Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại động cây Thất diệp, núi Tỳ-ha-la, thành La-duyệt-kỳ cùng chúng đại Tỳ-kheo một ngàn hai trăm năm mươi người.
Lúc đó, ở thành Vương xá có một cư sĩ tên Tán-đà-na, tính ưa đi dạo. Hằng ngày ông ra khỏi thành, đến chỗ đức Thế Tôn. Một hôm, ông xem bóng mặt trời rồi thầm nghĩ: “Giờ này chưa phải lúc đến thăm viếng Phật. Giờ nầy Phật còn nhập định tư duy tại tịnh thất, và các Tỳ-kheo cũng đang thiền tĩnh. Ta hãy đi đến rừng của nữ Phạm-chí Ô-tạm-bà-lị, đợi đến giờ thích hợp sẽ đến Phật để lễ bái và gặp các Tỳ-kheo cung kính thăm viếng”.
Trong rừng của nữ Phạm-chí lúc bấy giờ có Phạm-chí tên Ni-câu-đà cùng năm trăm đệ tử đang tụ tập một chỗ, lớn tiếng bàn luận, suốt ngày chỉ nói những điều phù phiếm, chướng ngại đạo. Hoặc luận bàn quốc sự. Hoặc bàn việc đao binh chiến tranh. Hoặc bàn việc quốc gia hòa nghĩa. Hoặc bàn việc đại thần, việc thứ dân. Hoặc bàn chuyện xe ngựa, công viên, rừng. Hoặc bàn chuyện chiếu giường, y phục, ăn uống, phụ nữ. Hoặc bàn việc núi, biển, rùa, trạnh. Nghĩa là họ chỉ bàn những điều chướng ngại đạo như thế cho hết ngày.
Khi Phạm-chí kia vừa trông thấy Cư sĩ Tán-đà-na từ xa đi lại, liền ra lệnh cho chúng của ông: “Các người hãy tĩnh lặng. Vì sao vậy? Vì có đệ tử của Sa-môn Cù-đàm đang từ ngoài đến. Trong hàng đệ tử bạch y của Sa-môn Cù-đàm, ông đó thuộc vào hạng trưởng thượng. Ông ấy chắc đi đến đây. Các ngươi hãy tĩnh lặng”. Các Phạm-chí đều giữ im lặng.
Cư sĩ Tán-đà-na đi đến chỗ Phạm-chí, chào hỏi xong, ngồi một bên và nói với Phạm-chí:
“Thầy tôi, Đức Thế Tôn, thường ưa nhàn tĩnh, chẳng ưa huyên náo. Không như các ông và đệ tử các ông ưa ở giữa đám đông cao tiếng luận đàm. Nhưng chỉ toàn những lời chướng ngại đạo, vô ích.”
Phạm-chí nói lại:
“Sa-môn Cù-đàm có bao giờ đàm luận với mọi người không? Mọi người do đâu mà biết được Sa-môn có đại trí tuệ? Thầy của Ông thường ưa một mình ở chỗ biên địa. Cũng như con bò chột ăn cỏ, chỉ đuổi theo chỗ mà nó thấy. Thầy ông là Cù-đàm cũng thế. Cứ ham điều độc kiến riêng nên mới ưa chỗ không người. Nếu thầy ngươi lại đây, chúng ta sẽ gọi ông ấy là con bò chột. Sa-môn Cù-đàm thường tự cho là có đại trí tuệ, nhưng ta chỉ cần một câu là đủ làm cho cùng bí và bắt phải im lặng. Ví như con rùa thun hết mình vào vỏ cho thế là yên ổn rồi. Nhưng chỉ cần một mũi tên là nó không còn chỗ tránh.”
Lúc đó, Thế Tôn đang ở tại tịnh thất, bằng thiên nhĩ, nghe câu chuyện giữa Phạm-chí và Cư sĩ như thế, liền ra khỏi động Thất-diệp, đi đến rừng nữ Phạm-chí Ô-tạm-bà-lị.
Khi Phạm-chí vừa từ xa thấy Phật đi lại, bảo các đệ tử:
“Các ngươi hãy giữ im lặng. Sa-môn Cù-đàm sắp đến đây. Các ngươi chớ đứng dậy nghinh đón, cung kính lễ bái, cũng đừng mời ngồi. Chỉ riêng một chỗ cho ông ta ngồi thôi. Khi y ngồi xong các ngươi hãy hỏi: ‘Sa-môn Cù-đàm, từ trước đến nay ông dạy bảo cho đệ tử những pháp gì để họ được an ổn, tịch định, phạm hạnh tịnh tu’.”
Bấy giờ, Thế Tôn vừa đi đến khu vườn, Phạm-chí bất giác đứng dậy, nghinh đón Thế Tôn và nói rằng:
“Xin mời đến đây, Cù-đàm. Xin mời đến đây, Sa-môn. Từ lâu không được gặp, nay có việc gì Ngài đến đây? Xin mời ngồi tạm ở đàng trước.”
Khi ấy, đức Thế Tôn ngồi xuống, vui vẻ mỉm cười và thầm nghĩ: ‘Các người ngu nầy không tự chủ được. Trước đã đặt lệnh ước với nhau mà rốt cuộc không giữ toàn.’ Sở dĩ vậy, là vì thần lực của Phật khiến ác tâm của chúng tự nhiên tiêu tan.
Cư sĩ Tán-đà-na đảnh lễ chân Phật rồi ngồi một bên.
Phạm-chí Ni-câu-đà chào hỏi Phật xong cũng ngồi một bên và bạch Phật:
“Sa-môn Cù-đàm từ trước đến nay dạy bảo hàng đệ tử những pháp gì khiến họ được tịch định, an ổn, tịnh tu phạm hạnh?”
Phật nói:
“Hãy thôi, Phạm-chí! Pháp Ta sâu rộng. Những điều mà từ trước đến nay Ta dạy các đệ tử được an lạc, tịnh tu phạm hạnh, không phải là những điều mà Ông có thể hiểu kịp.”
Rồi Phật lại nói với Phạm-chí:
“Dẫu đến cả đạo pháp mà Thầy của Ông và các đệ tử của Ông tu hành, tịnh hay bất tịnh, Ta cũng nói hết được cả.”
Lúc đó năm trăm đệ tử Phạm-chí nầy đều cất tiếng bảo nhau: “Sa-môn Cù-đàm có oai thế lớn, có thần lực lớn thật. Người ta hỏi nghĩa lý mình, mình lại giảng trở lại nghĩa lý của người ta!” Phạm-chí bạch Phật:
“Lành thay Cù-đàm! Xin Ngài phân biệt cho.”
Phật bảo Phạm-chí:
“Này Phạm-chí, hãy lắng nghe, hãy lắng nghe! Ta sẽ nói.”
Phạm-chí đáp:
“Rất vui lòng được nghe.”
Phật nói:
“Những điều sở hành của Ông toàn là thấp hèn. Như việc, cởi bỏ y phục để trần truồng, hoặc lấy tay che, hoặc không nhận đồ ăn đựng trong cái ghè, không nhận đồ ăn đựng trong chậu, không nhận đồ ăn giữa hai bức vách, không nhận đồ ăn giữa hai người, không nhận đồ ăn giữa hai con dao, không nhận đồ ăn giữa hai cái chậu, không nhận đồ ăn từ gia đình đang ăn chung, không nhận đồ ăn từ nhà có thai, không nhận đồ ăn từ nhà được thấy có chó đứng trước cửa, không nhận đồ ăn từ nhà có nhiều ruồi, không nhận lời mời ăn, không nhận đồ ăn từ người nói đã có biết từ trước, không ăn cá, không ăn thịt, không uống rượu, không ăn với hai chén bát, một bữa ăn, một lần nuốt cho đến bảy lần nuốt thì thôi, nhận thức ăn được thêm, không quá bảy lần thêm, hoặc mỗi ngày ăn một bữa, hoặc hai ngày, ba ngày, bốn ngày, năm ngày, sáu ngày, bảy ngày ăn một bữa, hoặc chỉ ăn rau, hoặc chỉ ăn cỏ lúa, hoặc chỉ uống nước cơm, hoặc chỉ ăn mè, hoặc ăn gạo lứt, hoặc ăn phân bò, hoặc ăn phân nai, hoặc ăn rễ, nhánh lá, trái, hột cây, hoặc ăn trái cây tự rụng, hoặc choàng áo, hoặc mặc áo cỏ cú, hoặc mặc vỏ cây, hoặc lấy cỏ quấn mình, hoặc mặc da nai, hoặc để đầu tóc, hoặc mang tấm lông bện, hoặc mặc áo vất ở gò mả, hoặc thường đưa tay lên, hoặc không ngồi giường chiếu, hoặc thường ngồi chồm hổm, hoặc cạo tóc chừa râu, hoặc nằm trên chông gai, hoặc nằm trên dưa quả, hoặc lõa hình nằm trên phân bò, hoặc một ngày tắm ba lần, hoặc một đêm tắm ba lần. Tóm lại là lấy vô số chuyện khổ cực hành hạ xác thân. Ni-câu-đà, ý ngươi nghĩ sao? Tu những hạnh như thế, đáng gọi là thanh tịnh pháp chăng?”
Ni-câu-đà đáp:
“Pháp đó là tịnh, chớ chẳng phải bất tịnh.”
Phật nói:
“Ngươi bảo là tịnh, nhưng Ta sẽ từ trong cái tịnh của Ong đó chỉ ra điều cấu uế cho Ong xem.”
Ni-câu-đà nói: “Hay lắm, Cù-đàm! Ngài cứ nói, tôi xin nghe”.
Phật nói:
“Những người kia trong khi tu khổ hạnh mà tâm thường tính nghĩ rằng: ‘Ta làm như thế này sẽ được mọi người cúng dường, cung kính, lễ bái.’ Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia khi được cúng dường rồi thì say đắm giữ chặt, tham luyến không rời, không biết xa lìa, không biết cách thoát ra. Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia mà vừa trông thấy bóng ai đi đến, thì cùng nhau ngồi thiền. Khi không ai thì mặc ý nằm ngồi. Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia mà nếu nghe đến chánh nghĩa của người khác, không chịu nhìn nhận. Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia nếu mà có ai hỏi thẳng, thì tiêc lẫn mà không trả lời. Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia mà hễ thấy người nào cúng dường Sa-môn, Bà-la-môn thì la rầy, ngăn cản. Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia nếu thấy Sa-môn, Bà-la-môn ăn vật có thể sinh sản nữa liền đến chê trách. Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia có thức ăn bất tịnh, không chịu cho người khác mà tham ăn một mình, không thấy lỗi lầm của mình, không biết con đường xuất ly. Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia tự khen mình hay, chê bai người khác. Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia mà giết, trộm, tà dâm, hai lưỡi, ác khẩu, nói dối, nói ỷ ngữ, tham lam, tật đố, tà kiến điên đảo. Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia mà lười biếng, hay lãng quên, không tập thiền, không có trí tuệ, chẳng khác nào cầm thú. Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia mà cống cao, kiêu mạn, mạn, tăng thượng mạn. Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia mà không có tín nghĩa, lại không báo đáp, không trì tịnh giới, không hay tinh cần chịu nghe người khuyên răn, thường kết bạn bọn xấu làm điều xấu ác không dừng. Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia mà ôm nhiều sân hận, ưa làm xảo quyệt, cậy mình hiểu biết, tỳm tòi hay dở của người, thường chấp tà kiến, biên kiến. Thế là cấu uế. Ni-câu-đà, ý Ông nghĩ thế nào? Tu khổ hạnh như trên, đáng gọi là thanh tịnh ư?”
Ni-câu-đà đáp:
“Đó là bất tịnh chứ không phải tịnh.”
Phật nói: “Nay Ta từ trong pháp cấu uế ấy của Ông mà chỉ ra phần thanh tịnh, vô cấu cho Ông hiểu”.
Phạm-chí nói: “Xin hãy nói”.
Phật nói:
“Những người tu khổ hạnh kia, nếu không tính nghĩ rằng ta tu như thế này sẽ được sự cúng dường cung kính, lễ bái. Đó là pháp khổ hạnh không cấu uế. Người tu khổ hạnh nếu được cúng dường mà tâm không tham đắm, thông tỏ xa lìa, rõ biết con đường xuất ly. Đó là pháp khổ hạnh không cấu uế. Người tu khổ hạnh tọa thiền như thường lệ, không vì có người không người mà thay đổi. Đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh. Người tu khổ hạnh, nếu nghe ai nói chánh nghĩa thì hoan hỷ tín nhận. Đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh. Người tu khổ hạnh nếu gặp ai hỏi thẳng thì hoan hỷ đáp. Đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh. Người tu khổ hạnh hễ thấy ai cúng dường Sa-môn, Bà-la-môn thì hoan hỷ thay họ, chứ không la rầy ngăn cản. Đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh. Người tu khổ hạnh nếu thấy Sa-môn, Bà-la-môn ăn vật sanh lại mà không tới chê bai. Đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh. Người tu khổ hạnh mà gặp món ăn bất tịnh, tâm không lẫn tiếc, gặp món ăn tịnh tâm không say đắm, xét thấy lỗi mình, biết pháp xuất ly. Đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh. Người tu khổ hạnh không tự khen mình, không chê kẻ khác. Đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh. Người tu khổ hạnh không giết, không trộm, không dâm dật, không hai lưỡi, không ác khẩu, không nói dối, không ỷ ngữ, không tham lam, không tật đố, không tà kiến. Đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh. Người tu khổ hạnh mà tinh cần không lãng quên, ưa tập thiền định, tu nhiều trí tuệ, chẳng ngu như thú. Đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh. Người tu khổ hạnh mà không cống cao, kiêu mạn, tự đại. Đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh. Người tu khổ hạnh mà có lòng tín nghĩa, tập hạnh báo bổ, giữ gìn tịnh giới, siêng năng học hỏi, thường kết bạn với người lành, chứa điều lành mãi. Đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh. Người tu khổ hạnh mà không ôm lòng sân hận, không xảo ngụy, không cậy mình biết, không tỳm sở đoản của người, không chấp chặt tà kiến cũng không biên kiến. Đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh. Phạm-chí nghĩ thế nào? Pháp khổ hạnh như thế, đáng gọi là pháp thanh tịnh vô cấu không?”
Ni-câu-đà đáp:
“Quả như vậy, quả thật đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh vô cấu.”
Rồi Phạm-chí hỏi Phật:
“Khổ hạnh đến chừng mực như vậy đã được gọi là bậc nhất, kiên cố chưa?”
Phật nói:
“Chưa! Đó mới là khổ hạnh vỏ ngoài.”
Ni-câu-đà thưa:
“Xin Phật cho biết mắt cây.”
Phật nói:
“Ông hãy lắng nghe. Ta sẽ nói cho.”
Phạm-chí thưa:
“Vâng. Bạch Thế Tôn, tôi mong muốn được nghe.”
Phật nói:
“Này Phạm-chí! Người tu khổ hạnh mà tự mình không giết, không dạy người giết, tự mình không trộm cắp, không dạy người trộm cắp, tự mình không tà dâm, không dạy người tà dâm, tự mình không nói dối, không dạy người nói dối. Người ấy đem tâm từ rải khắp một phương, rồi các phương khác cũng vậy, từ tâm quảng đại, bình đẳng vô lượng, khắp cả thế gian, không chút oán kết. Bi tâm, hỷ tâm, xả tâm cũng như thế. Chính đó mới là pháp khổ hạnh thuộc cốt lõi.”
Phạm-chí bạch Phật:
“Xin Ngài dạy cho cái nghĩa khổ hạnh lõi cây.”
Phật nói:
“Này Phạm-chí, hãy lắng nghe, hãy lắng nghe, Ta sẽ nói cho.”
Phạm-chí đáp:
“Thưa vâng. Bạch Thế Tôn, tôi mong muốn được nghe.”
Phật nói:
“Này Phạm-chí, người tu khổ hạnh mà tự mình không giết còn dạy người không giết, tự mình không trộm cắp còn dạy người không trộm cắp, tự mình không tà dâm còn dạy người không tà dâm, tự mình không nói dối còn dạy người không nói dối. Người ấy đem từ tâm rải khắp một phương, rồi các phương khác cũng vậy, từ tâm quảng đại, bình đẳng vô lượng, khắp cả thế gian, không chút oán kiết. Bi tâm, hỷ tâm, xả tâm cũng như thế. Người khổ hạnh kia lại có thể biết được việc xảy ra vô số kiếp trước, hoặc một đời, hai đời cho đến vô số đời, quốc độ thành hoại hay kiếp số trước sau, đều thấy đều biết cả. Lại còn thấy biết mình từng sanh vào chủng tộc đó, tên tuổi như thế, ăn uống như thế, sống lâu như thế, thọ khổ, thọ lạc như thế, từ kia sanh đây, từ đây sanh kia như thế. Những việc từ vô số kiếp như thế đều nhớ cả. Ấy gọi là khổ hạnh cốt lõi, không bị hủy hoại của Phạm-chí.”
Phạm-chí bạch Phật:
“Còn thế nào gọi là khổ hạnh bậc nhất?”
Phật nói:
“Này Phạm-chí, hãy lắng nghe, hãy lắng nghe, Ta sẽ nói cho.”
Phạm-chí đáp:
“Thưa vâng. Bạch Thế Tôn, tôi mong muốn được nghe.”
Phật nói:
“Này Phạm-chí, những người tu khổ hạnh mà tự mình không giết còn dạy người không giết, tự mình không trộm cắp còn dạy người không trộm cắp, tự mình không tà dâm còn dạy người không tà dâm, tự mình không nói dối còn dạy người không nói dối. Người ấy đem từ tâm rải khắp một phương, các phương khác cũng vậy, từ tâm rộng lớn, trùm khắp, vô nhị vô lượng, không có kết hận, cùng khắp thế gian. Bi, hỷ và xả tâm cũng như vậy.
“Người khổ hạnh ấy tự biết sự việc vô số kiếp quá khứ về trước, một đời, hai đời, cho đến vô số đời, quốc độ, thành hoại, kiếp số chung thủy, thảy đều thấy hết biết hết. Lại tự mình thấy biết: Ta đã từng sanh vào chủng tánh kia, tên họ như vậy, ăn uống, thọ mạng như vậy, cảm nghiệm khổ lạc như vậy, từ đây sanh kia, từ kia sanh đây. Như thế, nhớ hết sự việc vô số kiếp. Vị ấy bằng thiên nhãn thanh tịnh xem xét các loài chúng sanh chết đây sanh kia, nhan sắc đẹp xấu, chỗ hướng đến tốt hay xấu, tùy theo hành vi mà bị đọa lạc; thảy đều thấy hết biết hết.
“Lại biết chúng sanh với thân hành bất thiện, khẩu hành bất thiện, ý hành bất thiện, phỉ báng Hiền Thánh, tà tín điên đảo, sau khi thân hoại mạng chung sẽ đọa vào ba đường dữ. Hoặc có chúng sanh với thân hành thiện, khẩu hành thiện, ý hành thiện, không phỉ báng Hiền Thánh, tu hạnh chánh tín, khi thân hoại mệnh chung được sinh vào cõi trời, cõi người. Bằng thiên nhãn thanh tịnh vị ấy xem thấy các chúng sanh có hành vi nào sinh tới chỗ nào, đều thấy biết hết. Đó gọi là khổ hạnh thù thắng bậc nhất.”
Phật lại nói với Phạm-chí:
“Này Phạm-chí, ở trong pháp này lại có pháp thù thắng hơn nữa mà Ta thường đem dạy cho Thanh-văn. Họ nhờ pháp đó tu được phạm hạnh.”
Bấy giờ năm trăm đệ tử Phạm-chí lớn tiếng bảo nhau:
“Nay chúng ta mới thấy đức Thế Tôn là bậc tối thượng, Thầy chúng ta không bằng.”
Rồi Cư sĩ Tán-đà-na nói với Phạm-chí:
“Lúc nãy Ông nói ‘nếu gặp Cù-đàm đến thì chúng ta gọi là con bò chột.’ Nay đức Thế Tôn đến, sao ông không gọi? Lúc nãy Ông nói ‘chỉ cần một câu là đủ làm cho Cù-đàm cùng bí mà phải im lặng. Như con rùa thun cả vào vỏ cho thế là yên ổn, nhưng ta chỉ cần một mũi tên là khiến nó không có chỗ trốn’, sao nay ông không đem một câu làm cùng bí Như Lai ?”
Phật hỏi Phạm-chí:
“Thật Ông có nói lời đó chăng?”
Đáp: “Thưa có”.
Phật nói với Phạm-chí:
“Ông há không nghe các vị Tiên túc Phạm-chí nói: chư Phật Như Lai ưa ở chỗ núi rừng nhàn tịnh, như Ta ngày nay ưa chỗ nhàn tĩnh, chẳng phải như pháp của các ông chỉ ưa chỗ huyên náo, nói chuyện vô ích suốt ngày ư?”
Phạm-chí nói:
“Tôi có nghe nói chư Phật quá khứ ưa chỗ nhàn tĩnh, một mình sống ở núi rừng, như Thế Tôn ngày nay. Không như pháp chúng tôi ưa chỗ huyên náo, nói những chuyện vô ích để cho hết ngày.”
Phật nói: “Ngươi há không suy nghĩ rằng, Sa-môn Cù-đàm thuyết pháp để giác ngộ, tự điều phục mình và điều phục người khác; tự tịch tịnh và khiến người khác tịch tịnh; tự mình qua bờ bên kia và đưa người khác sang bờ bên kia; tự mình giải thoát và khiến người khác giải thoát; tự mình diệt độ và khiến người khác được diệt độ?”
Lúc bấy giờ, Phạm-chí bèn rời chỗ ngồi đứng dậy, đầu mặt làm lễ, hai tay sờ bàn chân Phật, tự xưng tên mình, nói rằng:
“Con là Phạm-chí Ni-câu-đà. Con là Phạm-chí Ni-câu-đà. Nay tự mình quy y, làm lễ dưới chân Thế Tôn.”
Phật nói với Phạm-chí:
“Thôi đủ rồi, hãy dừng lại! Miễn sao tâm Ông tỏ rõ, đó là kính lễ.”
Phạm-chí lại lễ dưới chân Phật một lần nữa, rồi ngồi xuống một bên. Phật bảo Phạm-chí:
“Ông sẽ chẳng nói rằng Phật vì lợi dưỡng mà thuyết pháp chăng? Chớ móng tâm như thế. Nếu có sự lợi dưỡng nào, Ta cũng cho Ông hết. Pháp được Ta nói, là vi diệu đệ nhất, vì để diệt trừ bất thiện, tăng trưởng thiện pháp.”
Rồi Phật lại bảo Phạm-chí:
“Ông sẽ chẳng nói rằng Phật vì tiếng tăm mà thuyết pháp chăng? Vì để được tôn trọng, vì để đứng đầu, vì để có những người tùy thuộc, ví để có chúng đông, mà thuyết pháp chăng? Chớ móng khởi tâm ấy. Nay những người tùy thuộc Ông vẫn là tùy thuộc của Ông. Pháp mà Ta nói là để diệt trừ bất thiện, tăng trưởng thiện pháp.”
Rồi Phật lại bảo Phạm-chí:
“Ông sẽ không nói rằng Phật đặt Ông vào trong nhóm bất thiện, nhóm tối tăm chăng? Chớ nghĩ như vậy. Các tụ bất thiện và các tụ tối tăm, Ông hãy loại bỏ đi. Ta vì Ông mà nói pháp thiện tịnh.”
Lại bảo Phạm-chí:
“Ông sẽ không nghĩ rằng Phật truất ngươi ra khỏi nhóm thiện pháp, nhóm thanh bạch chăng? Chớ nghĩ như vậy. Ông vẫn cứ ở trong nhóm thiện pháp, nhóm thanh bạch mà tinh cần tu hành. Ta vì Ông mà nói nhóm thiện tịnh, nhóm thanh bạch, diệt trừ hành vi bất thiện, tăng thêm thiện pháp.”
Bấy giờ năm trăm đệ tử Phạm-chí đều đoan tâm chánh ý nghe Phật thuyết pháp.
Thấy vậy, Ma Ba-tuần nghĩ rằng: “Năm trăm đệ tử Phạm-chí đang đem tâm ý đoan chính nghe theo Phật pháp. Ta hãy đến phá hoại tâm ý đó đi”. Rồi Ác ma liền đem hết sức mình phá hoại thiện ý của năm trăm đệ tử ấy.
Phật bảo với cư sĩ Tán-đà-na:
“Năm trăm đệ tử Phạm-chí này đoan tâm chánh ý nghe Ta nói pháp. Thiên ma Ba-tuần đã phá hoại ý ấy. Ta muốn trở về, ngươi hãy cùng đi với Ta!”
Phật liền lấy tay mặt đón Cư sĩ Tán-đà-na đặt trong bàn tay, rồi nương hư không mà trở về.
Cư sĩ Tán-đà-na, Phạm-chí Ni-câu-đà và năm trăm đệ tử, sau khi nghe những điều Phật nói, hoan hỷ phụng hành.
佛說長阿含經卷第八
T 0047a16 後秦弘始年佛陀耶舍共竺佛念譯
T 0047a17如是我聞：
一時，佛在羅閱祇毗訶羅山七 T 0047a19葉樹窟，與大比丘眾千二百五十人俱。
時，王 T 0047a20舍城有一居士，名散陀那，好行遊觀，日日 T 0047a21出城，至世尊所。時，彼居士仰觀日時，默自 T 0047a22念言：「今往覲佛，非是時也，今者世尊必在 T 0047a23靜室三昧思惟，諸比丘眾亦當禪靜，我今寧 T 0047a24可往詣烏暫婆利梵志女林中，須日時到， T 0047a25當詣世尊，禮敬問訊，并詣諸比丘所，致敬 T 0047a26問訊。」
時，梵志女林中有一梵志，名尼俱陀， T 0047a27與五百梵志子俱止彼林。時，諸梵志眾聚 T 0047a28一處，高聲大論，俱說遮道濁亂之言，以此 T 0047a29終日。或論國事，或論戰鬪兵杖之事，或論 T 0047b01國家義和之事，或論大臣及庶民事，或論車 T 0047b02馬遊園林事，或論坐席、衣服、飲食、婦女之事， T 0047b03或論山海龜鼈之事，但說如是遮道之論， T 0047b04以此終日。
時，彼梵志遙見散陀那居士來， T 0047b05即勅其眾，令皆靜默：「所以然者？彼沙門瞿 T 0047b06曇弟子今從外來，沙門瞿曇白衣弟子中，此 T 0047b07為最上，彼必來此，汝宜靜默。」時，諸梵志各 T 0047b08自默然。
散陀那居士至梵志所，問訊已，一 T 0047b09面坐，語梵志曰：「我師世尊常樂閑靜，不 T 0047b10好憒閙，不如汝等與諸弟子處在人中， T 0047b11高聲大論，但說遮道無益之言。」
梵志又語居 T 0047b12士言：「沙門瞿曇頗曾與人共言論不？眾人 T 0047b13何由得知沙門有大智慧。汝師常好獨處 T 0047b14邊地，猶如瞎牛食草，偏 逐 所見，汝師瞿曇 T 0047b15亦復如是，偏好獨見，樂無人處；汝師若來， T 0047b16吾等當稱以為瞎牛。彼常自言有大智慧， T 0047b17我以一言窮彼，能使默然如龜藏六，謂可 T 0047b18無患，以一箭射，使無逃處。」
T 0047b19爾時，世尊在閑靜室，以天耳聞梵志居士 T 0047b20有如是論，即出七葉樹窟，詣烏暫婆利梵 T 0047b21志女林。時，彼梵志遙見佛來，勅諸弟子：「汝 T 0047b22等皆默，瞿曇沙門欲來至此，汝等慎勿起 T 0047b23迎、恭敬禮拜，亦勿請坐，取一別座，與之令 T 0047b24坐；彼既坐已，卿等當問：『沙門瞿曇！汝從本 T 0047b25來，以何法教訓於弟子，得安隱定，淨修 T 0047b26梵行？』」
爾時，世尊漸至彼園，時，彼梵志不覺 T 0047b27自起，漸迎世尊，而作是言：「善來，瞿曇！善來， T 0047b28沙門！久不相見，今以何緣而來至此？可前 T 0047b29小坐。」爾時，世尊即就其座，嬉怡而笑，默自 T 0047c01念言：「此諸愚人不能自專，先立要令，竟不 T 0047c02能全。所以然者？是佛神力令彼惡心自然 T 0047c03敗壞。」
時，散陀那居士禮世尊足，於一面坐。 T 0047c04尼俱陀梵志問訊佛已，亦一面坐，而白佛言： T 0047c05「沙門瞿曇！從本以來，以何法教訓誨弟子， T 0047c06得安隱定，淨修梵行？」
世尊告曰：「且止！梵志！ T 0047c07吾法深廣，從本以來，誨諸弟子，得安隱處， T 0047c08淨修梵行，非汝所及。」
又告梵志：「正使汝師 T 0047c09及汝弟子所行道法，有淨不淨，我盡能說。」
時， T 0047c10五百梵志弟子各各舉聲，自相謂言：「 瞿曇 T 0047c11沙門有大威勢，有大神力，他問己義，乃開 T 0047c12他義。」
時，尼俱陀梵志白佛言：「善哉！瞿曇！願分 T 0047c13別之。」
佛告梵志：「諦聽！諦聽！當為汝說。」
梵志 T 0047c14答言：「願樂欲聞！」
佛告梵志：「汝所行者皆為 T 0047c15卑陋，離服裸形，以手障蔽，不受瓨食，不受 T 0047c16盂食，不受兩壁中間食，不受二人中間 T 0047c17食，不受兩刀中間食，不受兩盂中間食，不 T 0047c18受共食家食，不受懷姙家食，見狗在門則 T 0047c19不受其食，不受多蠅家食，不受請食，他 T 0047c20言先識則不受其食；不食魚，不食肉，不 T 0047c21飲酒，不兩器食，一餐一咽，至七餐止，受人益 T 0047c22食，不過七益；或一日一食，或二日、三日、四日、 T 0047c23五日、六日、七日一食；或復食果，或復食莠，或 T 0047c24食飯汁，或食麻米，或食稴稻，或食牛糞， T 0047c25或食鹿糞，或食樹根、枝葉、果實，或食自落 T 0047c26果。
「或被衣，或披莎衣，或衣樹皮，或草襜 T 0047c27身，或衣鹿皮，或留頭髮，或被毛編，或著 T 0047c28塜間衣，或有常舉手者，或不坐牀席，或 T 0047c29有常蹲者，或有剃髮留髦鬚者，或有臥 T 0048a01荊棘者，或有臥果蓏上者，或有裸形臥 T 0048a02牛糞上者；或一日三浴，或有一夜三浴，以無 T 0048a03數眾苦，苦役此身。云何？尼俱陀！如此行者， T 0048a04可名淨法不？」
梵志答曰：「此法淨，非不淨也。」
T 0048a05佛告梵志：「汝謂為淨，吾當於汝淨法中說 T 0048a06有垢穢。」
梵志曰：「善哉！瞿曇！便可說之，願樂 T 0048a07欲聞。」
佛告梵志：「彼苦行者，常自計念：『我行 T 0048a08如此，當得供養 恭 敬禮事。』是即垢穢。彼苦行 T 0048a09者，得供養已，樂著堅固，愛染不捨，不曉遠 T 0048a10離，不知出要，是為垢穢；彼苦行者，遙見人 T 0048a11來，盡共坐禪，若無人時，隨意坐臥，是為垢 T 0048a12穢。
「彼苦行者，聞他正義，不肯印可，是為垢 T 0048a13穢。彼苦行者，他有正問，恡而不答，是為垢 T 0048a14穢；彼苦行者，設見有人供養沙門、婆羅門， T 0048a15則訶止之，是為垢穢；彼苦行者，若見沙門、 T 0048a16婆羅門食更生物，就呵責之，是為垢穢；彼 T 0048a17苦行者，有不淨食，不肯施人，若有淨食，貪 T 0048a18著自食，不見己過，不知出要，是為垢穢； T 0048a19彼苦行者，自稱己善，毀訾他人，是為垢 T 0048a20穢；彼苦行者，為殺、盜、婬、兩舌、惡口、妄言、綺語、 T 0048a21貪取、嫉妬、邪見、顛倒，是為垢穢。
「彼苦行者， T 0048a22懈墮憙忘，不習禪定，無有智慧，猶如禽 T 0048a23獸，是為垢穢；彼苦行者，貴高，憍慢、增上慢， T 0048a24是為垢穢；彼苦行者，無有信義，亦無反復， T 0048a25不持淨戒，不能精勤受人訓誨，常與惡人 T 0048a26以為伴黨，為惡不已，是為垢穢；彼苦行者， T 0048a27多懷瞋恨，好為巧偽，自怙己見，求人長短， T 0048a28恒懷邪見，與邊見俱，是為垢穢。云何？尼俱 T 0048a29陀！如此行者可言淨不邪？」
答曰：「是不淨，非 T 0048b01是淨也。」
佛言：「今當於汝垢穢法中，更說清 T 0048b02淨無垢穢法。」
梵志言：「唯願說之！」
佛言：「彼苦 T 0048b03行者，不自計念：『我行如是，當得供養恭敬 T 0048b04禮事。』是為苦行無垢法也。彼苦行者，得供 T 0048b05養已，心不貪著，曉了遠離，知出要法，是為 T 0048b06苦行無垢法也。彼苦行者，禪有常法，有人、 T 0048b07無人，不以為異，是為苦行無垢法也；彼苦 T 0048b08行者，聞他正義，歡喜印可，是為苦行無垢 T 0048b09法也；彼苦行者，他有正問，歡喜解說，是為 T 0048b10苦行離垢法也。
「彼苦行者，設見有人供養 T 0048b11沙門、婆羅門，代其歡喜而不呵止，是為苦行 T 0048b12離垢法也；彼苦行者，若見沙門、婆羅門食 T 0048b13更生之物，不呵責之，是為苦行離垢法也； T 0048b14彼苦行者，有不淨食，心不恡惜，若有淨食， T 0048b15則不染著，能見己過，知出要法，是為苦行 T 0048b16離垢法也；彼苦行者，不自稱譽，不毀他人， T 0048b17是為苦行離垢法也；彼苦行者，不殺、盜、婬、 T 0048b18兩舌、惡口、妄言、綺語、貪取、嫉妬、邪見，是為苦 T 0048b19行離垢法也。
「彼苦行者，精勤不忘，好習禪 T 0048b20行，多修智慧，不愚如獸，是為苦行離垢法 T 0048b21也；彼苦行者，不為高貴、憍慢、自大，是為苦 T 0048b22行離垢法也；彼苦行者，常懷信義，修反復 T 0048b23行，能持淨戒，勤受訓誨，常與善人而為伴 T 0048b24黨，積善不已，是為苦行離垢法也；彼苦行 T 0048b25者，不懷瞋恨，不為巧偽，不恃己見，不 T 0048b26求人短，不懷邪見，亦無邊見，是為苦行離 T 0048b27垢法也。云何？梵志！如是苦行，為是清淨離 T 0048b28垢法耶？」
答曰：「如是！實是清淨離垢法也。」
梵 T 0048b29志白佛言：「齊有此苦行，名為第一堅固行 T 0048c01耶？」
佛言：「未也！始是皮耳。」
梵志言：「願說樹 T 0048c02節！」
佛告梵志：「汝當善聽！吾今當說。」
梵志言： T 0048c03「唯然！願樂欲聞。」
「梵志！彼苦行者，自不殺生， T 0048c04不教人殺，自不偷盜，不教人盜，自不邪 T 0048c05婬，不教人婬，自不妄語，亦不教人為；彼 T 0048c06以慈心遍滿一方，餘方亦爾，慈心廣大，無二 T 0048c07無量，無有結恨，遍滿世間，悲、喜、捨心，亦復 T 0048c08如是，齊此苦行，名為樹節。」
梵志白佛言：「願 T 0048c09說苦行堅固之義！」
佛告梵志：「諦聽！諦聽！吾 T 0048c10當說之。」
梵志曰：「唯然！世尊！願樂欲聞。」
佛言： T 0048c11「彼苦行者，自不殺生，教人不殺，自不偷盜， T 0048c12教人不盜，自不邪婬，教人不婬，自不妄 T 0048c13語，教人不妄語；彼以慈心遍滿一方，餘方 T 0048c14亦爾，慈心廣大，無二無量，無有結恨，遍滿 T 0048c15世間，悲、喜、捨心，亦復如是。彼苦行者，自識 T 0048c16往昔無數劫事，一生、二生，至無數生，國土成 T 0048c17敗，劫數終始，盡見盡知；又自見知，我曾生彼 T 0048c18種姓，如是名字，如是飲食，如是壽命，如是 T 0048c19所受苦樂，從彼生此，從此生彼，如是盡憶 T 0048c20無數劫事，是為梵志彼苦行者牢固無壞。」
T 0048c21梵志白佛言：「云何為第一？」
佛言：「梵志！諦聽！ T 0048c22諦聽！吾當說之。」
梵志言：「唯然！世尊！願樂欲 T 0048c23聞。」
佛言：「彼苦行者，自不殺生，教人不殺，自 T 0048c24不偷盜，教人不盜，自不邪婬，教人不婬， T 0048c25自不妄語，教人不欺；彼以慈心遍滿一方， T 0048c26餘方亦爾，慈心廣大，無二無量，無有結恨， T 0048c27遍滿世間，悲、喜、捨心，亦復如是。彼苦行者， T 0048c28自識往昔無數劫事，一生、二生，至無數生，國 T 0048c29土成敗，劫數終始，盡見盡知；又自知見，我 T 0049a01曾生彼種姓，如是名字、飲食、壽命，如是所 T 0049a02經苦樂，從彼生此，從此生彼。如是盡憶無 T 0049a03數劫事，彼天眼淨觀眾生類，死此生彼，顏 T 0049a04色好醜、善惡所趣，隨行所墮，盡見盡知。又 T 0049a05知眾生身行不善，口行不善，意行不善，誹謗 T 0049a06賢聖，信邪倒見，身壞命終，墮三惡道。或有 T 0049a07眾生身行善，口、意亦善，不謗賢聖，見正信 T 0049a08行，身壞命終，生天、人中。行者天眼清淨，觀見 T 0049a09眾生，乃至隨行所墮，無不見知，是為苦行 T 0049a10第一勝也。」
佛告梵志：「於此法中復有勝者， T 0049a11我常以此法化諸聲聞，彼以此法得修梵 T 0049a12行。」
時，五百梵志弟子各大舉聲，自相謂言：「今 T 0049a13觀世尊為最尊上，我師不及。」
時，彼散陀那 T 0049a14居士語梵志曰：「汝向自言：『瞿曇若來，吾等 T 0049a15當稱以為瞎牛。』世尊今來，汝何不稱？又汝 T 0049a16向言：『當以一言窮彼瞿曇，能使默然，如龜 T 0049a17藏六，謂可無患，以一箭射，使無逃處。』汝 T 0049a18今何不以汝一言窮如來耶？」
佛問梵志：「汝 T 0049a19憶先時有是言不？」
答曰：「實有！」
佛告梵志： T 0049a20「汝豈不從先宿梵志聞諸佛、如來獨處山 T 0049a21林，樂閑靜處，如我今日樂於閑居；不如汝 T 0049a22法，樂於憒閙，說無益事，以終日耶？」
梵志曰： T 0049a23「聞過去諸佛樂於閑靜，獨處山林，如今世 T 0049a24尊；不如我法，樂於憒閙，說無益事，以終 T 0049a25日耶！」
佛告梵志：「汝豈不念：『瞿曇沙門能說 T 0049a26菩提。自能調伏，能調伏人；自得止息，能止 T 0049a27息人；自度彼岸，能使人度；自得解脫，能解 T 0049a28脫人；自得滅度，能滅度人？』」
時，彼梵志即從 T 0049a29座起，頭面作禮，手捫佛足，自稱己名曰：「我 T 0049b01是尼俱陀梵志！我是尼俱陀梵志！今者自歸， T 0049b02禮世尊足。」
佛告梵志：「止！止！且住！使汝心解， T 0049b03便為禮敬。」
時，彼梵志重禮佛足，在一面坐。
T 0049b04佛告梵志：「汝將無謂佛為利養而說法 T 0049b05耶？勿起是心！若有利養，盡以施汝。吾所說 T 0049b06法，微妙第一，為滅不善，增益善法。」
又告梵 T 0049b07志：「汝將無謂佛為名稱，為尊重故，為導 T 0049b08首故，為眷屬故，為大眾故，而說法耶？勿 T 0049b09起此心！今汝眷屬盡屬於汝。我所說法， T 0049b10為滅不善，增長善法。」
又告梵志：「汝將無 T 0049b11謂佛以汝置不善聚、黑冥聚中耶？勿生是 T 0049b12心！諸不善聚及黑冥聚汝但捨去，吾自為汝 T 0049b13說善淨法。」
又告梵志：「汝將無謂佛黜汝 T 0049b14於善法聚、清白聚耶？勿起是心！汝但於善 T 0049b15法聚、清白聚中精勤修行，吾自為汝說善淨 T 0049b16法，滅不善行，增益善法。」
爾時，五百梵志弟 T 0049b17子皆端心正意，聽佛所說。時，魔波旬作此 T 0049b18念言：「此五百梵志弟子端心正意，從佛聽 T 0049b19法，我今寧可往壞其意。」爾時，惡魔即以己 T 0049b20力壞亂其意。爾時，世尊告散陀那曰：「此五 T 0049b21百梵志子端心正意，從我聽法，天魔波旬壞 T 0049b22亂其意，今吾欲還，汝可俱去。」爾時，世尊以 T 0049b23右手接散陀那居士置掌中，乘虛而歸。
時， T 0049b24散陀那居士、尼俱陀梵志及五百梵志子聞佛 T 0049b25所說，歡喜奉行。
T 0049b26 SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha was staying at Saptaparṇa Cave near Mount Vaibhāra of Rājagṛha. He was accompanied by a large assembly of 1,250 monks.
Sandhāna Visits Udumbarikā’s Grove
SC 2At the time, there was a householder of Rājagṛha named Sandhāna who liked to go for walks. Every day, he would leave the city to visit the Bhagavān. On this occasion, that householder looked up at the sun and thought to himself, “Now is not the time to go meet the Buddha. The Bhagavān is surely in contemplative samādhi in a quiet place right now, and the assembly of monks will be meditating quietly as well. It would be better to go to Udumbarikā’s Grove and wait until the right time of day. Then, I’ll visit the Bhagavān, pay homage to him, exchange greetings with him, and do the same with the monks.”
SC 3There was a wanderer at Udumbarikā’s Grove named Nigrodha. He was accompanied by 500 wanderers who were staying at that grove. At the time, this assembly of wanderers had gathered in one place and were engaged in a loud and boisterous conversation using speech that obstructed the path with confusing words. They would do this until the end of the day. Sometimes, they discussed affairs of state. Sometimes, it was warfare and weapons. Sometimes, it was the harmony of countries. Sometimes, it was ministers and common people. Sometimes, it was riding chariots and horses through parks and forests. Sometimes, it was sitting mats, clothing, meals, and women. Sometimes, they discussed tortoises and sea turtles. They would only discuss such things that obstructed the path until the end of the day.
SC 4When that wanderer saw the householder Sandhāna coming from a distance, he ordered his followers, “Be quiet! What’s the reason? A disciple of the ascetic Gautama is coming from outside. He’s the best of the ascetic Gautama’s lay disciples. He’ll surely come here, so you ought to be quiet!” The wanderers then fell silent.
SC 5Sandhāna went to the wanderer and exchanged greetings with him. He then sat to one side and said, “My teacher, the Bhagavān, always enjoys quiet solitude and doesn’t like noisy places. He’s not like you and your disciples here who engage in loud and boisterous conversations and just discuss things that obstruct the path with useless words.”
SC 6The wanderer said to the householder, “Hasn’t the ascetic Gautama had conversations with people? How else could his assembly know that the ascetic possesses great wisdom? Your teacher always likes living alone in remote places. He’s like the one-eyed cow that eats grass and chases what it sees in only one direction. Your teacher Gautama is like that. He prefers solitude and enjoys uninhabited places. If your teacher were to come here, we would call him a one-eyed cow. He always says that he possesses great wisdom, but I could finish him with a single word. He’d fall silent like a turtle hiding in its shell. It’d be no trouble to take away his escape with a single arrow.”
The Buddha Goes to Udumbarikā’s Grove
SC 7At that moment, the Bhagavān was in a quiet room and overheard the conversation between that wanderer and householder with his heavenly ear. He emerged from the Saptaparṇa Cave and went to Udumbarikā’s Grove. When that wanderer saw the Buddha coming from a distance, he ordered his disciples: “All of you, be quiet! The ascetic Gautama is coming here! Please don’t rise, greet him, or respectfully worship him. Don’t ask him to sit, either. Choose a particular seat and set it aside for him. Once he sits down, you should ask, ‘Ascetic Gautama, up until now, what teaching do you give your disciples so that they attain peaceful samādhi and purely cultivate the religious life?”
SC 8The Bhagavān gradually made his way to the park. The wanderers inadvertently rose, and they eventually greeted the Bhagavān, saying, “Welcome, Gautama! Welcome, ascetic! It’s been a long time since we’ve seen you. What has brought you here today? You can have that small seat in the front.”
SC 9The Bhagavān then prepared his seat, delighted and smiling. He thought to himself, “These fools aren’t capable of staying focused. They were given a command, but they couldn’t follow it. Why was that? The Buddha’s miraculous power caused their bad thoughts to disintegrate naturally.”
SC 10The householder Sandhāna then bowed at the Bhagavān’s feet and sat to one side. The wanderer Nigrodha exchanged greetings with the Buddha, and then he also sat to one side. He said to the Buddha, “Ascetic Gautama, up until now, what teaching have you given your disciples so that they attain peaceful samādhi and purely cultivate the religious life?”
SC 11The Bhagavān told him, “Enough, wanderer! My teaching is profound and broad. Up until now, I’ve taught my disciples, and they dwell peacefully and purely cultivate the religious life. It isn’t comparable to your [teaching].”
The Ascetic Practice
SC 12He also told the wanderer, “Even if your teacher and your disciples were to practice the path, some would be pure and some would be impure. I could fully explain this for you.”
The wanderer’s 500 disciples all raised their voices, telling each other, “The ascetic Gautama possesses great might and great power! When someone asks about his doctrine, he instead discusses their doctrine!”
The wanderer Nigrodha then said to the Buddha, “Excellent, Gautama! Please explain it.”
SC 13The Buddha told the wanderer, “Listen closely, listen closely! I’ll explain it for you.”
The wanderer replied, “I’d be glad to listen.”
SC 14The Buddha told the wanderer, “Your practices are crude. You go naked without clothes and cover yourselves with your hands. You don’t accept food in pots or bowls. You don’t accept food while between two walls, between two people, between two blades, or between two bowls. You don’t accept food when a family is eating together, when there’s a pregnancy in the household, when you see a dog at the door, or when a home has lots of flies. You don’t accept invitations to meals or food from someone who says they know you. You don’t eat fish or meat and don’t drink wine. You don’t take two bowls of food, considering one swallow to be a meal … seven meals and stopping. When you accept a person’s beneficial food, you don’t do so more than seven times. Sometimes, you eat one meal a day or one every two days, three days, four days, five days, six days, or seven days. Sometimes, you eat fruit or weeds and drink juice. You eat flax seed, rice, long-grain rice, cow dung, deer dung, tree roots, branches, leaves, and fruit, or only fruit that has fallen naturally.
SC 15“Sometimes, you wear clothes, throw on sedge as clothes, wear tree bark, curtain yourselves in grass, or wear deerskin. Sometimes, you fasten head hair to yourselves, wear plaited hair, or wear clothes from a charnel ground.
SC 16“Sometimes, you keep your arms raised all the time, don’t sit on couches or mats, or crouch all the time. Sometimes, you cut your hair and fasten it to your beard, lie on thorns, lie on fruits and berries, or lie naked in cow dung. Sometimes, you bath three times a day or three times a night. You torment your bodies with these countless hardships. How is it, Nigrodha? Can such practices be called a pure teaching?”
SC 17The wanderer answered, “This teaching is pure. It isn’t impure.”
Defilements in the Ascetic Practice
SC 18The Buddha told the wanderer, “You call it pure, but I will explain the defilements that are in your pure teaching.”
The wanderer said, “Good, Gautama! Explain it now. I’d be glad to listen.”
SC 19The Buddha told the ascetic, “Those practitioners of asceticism often think to themselves, ‘Practicing in this way, I’ll obtain offerings, respect, and veneration.’ This is a defilement. After they obtain offerings, that practitioner’s attachment to pleasure is made firm, and the stains of craving aren’t abandoned. They don’t realize how to distance themselves from it or know how to escape it. This is a defilement.
SC 20“Those practitioners of asceticism see someone coming from a distance, and they all sit together in meditation. When no one else is present, they sit and lie down as they like. This is a defilement.
SC 21“Those practitioners of asceticism hear correct doctrines from others, but they refuse to accept them. This is a defilement.
SC 22“When those practitioners of asceticism are asked correct questions by others, they are stingy and don’t answer. This is a defilement.
SC 23“If those practitioners of asceticism see someone giving offerings to ascetics and priests, they rebuke them for it. This is a defilement.
SC 24“If those practitioners of asceticism see ascetics and priests eating living things, they rebuke them. This is a defilement.
SC 25“When those practitioners of asceticism have impure food, they refuse a pure meal from a donor. If there’s pure food, they are attached to desire for their own food. They don’t see this is a mistake and don’t know how to escape from it. This is a defilement.
SC 26“Those practitioners of asceticism declare their own goodness and slander other people. This is a defilement.
SC 27“Those practitioners of asceticism kill, steal, engage in sex, speak duplicitously, harshly, falsely, and frivolously. They are greedy, jealous, have wrong views, and they are deluded. This is a defilement.
SC 28“Those practitioners of asceticism are lazy, forgetful, and don’t train in meditative concentration. They lack wisdom like animals. This is a defilement.
SC 29“Those practitioners of asceticism are conceited, proud, and arrogant. This is a defilement.
SC 30“Those practitioners of asceticism lack trustworthiness, nor do they repay favors. They don’t observe pure precepts and aren’t able to diligently accept other’s instruction. They associate with bad people, consider them comrades, and don’t stop doing bad things. This is a defilement.
SC 31“Those practitioners of asceticism often harbor resentment, favor being deceitful, depend on their own views, look for the faults of others, and harbor long-standing wrong and extreme views. This is a defilement.
SC 32“How is it, Nigrodha? Can these practices be called pure and not wrong?”
He replied, “They are impure. They aren’t pure.”
Undefiled Things in the Ascetic Practice
SC 33The Buddha said, “Now, I’ll explain the things that are pure and undefiled in your defiled teaching.”
The wanderer said, “Please explain them.”
SC 34The Buddha said, “Those ascetic practitioners don’t think to themselves, ‘Practicing in this way, I’ll obtain offerings, respect, and veneration.’ This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 35“Once those ascetic practitioners obtain offerings, their minds aren’t attached to desire for them. They understand how to distance themselves from it and know how to escape it. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 36“Those ascetic practitioners are always meditating whether people are present or not. It makes no difference to them. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 37“Those ascetic practitioners hear correct doctrines from others, and they are happy to accept them. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 38“When those ascetic practitioners are asked correct questions, they are happy to give explanations. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 39“If those ascetic practitioners see someone give offerings to ascetics and priests, they are happy for them and don’t tell rebuke the person. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 40“When those ascetic practitioners see ascetics and priests eat living things, they don’t rebuke them. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 41“When those ascetic practitioners have impure food, they don’t feel stingy. If they have pure food, then they aren’t attached to it. They can see their own defects and know how to escape them. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 42“Those ascetic practitioners don’t praise themselves and criticize other people. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 43“Those ascetic practitioners don’t kill, steal, engage in sex, speak duplicitously, harshly, or frivolously, nor are they greedy, jealous, or have wrong views. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 44“Those ascetic practitioners are diligent, not forgetful, prefer the practice of meditation, and often cultivate wisdom. They aren’t foolish like animals. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 45“Those ascetic practitioners aren’t conceited, proud, or arrogant. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 46“Those ascetic practitioners are always trustworthy and cultivate the practice of repaying favors. They can observe pure precepts and diligently accept instruction. They associate with good people, consider them comrades, and don’t stop accumulating goodness. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 47“Those ascetic practitioners don’t harbor resentment, aren’t deceptive, don’t rely on their own views, don’t look for other people’s shortcomings, and don’t harbor wrong or extreme views. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 48“How is it, wanderer? Is such an ascetic practice pure and undefiled?”
He answered, “So it is! It really is pure and undefiled.”
The Best and Essential Ascetic Practices
SC 49The wanderer said to the Buddha, “That’s the extent of these ascetic practices, but are they called the best and essential practice?”
The Buddha said, “Not yet. We’ve just begun with the bark.”
SC 50The wanderer said, “Please explain the tree’s knot!”
The Buddha told the wanderer, “You should listen well. I will explain it now.”
The wanderer said, “Very well! I’d be glad to listen.”
SC 51“Wanderer, those ascetic practitioners don’t themselves kill beings and don’t instruct others to kill. They don’t themselves steal and don’t instruct others to steal. They don’t themselves engage in wrong sex and don’t instruct others to engage in sex. They don’t themselves speak falsely and don’t instruct others to do so.
SC 52“They completely fill one direction with kindness and the other directions as well. Their kindness is vast, without duality, measureless, and lacking resentments. They completely fill the world with compassion, joy, and equanimity in the same way. That’s the extent of the ascetic practice that’s called the tree’s knot.”
SC 53The wanderer said to the Buddha, “Please explain the essential meaning of ascetic practice.”
The Buddha told the ascetic, “Listen closely, listen closely! I will explain it.”
The ascetic said, “Very well, Bhagavān. I’d be glad to listen.”
SC 54The Buddha said, “Those ascetic practitioners don’t themselves kill beings and don’t instruct others to kill. They don’t themselves steal and don’t instruct others to steal. They don’t themselves engage in wrong sex and don’t instruct others to engage in sex. They don’t themselves speak falsely and don’t instruct others to speak falsely.
SC 55“They completely fill one direction with kindness and the other directions as well. Their kindness is vast, without duality, measureless, and lacking resentments. They completely fill the world with compassion, joy, and equanimity in the same way.
SC 56“Those ascetic practitioners are themselves aware of the events of countless eons in the past, whether it’s one, two … countless births, the formation and destruction of countries, or the numerous eons from beginning to end [of the world]. They fully see and fully know them.
SC 57“Furthermore, they themselves know, ‘I once was born in that clan with such a name, had such meals, such a life span, and such pleasant and painful experiences. I was born there from and from there to here.’ They fully remember such events of countless eons. This is the ascetic practice of wanderers that’s essential and undestroyed.”
SC 58The wanderer said to the Buddha, “What is the best?”
The Buddha said, “Wanderer, listen closely, listen closely! I will explain it.”
The wanderer said, “Very well, Bhagavān. I’d be glad to listen.”
SC 59The Buddha said, “Those ascetic practitioners don’t themselves kill beings and don’t instruct others to kill. They don’t themselves steal and don’t instruct others to steal. They don’t themselves engage in wrong sex and don’t instruct others to engage in sex. They don’t themselves speak falsely and don’t instruct others to speak falsely.
SC 60“They completely fill one direction with kindness and the other directions as well. Their kindness is vast, without duality, measureless, and lacking resentments. They completely fill the world with compassion, joy, and equanimity in the same way.
SC 61“Those ascetic practitioners are themselves aware of the events of countless eons in the past, whether it’s one, two … countless births, the formation and destruction of countries, and the numerous eons from beginning to end [of the world]. They fully see and fully know them.
SC 62“Furthermore, they themselves see and know, ‘I once was born in that clan with such a name, had such meals, such a life span, and such pleasant and painful experiences. I was born there from here and from there to here.’ They full remember such events of countless eons.
SC 63“They clearly observe sentient beings with the heavenly eye as they die here and are born there. They appear beautiful and ugly and fall into good and bad destinations according to their deeds. They fully see and fully know them.
SC 64‘Furthermore, they know the unskillful physical, verbal, and mental deeds of sentient beings who slander noble people, believe deluded views, and fall to the three bad destinies when their bodies break up and their lives end. They also know the skillful physical, verbal, and mental deeds of sentient beings who don’t slander noble people, see what’s correct and practice it faithfully, and who are born in Heaven or among humans when their bodies break up and their lives end. The practitioner’s heavenly eye is purified and observes sentient beings … falling into [good and bad] destinations according to their deeds. There’s none whom they don’t see and know. This is the supreme ascetic practice.”
The Superior Teaching of the Buddha
SC 65The Buddha told the wanderer, “Among these teachings, there is another that’s superior. I always teach disciples this teaching, and they are able to cultivate the religious life with it.”
The wanderer’s 500 disciples all raised their voices, saying to each other, “Now look! The Bhagavān is the Most Exalted One. Our teacher doesn’t compare to him.”
SC 66The householder Sandhāna then said to the wanderer, “You yourself had said, ‘If Gautama were to come here, we would call him a one-eyed cow.’ The Bhagavān is here now. Why don’t you call him that? You also said, ‘I’d finish that Gautama with a single word. He’d fall silent like a turtle hiding in its shell. It’d be no trouble to take away his escape with a single arrow.’ Why don’t you finish the Tathāgata with a single word now?”
SC 67The Buddha asked the wanderer, “Do you recall saying that before?”
He replied, “It’s true, I did.”
SC 68The Buddha told the wanderer, “Haven’t you heard from wanderers in the past that buddhas and tathāgatas dwell alone in mountains and forests and enjoy quiet places? They enjoyed seclusion just I do today. How could they enjoy noisy discussions of useless subjects lasting until the end of the day the way you do?”
The wanderer said, “I have heard that buddhas in the past enjoyed peace and dwelled alone in mountains and forests as the Bhagavān does today. How could they enjoy noisy discussions of useless subjects lasting until the end of the day the way we do?”
SC 69The Buddha told the wanderer, “Don’t you think, ‘The ascetic Gautama teaches awakening. Having disciplined himself, he disciplines others. He could stop his breath and makes it possible for others to stop their breath. He crossed over to the other shore and makes it possible for others to cross over. He attained liberation and makes it possible for others to attain liberation. He attained extinguishment and makes it possible for others to attain extinguishment’?”
SC 70That wanderer then rose from his seat and bowed his head with his hands touching the Buddha’s feet. He declared of himself, “I am Nigrodha the Wanderer! I am Nigrodha the Wanderer! I bow to the Bhagavān’s feet!”
SC 71The Buddha addressed the wanderer, “Stop, stop! You ought to stand up. You can bow to me when your mind is freed.”
The wanderer bowed deeply at the Buddha’s feet and sat to one side.
SC 72The Buddha told the wanderer, “Did you think the Buddha teaches the Dharma for no reason other than gain? Don’t have such a thought. If there’s gain, it’ll all be yours. The Dharma I teach is sublime and supreme. It ceases what’s unskillful and increases skillful qualities.”
SC 73He also told the wanderer, “Did you think the Buddha teaches the Dharma for no reason other than being honored … being a leader … having followers … having a great assembly? Don’t have such a thought. Now, your followers are all your own. The Dharma I teach is for ceasing what’s unskillful and increasing skillful qualities.”
SC 74He also told the wanderer, “Did you think the Buddha would put you in the unskillful category or the category of darkness for no reason? Don’t have such a thought. You should simply abandon those categories of unskillfulness and darkness. I’ll teach you the skillful and pure teaching.”
SC 75He also told the wanderer, “Were you thinking the Buddha would drive you away from the category of skillful things and the category of clean things for no reason? Don’t have such a thought. Simply cultivate the categories of skillful and clean things with diligence. I’ll teach you the skillful and pure teaching that ceases unskillful practices and increases skillful qualities.”
SC 76The wanderer’s 500 disciples then rectified their hearts and corrected their thinking as they listened to what the Buddha taught. Māra the Evil One then thought, “These 500 disciples of the wanderer have rectified their hearts and corrected their thinking as they listened to what the Buddha taught. I better go destroy that thinking now!”
Evil Māra then confounded their thinking with his own power.
SC 77The Bhagavān then told Sandhāna, “These 500 disciples of the wanderer had rectified their hearts and corrected their thinking as they listened to what I taught, but Māra the Evil One has confounded their thinking. Now, I’d like to go. Let’s you and I leave together.”
SC 78The Bhagavān then offered his right hand to the householder Sandhāna, who took it in his palm, and they flew back through the sky.
SC 79The householder Sandhāna, the wanderer Nigrodha, and the 500 wanderer disciples who heard what the Buddha taught rejoiced and approved.
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại động cây Thất diệp, núi Tỳ-ha-la, thành La-duyệt-kỳ cùng chúng đại Tỳ-kheo một ngàn hai trăm năm mươi người.
Lúc đó, ở thành Vương xá có một cư sĩ tên Tán-đà-na, tính ưa đi dạo. Hằng ngày ông ra khỏi thành, đến chỗ đức Thế Tôn. Một hôm, ông xem bóng mặt trời rồi thầm nghĩ: “Giờ này chưa phải lúc đến thăm viếng Phật. Giờ nầy Phật còn nhập định tư duy tại tịnh thất, và các Tỳ-kheo cũng đang thiền tĩnh. Ta hãy đi đến rừng của nữ Phạm-chí Ô-tạm-bà-lị, đợi đến giờ thích hợp sẽ đến Phật để lễ bái và gặp các Tỳ-kheo cung kính thăm viếng”.
Trong rừng của nữ Phạm-chí lúc bấy giờ có Phạm-chí tên Ni-câu-đà cùng năm trăm đệ tử đang tụ tập một chỗ, lớn tiếng bàn luận, suốt ngày chỉ nói những điều phù phiếm, chướng ngại đạo. Hoặc luận bàn quốc sự. Hoặc bàn việc đao binh chiến tranh. Hoặc bàn việc quốc gia hòa nghĩa. Hoặc bàn việc đại thần, việc thứ dân. Hoặc bàn chuyện xe ngựa, công viên, rừng. Hoặc bàn chuyện chiếu giường, y phục, ăn uống, phụ nữ. Hoặc bàn việc núi, biển, rùa, trạnh. Nghĩa là họ chỉ bàn những điều chướng ngại đạo như thế cho hết ngày.
Khi Phạm-chí kia vừa trông thấy Cư sĩ Tán-đà-na từ xa đi lại, liền ra lệnh cho chúng của ông: “Các người hãy tĩnh lặng. Vì sao vậy? Vì có đệ tử của Sa-môn Cù-đàm đang từ ngoài đến. Trong hàng đệ tử bạch y của Sa-môn Cù-đàm, ông đó thuộc vào hạng trưởng thượng. Ông ấy chắc đi đến đây. Các ngươi hãy tĩnh lặng”. Các Phạm-chí đều giữ im lặng.
Cư sĩ Tán-đà-na đi đến chỗ Phạm-chí, chào hỏi xong, ngồi một bên và nói với Phạm-chí:
“Thầy tôi, Đức Thế Tôn, thường ưa nhàn tĩnh, chẳng ưa huyên náo. Không như các ông và đệ tử các ông ưa ở giữa đám đông cao tiếng luận đàm. Nhưng chỉ toàn những lời chướng ngại đạo, vô ích.”
Phạm-chí nói lại:
“Sa-môn Cù-đàm có bao giờ đàm luận với mọi người không? Mọi người do đâu mà biết được Sa-môn có đại trí tuệ? Thầy của Ông thường ưa một mình ở chỗ biên địa. Cũng như con bò chột ăn cỏ, chỉ đuổi theo chỗ mà nó thấy. Thầy ông là Cù-đàm cũng thế. Cứ ham điều độc kiến riêng nên mới ưa chỗ không người. Nếu thầy ngươi lại đây, chúng ta sẽ gọi ông ấy là con bò chột. Sa-môn Cù-đàm thường tự cho là có đại trí tuệ, nhưng ta chỉ cần một câu là đủ làm cho cùng bí và bắt phải im lặng. Ví như con rùa thun hết mình vào vỏ cho thế là yên ổn rồi. Nhưng chỉ cần một mũi tên là nó không còn chỗ tránh.”
Lúc đó, Thế Tôn đang ở tại tịnh thất, bằng thiên nhĩ, nghe câu chuyện giữa Phạm-chí và Cư sĩ như thế, liền ra khỏi động Thất-diệp, đi đến rừng nữ Phạm-chí Ô-tạm-bà-lị.
Khi Phạm-chí vừa từ xa thấy Phật đi lại, bảo các đệ tử:
“Các ngươi hãy giữ im lặng. Sa-môn Cù-đàm sắp đến đây. Các ngươi chớ đứng dậy nghinh đón, cung kính lễ bái, cũng đừng mời ngồi. Chỉ riêng một chỗ cho ông ta ngồi thôi. Khi y ngồi xong các ngươi hãy hỏi: ‘Sa-môn Cù-đàm, từ trước đến nay ông dạy bảo cho đệ tử những pháp gì để họ được an ổn, tịch định, phạm hạnh tịnh tu’.”
Bấy giờ, Thế Tôn vừa đi đến khu vườn, Phạm-chí bất giác đứng dậy, nghinh đón Thế Tôn và nói rằng:
“Xin mời đến đây, Cù-đàm. Xin mời đến đây, Sa-môn. Từ lâu không được gặp, nay có việc gì Ngài đến đây? Xin mời ngồi tạm ở đàng trước.”
Khi ấy, đức Thế Tôn ngồi xuống, vui vẻ mỉm cười và thầm nghĩ: ‘Các người ngu nầy không tự chủ được. Trước đã đặt lệnh ước với nhau mà rốt cuộc không giữ toàn.’ Sở dĩ vậy, là vì thần lực của Phật khiến ác tâm của chúng tự nhiên tiêu tan.
Cư sĩ Tán-đà-na đảnh lễ chân Phật rồi ngồi một bên.
Phạm-chí Ni-câu-đà chào hỏi Phật xong cũng ngồi một bên và bạch Phật:
“Sa-môn Cù-đàm từ trước đến nay dạy bảo hàng đệ tử những pháp gì khiến họ được tịch định, an ổn, tịnh tu phạm hạnh?”
Phật nói:
“Hãy thôi, Phạm-chí! Pháp Ta sâu rộng. Những điều mà từ trước đến nay Ta dạy các đệ tử được an lạc, tịnh tu phạm hạnh, không phải là những điều mà Ông có thể hiểu kịp.”
Rồi Phật lại nói với Phạm-chí:
“Dẫu đến cả đạo pháp mà Thầy của Ông và các đệ tử của Ông tu hành, tịnh hay bất tịnh, Ta cũng nói hết được cả.”
Lúc đó năm trăm đệ tử Phạm-chí nầy đều cất tiếng bảo nhau: “Sa-môn Cù-đàm có oai thế lớn, có thần lực lớn thật. Người ta hỏi nghĩa lý mình, mình lại giảng trở lại nghĩa lý của người ta!” Phạm-chí bạch Phật:
“Lành thay Cù-đàm! Xin Ngài phân biệt cho.”
Phật bảo Phạm-chí:
“Này Phạm-chí, hãy lắng nghe, hãy lắng nghe! Ta sẽ nói.”
Phạm-chí đáp:
“Rất vui lòng được nghe.”
Phật nói:
“Những điều sở hành của Ông toàn là thấp hèn. Như việc, cởi bỏ y phục để trần truồng, hoặc lấy tay che, hoặc không nhận đồ ăn đựng trong cái ghè, không nhận đồ ăn đựng trong chậu, không nhận đồ ăn giữa hai bức vách, không nhận đồ ăn giữa hai người, không nhận đồ ăn giữa hai con dao, không nhận đồ ăn giữa hai cái chậu, không nhận đồ ăn từ gia đình đang ăn chung, không nhận đồ ăn từ nhà có thai, không nhận đồ ăn từ nhà được thấy có chó đứng trước cửa, không nhận đồ ăn từ nhà có nhiều ruồi, không nhận lời mời ăn, không nhận đồ ăn từ người nói đã có biết từ trước, không ăn cá, không ăn thịt, không uống rượu, không ăn với hai chén bát, một bữa ăn, một lần nuốt cho đến bảy lần nuốt thì thôi, nhận thức ăn được thêm, không quá bảy lần thêm, hoặc mỗi ngày ăn một bữa, hoặc hai ngày, ba ngày, bốn ngày, năm ngày, sáu ngày, bảy ngày ăn một bữa, hoặc chỉ ăn rau, hoặc chỉ ăn cỏ lúa, hoặc chỉ uống nước cơm, hoặc chỉ ăn mè, hoặc ăn gạo lứt, hoặc ăn phân bò, hoặc ăn phân nai, hoặc ăn rễ, nhánh lá, trái, hột cây, hoặc ăn trái cây tự rụng, hoặc choàng áo, hoặc mặc áo cỏ cú, hoặc mặc vỏ cây, hoặc lấy cỏ quấn mình, hoặc mặc da nai, hoặc để đầu tóc, hoặc mang tấm lông bện, hoặc mặc áo vất ở gò mả, hoặc thường đưa tay lên, hoặc không ngồi giường chiếu, hoặc thường ngồi chồm hổm, hoặc cạo tóc chừa râu, hoặc nằm trên chông gai, hoặc nằm trên dưa quả, hoặc lõa hình nằm trên phân bò, hoặc một ngày tắm ba lần, hoặc một đêm tắm ba lần. Tóm lại là lấy vô số chuyện khổ cực hành hạ xác thân. Ni-câu-đà, ý ngươi nghĩ sao? Tu những hạnh như thế, đáng gọi là thanh tịnh pháp chăng?”
Ni-câu-đà đáp:
“Pháp đó là tịnh, chớ chẳng phải bất tịnh.”
Phật nói:
“Ngươi bảo là tịnh, nhưng Ta sẽ từ trong cái tịnh của Ong đó chỉ ra điều cấu uế cho Ong xem.”
Ni-câu-đà nói: “Hay lắm, Cù-đàm! Ngài cứ nói, tôi xin nghe”.
Phật nói:
“Những người kia trong khi tu khổ hạnh mà tâm thường tính nghĩ rằng: ‘Ta làm như thế này sẽ được mọi người cúng dường, cung kính, lễ bái.’ Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia khi được cúng dường rồi thì say đắm giữ chặt, tham luyến không rời, không biết xa lìa, không biết cách thoát ra. Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia mà vừa trông thấy bóng ai đi đến, thì cùng nhau ngồi thiền. Khi không ai thì mặc ý nằm ngồi. Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia mà nếu nghe đến chánh nghĩa của người khác, không chịu nhìn nhận. Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia nếu mà có ai hỏi thẳng, thì tiêc lẫn mà không trả lời. Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia mà hễ thấy người nào cúng dường Sa-môn, Bà-la-môn thì la rầy, ngăn cản. Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia nếu thấy Sa-môn, Bà-la-môn ăn vật có thể sinh sản nữa liền đến chê trách. Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia có thức ăn bất tịnh, không chịu cho người khác mà tham ăn một mình, không thấy lỗi lầm của mình, không biết con đường xuất ly. Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia tự khen mình hay, chê bai người khác. Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia mà giết, trộm, tà dâm, hai lưỡi, ác khẩu, nói dối, nói ỷ ngữ, tham lam, tật đố, tà kiến điên đảo. Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia mà lười biếng, hay lãng quên, không tập thiền, không có trí tuệ, chẳng khác nào cầm thú. Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia mà cống cao, kiêu mạn, mạn, tăng thượng mạn. Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia mà không có tín nghĩa, lại không báo đáp, không trì tịnh giới, không hay tinh cần chịu nghe người khuyên răn, thường kết bạn bọn xấu làm điều xấu ác không dừng. Thế là cấu uế. Người tu khổ hạnh kia mà ôm nhiều sân hận, ưa làm xảo quyệt, cậy mình hiểu biết, tỳm tòi hay dở của người, thường chấp tà kiến, biên kiến. Thế là cấu uế. Ni-câu-đà, ý Ông nghĩ thế nào? Tu khổ hạnh như trên, đáng gọi là thanh tịnh ư?”
Ni-câu-đà đáp:
“Đó là bất tịnh chứ không phải tịnh.”
Phật nói: “Nay Ta từ trong pháp cấu uế ấy của Ông mà chỉ ra phần thanh tịnh, vô cấu cho Ông hiểu”.
Phạm-chí nói: “Xin hãy nói”.
Phật nói:
“Những người tu khổ hạnh kia, nếu không tính nghĩ rằng ta tu như thế này sẽ được sự cúng dường cung kính, lễ bái. Đó là pháp khổ hạnh không cấu uế. Người tu khổ hạnh nếu được cúng dường mà tâm không tham đắm, thông tỏ xa lìa, rõ biết con đường xuất ly. Đó là pháp khổ hạnh không cấu uế. Người tu khổ hạnh tọa thiền như thường lệ, không vì có người không người mà thay đổi. Đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh. Người tu khổ hạnh, nếu nghe ai nói chánh nghĩa thì hoan hỷ tín nhận. Đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh. Người tu khổ hạnh nếu gặp ai hỏi thẳng thì hoan hỷ đáp. Đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh. Người tu khổ hạnh hễ thấy ai cúng dường Sa-môn, Bà-la-môn thì hoan hỷ thay họ, chứ không la rầy ngăn cản. Đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh. Người tu khổ hạnh nếu thấy Sa-môn, Bà-la-môn ăn vật sanh lại mà không tới chê bai. Đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh. Người tu khổ hạnh mà gặp món ăn bất tịnh, tâm không lẫn tiếc, gặp món ăn tịnh tâm không say đắm, xét thấy lỗi mình, biết pháp xuất ly. Đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh. Người tu khổ hạnh không tự khen mình, không chê kẻ khác. Đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh. Người tu khổ hạnh không giết, không trộm, không dâm dật, không hai lưỡi, không ác khẩu, không nói dối, không ỷ ngữ, không tham lam, không tật đố, không tà kiến. Đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh. Người tu khổ hạnh mà tinh cần không lãng quên, ưa tập thiền định, tu nhiều trí tuệ, chẳng ngu như thú. Đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh. Người tu khổ hạnh mà không cống cao, kiêu mạn, tự đại. Đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh. Người tu khổ hạnh mà có lòng tín nghĩa, tập hạnh báo bổ, giữ gìn tịnh giới, siêng năng học hỏi, thường kết bạn với người lành, chứa điều lành mãi. Đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh. Người tu khổ hạnh mà không ôm lòng sân hận, không xảo ngụy, không cậy mình biết, không tỳm sở đoản của người, không chấp chặt tà kiến cũng không biên kiến. Đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh. Phạm-chí nghĩ thế nào? Pháp khổ hạnh như thế, đáng gọi là pháp thanh tịnh vô cấu không?”
Ni-câu-đà đáp:
“Quả như vậy, quả thật đó là pháp khổ hạnh thanh tịnh vô cấu.”
Rồi Phạm-chí hỏi Phật:
“Khổ hạnh đến chừng mực như vậy đã được gọi là bậc nhất, kiên cố chưa?”
Phật nói:
“Chưa! Đó mới là khổ hạnh vỏ ngoài.”
Ni-câu-đà thưa:
“Xin Phật cho biết mắt cây.”
Phật nói:
“Ông hãy lắng nghe. Ta sẽ nói cho.”
Phạm-chí thưa:
“Vâng. Bạch Thế Tôn, tôi mong muốn được nghe.”
Phật nói:
“Này Phạm-chí! Người tu khổ hạnh mà tự mình không giết, không dạy người giết, tự mình không trộm cắp, không dạy người trộm cắp, tự mình không tà dâm, không dạy người tà dâm, tự mình không nói dối, không dạy người nói dối. Người ấy đem tâm từ rải khắp một phương, rồi các phương khác cũng vậy, từ tâm quảng đại, bình đẳng vô lượng, khắp cả thế gian, không chút oán kết. Bi tâm, hỷ tâm, xả tâm cũng như thế. Chính đó mới là pháp khổ hạnh thuộc cốt lõi.”
Phạm-chí bạch Phật:
“Xin Ngài dạy cho cái nghĩa khổ hạnh lõi cây.”
Phật nói:
“Này Phạm-chí, hãy lắng nghe, hãy lắng nghe, Ta sẽ nói cho.”
Phạm-chí đáp:
“Thưa vâng. Bạch Thế Tôn, tôi mong muốn được nghe.”
Phật nói:
“Này Phạm-chí, người tu khổ hạnh mà tự mình không giết còn dạy người không giết, tự mình không trộm cắp còn dạy người không trộm cắp, tự mình không tà dâm còn dạy người không tà dâm, tự mình không nói dối còn dạy người không nói dối. Người ấy đem từ tâm rải khắp một phương, rồi các phương khác cũng vậy, từ tâm quảng đại, bình đẳng vô lượng, khắp cả thế gian, không chút oán kiết. Bi tâm, hỷ tâm, xả tâm cũng như thế. Người khổ hạnh kia lại có thể biết được việc xảy ra vô số kiếp trước, hoặc một đời, hai đời cho đến vô số đời, quốc độ thành hoại hay kiếp số trước sau, đều thấy đều biết cả. Lại còn thấy biết mình từng sanh vào chủng tộc đó, tên tuổi như thế, ăn uống như thế, sống lâu như thế, thọ khổ, thọ lạc như thế, từ kia sanh đây, từ đây sanh kia như thế. Những việc từ vô số kiếp như thế đều nhớ cả. Ấy gọi là khổ hạnh cốt lõi, không bị hủy hoại của Phạm-chí.”
Phạm-chí bạch Phật:
“Còn thế nào gọi là khổ hạnh bậc nhất?”
Phật nói:
“Này Phạm-chí, hãy lắng nghe, hãy lắng nghe, Ta sẽ nói cho.”
Phạm-chí đáp:
“Thưa vâng. Bạch Thế Tôn, tôi mong muốn được nghe.”
Phật nói:
“Này Phạm-chí, những người tu khổ hạnh mà tự mình không giết còn dạy người không giết, tự mình không trộm cắp còn dạy người không trộm cắp, tự mình không tà dâm còn dạy người không tà dâm, tự mình không nói dối còn dạy người không nói dối. Người ấy đem từ tâm rải khắp một phương, các phương khác cũng vậy, từ tâm rộng lớn, trùm khắp, vô nhị vô lượng, không có kết hận, cùng khắp thế gian. Bi, hỷ và xả tâm cũng như vậy.
“Người khổ hạnh ấy tự biết sự việc vô số kiếp quá khứ về trước, một đời, hai đời, cho đến vô số đời, quốc độ, thành hoại, kiếp số chung thủy, thảy đều thấy hết biết hết. Lại tự mình thấy biết: Ta đã từng sanh vào chủng tánh kia, tên họ như vậy, ăn uống, thọ mạng như vậy, cảm nghiệm khổ lạc như vậy, từ đây sanh kia, từ kia sanh đây. Như thế, nhớ hết sự việc vô số kiếp. Vị ấy bằng thiên nhãn thanh tịnh xem xét các loài chúng sanh chết đây sanh kia, nhan sắc đẹp xấu, chỗ hướng đến tốt hay xấu, tùy theo hành vi mà bị đọa lạc; thảy đều thấy hết biết hết.
“Lại biết chúng sanh với thân hành bất thiện, khẩu hành bất thiện, ý hành bất thiện, phỉ báng Hiền Thánh, tà tín điên đảo, sau khi thân hoại mạng chung sẽ đọa vào ba đường dữ. Hoặc có chúng sanh với thân hành thiện, khẩu hành thiện, ý hành thiện, không phỉ báng Hiền Thánh, tu hạnh chánh tín, khi thân hoại mệnh chung được sinh vào cõi trời, cõi người. Bằng thiên nhãn thanh tịnh vị ấy xem thấy các chúng sanh có hành vi nào sinh tới chỗ nào, đều thấy biết hết. Đó gọi là khổ hạnh thù thắng bậc nhất.”
Phật lại nói với Phạm-chí:
“Này Phạm-chí, ở trong pháp này lại có pháp thù thắng hơn nữa mà Ta thường đem dạy cho Thanh-văn. Họ nhờ pháp đó tu được phạm hạnh.”
Bấy giờ năm trăm đệ tử Phạm-chí lớn tiếng bảo nhau:
“Nay chúng ta mới thấy đức Thế Tôn là bậc tối thượng, Thầy chúng ta không bằng.”
Rồi Cư sĩ Tán-đà-na nói với Phạm-chí:
“Lúc nãy Ông nói ‘nếu gặp Cù-đàm đến thì chúng ta gọi là con bò chột.’ Nay đức Thế Tôn đến, sao ông không gọi? Lúc nãy Ông nói ‘chỉ cần một câu là đủ làm cho Cù-đàm cùng bí mà phải im lặng. Như con rùa thun cả vào vỏ cho thế là yên ổn, nhưng ta chỉ cần một mũi tên là khiến nó không có chỗ trốn’, sao nay ông không đem một câu làm cùng bí Như Lai ?”
Phật hỏi Phạm-chí:
“Thật Ông có nói lời đó chăng?”
Đáp: “Thưa có”.
Phật nói với Phạm-chí:
“Ông há không nghe các vị Tiên túc Phạm-chí nói: chư Phật Như Lai ưa ở chỗ núi rừng nhàn tịnh, như Ta ngày nay ưa chỗ nhàn tĩnh, chẳng phải như pháp của các ông chỉ ưa chỗ huyên náo, nói chuyện vô ích suốt ngày ư?”
Phạm-chí nói:
“Tôi có nghe nói chư Phật quá khứ ưa chỗ nhàn tĩnh, một mình sống ở núi rừng, như Thế Tôn ngày nay. Không như pháp chúng tôi ưa chỗ huyên náo, nói những chuyện vô ích để cho hết ngày.”
Phật nói: “Ngươi há không suy nghĩ rằng, Sa-môn Cù-đàm thuyết pháp để giác ngộ, tự điều phục mình và điều phục người khác; tự tịch tịnh và khiến người khác tịch tịnh; tự mình qua bờ bên kia và đưa người khác sang bờ bên kia; tự mình giải thoát và khiến người khác giải thoát; tự mình diệt độ và khiến người khác được diệt độ?”
Lúc bấy giờ, Phạm-chí bèn rời chỗ ngồi đứng dậy, đầu mặt làm lễ, hai tay sờ bàn chân Phật, tự xưng tên mình, nói rằng:
“Con là Phạm-chí Ni-câu-đà. Con là Phạm-chí Ni-câu-đà. Nay tự mình quy y, làm lễ dưới chân Thế Tôn.”
Phật nói với Phạm-chí:
“Thôi đủ rồi, hãy dừng lại! Miễn sao tâm Ông tỏ rõ, đó là kính lễ.”
Phạm-chí lại lễ dưới chân Phật một lần nữa, rồi ngồi xuống một bên. Phật bảo Phạm-chí:
“Ông sẽ chẳng nói rằng Phật vì lợi dưỡng mà thuyết pháp chăng? Chớ móng tâm như thế. Nếu có sự lợi dưỡng nào, Ta cũng cho Ông hết. Pháp được Ta nói, là vi diệu đệ nhất, vì để diệt trừ bất thiện, tăng trưởng thiện pháp.”
Rồi Phật lại bảo Phạm-chí:
“Ông sẽ chẳng nói rằng Phật vì tiếng tăm mà thuyết pháp chăng? Vì để được tôn trọng, vì để đứng đầu, vì để có những người tùy thuộc, ví để có chúng đông, mà thuyết pháp chăng? Chớ móng khởi tâm ấy. Nay những người tùy thuộc Ông vẫn là tùy thuộc của Ông. Pháp mà Ta nói là để diệt trừ bất thiện, tăng trưởng thiện pháp.”
Rồi Phật lại bảo Phạm-chí:
“Ông sẽ không nói rằng Phật đặt Ông vào trong nhóm bất thiện, nhóm tối tăm chăng? Chớ nghĩ như vậy. Các tụ bất thiện và các tụ tối tăm, Ông hãy loại bỏ đi. Ta vì Ông mà nói pháp thiện tịnh.”
Lại bảo Phạm-chí:
“Ông sẽ không nghĩ rằng Phật truất ngươi ra khỏi nhóm thiện pháp, nhóm thanh bạch chăng? Chớ nghĩ như vậy. Ông vẫn cứ ở trong nhóm thiện pháp, nhóm thanh bạch mà tinh cần tu hành. Ta vì Ông mà nói nhóm thiện tịnh, nhóm thanh bạch, diệt trừ hành vi bất thiện, tăng thêm thiện pháp.”
Bấy giờ năm trăm đệ tử Phạm-chí đều đoan tâm chánh ý nghe Phật thuyết pháp.
Thấy vậy, Ma Ba-tuần nghĩ rằng: “Năm trăm đệ tử Phạm-chí đang đem tâm ý đoan chính nghe theo Phật pháp. Ta hãy đến phá hoại tâm ý đó đi”. Rồi Ác ma liền đem hết sức mình phá hoại thiện ý của năm trăm đệ tử ấy.
Phật bảo với cư sĩ Tán-đà-na:
“Năm trăm đệ tử Phạm-chí này đoan tâm chánh ý nghe Ta nói pháp. Thiên ma Ba-tuần đã phá hoại ý ấy. Ta muốn trở về, ngươi hãy cùng đi với Ta!”
Phật liền lấy tay mặt đón Cư sĩ Tán-đà-na đặt trong bàn tay, rồi nương hư không mà trở về.
Cư sĩ Tán-đà-na, Phạm-chí Ni-câu-đà và năm trăm đệ tử, sau khi nghe những điều Phật nói, hoan hỷ phụng hành.
SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha was staying at Saptaparṇa Cave near Mount Vaibhāra of Rājagṛha. He was accompanied by a large assembly of 1,250 monks.
Sandhāna Visits Udumbarikā’s Grove
SC 2At the time, there was a householder of Rājagṛha named Sandhāna who liked to go for walks. Every day, he would leave the city to visit the Bhagavān. On this occasion, that householder looked up at the sun and thought to himself, “Now is not the time to go meet the Buddha. The Bhagavān is surely in contemplative samādhi in a quiet place right now, and the assembly of monks will be meditating quietly as well. It would be better to go to Udumbarikā’s Grove and wait until the right time of day. Then, I’ll visit the Bhagavān, pay homage to him, exchange greetings with him, and do the same with the monks.”
SC 3There was a wanderer at Udumbarikā’s Grove named Nigrodha. He was accompanied by 500 wanderers who were staying at that grove. At the time, this assembly of wanderers had gathered in one place and were engaged in a loud and boisterous conversation using speech that obstructed the path with confusing words. They would do this until the end of the day. Sometimes, they discussed affairs of state. Sometimes, it was warfare and weapons. Sometimes, it was the harmony of countries. Sometimes, it was ministers and common people. Sometimes, it was riding chariots and horses through parks and forests. Sometimes, it was sitting mats, clothing, meals, and women. Sometimes, they discussed tortoises and sea turtles. They would only discuss such things that obstructed the path until the end of the day.
SC 4When that wanderer saw the householder Sandhāna coming from a distance, he ordered his followers, “Be quiet! What’s the reason? A disciple of the ascetic Gautama is coming from outside. He’s the best of the ascetic Gautama’s lay disciples. He’ll surely come here, so you ought to be quiet!” The wanderers then fell silent.
SC 5Sandhāna went to the wanderer and exchanged greetings with him. He then sat to one side and said, “My teacher, the Bhagavān, always enjoys quiet solitude and doesn’t like noisy places. He’s not like you and your disciples here who engage in loud and boisterous conversations and just discuss things that obstruct the path with useless words.”
SC 6The wanderer said to the householder, “Hasn’t the ascetic Gautama had conversations with people? How else could his assembly know that the ascetic possesses great wisdom? Your teacher always likes living alone in remote places. He’s like the one-eyed cow that eats grass and chases what it sees in only one direction. Your teacher Gautama is like that. He prefers solitude and enjoys uninhabited places. If your teacher were to come here, we would call him a one-eyed cow. He always says that he possesses great wisdom, but I could finish him with a single word. He’d fall silent like a turtle hiding in its shell. It’d be no trouble to take away his escape with a single arrow.”
The Buddha Goes to Udumbarikā’s Grove
SC 7At that moment, the Bhagavān was in a quiet room and overheard the conversation between that wanderer and householder with his heavenly ear. He emerged from the Saptaparṇa Cave and went to Udumbarikā’s Grove. When that wanderer saw the Buddha coming from a distance, he ordered his disciples: “All of you, be quiet! The ascetic Gautama is coming here! Please don’t rise, greet him, or respectfully worship him. Don’t ask him to sit, either. Choose a particular seat and set it aside for him. Once he sits down, you should ask, ‘Ascetic Gautama, up until now, what teaching do you give your disciples so that they attain peaceful samādhi and purely cultivate the religious life?”
SC 8The Bhagavān gradually made his way to the park. The wanderers inadvertently rose, and they eventually greeted the Bhagavān, saying, “Welcome, Gautama! Welcome, ascetic! It’s been a long time since we’ve seen you. What has brought you here today? You can have that small seat in the front.”
SC 9The Bhagavān then prepared his seat, delighted and smiling. He thought to himself, “These fools aren’t capable of staying focused. They were given a command, but they couldn’t follow it. Why was that? The Buddha’s miraculous power caused their bad thoughts to disintegrate naturally.”
SC 10The householder Sandhāna then bowed at the Bhagavān’s feet and sat to one side. The wanderer Nigrodha exchanged greetings with the Buddha, and then he also sat to one side. He said to the Buddha, “Ascetic Gautama, up until now, what teaching have you given your disciples so that they attain peaceful samādhi and purely cultivate the religious life?”
SC 11The Bhagavān told him, “Enough, wanderer! My teaching is profound and broad. Up until now, I’ve taught my disciples, and they dwell peacefully and purely cultivate the religious life. It isn’t comparable to your [teaching].”
The Ascetic Practice
SC 12He also told the wanderer, “Even if your teacher and your disciples were to practice the path, some would be pure and some would be impure. I could fully explain this for you.”
The wanderer’s 500 disciples all raised their voices, telling each other, “The ascetic Gautama possesses great might and great power! When someone asks about his doctrine, he instead discusses their doctrine!”
The wanderer Nigrodha then said to the Buddha, “Excellent, Gautama! Please explain it.”
SC 13The Buddha told the wanderer, “Listen closely, listen closely! I’ll explain it for you.”
The wanderer replied, “I’d be glad to listen.”
SC 14The Buddha told the wanderer, “Your practices are crude. You go naked without clothes and cover yourselves with your hands. You don’t accept food in pots or bowls. You don’t accept food while between two walls, between two people, between two blades, or between two bowls. You don’t accept food when a family is eating together, when there’s a pregnancy in the household, when you see a dog at the door, or when a home has lots of flies. You don’t accept invitations to meals or food from someone who says they know you. You don’t eat fish or meat and don’t drink wine. You don’t take two bowls of food, considering one swallow to be a meal … seven meals and stopping. When you accept a person’s beneficial food, you don’t do so more than seven times. Sometimes, you eat one meal a day or one every two days, three days, four days, five days, six days, or seven days. Sometimes, you eat fruit or weeds and drink juice. You eat flax seed, rice, long-grain rice, cow dung, deer dung, tree roots, branches, leaves, and fruit, or only fruit that has fallen naturally.
SC 15“Sometimes, you wear clothes, throw on sedge as clothes, wear tree bark, curtain yourselves in grass, or wear deerskin. Sometimes, you fasten head hair to yourselves, wear plaited hair, or wear clothes from a charnel ground.
SC 16“Sometimes, you keep your arms raised all the time, don’t sit on couches or mats, or crouch all the time. Sometimes, you cut your hair and fasten it to your beard, lie on thorns, lie on fruits and berries, or lie naked in cow dung. Sometimes, you bath three times a day or three times a night. You torment your bodies with these countless hardships. How is it, Nigrodha? Can such practices be called a pure teaching?”
SC 17The wanderer answered, “This teaching is pure. It isn’t impure.”
Defilements in the Ascetic Practice
SC 18The Buddha told the wanderer, “You call it pure, but I will explain the defilements that are in your pure teaching.”
The wanderer said, “Good, Gautama! Explain it now. I’d be glad to listen.”
SC 19The Buddha told the ascetic, “Those practitioners of asceticism often think to themselves, ‘Practicing in this way, I’ll obtain offerings, respect, and veneration.’ This is a defilement. After they obtain offerings, that practitioner’s attachment to pleasure is made firm, and the stains of craving aren’t abandoned. They don’t realize how to distance themselves from it or know how to escape it. This is a defilement.
SC 20“Those practitioners of asceticism see someone coming from a distance, and they all sit together in meditation. When no one else is present, they sit and lie down as they like. This is a defilement.
SC 21“Those practitioners of asceticism hear correct doctrines from others, but they refuse to accept them. This is a defilement.
SC 22“When those practitioners of asceticism are asked correct questions by others, they are stingy and don’t answer. This is a defilement.
SC 23“If those practitioners of asceticism see someone giving offerings to ascetics and priests, they rebuke them for it. This is a defilement.
SC 24“If those practitioners of asceticism see ascetics and priests eating living things, they rebuke them. This is a defilement.
SC 25“When those practitioners of asceticism have impure food, they refuse a pure meal from a donor. If there’s pure food, they are attached to desire for their own food. They don’t see this is a mistake and don’t know how to escape from it. This is a defilement.
SC 26“Those practitioners of asceticism declare their own goodness and slander other people. This is a defilement.
SC 27“Those practitioners of asceticism kill, steal, engage in sex, speak duplicitously, harshly, falsely, and frivolously. They are greedy, jealous, have wrong views, and they are deluded. This is a defilement.
SC 28“Those practitioners of asceticism are lazy, forgetful, and don’t train in meditative concentration. They lack wisdom like animals. This is a defilement.
SC 29“Those practitioners of asceticism are conceited, proud, and arrogant. This is a defilement.
SC 30“Those practitioners of asceticism lack trustworthiness, nor do they repay favors. They don’t observe pure precepts and aren’t able to diligently accept other’s instruction. They associate with bad people, consider them comrades, and don’t stop doing bad things. This is a defilement.
SC 31“Those practitioners of asceticism often harbor resentment, favor being deceitful, depend on their own views, look for the faults of others, and harbor long-standing wrong and extreme views. This is a defilement.
SC 32“How is it, Nigrodha? Can these practices be called pure and not wrong?”
He replied, “They are impure. They aren’t pure.”
Undefiled Things in the Ascetic Practice
SC 33The Buddha said, “Now, I’ll explain the things that are pure and undefiled in your defiled teaching.”
The wanderer said, “Please explain them.”
SC 34The Buddha said, “Those ascetic practitioners don’t think to themselves, ‘Practicing in this way, I’ll obtain offerings, respect, and veneration.’ This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 35“Once those ascetic practitioners obtain offerings, their minds aren’t attached to desire for them. They understand how to distance themselves from it and know how to escape it. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 36“Those ascetic practitioners are always meditating whether people are present or not. It makes no difference to them. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 37“Those ascetic practitioners hear correct doctrines from others, and they are happy to accept them. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 38“When those ascetic practitioners are asked correct questions, they are happy to give explanations. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 39“If those ascetic practitioners see someone give offerings to ascetics and priests, they are happy for them and don’t tell rebuke the person. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 40“When those ascetic practitioners see ascetics and priests eat living things, they don’t rebuke them. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 41“When those ascetic practitioners have impure food, they don’t feel stingy. If they have pure food, then they aren’t attached to it. They can see their own defects and know how to escape them. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 42“Those ascetic practitioners don’t praise themselves and criticize other people. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 43“Those ascetic practitioners don’t kill, steal, engage in sex, speak duplicitously, harshly, or frivolously, nor are they greedy, jealous, or have wrong views. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 44“Those ascetic practitioners are diligent, not forgetful, prefer the practice of meditation, and often cultivate wisdom. They aren’t foolish like animals. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 45“Those ascetic practitioners aren’t conceited, proud, or arrogant. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 46“Those ascetic practitioners are always trustworthy and cultivate the practice of repaying favors. They can observe pure precepts and diligently accept instruction. They associate with good people, consider them comrades, and don’t stop accumulating goodness. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 47“Those ascetic practitioners don’t harbor resentment, aren’t deceptive, don’t rely on their own views, don’t look for other people’s shortcomings, and don’t harbor wrong or extreme views. This is an ascetic practice that’s undefiled.
SC 48“How is it, wanderer? Is such an ascetic practice pure and undefiled?”
He answered, “So it is! It really is pure and undefiled.”
The Best and Essential Ascetic Practices
SC 49The wanderer said to the Buddha, “That’s the extent of these ascetic practices, but are they called the best and essential practice?”
The Buddha said, “Not yet. We’ve just begun with the bark.”
SC 50The wanderer said, “Please explain the tree’s knot!”
The Buddha told the wanderer, “You should listen well. I will explain it now.”
The wanderer said, “Very well! I’d be glad to listen.”
SC 51“Wanderer, those ascetic practitioners don’t themselves kill beings and don’t instruct others to kill. They don’t themselves steal and don’t instruct others to steal. They don’t themselves engage in wrong sex and don’t instruct others to engage in sex. They don’t themselves speak falsely and don’t instruct others to do so.
SC 52“They completely fill one direction with kindness and the other directions as well. Their kindness is vast, without duality, measureless, and lacking resentments. They completely fill the world with compassion, joy, and equanimity in the same way. That’s the extent of the ascetic practice that’s called the tree’s knot.”
SC 53The wanderer said to the Buddha, “Please explain the essential meaning of ascetic practice.”
The Buddha told the ascetic, “Listen closely, listen closely! I will explain it.”
The ascetic said, “Very well, Bhagavān. I’d be glad to listen.”
SC 54The Buddha said, “Those ascetic practitioners don’t themselves kill beings and don’t instruct others to kill. They don’t themselves steal and don’t instruct others to steal. They don’t themselves engage in wrong sex and don’t instruct others to engage in sex. They don’t themselves speak falsely and don’t instruct others to speak falsely.
SC 55“They completely fill one direction with kindness and the other directions as well. Their kindness is vast, without duality, measureless, and lacking resentments. They completely fill the world with compassion, joy, and equanimity in the same way.
SC 56“Those ascetic practitioners are themselves aware of the events of countless eons in the past, whether it’s one, two … countless births, the formation and destruction of countries, or the numerous eons from beginning to end [of the world]. They fully see and fully know them.
SC 57“Furthermore, they themselves know, ‘I once was born in that clan with such a name, had such meals, such a life span, and such pleasant and painful experiences. I was born there from and from there to here.’ They fully remember such events of countless eons. This is the ascetic practice of wanderers that’s essential and undestroyed.”
SC 58The wanderer said to the Buddha, “What is the best?”
The Buddha said, “Wanderer, listen closely, listen closely! I will explain it.”
The wanderer said, “Very well, Bhagavān. I’d be glad to listen.”
SC 59The Buddha said, “Those ascetic practitioners don’t themselves kill beings and don’t instruct others to kill. They don’t themselves steal and don’t instruct others to steal. They don’t themselves engage in wrong sex and don’t instruct others to engage in sex. They don’t themselves speak falsely and don’t instruct others to speak falsely.
SC 60“They completely fill one direction with kindness and the other directions as well. Their kindness is vast, without duality, measureless, and lacking resentments. They completely fill the world with compassion, joy, and equanimity in the same way.
SC 61“Those ascetic practitioners are themselves aware of the events of countless eons in the past, whether it’s one, two … countless births, the formation and destruction of countries, and the numerous eons from beginning to end [of the world]. They fully see and fully know them.
SC 62“Furthermore, they themselves see and know, ‘I once was born in that clan with such a name, had such meals, such a life span, and such pleasant and painful experiences. I was born there from here and from there to here.’ They full remember such events of countless eons.
SC 63“They clearly observe sentient beings with the heavenly eye as they die here and are born there. They appear beautiful and ugly and fall into good and bad destinations according to their deeds. They fully see and fully know them.
SC 64‘Furthermore, they know the unskillful physical, verbal, and mental deeds of sentient beings who slander noble people, believe deluded views, and fall to the three bad destinies when their bodies break up and their lives end. They also know the skillful physical, verbal, and mental deeds of sentient beings who don’t slander noble people, see what’s correct and practice it faithfully, and who are born in Heaven or among humans when their bodies break up and their lives end. The practitioner’s heavenly eye is purified and observes sentient beings … falling into [good and bad] destinations according to their deeds. There’s none whom they don’t see and know. This is the supreme ascetic practice.”
The Superior Teaching of the Buddha
SC 65The Buddha told the wanderer, “Among these teachings, there is another that’s superior. I always teach disciples this teaching, and they are able to cultivate the religious life with it.”
The wanderer’s 500 disciples all raised their voices, saying to each other, “Now look! The Bhagavān is the Most Exalted One. Our teacher doesn’t compare to him.”
SC 66The householder Sandhāna then said to the wanderer, “You yourself had said, ‘If Gautama were to come here, we would call him a one-eyed cow.’ The Bhagavān is here now. Why don’t you call him that? You also said, ‘I’d finish that Gautama with a single word. He’d fall silent like a turtle hiding in its shell. It’d be no trouble to take away his escape with a single arrow.’ Why don’t you finish the Tathāgata with a single word now?”
SC 67The Buddha asked the wanderer, “Do you recall saying that before?”
He replied, “It’s true, I did.”
SC 68The Buddha told the wanderer, “Haven’t you heard from wanderers in the past that buddhas and tathāgatas dwell alone in mountains and forests and enjoy quiet places? They enjoyed seclusion just I do today. How could they enjoy noisy discussions of useless subjects lasting until the end of the day the way you do?”
The wanderer said, “I have heard that buddhas in the past enjoyed peace and dwelled alone in mountains and forests as the Bhagavān does today. How could they enjoy noisy discussions of useless subjects lasting until the end of the day the way we do?”
SC 69The Buddha told the wanderer, “Don’t you think, ‘The ascetic Gautama teaches awakening. Having disciplined himself, he disciplines others. He could stop his breath and makes it possible for others to stop their breath. He crossed over to the other shore and makes it possible for others to cross over. He attained liberation and makes it possible for others to attain liberation. He attained extinguishment and makes it possible for others to attain extinguishment’?”
SC 70That wanderer then rose from his seat and bowed his head with his hands touching the Buddha’s feet. He declared of himself, “I am Nigrodha the Wanderer! I am Nigrodha the Wanderer! I bow to the Bhagavān’s feet!”
SC 71The Buddha addressed the wanderer, “Stop, stop! You ought to stand up. You can bow to me when your mind is freed.”
The wanderer bowed deeply at the Buddha’s feet and sat to one side.
SC 72The Buddha told the wanderer, “Did you think the Buddha teaches the Dharma for no reason other than gain? Don’t have such a thought. If there’s gain, it’ll all be yours. The Dharma I teach is sublime and supreme. It ceases what’s unskillful and increases skillful qualities.”
SC 73He also told the wanderer, “Did you think the Buddha teaches the Dharma for no reason other than being honored … being a leader … having followers … having a great assembly? Don’t have such a thought. Now, your followers are all your own. The Dharma I teach is for ceasing what’s unskillful and increasing skillful qualities.”
SC 74He also told the wanderer, “Did you think the Buddha would put you in the unskillful category or the category of darkness for no reason? Don’t have such a thought. You should simply abandon those categories of unskillfulness and darkness. I’ll teach you the skillful and pure teaching.”
SC 75He also told the wanderer, “Were you thinking the Buddha would drive you away from the category of skillful things and the category of clean things for no reason? Don’t have such a thought. Simply cultivate the categories of skillful and clean things with diligence. I’ll teach you the skillful and pure teaching that ceases unskillful practices and increases skillful qualities.”
SC 76The wanderer’s 500 disciples then rectified their hearts and corrected their thinking as they listened to what the Buddha taught. Māra the Evil One then thought, “These 500 disciples of the wanderer have rectified their hearts and corrected their thinking as they listened to what the Buddha taught. I better go destroy that thinking now!”
Evil Māra then confounded their thinking with his own power.
SC 77The Bhagavān then told Sandhāna, “These 500 disciples of the wanderer had rectified their hearts and corrected their thinking as they listened to what I taught, but Māra the Evil One has confounded their thinking. Now, I’d like to go. Let’s you and I leave together.”
SC 78The Bhagavān then offered his right hand to the householder Sandhāna, who took it in his palm, and they flew back through the sky.
SC 79The householder Sandhāna, the wanderer Nigrodha, and the 500 wanderer disciples who heard what the Buddha taught rejoiced and approved.