tùy theo duyên của nghiệp đã làm, qua lại trong năm đường. Cũng như khoảng đất bằng cao rộng trong thành nội, đầu ngã tư đường cất một ngôi lầu cao lớn, người mắt sáng đứng trên lầu mà nhìn, thấy các bộ hành Đông, Tây, Nam, Bắc, mọi cử động, tất cả đều thấy hết. Ma-nạp, Tỳ-kheo như vậy, với tâm định tĩnh, không cấu uế, thanh tịnh, nhu nhuyến dễ điều phục, an trú bất động địa, chứng sanh tử trí. Bằng thiên nhãn thanh tịnh, thấy hết chúng sanh với những việc thiện ác mà chúng đã làm, tùy nghiệp thọ sanh, qua lại năm đường, thảy đều biết cả. Đó là minh thứ hai của Tỳ-kheo. Đoạn trừ vô minh, sanh tuệ minh, xả bỏ tối tăm, phát ra ánh sáng trí tuệ. Đó là kiến chúng sanh sanh tử trí minh vậy. Vì sao? Ấy do tinh cần niệm không tán loạn, ưa một mình nơi thanh vắng mà được vậy.

“Vị ấy với tâm định tĩnh, thanh tịnh không cấu uế, nhu nhuyến dễ điều phục, an trú bất động địa, nhất tâm tu tập vô lậu trí chứng. Vị ấy như thật biết Khổ Thánh đế, như thật biết hữu lậu tập, như thật biết hữu lậu diệt tận, như thật biết con đường dẫn đến vô lậu. Vị ấy biết như vậy, thấy như vậy; tâm giải thoát khỏi dục lậu, hữu lậu, vô minh lậu, đắc giải thoát trí, biết rằng: ‘sanh tử đã hết, phạm hạnh đã vững, điều cần làm đã làm xong, không còn tái sinh đời sau nữa.’ Cũng như trong nước trong, có gỗ, đá, cá, ba ba, các loại thủy tộc du hành đông tây, người có mắt sáng thấy rõ hết: đây là gỗ, đá; đây là cá, ba ba. Ma-nạp, Tỳ-kheo như vậy, với tâm định tĩnh, an trú bất động địa, đắc vô lậu trí chứng, cho đến, không còn tái sanh. Đó là Tỳ-kheo đắc minh thứ ba. Đoạn trừ vô minh, phát sanh tuệ minh, xả bỏ tối tăm, phát ra ánh sáng đại trí. Đó là lậu tận trí minh. Vì sao? Ấy do tinh cần, niệm không tán loạn, ưa một mình nơi thanh vắng vậy.

“Ma-nạp, đó là Minh và Hành vô thượng được đầy đủ. Ý ngươi nghĩ sao, minh và hạnh như vậy là đúng, hay sai?”

Phật bảo Ma-nạp:

“Có người không thể chứng đắc đầy đủ minh hạnh vô thượng, do bởi thực hành bốn phương tiện. Những gì là bốn? Ma-nạp, hoặc có người không thể đạt được đầy đủ minh hạnh vô thượng, nhưng vác rựa, ôm lồng, đi vào rừng tỳm thuốc, ăn rễ cây. Đó là không thể đạt được minh hạnh vô thượng mà hành phương tiện thứ nhất. Thế nào, Ma-nạp, phương tiện thứ nhất này, ngươi và thầy các ngươi có làm không?”

Đáp: “Không”.

Phật bảo Ma-nạp:

“Ngươi tự mình thấp kém, không hay biết chơn ngụy, lại cứ phỉ báng, khinh mạn Thích tử, tự gieo mầm tội lỗi, nuôi lớn gốc rễ địa ngục.

“Lại nữa, Ma-nạp, không thể đạt được thành tựu minh hạnh vô thượng, mà tay cầm bình nước rửa, vác gậy toán thuật, vào núi rừng, ăn trái cây tự rụng. Ma-nạp, đó là không được thành tựu minh hạnh vô thượng mà hành phương tiện thứ hai. Thế nào, Ma-nạp, ngươi và thầy ngươi có hành pháp này chăng?”

Đáp: “Không”.

Phật bảo Ma-nạp:

“Ngươi tự mình thấp kém, không rõ chân ngụy, bèn phỉ báng, khinh mạn Thích tử, tự gieo mầm ác, nuôi lớn gốc địa ngục lâu dài.

“Lại nữa, Ma-nạp, không thể thành tựu minh hạnh vô thượng, mà bỏ lối hái thuốc và lượm trái cây rụng trên đây, trở về thôn xóm, sống nương người đời, cất am tranh, ăn lá cây, lá cỏ. Ma-nạp, đó là không được thành tựu minh hạnh vô thượng mà thực hành phương tiện thứ ba. Thế nào, Ma-nạp, ngươi và thầy ngươi có hành pháp này chăng?”

Đáp: “Không”.

Phật bảo Ma-nạp:

“Ngươi tự mình thấp kém, không rõ chân ngụy, bèn phỉ báng, khinh mạn Thích tử, tự gieo mầm ác, nuôi lớn gốc địa ngục lâu dài.

“Lại nữa, Ma-nạp, không được thành tựu minh hạnh vô thượng, nhưng không ăn cỏ thuốc, không ăn trái cây rụng, không ăn lá cỏ, mà dựng nhà gác to lớn nơi thôn xóm thành ấp. Những người đi đường từ Đông sang Tây ngang qua đó đều được cấp dưỡng tùy khả năng. Đó là không được vô thượng mà thực hành phương tiện thứ tư. Thế nào, Ma-nạp, ngươi và thầy ngươi cóù hành pháp ấy không?”

Đáp: “Không”.

Phật bảo Ma-nạp:

“Ngươi tự mình thấp kém, không rõ chơn ngụy, bèn phỉ báng, khinh mạn Thích tử, tự gieo mầm tội, nuôi lớn gốc địa ngục.

“Thế nào, Ma-nạp, các Bà-la-môn kỳ cựu, và các tiên nhơn, với nhiều kỷ thuật, tán thán, xưng tụng những điều mình học tụng, như nay những điều được các người Bà-la-môn, tán thán, ca ngợi. Đó là: 1. A-tra-ma, 2. Bà-ma, 3. Bà-ma-đề-bà, 4. Tỷ-ba-mật-đa, 5. Y-đâu-lâu-tất, 6. Da-bà-đề-già, 7. Bà-bà-bà-tất-tra, 8. Ca-diệp, 9. A-lâu-na, 10. Cù-đàm, 11. Thủ-di-bà, 12. Tổn-đà-la. Các đại tiên, Bà-la-môn này, có đào hào, xây dựng nhà gác, như chỗ mà thầy trò ngươi đang ở không?”

Đáp: “Không”.

“Các Đại Tiên ấy có dựng thành quách vây quanh nhà cửa, rồi ở trong đó, như chỗ ở của thầy trò ngươi hiện nay không?

Đ áp: “Không”.

“Các Đại Tiên ấy có nằm trên giường cao, chăn đệm dày, mềm mại, như thầy trò ngươi nay không?”

Đáp: “Không”.

“Các Đại Tiên kia có tự mình vui thú với vàng, bạc, chuỗi anh lạc, tràng hoa nhiều màu, và mỹ nữ, như thầy trò ngươi hiện nay không? Các Đại Tiên kia có đi xe báu, cầm gậy sắt dẫn đường, che đầu bằng lọng trắng, tay cầm phất báu, mang guốc báu nhiều màu, lại bận toàn lụa trắng, như thầy trò ngươi hiện nay đang mặc không?”

Đáp: “Không”.

“Ma-nạp, ngươi tự mình thấp hèn, không rõ chơn ngụy, mà lại phỉ báng, khinh mạn Thích tử, tự gieo mầm tội, nuôi lớn gốc địa ngục.

“Thế nào, Ma-nạp, như các Đại Tiên, các Bà-la-môn kỳ cựu kia, như A-tra-ma, tán thán, đề cao những gì mà họ vốn đọc tụng, nay những điều được các Bà-la-môn tán thán, đề cao cũng giống như vậy. Nếu truyền những điều ấy, để dạy vẽ người khác, mà muốn sanh lên Phạm thiên, không có trường hợp đó. Cũng như, này Ma-nạp, vua Ba-tư-nặc cùng nói chuyện với người khác, hoặc cùng bàn luận với các vua, hoặc với Đại thần, Bà-la-môn, Cư sĩ, mà những người nhỏ mọn khác nghe được, bèn vào thành Xá-vệ, gặp người, liền thuật chuyện vua Ba-tư-nặc có nói như vậy. Thế nào, Ma-nạp, vua có cùng bàn luận với người ấy không?”

Đáp: “Không”.

“Ma-nạp, người đọc thuộc lời vua cho những người khác nghe, há có thể làm Đại thần cho vua được chăng?”

Đáp: “Không có chuyện ấy”.

“Ma-nạp, ngươi ngày nay truyền lời của Đại Tiên đời trước, Bà-la-môn kỳ cựu, đọc tụng, dạy cho người, mà muốn sanh Phạm thiên, không có chuyện ấy.

“Thế nào, Ma-nạp, các ngươi tiếp nhận sự cúng dường của người có thể tùy pháp mà thực hành được chăng?”

Đáp: “Đúng như vậy, Cù-đàm, nhận cúng dường của người khác thì phải như pháp mà hành”.

“Ma-nạp, thầy ngươi Phất-già-la-sa-la nhận phong ấp của vua, nhưng khi cùng nghị luận với vua Ba-tư-nặc, lại nói những lời vô ích mà vua không nên bàn đến, không đem sự việc chân chánh mà cùng bàn luận, cùng khuyên nhủ. Ngươi nay tự mình xem xét lỗi lầm của thầy ngươi và của chính ngươi; nhưng hãy gác qua chuyện ấy, mà nên tỳm hiểu nguyên nhân ngươi đến đây.”

Ma-nạp liền ngước mắt lên nhìn thân của Như Lai, tỳm các tướng tốt. Thấy đủ các tướng khác, duy chỉ hai tướng không thấy, trong lòng hoài nghi. Bấy giờ, Thế Tôn thầm nghĩ: “Nay Ma-nạp này không thấy hai tướng nên sanh nghi ngờ như thế”. Ngài bèn cho ra tướng lưỡi rộng dài, liếm đến tai, phủ kín mặt. Lúc ấy, Ma-nạp còn nghi ngờ một tướng nữa. Thế Tôn lại nghĩ: “Nay Ma-nạp này vẫn còn nghi ngờ một tướng nữa”. Ngài bèn dùng thần lực khiến cho duy chỉ Ma-nạp thấy được tướng mã âm tàng. Ma-nạp thấy đủ các tướng rồi, không còn hồ nghi gì nơi Như Lai nữa, bèn rời chỗ ngồi đứng dậy, vòng quanh Phật rồi đi.

Khi ấy, Bà-la-môn Phất-già-la đứng ngoài cửa, từ xa trông thấy đệ tử đang đi đến, bèn đón lại, hỏi rằng:

“Ngươi xem Cù-đàm có thật đủ các tướng không? Công đức thần thông có thật như lời đồn không?”

Ma-nạp tức thì bạch thầy rằng:

“Sa-môn Cù-đàm đầy đủ cả ba mươi hai tướng. Công đức thần lực đều như tiếng đồn.”

Thầy lại hỏi:

“Ngươi có bàn luận ý nghĩa gì với Cù-đàm không?”

Đáp: “Thật con có trao đổi qua lại với Cù-đàm”.

Thầy lại hỏi:

“Ngươi với Cù-đàm thảo luận chuyện gì?”

Bấy giờ Ma-nạp kể hết câu chuyện cùng Phật luận bàn. Vị thầy bèn nói:

“Ta có người đệ tử thông minh như vậy, lại khiến xảy ra như vậy! Chúng ta chẳng bao lâu sẽ đọa địa ngục! Vì sao? Lời nói của ngươi, vì muốn hơn mà kích bác Cù-đàm, khiến cho ông ấy không vui lòng, đối với ta lại càng thêm sơ. Ngươi được coi là đệ tử thông minh mà khiến đến mức ấy, thì khiến ta vào địa ngục sớm.”

Thế rồi người thầy ấy lòng rất tức giận, bèn đạp Ma-nạp té xuống đất, và ông tự mình đánh xe lấy. Ma-nạp kia khi vừa té xuống đất thì toàn thân nổi vảy trắng.

Khi ấy Bà-la-môn Phất-già-la-sa-la ngước nhìn mặt trời, nghĩ thầm rằng: “Nay chưa phải là lúc thăm viếng Sa-môn Cù-đàm. Ta hãy chờ sáng mai rồi đi thăm hỏi”.

Sáng hôm sau, ông thắng cỗ xe báu, cùng với năm trăm đệ tư tuỳ tùng, đi đến rừng Y-xa; đến nơi, xuống xe, đi bộ đến chỗ Thế Tôn, chào hỏi xong, ngồi xuống một bên. Ông ngước nhìn thân Như Lai, đầy đủ các tướng, duy thiếu hai tướng. Bà-la-môn do đó có ý nghi ngờ về hai tướng. Phật biết ý nghĩ của ông, bèn làm lộ tướng lưỡi rộng dài, liếm đến tai và phủ kín mặt. Bà-la-môn lại còn nghi ngờ một tướng nữa. Phật biết ý nghĩ của ông, bèn dùng thần lực, khiến cho thấy tướng mã âm tàng. Bà-la-môn khi thấy đủ ba mươi hai tướng của Như Lai, trong lòng khai ngộ, không còn hồ nghi, liền bạch với Phật rằng:

“Nếu khi đi giữa đường mà gặp Phật, tôi dừng xe một lát, mong Ngài biết cho là tôi đã kính lễ Thế Tôn. Vì sao? Tôi nhận được phong cho thôn này. Nếu tôi xuống xe, sẽ mất thôn ấy, và tiếng xấu đồn khắp.”

Ông lại bạch Phật:

“Nếu tôi xuống xe, cởi kiếm, lui tàn lọng, và dẹp bỏ giải phướn, bình nước rửa và giày dép, nên biết ấy là tôi đã lễ kính Như Lai. Vì sao? Tôi nhận được phong cho thôn này. Nếu tôi xuống xe, sẽ mất thôn ấy, và tiếng xấu đồn khắp.”

Lại bạch Phật:

“Nếu ở giữa đám đông, thấy Phật mà tôi đứng dậy, hoặc trật áo bày vai phải, tự xưng tên họ, nên biết, ấy là tôi đã lễ kính Như Lai. Vì sao? Tôi nhận được phong cho thôn này. Nếu tôi xuống xe, sẽ mất thôn ấy, và tiếng xấu đồn khắp.”

Lại bạch Phật:

“Tôi quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng. Xin nhận tôi làm ưu-bà-tắc trong Chánh pháp. Từ nay về sau, tôi không giết, không trộm, không tà dâm, không dối, không uống rượu. Cúi mong Thế Tôn cùng các Đại chúng nhận lời mời của tôi.”

Đức Thế Tôn im lặng nhận lời.

Bà-la-môn thấy Phật im lặng, biết Ngài đã hứa khả, bèn rời chỗ ngồi đứng dậy, bất giác lễ Phật, nhiễu quanh ba vòng rồi đi. Về nhà, ông sửa soạn thức ăn. Sau khi bày biện mâm cỗ xong, ông quay trở lại thưa: “Đã đến giờ”.

Bấy giờ, Thế Tôn khoác y ôm bát cùng với đại chúng một ngàn hai trăm năm mươi người đi đến nhà ông ấy, rồi ngồi lên chỗ soạn sẵn.

Lúc ấy, Bà-la-môn tự tay chăm chước thức ăn, cúng Phật và Tăng các thứ ngon ngọt. Ăn xong, dẹp cất bát, dùng nước rửa xong, Bà-la-môn tay phải nắm cánh tay đệ tử là A-ma-trú đến trước Thế Tôn bạch rằng:

“Cúi mong Thế Tôn nghe lời hối lỗi của nó.”

Nói như vậy ba lần, rồi lại bạch Phật:

“Cũng như voi, ngựa đã được huấn luyện khéo; người này cũng vậy, tuy có sơ suất, cúi mong Ngài nhận lời hối lỗi.”

Phật bảo Bà-la-môn:

“Cầu cho ngươi thọ mạng dài lâu, đời này an ổn. Mong cho chứng vảy trắng của đệ tử ngươi được trừ.”

Phật nói vừa xong, người đệ tử kia liền khỏi chứng vảy trắng.

Rồi thì, Bà-la-môn lấy một cái giường nhỏ để trước Thế Tôn. Thế Tôn bèn nói pháp cho Bà-la-môn, khai thị, giáo huấn, khiến cho được ích lợi, hoan hỷ. Ngài giảng về thí, giới, sanh thiên, dục là ô uế, là hưu lậu, là tai hoạn, xuất yếu là trên hết, diễn bày thanh tịnh. Khi Thế Tôn biết tâm người Bà-la-môn đã nhu nhuyến, thanh tịnh, không cáu bẩn, có thể nhận lãnh đạo giáo; như thường pháp của chư Phật, Ngài nói Khổ Thánh đế, Khổ tập Thánh đế, Khổ diệt Thánh đế, Khổ xuất yếu Thánh đế. Bà-la-môn lúc ấy ngay trên chỗ ngồi mà xa lìa trần cấu, được pháp nhãn tịnh, cũng như tấm lụa trắng tinh dễõ nhuộm màu, Bà-la-môn Phất-già-la-sa-la cũng vậy, thấy pháp, đắc pháp, quyết định đạo quả, không còn tin ở đạo khác, được vô sở úy, tức thì bạch Phật rằng:

“Con nay ba lần xin quy y Phật, Pháp và Tỳ-kheo Tăng. Xin nhận con làm ưu-bà-tắc trong Chánh pháp. Suốt đời không giết, không trộm, không tà dâm, không dối, không uống rượu. Cúi mong Thế Tôn cùng Đại chúng thương tưởng con, nhận lời mời bảy ngày.”

Thế Tôn im lặng nhận lời. Bà-la-môn tức thì trong bảy ngày cúng dường Phật và Đại chúng đủ các thứ. Bấy giờ, qua bảy ngày, Thế Tôn lại du hành nhân gian.

Phật đi chưa bao lâu, Phất-già-la-sa-la ngộ bịnh, mạng chung. Các Tỳ-kheo nghe Bà-la-môn này sau khi cúng dường Phật trong bảy ngày, sau đó mạng chung, bèn tự nghĩ thầm: Người này mạng chung, sanh vào cõi nào? Rồi chúng Tỳ-kheo đi đến chỗ Phật, lễ Phật xong, ngồi sang bên, bạch Phật rằng:

“Bà-la-môn sau khi cúng dường Phật suốt bảy ngày thì thân hoại mạng chung. Người ấy sanh vào chỗ nào?”

Phật nói với các Tỳ-kheo:

“Tộc tánh tử ấy đã tập hợp rộng rãi các điều thiện, đầy đủ pháp và tùy pháp, không trái pháp hành, đoạn trừ năm hạ phần kết, Niết-bàn ở nơi kia, không trở lại đời này nữa.”

Bấy giờ, các Tỳ-kheo sau khi nghe những điều Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.

SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha traveled to Kośala accompanied by a large assembly of 1,250 monks. They went to the Kośala priest village of Icchānaṅgala and stopped to rest in a citron grove.

Puṣkarasārin Sends Ambāṣṭha to Meet the Buddha

SC 2The priest Puṣkarasārin had stopped in the village of Utkaṭa, which was bountiful and thriving. King Prasenajit had bestowed this village to Puṣkarasārin as the priest’s due. This priest was descended from seven generations of fathers and mothers who were genuine [priests], so he wasn’t slighted by others. He had mastered the three Vedas and could discern all the various kinds of scriptures. He was also skilled in the techniques of [recognizing] the great man’s signs and [performing] sacrifices and rituals. He had 500 disciples whom he taught without exception.

SC 3His best student disciple, named Ambāṣṭha, was descended from seven generations of fathers and mothers who were genuine [priests], so he wasn’t slighted by others. He had mastered the three Vedas and could discern all the various kinds of scriptures. He was also skilled in the techniques of [recognizing] the great man’s signs and [performing] sacrifices and rituals. He had 500 student disciples as well whom he taught without exception, the same as his teacher.

SC 4The priest Puṣkarasārin heard: “The ascetic Gautama of the Śākya clan, who had left home and achieved awakening, has arrived at the Kośala priest village of Icchānaṅgala and stopped to rest in a citron grove. He’s accompanied by a large assembly of 1,250 monks and possesses a great reputation that’s heard throughout the world: ‘He’s a Tathāgata, an Arhat, and a Completely Awakened One who has perfected the ten epithets. Among gods, worldly men, and demons, whether they’re Māra and the gods or ascetics and priests, he’s self-realized and teaches the Dharma for others. It’s good in the beginning, middle, and end, complete in content and expression, and purifies the religious life.’”

SC 5[Puṣkarasārin said:] “Since he’s a realized person, I should go and meet him! Now, I’d like to examine that ascetic Gautama to be certain he has the 32 signs. His name is heard everywhere, but is what they say about him true? Is there some way I could see the Buddha’s signs?’

SC 6Again, he thought, “Now, my disciple Ambāṣṭha is descended from seven generations of fathers and mothers who were genuine [priests], so he’s not slighted by others. He has mastered the three Vedas and can discern all the various kinds of scriptures. He’s also skilled in the techniques of [recognizing] the great man’s signs and [performing] sacrifices and rituals. I can just send this man to examine the Buddha; he’ll recognize if he possesses the signs or not.”

SC 7The priest then summoned Ambāṣṭha and told him, “Go examine that ascetic Gautama and determine if he has the 32 signs or if he is a fake.”

SC 8Ambāṣṭha then asked his teacher, “How will I examine Gautama’s signs and know if he is a fake?”

SC 9His teacher replied, “Now, I’ll tell you: If he has perfected the 32 signs of a great man, he’s certain to arrive at [one of] two places, without a doubt.

SC 10“If he stays at home, he’ll become a wheel-turning noble king, a king who rules over the world’s four quarters, educating the people and managing the affairs of state with the Dharma. He’ll be endowed with seven treasures: 1. The golden wheel treasure, 2. the white elephant treasure, 3. the blue horse treasure, 4. the magic jewel treasure, 5. the beautiful woman treasure, 6. the householder treasure, and 7. the general treasure. That king will have a thousand sons who are courageous and knowledgeable. He’ll defeat his enemies without the use of military weapons. He’ll make the world peaceful, and the people won’t have anything to fear.

SC 11“If he’s unhappy with the world and leaves home to pursue the path, then he’ll become a Tathāgata, Arhat, and Completely Awakened One who perfects the ten epithets. This is how you’ll know if Gautama is fake or genuine.”

Ambāṣṭha Behaves Badly

SC 12After he accepted his teacher’s instruction, Ambāṣṭha prepared horses and a treasure chariot. At daybreak, he led his five hundred student disciples to the citron grove. Arriving there, he dismounted his chariot and proceeded on foot to the Bhagavān. He stood when the Bhagavān sat and sat when the Bhagavān stood while they were discussing a topic.

SC 13The Buddha asked the student, “Have you talked with elder, senior, and great priests like this in the past?”

The student asked the Buddha, “Why do you ask that?”

SC 14The Buddha told the student, “When I’m sitting, you stand, and you sit when I’m standing while we have this discussion. Is this the way you and your teacher discuss a teaching?”

The student said to the Buddha, “We priests discuss a teaching while both are sitting, both are standing, or both are laying down. Now, ascetics are disfigured and single. They’re despicable, inferior, and practice a dark teaching. I don’t ever sit or get up when I’m discussing something with such people.”

SC 15The Bhagavān then said to him, “You, student, aren’t disciplined yet.”

When the student heard the Bhagavān call him “you” but before he heard “aren’t disciplined yet,” he became angry and disparaged the Buddha: “These Śākyans are so envious, evil, and lacking in courtesy!”

SC 16The Buddha asked the student, “What did the Śākyans do to you?”

The student said, “There was a time once when my teacher was in Kapilavastu of the Śākyas for some minor reason. There was a group of Śākyans who had gathered in a meeting hall for some minor reason, too. When they saw us coming from a distance, they slighted and teased us. They didn’t follow the rules of courtesy nor treat each other with respect.”

SC 17The Buddha told the student, “When they return to their own country, the Śākyans amuse themselves as they want like birds flying to their tree nests, coming and going freely. Śākyans amuse themselves freely in their own country in the same way.”

SC 18The student said to the Buddha, “There are four castes in the world: The warriors, the priests, the householders, and the workers. The other three castes always honor, respect, and support the priests. The customs of the Śākyans should be the same. Those Śākyans are low class, despicable, and inferior people, yet they disrespected us priests.”

Ambāṣṭha Is Brought to Heel

SC 19The Bhagavān then silently thought to himself, “This youth has repeatedly spoken insultingly and [acted like someone of] low class. Perhaps I’ll tell him about his history to discipline him.” The Buddha asked the student, “What is your clan?”

The student replied, “My clan is Svararāja.”

SC 20The Buddha told the student, “That clan of yours is from the servant class of the Śākyas.”

His 500 student disciples raised an uproar, saying to the Buddha, “Don’t say such things as ‘This student is from the servant class of the Śākyas’! Why is that? This great student is a legitimate son of his clan. He’s handsome looking, eloquent, accommodating, and broadly learned. It’s enough to converse with Gautama.”

SC 21The Buddha then told the 500 students, “If your teacher is not entirely as you say, I’ll set aside your teacher and discuss the matter with you. If your teacher is superior in the ways you say, then you ought to be quiet, and I’ll discuss it with your teacher.”

The 500 students said to the Buddha, “We’ll be quiet and listen to you discuss it with our teacher.” The 500 students all fell silent.

SC 22The Bhagavān then told Ambāṣṭha, “Going back to a time in the distant past, there was a king named Ikṣvāku. This king had four sons. One was named Ulkāmukha, the second was named Hastikaśīrṣa, the third was name Karakaṇḍa, and the fourth was named Opura.

SC 23“The king’s four sons were young and committed offenses. The king banished them from the country, and they went south of the Himalaya Mountains to live in a teak tree grove. The mothers and family members of those four sons missed them, so they held a meeting and went to King Ikṣvāku. They said, ‘Great king, you should know that we’ve been separated from your four sons for a long time. We would like to go see them.’

“The king replied, ‘If you want to go, do as you like.’

SC 24“After the mothers and their relatives heard the king’s instruction, they went to the teak tree grove south of the Himalaya Mountains where the four sons lived. Then the mothers said [to each other], ‘I’ll give my daughter to your son, and you give your daughter to my son. Match them up to be married as husband and wife. They’ll have handsome-looking sons.’

SC 25“King Ikṣvāku then heard that the mothers of his four sons had given their daughters to be their wives, and they had given birth to handsome sons. The king was delighted and exclaimed, ‘They are true Śākyans! True Śākyan boys!’ They were able to stand and survived on their own, so they were called Śākya as a result.

SC 26“King Ikṣvāku was the first of the Śākya lineage. The king had a servant named Diśa who was good-looking. She had a relationship with a priest and became pregnant as a result. She gave birth to a boy who fell to the ground able to speak. He would look for his parents and say, ‘You must bathe me! Remove this filth! I’ll love you when I’m older!’ Because he could speak, her first-born son was called Svararāja.

SC 27“Just as present-day people are frightened when a first-born son can speak and call him ‘Terrible,’ he was likewise. Being born able to speak, they called him Svararāja. From that time to today, his priest clan’s name has been Svararāja.”

SC 28The Buddha asked the student: “Haven’t you heard this history of your clan before when you visited senior, elder, and great priests?”

SC 29The student remained silent and didn’t reply. The Buddha asked him again, but he still didn’t reply. The Buddha asked him a third time, and then said to the student: “I’ve asked you a question three times. You ought to answer promptly, for when someone doesn’t answer me, their head is smashed into seven pieces by the guhyaka warriors who are standing at my side armed with metal hammers.”

SC 30The guhyaka warriors armed with metal hammers hovered in the air over the student’s head. If he didn’t answer the question right then, their iron hammers would’ve come down and smashed the student’s head. The Buddha told the student, “Look for yourself.”

SC 31The student looked, and he saw the guhyaka warriors hovering in the air with their metal hammers. When he saw that, he was frightened, and his hair stood on end. He got up and moved closer to the Bhagavān, hoping the Bhagavān would protect him. He said, “Ask me again, Bhagavān. I will answer you now.”

SC 32The Buddha then asked the student: “Haven’t you heard this history of your clan before when you visited senior, elder, and great priests?”

The student answered, “I believe that what I’ve heard before really did happen.”

SC 33His five hundred student disciples raised their voices, saying to each other, “This Ambāṣṭha really is descended from a Śākyan servant family!” “The ascetic Gautama speaks the truth!” “We’ve been acting badly, feeling so proud!”

SC 34The Bhagavān then thought, “These five hundred students will surely be arrogant after this and call him a servant. Now, I’ll do something to dismiss that servant reputation.” He then told the five hundred students, “You students, take care not to call him someone descended from a servant family. Why is that? He was once a priest who was a great and powerful sage. He attacked King Ikṣvāku to get his daughter, and the king gave her to him out of fear.” The Buddha dismissed that slave reputation with these words.

The Superiority of the Warrior Caste

SC 35The Bhagavān then told Ambāṣṭha, “How is it, student? Suppose a warrior woman is descended from seven generations of fathers and mothers who were genuine [warriors], and she isn’t slighted by other people. If she’s married to a priest and bears him a son who’s handsome, would that son enter the warrior caste, be given a seat and water, and recite the warrior’s law?”

He replied, “He wouldn’t.”

SC 36“Would he get his father’s property and business?”

“He wouldn’t.”

SC 37“Would he inherit his father’s office?”

“He wouldn’t.”

SC 38“How is it, student? Suppose a priest woman is descended from seven generations of fathers and mothers who were genuine [priests], and she isn’t slighted by other people. She’s married to a warrior and bears him a son who’s handsome. When he enters that priest’s community, would he be given a seat and be offered water when he rises?”

He replied, “He would.”

SC 39“Would he get to recite the priest’s law, get his father’s property, or inherit his father’s office?”

“He would.”

SC 40“How is it, student? If a priest rejects the priesthood and joins the warrior caste, would he be given a seat, be offered water when rising, and recite the warrior’s law?”

He replied, “He wouldn’t.”

SC 41“Would he get his father’s property or inherit his father’s office?”

He replied, “He wouldn’t.”

SC 42“If a warrior rejects the warriors and joins the priests, would he be given a seat, be offered water when rising, and recite the priest’s law? … Would he get his father’s property or inherit his father’s office?”

He replied, “He would.”

SC 43“Therefore, student, the warrior woman is the best of women, and the warrior man is the best of men. It’s not the priests.

SC 44“The god Brahmā himself spoke this verse:

‘Those born among warriors are best,
Whose families and clans are genuine.
Accomplished in insight and conduct,
They are supreme among gods and people.’”

SC 45The Buddha told the student, “Brahmā spoke this verse, and it truly is well spoken and not unskillful. I agree with it. Why is that? Now, I am a Tathāgata, an Arhat, and a Completely Awakened One. I also spoke this meaning:

“‘Those born among warriors are best,
Whose families and clans are genuine.
Accomplished in insight and conduct,
They are supreme among gods and people.’”

Leaving Home and Perfecting Precepts

SC 46The student said to the Buddha, “Gautama, what is this unsurpassed man like, who is accomplished in insight and conduct?”

The Buddha told the student, “Listen closely, listen closely! Consider it well. I’ll explain this for you.”

He replied, “Very well. I’d be glad to hear it.”

SC 47The Buddha told the student, “If the Tathāgata arises in the world who is an Arhat, Completely Awakened One, Accomplished in Insight and Conduct, Well Gone, Understander of the World, Unsurpassed Man, Trainer of Men, Teacher to Gods and People, Buddha, and Bhagavān, he alone is awakened and self-realized among all the gods, and worldly people, whether ascetics and priests, or the gods, Māra, and King Brahmā. He explains the teaching for people that’s good in the beginning, good in the middle, and good in the end. It’s content and expression are complete and reveal the pure practice.

SC 48“Suppose a householder, a householder’s son, or someone from the other castes hears the right teaching, and they believe it. With that belief, they think, ‘Now, I live at home bound to my wife and children. I’m not able to purely cultivate the religious life. I would rather shave my hair, put on the three Dharma robes, and leave home to cultivate the path.’ At some other time, they renounce home and property, abandon their friends and family, shave their hair, put on the three Dharma robes, and leave home to cultivate the path. They live with renunciants who equally abandon ornaments, and their practice of precepts is complete.

SC 49“They don’t harm sentient beings. They renounce weapons, are conscientious and modest, and have kind thoughts for all beings. This is not killing.

SC 50“They abandon thoughts of stealing. They don’t take what’s not given, their minds are pure, and they don’t think about personal profit. This is not stealing.

SC 51“They abandon sexual desire. They purely cultivate the religious life, are careful and energetic, aren’t defiled by desire, and live purely. This is not engaging in sex.

SC 52“They abandon false speech, are sincere and not deceptive, and don’t fool other people. This is not speaking falsely.

SC 53“They abandon duplicity. What they hear said here they don’t convey to others there. What they hear said there they don’t convey to others here. They skillfully bring together those who are alienated, and they work for mutual friendship and respect. All their speech is harmonious and aware of the occasion. This is not being duplicitous.

SC 54“They abandon harsh speech, which is words that are crude or fierce, that delight in troubling other people, and that cause the bonds of resentment to arise. They abandon such words. Their words are gentle and don’t cause harm. They’re beneficial to many people. The community has respect and affection for them, gladly listening to their words. This is not speaking harshly.

SC 55They abandon frivolous speech. Their words are aware of the occasion, sincere, and accord with the teaching. They settle disputes according to the discipline. When there’s reason to speak, their speech doesn’t miss the point. This is abandoning frivolous speech.

SC 56“They abandon drinking alcohol, part with carelessness, and aren’t attached to fragrances, flowers, and jewelry. They don’t watch or listen to songs and dances. They don’t sit on high seats, eat at the wrong time, or accept and use gold, silver, or the seven treasures. They don’t marry wives or concubines and don’t take care of servants, workers, elephants, horses, carts, cattle, chickens, dogs, pigs, sheep, farmland, or pleasure parks. Nor do they fool other people with fraudulent weights and measures and then carry away the profit in their hands. They don’t put others in debt to trap them. This is not being fraudulent.

SC 57“They abandon such evils, ceasing disputes and unskillful affairs. When they conduct themselves, they’re aware of the time and don’t act at the wrong time. They eat the amount of food their stomach holds and don’t accumulate anything more than what they need. Their robes are sufficient for their bodies. Their Dharma clothes and bowl are their constant companions like a flying bird’s wings. A monk has nothing more in the same way.

Criticisms of Other Ascetics and Priests

SC 58“Student, take the example of other ascetics and priests who accept the faithful gifts of others and then seek what another has saved. They are never satisfied with their robes and meals. No one who enters my teaching does such things.

SC 59“Student, take the example of other ascetics and priests who eat another’s faithful alms and pursue their own occupation. They plant trees that are refuges for demons and spirits. No one who enters my teaching does such things.

SC 60“Student, take the example of other ascetics and priests who eat another’s faithful alms and still pursue ways of seeking benefits like high and large beds [made of] elephant ivory and various treasures, various embroideries, carpets, blankets, and cushions. No one who enters my teaching does such things.

SC 61“Student, take the example of other ascetics and priests who accept another’s faithful gifts and still pursue ways of adorning themselves. They rub their bodies with ghee and oil, wash with fragrant water, smear themselves with fragrant powder, and comb their hair with fragrant oil. They wear beautiful flower garlands, color their eyes dark blue, put makeup on their faces, and attach rings and thread to themselves. They look at themselves with mirrors, wear leather shoes of various colors, and wear pure white over their clothes. They keep weapons, followers, valuable parasols, valuable fans, and decorated, valuable chariots. No one who enters my teaching does such things.

SC 62“Student, take the example of other ascetics and priests who eat another’s faithful alms and focus on entertaining themselves by playing games like chess on boards with eight squares, ten squares, a hundred squares … [a thousand] squares. They have fun in various ways. No one who enters my teaching does such things.

SC 63“Student, take the example of other ascetics and priests who eat another’s faithful alms but only teach obstructions to the path. They discuss unbeneficial things such as kings, battles, events involving chariots and horses, friends, comrades, and officials. They ride horses and chariots here and there, walk in pleasure gardens, and have conversations while lying, rising, and walking about women, clothing, eating, and family matters. They also discuss the subject of diving in the ocean to hunt for treasures. No one who enters my teaching does such things.

SC 64“Student, take the example of other ascetics and priests who eat another’s faithful alms but only pursue countless ways of wrong livelihood. They flatter others with pretty expressions or appear to criticize them in order to pursue benefits. No one who enters my teaching does such things.

SC 65“Student, take the example of other ascetics and priests who eat another’s faithful alms but only debate with each other. They might visit parks or go to lakes and meeting halls and refute each other. They say, ‘I know the teachings and discipline; you know nothing.’ ‘I’ve arrived at the correct path; you are going down the wrong road.’ ‘You put what’s first last or put what’s last first.’ ‘I’m tolerant of you, but you don’t tolerate me.’ ‘The words that you say aren’t true or correct.’ ‘If you have any doubts, you should come and ask me, and I’ll answer it completely.’ No one who enters my teaching does such things.

SC 66“Student, take the example of other ascetics and priests who eat another’s faithful alms and still pursue their livelihoods on other ways. They serve as messengers for kings, royal officials, priests, or householders, traveling from here to there and there to here. They take messages from here and deliver them there and take messages from there and deliver them here. They might do this personally or instruct others to do it. No one who enters my teaching does such things.

SC 67“Student, take the example of other ascetics and priests who eat another’s faithful alms but only practice battle tactics and martial arts. They might practice wielding melee weapons or bow and arrow. They might fight animals like chickens, dogs, pigs, sheep, elephants, horses, cattle, and camels. They might fight with men and women and make many sounds with conchs, drums, while singing and dancing. They might climb poles, perform handstands, and practice various acrobatics. No one who enters my teaching does such things.

SC 68“Student, take the example of other ascetics and priests who eat another’s faithful alms and practice teachings that obstruct the path. They make their living with wrong livelihoods such as telling the signs of men and women’s good and bad fortune, their beauty and ugliness, or the signs of livestock. They do this seeking profit. No one who enters my teaching does such things.

SC 69“Student, take the example of other ascetics and priests who eat another’s faithful alms and practice teachings that obstruct the path. They make their living with wrong livelihoods. They summon demons and spirits or drive them away with various rites and prayers. In countless ways, they frighten and afflict people. They gather and scatter [people] and cause them pain and pleasure. They can also prevent miscarriages, produce clothing, and make people act like donkeys with spells, or make people blind, deaf, and dumb. They demonstrate these arts with their palms together raised to the sun and moon, and they practice asceticism in pursuit of profit. No one who enters my teaching does such things.

SC 70“Student, take the example of other ascetics and priests who eat another’s faithful alms and practice teachings that obstruct the path. They make their living with wrong livelihoods. They might perform spells for people [that cause] illness or chant spells for good and evil. They practice medicine with acupuncture, cauterization, and herbs and minerals to cure various ailments. No one who enters my teaching does such things.

SC 71“Student, take the example of other ascetics and priests who eat another’s faithful alms and practice teachings that obstruct the path. They make their living with wrong livelihoods. They might perform spells of water and fire, spells for demons, chant warrior spells, bird spells, and spells for limbs. They might perform spells or make charms for making households peaceful, or they might perform spells to understand [things] burnt by fire or chewed by mice. They might chant from books of discerning death and life, chant from books about dreams, tell fortunes using people’s hands and faces, chant from books of gods, or chant from language books. No one who enters my teaching does such things.

SC 72“Student, take the example of other ascetics and priests who eat another’s faithful alms and practice teachings that obstruct the path. They make their living with wrong livelihoods. They make predictions based on the heavens and seasons: ‘It will rain … it won’t rain … the harvest will be bountiful … the harvest will be poor … many people will fall ill … few will be ill … there’ll be terrible [events] … there’ll be peace.’ They might discuss earthquakes, comets, solar and lunar eclipses, and stellar occultations and non-occultations, saying: ‘This is a good omen; this is a bad omen.’ No one who enters my teaching does such things.

SC 73“Student, take the example of other ascetics and priests who eat another’s faithful alms and practice teachings that obstruct the path, making their living from wrong livelihoods. They might say, ‘This country will win; that country is not their equal … that country will win; this country is not their equal.’ They divine their fortune and misfortune and discuss the flourishing and demise [of different countries]. No one who enters my teaching does such things.

Noble Precepts and Faculties

SC 74“[Those who follow my teaching] only cultivate the noble precepts without the stain of mental attachments. They harbor inner joy and happiness. Even though their eyes see forms, they don’t grasp at their appearances. Their eyes aren’t seized by forms and tied to them. Their peacefulness is stable, they lack greediness, and they don’t have sadness and troubled feelings. Bad things don’t flow from them.

SC 75“They resolutely keep the various precepts and guard well their eye sense … ear … nose … tongue … body … and mind sense. They guide well their six contacts, guarding and disciplining themselves to become peaceful. They are like a team of four horses on level ground and well-driven by holding whip and reins. They don’t leave the road. A monk thus drives the horses of the six senses to become peaceful and not lose it.

SC 76“They possess such noble precepts and attain the noble’s eye sense. When eating, they stop once they’re satisfied, and they aren’t greedy for flavors. They eat food to support their body and make it free of pain and distress, not out of pride. They harmonize their body to cease old pains, ensure new pains don’t arise, have strength without issues, and make the body comfortable. It’s like someone applying a salve to a sore in order to be rid of it, not to decorate oneself out of pride.

SC 77“Student, a monk thus eats enough for his limbs and body and doesn’t harbor a lazy attitude. It’s like greasing a chariot to make it function well when carrying cargo wherever it needs to go. A monk is thus. He eats enough for his limbs and body because he’s going to walk on the road.

SC 78“Student, a monk thus accomplishes the noble precepts and attains noble faculties. When eating, they stop once they’re satisfied. In the early evening and late at night, they’re diligent and awake. During the daytime, they’re always mindful and unified in mind whether walking or sitting, and they rid themselves of the various hindrances. In the early evening, they’re always mindful and unified in mind whether walking or sitting, and they rid themselves of the various hindrances. When the middle of the night arrives, they lie down on their right side to sleep, remembering the time to wake up. Fixing their thoughts on the morning, their minds are undisturbed. When the last of the night arrives, they get up and contemplate. Whether walking or sitting, they are constantly mindful and unified in mind, ridding themselves of the various hindrances.

SC 79“A monk perfects such noble precepts and attains noble faculties. When eating, they stop once they’re satisfied. In the early evening and late at night, they’re diligent and awake. They’re always mindful, unified in mind, and undisturbed.

SC 80“How is a monk mindful and undisturbed? Such a monk observes his internal body as body with diligence and not negligence. Giving it attention and not losing it, he removes worldly greed and sadness. He observes external body as body … observes the internal and external body as body with diligence and not negligence. Giving it attention and not losing it, he removes worldly greed and sadness. He observes feelings, mind, and principles the same way. This is how a monk is mindful and undisturbed.

SC 81“How is he unified in mind? Suppose such a monk walks back and forth, looks right and left, turns, bends, and looks around. He holds his robe and bowl and takes the meal he receives. He urinates and defecates. He sleeps, wakes, sits, stands, speaks, and remains silent. He’s mindful and unified in mind at all times, and he doesn’t lose his composure. This is being unified in mind.

SC 82“It’s like someone walking with a large assembly. Whether they walk in front, in the middle, or in the back, they’re always at ease and without any anxiety. Student, when a monk thus walks back and forth … speaks, and remains silent, he’s always mindful and unified in mind without any sorrow or fear.

SC 83“A monk has such noble precepts and attains noble faculties. When eating, they stop when satisfied. In the early evening and late at night, they’re diligent and awake. [During the daytime,] they’re always mindful, unified in mind, and undisturbed. They happily reside in a quiet place, under a tree, or in a charnel ground. Whether they stay in a mountain cave, on open ground, or in a refuse heap, when it’s time to solicit alms, they wash their hands and feet and put their robe and bowl in a safe place when they return. They sit cross-legged with their body erect and correctly mindful. They then fix their attention to what’s in front of them.

SC 84“They remove stinginess and greed, and their thoughts aren’t accompanied by them. They cease anger. Not having resentments, their mind abides in purity and always feels compassion. They dispel sleepiness. Visualizing something bright, they remain mindful and undisturbed. They stop restlessness, and their thoughts aren’t accompanied by it. They stop doubtfulness. Freeing themselves from the net of doubts, their mind is focused solely on good qualities.

SC 85“It’s like slaves of a large household who are given the family’s name and peacefully set free. Escaping that menial labor, they feel joyous, and they aren’t sorrowful and fearful any longer.

SC 86“It’s also like someone who takes on debt to make his living and makes a large profit from it. He returns the original sum to its owner, and the remainder is enough for himself. He thinks to himself, ‘When I took this loan, I feared it wouldn’t go as I wanted. Now that I’ve made this profit, I returned the original sum to its owner, and the remainder is enough for myself. I’m so happy I won’t return to sorrow and fear.’

SC 87“It’s like someone who was ill for a long time and recovers from that illness. They digest what they eat and drink, and their complexion and strength is restored. They think, ‘I was ill before, but now I’ve recovered. I digest what I eat and drink, and my complexion and strength is restored. I’m so happy I won’t return to sorrow and fear.’

SC 88“It’s also like someone who’s been imprisoned for a long time, and they are safely released. They think to themselves, ‘I was taken and imprisoned before, but now I’ve been released! I’ll so happy I won’t return to sorrow and fear.’

SC 89“It’s also like someone who carries many treasures across a wasteland, and they safely make it across without encountering bandits. They think to themselves, ‘I’ve brought these treasures across that dangerous region. I’m so happy I won’t return to sorrow and fear.’ Their mind is peaceful and happy.

SC 90“Student, a monk who is covered by the five hindrances always feels sorrow and fear like a slave, a debtor, a person who’s ill for a long time, a prisoner, and a traveler crossing a great wasteland. Seeing that they aren’t free of them yet, their mind is obscured, covered in darkness, and their wisdom eye is dim.

Meditative Attainments

SC 91“They diligently detach themselves from desires and bad and unskillful things. Accompanied with perception and examination, their seclusion gives rise to joy and happiness, and they enter the first dhyāna. They soak themselves in joy and happiness so that it’s everywhere and overflowing. No part of them isn’t filled with it.

SC 92“It’s like someone skilled in filling bath containers with a variety of herbs. They soak it in water, and it becomes wet both inside and out. No part of it isn’t filled with water. A monk thus enters the first dhyāna. He’s thoroughly joyous and happy. No part of him isn’t filled with it.

SC 93“Thus, student, this is the start of the direct attainment of personal happiness. Why is that? These things come from diligence, mindfulness, and being undisturbed, which are gained from happily living in a quiet place.

SC 94“They then give rise to faith, focused attention, and unified mind by detaching from perception and examination. Without perception or examination, their samādhi gives rise to joy and happiness, and they enter the second dhyāna. They soak themselves in unified mind, joy, and happiness so that it’s everywhere and overflowing. No part of them isn’t filled with it.

SC 95“It’s like cool water that wells up from a spring on a mountain top. It doesn’t come from an outside source. Instead, clear water comes out of this pool, which returns, sinks, and becomes soaked. No part of it isn’t pervaded with the water. Student, a monk thus enters the second dhyāna, and samādhi gives rise to joy and happiness. No part of him isn’t filled with it. This is the second direct attainment of personal happiness.

SC 96“They detach from that joy and its abode. Being equanimous, mindful, and undisturbed, they personally experience the happiness that’s taught by noble people. Giving rise to equanimity, mindfulness, and happiness, they enter the third dhyāna. They aren’t joyous, but they’re soaked with happiness so that it’s everywhere and overflowing. No part of him isn’t filled with it.

SC 97“It’s like blue lotus, red lotus, white lily, and white lotus flowers. When they first emerge from the mud but haven’t emerged from the water yet, their roots, stems, branches, and leaves are soaked by the water. No part of them isn’t covered by it.

SC 98“Student, a monk thus enters the third dhyāna. Free of joy and abiding in happiness, they soak themselves with it. No part of them isn’t covered by it. This is the third direct attainment of personal happiness.

SC 99“They detach from joy and happiness, and their previous sorrow and delight cease. Without pain or pleasure, their equanimity and mindfulness are purified, and they enter the fourth dhyāna. In body and mind, their purity is full and overflowing. No part of them isn’t covered by it.

SC 100“It’s like when a person bathes and washes themselves. They then put on fresh, white cloth to cover their body and make themselves pure.

SC 101“Student, a monk thus enters the fourth dhyāna. His mental purity fills up his body. No part of him isn’t covered by it. Again, his mind has no increase or decrease when he enters the fourth dhyāna, and it’s motionless. He stands unmoved, without like or dislike.

SC 102“It’s like a secret room that’s plastered inside and out, and the door is tightly shut. There isn’t any wind or dust, so a lamp burning inside isn’t disturbed by anything. The flame of this lamp is peaceful and unmoving.

SC 103“Student, a monk thus enters the fourth dhyāna. Their mind has no increase or decrease, and it’s motionless. They stand unmoved, without like or dislike. This is the fourth direct attainment of personal happiness. Why is that? These things come from diligence, not being negligent, mindfulness, and being undisturbed, which are gained from happily living in a quiet place.

The Five Excellent Attainments

SC 104“They attain a concentrated mind that’s pure, undefiled, gentle, and disciplined. They stand unmoved, conjuring themselves or someone else in their mind with all its limbs and organs without flaw. They then contemplate this, ‘This body’s form made of the four elements has created that body. This body is one thing, and that body is another. The thought arose from this body to create that body with all its limbs and organs without flaw.’

SC 105“It’s like someone who draws a sword from its scabbard and thinks, ‘The scabbard is one thing, and the sword is another, but the sword came from the scabbard.’

SC 106“It’s also like someone who spins hemp [threads] to make rope and thinks, ‘The hemp is one thing, and the rope is another, but the rope came from the hemp.’

SC 107“It’s also like someone who takes a snake out of a basket and thinks, ‘The basket is one thing, and the snake is another, but the snake came from the basket.’

SC 108“It’s also like someone who takes a robe out of a hamper and thinks, ‘The hamper is one thing, and the robe is another, but the robe came from the hamper.’

SC 109“Student, a monk is likewise. This is the first excellent attainment. Why is that? These things come from diligence, mindfulness, and being undisturbed, which are gained from happily living in a quiet place.

SC 110“After their mind is concentrated, pure, undefiled, gentle, and disciplined, they stand unmoved. They create their own or someone else’s body that’s made of the four elements in their mind, which has all its limbs and organs [without flaw]. They then contemplate this: ‘This body is made of the four elements, and that body has come from conjuration. This body is one thing, and that body is another. That created body has this mind residing in this body as its supporting basis.’

SC 111“It’s like beryl or maṇi gems that are polished, very bright, pure, and undefiled. Whether they are blue, yellow, or red, someone with eyes holding them in their hand can see that when they’re threaded together the gems are one thing, and the thread is another. Still, the thread supports the gems and goes from gem to gem.

SC 112“Student, a monk contemplates mind as the supporting basis of this body. It goes to that created body in the same way. This is the monk’s second excellent attainment. Why is that? These things come from diligence, mindfulness, and being undisturbed, which are gained from happily living in a quiet place.

SC 113“With a concentrated mind, they’re pure, undefiled, gentle, and disciplined, and they stand unmoved. Unified in mind, they cultivate the realization of the knowledge of miraculous abilities. They’re can work various miracles. They miraculously make one body into countless bodies and combines countless bodies into one. They can travel by flying. Stone walls are no obstacle to them. They travel through the sky like a bird and walk on water like the earth. Their body smokes and blazes like a large bonfire. They touch the sun and moon with their hand and stand as high as the Brahma Heaven.

SC 114“They’re like a potter who’s good at mixing wet clay and shaping it into whatever useful container he wants. They’re also like a carpenter that’s good at handling wood, making whatever useful thing he wants from it. They’re also like an ivory worker who’s good at handling elephant tusks, or a goldsmith who’s good at refining pure gold. They make whatever useful things that they want.

SC 115“Student, this monk is like that. With a concentrated mind, they’re pure … and they stand unmoved … They perform whatever miracles they like … touch the sun and moon with their hand and stand as high as the Brahma Heaven. This is the monk’s third excellent attainment.

SC 116“With a concentrated mind, they’re pure, undefiled, gentle, and disciplined, and they stand unmoved. Unified in mind, they cultivate the realization of the knowledge of the heavenly ear. Their heavenly ear is purified, which goes beyond human ears. It hears two sounds: Heavenly sounds and human sounds.

SC 117“It’s like a city that has a great meeting hall, which is tall, wide, and spacious. A person in this hall who has a keen sense of hearing wouldn’t need to strain to hear a sound. He hears all sorts of things. This monk is like that. Because their mind is concentrated, they purify the heavenly ear and hear these two kinds of sounds. Student, this is the monk’s fourth excellent attainment.

SC 118“With a concentrated mind, they’re pure, undefiled, gentle, and disciplined, and they stand unmoved. Unified in mind, they cultivate the realization of the knowledge of other minds. They know that other people’s minds have desires or no desires, are defiled or undefiled, are deluded or not deluded, are open-minded or narrow-minded, are small-minded or broad-minded, concentrated or distracted, bound or liberated, superior or inferior, or have attained the unsurpassed mind. They fully know this.

SC 119“It’s like someone’s reflection in clear water. A person can surely observe that they are beautiful or ugly. This monk is like that. They can know other people’s minds because their mind is purified. Student, this is a monk’s fifth excellent attainment.

The Three Insights

SC 120“With a concentrated mind, they’re pure, undefiled, gentle, and disciplined, and they stand unmoved. Unified in mind, they cultivate the realization of the knowledge of past lives. They then can recollect countless, diverse events of their past lives. They can remember from one birth … countless births, or numerous eons of formation and destruction: ‘Dying here, I was born there with that name, surname, caste, and clan. The meals were delicious or disgusting. My life span was long or short, I experienced those pains or pleasures, and such was my form and appearance.’ They remember all of this.

SC 121“It’s like someone who goes from their own village or town to a city in another country. They live there walking, standing, speaking, or remaining silent, then they go from that country to another country. Thus, they travel in a circuit until they return to their native land, and they can entirely remember the countries they had traveled without any trouble: ‘From here, I went there. From there, I went here. I walked, stood, spoke, and remained silent.’ They remember all of this.

SC 122“Student, a monk is thus. With a concentrated mind that’s pure and undefiled, they stand unmoved and recollect the countless events of their past lives with the knowledge of past lives.

SC 123“This is the monk’s attainment of the first insight. Their ignorance is forever destroyed, and the state of great insight arises. The darkness is dispelled, and the state of illumination arises. This is the monk’s understanding of the knowledge of past lives. Why is that? These things come from diligence, mindfulness, and being undisturbed, which are gained from happily living in a quiet place.

SC 124“With a concentrated mind, they’re pure, undefiled, gentle, and disciplined, and they stand unmoved. Unified in mind, they cultivate the realization of the knowledge of seeing birth and death. Their heavenly eye is purified, and they see sentient beings dying here, being born there, and being born here from there. Their forms are beautiful or ugly, their fruits are good or evil, and they’re noble or mean according to the results of the actions they’ve performed. He knows all of this.

SC 125“‘This person’s physical conduct was bad, their verbal conduct was bad, and their mental conduct was bad. They slandered the noble ones and believed wrong views. When their body broke up and their life ended, they fell to the three bad destinies.’ ‘This person’s physical conduct was good, their verbal conduct was good, and their mental conduct was good. They didn’t slander the noble ones and believed correct views. When their body broke up and their life ended, they were born in heaven or among humans.’ With their purified heavenly eye, they see sentient beings leaving and arriving in the five destinies according to their actions.

SC 126“It’s like a high, broad, and level area inside a city. At the head of a four-way intersection, a large and tall tower in built there from which someone with clear vision can keep watch. They see people traveling east, west, south, and north as they go. They can see all of them.

SC 127“Student, a monk is thus. With a concentrated mind, they’re pure and stand unmoved. They can realize the knowledge of seeing birth and death. With their purified heavenly eye, they fully see sentient beings that are good and bad being born according to their actions, going and arriving in the five destinies. He sees all of them.

SC 128This is the monk’s attainment of the second insight. Eliminating their ignorance, wise insight arises. The darkness is dispelled, and the light of wisdom shines. This is the realization of the insight into seeing sentient beings being born and dying. Why is that? These things come from diligence, mindfulness, and being undisturbed, which are gained from happily living in a quiet place.

SC 129“With a concentrated mind, they’re pure, undefiled, gentle, and disciplined, and they stand unmoved. Unified in mind, they cultivate realization of the knowledge of having no contaminants. They truly know the noble truth of suffering … They truly know the contaminants, the formation of the contaminants, the ending of the contaminants, and the path that leads to the end of the contaminants. They thus know and see the contaminants of desire, existence, and ignorance. Their mind is freed, and their knowledge is freed: ‘My births and deaths have been ended, the religious life has been established, and the task has been accomplished. I won’t be subject to a later existence.’

SC 130“It’s like wood, stones, fish, turtles, and other water-born things in a clear stream flowing from east to west. A person with eyes clearly sees them: ‘That’s wood and stones … that’s fish and turtles.’

SC 131“Student, a monk is thus. With a concentrated mind, they’re pure and stand unmoved. They realize the knowledge of having no contaminants ... ‘I won’t be subject to a later existence.’

SC 132“This is the monk’s attainment of the third insight. Eliminating their ignorance, wise insight arises. The darkness is dispelled, and the light of wisdom shines. This is the insight of the knowledge of having no contaminants. Why is that? These things come from diligence, mindfulness, and being undisturbed, which are gained from happily living in a quiet place.

SC 133“Student, this is the perfection of the unsurpassed insight and conduct. What do you think? Does this agree with insight and conduct or not?”

The Four Superficial Methods

SC 134The Buddha told the student, “Someone who can’t perfect the unsurpassed insight and conduct instead practices four methods. What are the four?

SC 135“Student, perhaps someone can’t perfect the unsurpassed insight and conduct. Instead, they take a spade and carry a pack into the mountains in search of herbs, and they eat tree roots. Doing so, student, they can’t perfect the unsurpassed insight and conduct. Instead, they practice this first method. How is it, student? Do you or your teacher practice this first method?”

He answered, “No.”

SC 136The Buddha told the student, “Your own pettiness makes you unaware of what’s true or false, yet you slander and belittle the Śākyans while your own lineage is rooted in misdeeds that grow the source of Hell.

SC 137“Furthermore, student, someone can’t perfect the unsurpassed insight and conduct. Instead, they take a water bottle and a walking staff into a mountain forest, and they eat fallen fruit. Doing so, student, they can’t perfect the unsurpassed insight and conduct but instead practice this second method. How is it, student? Do you or your teacher practice this method?”

He answered, “No.”

SC 138The Buddha told the student, “Your own pettiness makes you unaware of what’s true or false, yet you slander and belittle the Śākyans while your own lineage is rooted in misdeeds that grow the source of Hell.

SC 139“Furthermore, student, [someone] can’t perfect the unsurpassed insight and conduct. Instead, they give up picking herbs and fallen fruit. They return to their town and rejoin the people there, building a thatched hut and eating grass or tree leaves. Doing so, student, they can’t perfect the [unsurpassed] insight and conduct. Instead, they practice this third method. How is it, student? Do you or your teacher practice this method?”

He answered, “No.”

SC 140The Buddha told the student, “Your own pettiness makes you unaware of what’s true or false, yet you slander and belittle the Śākyans while your own lineage is rooted in misdeeds that grow the source of Hell.

SC 141“Furthermore, student, [someone] can’t perfect the unsurpassed insight and conduct, but they don’t eat herbs and grass, fallen fruit, or grass and leaves. Instead, they build a large raised hall in a town or city, and people come from the east, west, south, and north to offer the donations that they can. Doing so, they can’t perfect the unsurpassed insight and conduct. Instead, they practice this fourth method. How is it, student? Do you or your teacher practice this method?”

He answered, “No.”

SC 142The Buddha told the student, “Your own pettiness makes you unaware of what’s true or false, yet you slander and belittle the Śākyans while your own lineage is rooted in misdeeds and grows from the source of Hell.

The Ancient Priests

SC 143“How is it, student? The priests and sages of antiquity had many arts. They praised and commended the hymns of the past. Present-day priests recite and commend them as 1. Aṣṭaka, 2. Vāmaka, 3. Vāmadeva, 4. Viśvāmitra, 5. Aṅgiras, 6. [Yamataggi], 7. Vasiṣṭha, 8. Kāśyapa, 9. Aruṇa, 10. Gautama, 11. [Suyiva], and 12. Sundara. Such great sages and priests dug moats and erected raised halls. Do you and your teacher’s followers today live like they did?”

He answered, “No.”

SC 144“Those great sages would have built a walled city where they lived and surrounded it with houses. Do you and your teacher’s followers today live like they did?”

He answered, “No.”

SC 145“Didn’t those great sages sit on high seats with layered cushions and carpets that were fine and soft? Do you and your teacher’s followers today live like they did?”

He answered, “No.”

SC 146“Didn’t those great sages enjoy gold, silver, jewelry, colorful flower garlands, and beautiful women? Do you and your teacher’s followers do the same? … Didn’t those great sages have treasure chariots pulled by horses whose drivers were armed with lances, that were covered with white canopies? … Didn’t they have precious fans and wear colorful and valuable sandals as well as all-white cotton cloth? Do you and your teacher’s followers wear those things?”

He answered, “No.”

SC 147“Student, your own pettiness makes you unaware of what’s true or false, yet you slander and belittle the Śākyans while your own lineage is rooted in misdeeds that grow the source of Hell.

SC 148“How is it, student? Just as those great sages and priests of antiquity praised and commended reciting the hymns, the priests today commend and recitation of Aṣṭaka and the others. They hand down their teachings and teach them to others hoping to be born in the Brahma Heaven, but it’s impossible.

SC 149“Student, it’s like when King Prasenajit holds a meeting with others. He might be meeting with kings, officials, priests, or householders. A low-ranking person hears them, goes into Śrāvastī, and tells the people they meet, ‘King Prasenajit had this to say.’ How is it, student? Would the king have a meeting with such a person?”

He answered, “No.”

SC 150“Student, that person recited the king’s words and told them to other people. Would he be made a high official by the king?”

He answered, “That would be impossible.”

SC 151“Student, today your tradition recites the teachings of former generations, great sages, and ancient priests. You want to be born in the Brahma Heaven, but it’s impossible. How is it, student? Do all of you accept the offerings of others while following that method of practice?”

He answered, “Yes, Gautama. We accept the offerings of others and practice that method.”

SC 152“Student, you and your teacher Puṣkarasārin accepted a fiefdom from the king, but when you have a meeting with King Prasenajit, you teach the king nonessential treatises and unbeneficial words, so there’s no way to admonish him to do the right things.

Ambāṣṭha Sees the Thirty-Two Signs

SC 153“Now you see for yourself you and your teacher’s errors. Setting those things aside, there’s just the circumstances that brought you here.”

SC 154Thereupon, the student examined the Tathāgata’s body searching for the signs and excellencies. He saw all the signs except for the two that weren’t visible. This caused him to feel doubtful.

SC 155The Bhagavān then silently thought to himself, “Now, this student doesn’t see two of the signs, and that has made him doubtful.” He then stuck out his long and broad tongue sign and covered his ear with it.

SC 156The student was still doubtful about the other sign, and the Bhagavān again thought, “Now, this student is still doubtful about this one sign.” He then used his miraculous ability to privately show him his hidden horse-like penis.

SC 157After seeing all his signs, the student no longer doubted the Tathāgata. He rose from his seat, circled the Buddha, and departed.

Ambāṣṭha Returns to His Teacher

SC 158While standing outside his door looking into the distance, the priest Puṣkarasārin saw his disciple approaching from far away. He met him and asked, “Did you examine Gautama to see if his signs were real? Are his virtues and miraculous abilities really as we’ve heard?”

The student then said to his teacher, “The ascetic Gautama is replete with all 32 signs. His virtues and miraculous abilities are really as we’ve heard.”

SC 159His teacher again asked, “Did you talk a little with Gautama?”

He answered, “I did in fact exchange words with Gautama.”

SC 160The teacher again asked, “What did you discuss with Gautama?”

The student told his teacher about the words he exchanged with the Buddha.

His teacher said, “I had an intelligent disciple to send as my messenger, but we’ll soon end up in Hell. Why is that? You spoke as a superior and criticized Gautama. When my messenger is displeasing, it comes back to me. You and the other intelligent disciples were sent with this errand, but I’ll soon end up in Hell [on your account].”

SC 161Under the influence of the bond of resentment, the teacher kicked his student, making him fall from the chariot they were riding. After he fell from the chariot, the student developed vitiligo.

Puṣkarasārin Visits the Buddha

SC 162Examining the position of the sun, the priest Puṣkarasārin thought, “I’d pay a visit to the ascetic Gautama, but it’s not the right time now. I’ll need to wait until tomorrow, then I’ll go and visit him.” When the sun rose the next day, he prepared his treasure chariot and horses and proceeded to the citron grove surrounded by five hundred disciples. He then dismounted and continued on foot until he reached the Bhagavān. After they exchanged greetings, he sat to one side. Looking closely at the Tathāgata’s body, he saw that he had the signs, but he didn’t see two of them.

SC 163The priest was doubtful about those two signs. Knowing his thoughts, the Buddha then stuck out his long and broad tongue and covered his ear with it.

SC 164The priest was still doubtful about the other sign. Knowing his thoughts, the Buddha used his miraculous abilities to allow him to see his hidden horse-like penis.

SC 165When the priest saw the Tathāgata’s 32 signs, his mind was opened, and he had no more misgivings. Quickly, he said to the Buddha, “If I meet the Buddha on the road while traveling, I’ll stop my chariot for a brief rest. You should consider it as though I’m bowing respectfully to the Bhagavān. Why is that? I’ve received another’s fiefdom. If I were to dismount from my chariot, I would lose this fiefdom and a bad reputation would be circulated about me.”

SC 166He also said to the Buddha, “If I dismount, untie my sword, close my parasol, and remove my banner, water bottle, and sandals, you should consider it as though I’m venerating the Tathāgata. Why is that? I’ve received another’s fiefdom. If I were to dismount from my chariot, I would lose this fiefdom and a bad reputation would be circulated about me.”

SC 167He also said to the Buddha, “Suppose I’m with my assembly and see the Buddha rise. If I bare my right shoulder and declare my clan’s name, you should consider it as though I’m venerating the Tathāgata. Why is that? I’ve received another’s fiefdom. If I were to dismount from my chariot, I would lose this fiefdom and a bad reputation would be circulated about me.”

SC 168He also said to the Buddha, “I take refuge in the Buddha, the Dharma, and the Saṅgha. Permit me to be a layman of the correct teaching! Hereafter, I won’t kill, steal, commit adultery, lie, or drink alcohol. Please let the Bhagavān and those in this large assembly accept my invitation.”

The Buddha Visits Puṣkarasārin

SC 169The priest saw that the Buddha remained silent and knew that he had given his consent. He then rose from his seat and departed, bowing to the Buddha and circling him three times without thinking about it. He went back and prepared meals of fine delicacies. When they were ready, he returned and said, “It’s time.”

SC 170The Bhagavān then put on his robe and took his bowl to the priest’s house with that large assembly of 1,250 monks. Arriving, they prepared their seats and sat down.

SC 171The priest then personally served the meals, giving a variety of sweet delicacies to the Buddha and the Saṅgha. When they finished eating and washing their bowls, the priest took his disciple Ambāṣṭha to the Buddha with his right hand and said, “Please let the Tathāgata permit us to repent for our wrongdoing! Please let the Tathāgata permit us to repent for our wrongdoing!” He repeated this three times.

SC 172He also said to the Buddha, “Like a well-trained elephant or horse that returns again to the correct path when it goes astray, this man is thus. Although he was contaminated, it’s gone now. Please permit him to repent for his wrongdoing!”

SC 173The Buddha told the priest, “It will lengthen your life to do so, and you’ll find peace in the present life. It will also rid your disciple of his vitiligo.” After the Buddha agreed, that disciple’s vitiligo was cured.

Puṣkarasārin Attains Stream-Entry

SC 174The priest then fetched a small chair for the Buddha to sit in front of the assembly, and the Bhagavān explained the teaching for them. With plain instruction that’s gainful and joyous, he discussed generosity, precepts, birth in the heavens, the defilement of desire, the trouble of the contaminants, the transcendence of escape, and the declaration of purity. When he knew that the priest’s mind was gentle, pure, undefiled, and capable of accepting instruction about the path, the Bhagavān taught him the eternal teaching of Buddhas. He explained the noble truth of suffering, the noble truth of suffering’s formation, the noble truth of suffering’s cessation, and the noble truth of suffering’s escape.

SC 175Sitting right there on his seat, the priest had his dust and defilements removed and his Dharma eye was purified. It was like a pure and clean white cloth that’s easily stained. The priest Puṣkarasārin was likewise. He saw the teaching, attained the teaching, became certain about the fruits of the path, didn’t believe other paths, and attained fearlessness.

SC 176He then said to the Buddha, “Now, I take refuge in the Buddha, the Dharma, and the Saṅgha of monks three times. Permit me to become a layman of the correct teaching! For the rest of my life, I won’t kill, steal, commit adultery, lie, or drink alcohol. Please let the Bhagavān and the great assembly have pity on me and accept my invitation for the next seven days.” The Bhagavān then silently consented to this.

SC 177During the next seven days, the priest gave a variety of offerings to the Buddha and his large assembly. After that, the Bhagavān traveled among the people.

SC 178Not long after the Buddha departed, the priest Puṣkarasārin fell sick, and his life ended. When the monks heard that this priest had given offerings to the Buddha for seven days before his life ended, they each thought, “Where was he born after his life ended?”

SC 179A group of monks went to the Buddha. After bowing to him, they sat to one side of the Buddha and said, “That priest had given offerings to the Buddha for seven days before his body broke up and his life ended. Where was he reborn?”

SC 180The Buddha told the monks, “This clansman had broadly collected virtues, perfected one teaching and the next, and didn’t go contrary to the teaching. He ended the five lower bonds and will reach parinirvāṇa without returning to this world.”

SC 181When the monks heard what the Buddha had taught, they rejoiced and approved.