Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật trú tại La-duyệt-kỳ, trong vườn Am-bà của Kỳ Cựu Đồng tử, cùng với Tỳ-kheo một ngàn hai trăm năm mươi người.
Bấy giờ, A-xà-thế, con trai bà Vi-đề-hi, vào ngày rằm, lúc trăng tròn, sai gọi một Phu nhân đến, bảo rằng:
“Đêm nay trong sáng không khác gì ban ngày. Ta nên làm gì?”
Phu nhân tâu:
“Đêm nay rằm trăng tròn, như ban ngày không khác. Nên tắm gội sạch sẽ, cùng các thể nữ hưởng thụ ngũ dục.”
Vua lại lệnh gọi Thái tử thứ nhất là Ưu-da-bà-đà đến hỏi:
“Đêm nay rằm trăng tròn, không khác gì ban ngày. Ta nên làm gì?”
Thái tử tâu:
“Đêm nay rằm trăng tròn, như ban ngày không khác. Nên tập họp bốn thứ quân, cùng bàn mưu chinh phạt phản nghịch biên cương, sau đó trở về cùng hưởng thụ dục lạc.”
Vua lại ra lệnh triệu Đại tướng Dũng Kiện đến hỏi:
“Nay ngày rằm trăng tròn, đêm sáng trong không khác gì ban ngày. Ta nên làm gì?”
Đại tướng tâu:
“Đêm nay trong sáng, không khác gì ban ngày, nên tập họp bốn thứ quân, đi tra xét thiên hạ để biết có sự thuận hay nghịch.”
Vua lại sai triệu Bà-la-môn Vũ-xá đến hỏi:
“Nay ngày rằm trăng tròn, đêm sáng trong không khác gì ban ngày. Ta nên đến Sa-môn, Bà-la-môn nào, để có thể khai ngộ tâm ta?”
Khi ấy Vũ-xá tâu vua:
“Đêm nay trong sáng, không khác ban ngày. Có Bất-lan Ca-diệp, là người lãnh đạo, đứng đầu chúng lớn, được nhiều người biết đến, tiếng tăm đồn xa, cũng như biển cả dung nạp được nhiều, được mọi người cúng dường. Đại vương, nên đến kia thăm viếng. Nếu Đại vương gặp vị ấy, hoặc giả tâm được khai ngộ.”
“Vua lại lệnh gọi em Vũ-xá là Tu-ni-đà đến hỏi: “Nay ngày rằm trăng tròn, đêm sáng trong không khác gì ban ngày. Ta nên đến Sa-môn, Bà-la-môn nào, để có thể khai ngộ tâm ta?”
Khi ấy Tu-ni-đà tâu vua:
“Đêm nay trong sáng, không khác ban ngày. Có Mạt-già-lê Cù-xá-lê, là người lãnh đạo, đứng đầu chúng lớn, được nhiều người biết đến, tiếng tăm đồn xa, cũng như biển cả dung nạp được nhiều, được mọi người cúng dường. Đại vương, nên đến kia thăm viếng. Nếu Đại vương gặp vị ấy, hoặc giả tâm được khai ngộ.”
Vua lại sai triệu Điển tác Đại thần đến hỏi:
“Nay ngày rằm trăng tròn, đêm sáng trong không khác gì ban ngày. Ta nên đến Sa-môn, Bà-la-môn nào, để có thể khai ngộ tâm ta?”
Khi ấy Điển tác Đại thần tâu vua:
“Đêm nay trong sáng, không khác ban ngày. Có A-kỳ-đa Sí-xá-khâm-bà-la, là người lãnh đạo, đứng đầu chúng lớn, được nhiều người biết đến, tiếng tăm đồn xa, cũng như biển cả dung nạp được nhiều, được mọi người cúng dường. Đại vương, nên đến kia thăm viếng. Nếu Đại vương gặp vị ấy, hoặc giả tâm được khai ngộ.”
Vua lại sai triệu tướng thủ thành môn là Già-la đến hỏi:
“Nay ngày rằm trăng tròn, đêm sáng trong không khác gì ban ngày. Ta nên đến Sa-môn, Bà-la-môn nào, để có thể khai ngộ tâm ta?”
Khi ấy tướng thủ thành môn là Già-la tâu vua:
“Đêm nay trong sáng, không khác ban ngày. Có Bà-phù-đà Già-chiên-na, là người lãnh đạo, đứng đầu chúng lớn, được nhiều người biết đến, tiếng tăm đồn xa, cũng như biển cả dung nạp được nhiều, được mọi người cúng dường. Đại vương, nên đến kia thăm viếng. Nếu Đại vương gặp vị ấy, hoặc giả tâm được khai ngộ.”
Vua lại sai triệu Ưu-đà-di Mạn-đề Tử đến hỏi:
“Nay ngày rằm trăng tròn, đêm sáng trong không khác gì ban ngày. Ta nên đến Sa-môn, Bà-la-môn nào, để có thể khai ngộ tâm ta?”
Khi ấy Ưu-đà-di tâu vua:
“Đêm nay trong sáng, không khác ban ngày. Có Tán-nhã-di Tỳ-la-lê-phất, là người lãnh đạo, đứng đầu chúng lớn, được nhiều người biết đến, tiếng tăm đồn xa, cũng như biển cả dung nạp được nhiều, được mọi người cúng dường. Đại vương, nên đến kia thăm viếng. Nếu Đại vương gặp vị ấy, hoặc giả tâm được khai ngộ.”
Vua lại sai triệu em là Vô Úy đến hỏi:
“Nay ngày rằm trăng tròn, đêm sáng trong không khác gì ban ngày. Ta nên đến Sa-môn, Bà-la-môn nào, để có thể khai ngộ tâm ta?”
Khi ấy Vô Úy tâu vua:
“Đêm nay trong sáng, không khác ban ngày. Có Ni-kiền Tử, là người lãnh đạo, đứng đầu chúng lớn, được nhiều người biết đến, tiếng tăm đồn xa, cũng như biển cả dung nạp được nhiều, được mọi người cúng dường. Đại vương, nên đến kia thăm viếng. Nếu Đại vương gặp vị ấy, hoặc giả tâm được khai ngộ.”
Vua lại sai triệu Thọ Mạng đồng tử đến hỏi:
“Nay ngày rằm trăng tròn, đêm sáng trong không khác gì ban ngày. Ta nên đến Sa-môn, Bà-la-môn nào, để có thể khai ngộ tâm ta?”
Thọ Mạng đồng tử tâu:
“Có Phật, Thế Tôn, nay đang ở trong vườn xoài của tôi. Đại vương nên đến đó thăm hỏi. Nếu Đại vương gặp Phật, tâm tất khai ngộ.”
Vua bèn sắc lệnh Thọ Mạng:
“Hãy thắng kiệu con voi báu mà ta thường cỡi, cùng với năm trăm thớt voi trắng.”
Kỳ Cựu vâng lệnh, cho trang nghiêm con voi của vua cùng với năm trăm thớt voi xong, tâu vua rằng:
“Xa giá đã trang nghiêm. Xin Đại vương biết thời.”
A-xà-thế tự mình cỡi voi báu; cho năm trăm Phu nhân cỡi năm trăm voi cái, tay mỗi người đều cầm một bó đuốc, thể hiện uy nghi của vua, ra khỏi La-duyệt-kỳ, hướng đến chỗ Phật. Tiến đi được một đoạn, Vua bảo Thọ Mạng:
“Ngươi nay gạt ta, hãm hại ta, dẫn ta và đại chúng đến cho kẻ thù.”
Thọ Mạng tâu:
“Đại vương, thần không dám lừa dối Đại vương. Không dám hãm hại Đại vương, dẫn Đại vương và đại chúng đến cho kẻ thù. Đại vương cứ tiến về phía trước, tất thu hoạch được phúc khánh.”
Rồi thì, tiến tới một quãng ngắn, vua lại bảo Thọ Mạng:
“Ngươi nay gạt ta, hãm hại ta, dẫn ta và đại chúng đến cho kẻ thù.”
Vua nói ba lần như vậy.
“Vì sao? Nơi kia có một ngàn hai trăm năm mươi người, nhưng lại vắng lặng không tiếng động. Hẳn là có âm mưu rồi.”
Thọ Mạng ba lần tâu:
“Đại vương, thần không dám lừa dối Đại vương. Không dám hãm hại Đại vương, dẫn Đại vương và đại chúng đến cho kẻ thù. Đại vương cứ tiến về phía trước, tất thu hoạch được phúc khánh. Vì sao? Sa-môn kia theo pháp thường ưa sự thanh vắng, do đó không có tiếng động. Đại vương cứ tiến tới. Khu vườn đã hiện ra rồi.”
Vua A-xà-thế đi đến cổng vườn, xuống voi, giải kiếm, cất lọng, dẹp bỏ năm thứ uy nghi, bước vào cổng vườn, nói với Thọ Mạng:
“Phật Thế Tôn đang ở đâu?”
Thọ Mạng trả lời:
“Đại vương, Phật đang ở trên cao đường kia, phía trước Ngài có ngọn đèn. Thế Tôn ngồi trên tòa sư tử, mặt hướng về phía Nam. Đại vương đi tới một chút, tự mình gặp Thế Tôn.”
Bấy giờ, A-xà-thế đi đến chỗ giảng đường, rửa chân ở bên ngoài, sau đó mới bước lên giảng đường, im lặng nhìn bốn phía, sanh tâm hoan hỷ, miệng tự phát lên lời:
“Nay các Sa-môn yên tĩnh lặng thinh, đầy đủ chỉ quán. Mong sao Thái tử Ưu-bà-da của tôi cũng chỉ quán thành tựu, như thế này không khác.”
Khi ấy, Phật nói với vua A-xà-thế:
“Đại vương nghĩ đến con, nên từ miệng mình phát ra lời : ‘Mong sao Thái tử Ưu-đà-di cũng chỉ quán thành tựu như vậy không khác.’ Đại vương hãy ngồi phía trước đó.”
A-xà-thế bèn đảnh lễ Phật, rồi ngồi sang một bên, bạch Phật rằng:
“Nay có điều muốn hỏi, nếu Ngài có rảnh, tôi mới dám hỏi.”
Phật nói:
“Đại vương, có điều gì muốn hỏi, xin cứ hỏi.”
(i) A-xà-thế bạch Phật:
“Thế Tôn, như nay người cỡi voi, xe ngựa, tập luyện đao, mâu, kiếm, cung tên, binh khí, phép chiến đấu; vương tử, lực sĩ, đại lực sĩ, tôi tớ, thợ da, thợ hớt tóc, thợ bện tóc, thợ đóng xe, thợ gốm, thợ đan, thợ dệt cói; mỗi người đều sinh sống bằng các kỹ thuật khác nhau, tự mình hưởng thụ dục lạc; và cùng với cha, mẹ, vợ con, nô bộc vui hưởng lạc thú. Các nghề nghiệp như vậy đều có quả báo trong hiện tại. Nay các Sa-môn hiện tại tu hành, được những quả báo hiện tại gì”
Phật nói với vua A-xà-thế:
“Đại vương đã từng đến các Sa-môn, Bà-la-môn để hỏi ý nghĩa như vậy chưa?”
Vua bạch Phật:
“Tôi đã từng đi đến các Sa-môn, Bà-la-môn để hỏi ý nghĩa như vậy.
(i.1) “Nhớ lại, một thời tôi đến Bất-lan Ca-diệp, hỏi rằng: ‘như người cỡi voi, xe ngựa, tập luyện binh pháp … cho đến, bằng các sự mưu sinh khác nhau, đều có quả báo trong hiện tại. Nay chúng đây hiện tại tu đạo, có được quả báo trong hiện tại không?’ Bất-lan Ca-diệp kia trả lời tôi rằng: ‘Đại vương nếu tự mình làm. Hay sai bảo người khác làm. Chặt, bửa, tàn hại, nấu, nướng, cắt, xẻ, não loạn chúng sanh, khiến cho sầu ưu, than khóc; sát sanh, trộm cắp, dâm dật, vọng ngữ, trèo tường cướp bóc, phóng lửa thiêu đốt, chận đường làm chuyện ác. Đại vương, hành động như vậy không phải là ác. Đại vương, nếu lấy kiếm bén mà lóc thịt chúng sanh, làm thành một đống thịt, ngập tràn cả thế gian; đó không phải là sự ác, cũng không tội báo. Ở bờ Nam sông Hằng, lóc thịt chúng sanh, cũng không có ác báo. Ở phía Bắc sông Hằng, thiết hội bố thí lớn, bố thí tất cả chúng sanh, lợi cho tất cả mọi người, cũng không có quả báo của tội phước’.”
Rồi vua bạch Phật:
“Cũng như một người hỏi về dưa thì trả lời về mận; hỏi mận thì trả lời dưa. Kia cũng vậy. Tôi hỏi hiện tại có được quả báo không, nhưng kia trả lời tôi là không có quả báo của tội phước. Tôi bèn suy nghĩ rằng: ‘Ta là vua Quán đảnh dòng Sát-lị, không duyên cớ mà lại giết người xuất gia, bắt trói, đuổi đi. ’ Khi ấy, trong lòng tôi phẫn nộ, suy nghĩ như vậy rồi, bèn bỏ mà đi.”
Rồi nhà vua lại bạch Phật:
(i.2) “Nhớ lại, một thời tôi đến Mạt-già-lê Câu-xá-lê, hỏi rằng: ‘như người cỡi voi, xe ngựa, tập luyện binh pháp, v.v..., cho đến, bằng các sự mưu sinh khác nhau, đều có quả báo trong hiện tại. Nay chúng đây hiện tại tu đạo, có được quả báo trong hiện tại không?’ Kia trả lời tôi rằng: ‘Đại vương, không có bố thí, không có sự cho, không có pháp tế tự. Cũng không có thiện ác; không có quả báo của thiện ác. Không có đời này, không có đời sau. Không có cha, không có mẹ, không có Chư Thiên, không có sự hóa sanh, không có chúng sanh. Ở đời không có Sa-môn, Bà-la-môn, bình đẳng hành giả, và họ cũng không tự mình chứng ngộ đời này hay đời sau, rồi phô diễn cho người hay. Những ai nói có, thảy đều hư dối. ’
“Cũng như một người hỏi về dưa thì trả lời về mận; hỏi mận thì trả lời dưa. Kia cũng vậy. Tôi hỏi hiện tại có được quả báo không, nhưng kia trả lời bằng thuyết vô nghĩa. Tôi bèn suy nghĩ rằng: ‘Ta là vua Quán đảnh dòng Sát-lị, không duyên cớ mà lại giết người xuất gia, bắt trói, đuổi đi.’ Khi ấy, trong lòng tôi phẫn nộ, suy nghĩ như vậy rồi, bèn bỏ mà đi.”
Rồi nhà vua lại bạch Phật:
(i.3) “Một thời, tôi đến A-kỳ-đa Sí-xá-khâm-bà-la, hỏi rằng: ‘Đại đức, như người cỡi voi, ngựa xe, luyện tập binh pháp, cho đến, các loại mưu sinh khác nhau, đều có quả báo trong hiện tại. Nay đây chúng hội này hiện tại tu đạo, có được quả báo trong hiện ại không?’ Kia trả lời tôi rằng: ‘Con người lãnh thọ bốn đại, khi mạng chung, đất trở về đất, nước trở về nước, lửa trở về lửa, gió trở về gió; thảy đều hư rã, các căn trở về hư không. Khi người chết, nhà đòn khiêng xác để trong bãi tha ma, lửa đốt cháy thành xương như màu bồ câu, hoặc biến thành tro đất. Hoặc ngu, hoặc trí, đến lúc mạng chung thảy đều hư rã, là pháp đoạn diệt’.
“Cũng như một người hỏi về dưa thì trả lời về mận; hỏi mận thì trả lời dưa. Kia cũng vậy. Tôi hỏi hiện tại có được quả báo không, nhưng kia trả lời bằng thuyết đoạn diệt. Tôi bèn suy nghĩ rằng: ‘Ta là vua Quán đảnh dòng Sát-lị, không duyên cớ mà lại giết người xuất gia, bắt trói, đuổi đi.’ Khi ấy, trong lòng tôi phẫn nộ, suy nghĩ như vậy rồi, bèn bỏ mà đi.”
Rồi nhà vua lại bạch Phật:
(i.4) “Một thời, tôi đến Ba-phù-đà Già-chiên-diên, hỏi rằng: ‘Đại đức, như người cỡi voi, ngựa xe, luyện tập binh pháp, cho đến, các loại mưu sinh khác nhau, đều có quả báo trong hiện tại. Nay đây chúng hội này hiện tại tu đạo, có được quả báo trong hiện tại không?’ Kia trả lời tôi rằng: ‘Không có lực, không có tinh tấn, con người không sức mạnh, không có tinh cần. Không nhân, không duyên cho sự nhiễm trước của chúng sanh. Không nhân, không duyên cho sự thanh tịnh của chúng sanh. Hết thảy chúng sanh, những loài có mạng, thảy đều không sức mạnh, không được tự tại, không có cái gì được gọi là oán là thù, ở trong sáu sanh loại mà thọ các khổ hay lạc.’
“Cũng như một người hỏi về dưa thì trả lời về mận; hỏi mận thì trả lời dưa. Kia cũng vậy. Tôi hỏi hiện tại có được quả báo không, nhưng kia trả lời bằng thuyết vô lực. Tôi bèn suy nghĩ rằng: ‘Ta là vua Quán đảnh dòng Sát-lị, không duyên cớ mà lại giết người xuất gia, bắt trói, đuổi đi.’ Khi ấy, trong lòng tôi phẫn nộ, suy nghĩ như vậy rồi, bèn bỏ mà đi.”
Rồi nhà vua lại bạch Phật:
(i.5) “Một thời, tôi đến Tán-nhã Tỳ-la-lê Tử, hỏi rằng: ‘Đại đức, như người cỡi voi, ngựa, xe, luyện tập binh pháp, cho đến, các loại mưu sinh khác nhau, đều có quả báo trong hiện tại. Nay đây chúng hội này hiện tại tu đạo, có được quả báo trong hiện tại không?’ Kia trả lời tôi rằng: ‘Đại vương, đều có quả báo trong hiện tại của Sa-môn. Hỏi như vậy, đáp sự việc ấy như vậy. Sự việc này là thật, sự việc này là khác; sự việc này không phải khác cũng không phải không khác. Đại vương, hiện tại không có quả báo của Sa-môn. Hỏi như vậy, đáp sự việc ấy như vậy; sự việc này là thật, sự việc này là khác; sự việc này không phải khác cũng không phải không khác. Đại vương, hiện tại vừa có vừa không có quả báo của Sa-môn. Hỏi như vậy, đáp sự việc ấy như vậy; sự việc này là thật, sự việc này là khác; sự việc này không phải khác cũng không phải không khác. Đại vương, hiện tại không phải có cũng không phải không có quả báo của Sa-môn. Hỏi như vậy, đáp sự việc ấy như vậy; sự việc này là thật, sự việc này là khác; sự việc này không phải khác cũng không phải không khác. Hỏi như vậy, đáp sự việc ấy như vậy; sự việc này là thật, sự việc này là khác; sự việc này không phải khác cũng không phải không khác.’ Thế Tôn, cũng như một người hỏi về dưa thì trả lời về mận; hỏi mận thì trả lời dưa. Kia cũng vậy. Tôi hỏi hiện tại có được quả báo không, nhưng kia trả lời bằngmột vấn đề khác. Tôi bèn suy nghĩ rằng: ‘Ta là vua Quán đảnh dòng Sát-lị, không duyên cớ mà lại giết người xuất gia, bắt trói, đuổi đi.’ Khi ấy, trong lòng tôi phẫn nộ, suy nghĩ như vậy rồi, bèn bỏ mà đi.”
Rồi nhà vua lại bạch Phật:
(i.6) “Một thời, tôi đến Ni-kiền Tử, hỏi rằng: ‘Đại đức, như người cỡi voi, ngựa xe, luyện tập binh pháp, cho đến, các loại mưu sinh khác nhau, đều có quả báo trong hiện tại. Nay đây chúng hội này hiện tại tu đạo, có được quả báo trong hiện tại không?’ Kia trả lời tôi rằng: ‘Đại vương, tôi là bậc Nhất thiết trí, là người thấy tất cả, biết thấu suốt không sót. Hoặc đi, hoặc đứng, hoặc nằm, hoặc ngồi, hoặc ngủ, hoặc thức, bất cứ lúc nào, trí thường hiện tiền.’ Thế Tôn, cũng như một người hỏi về dưa thì trả lời về mận; hỏi mận thì trả lời dưa. Kia cũng vậy. Tôi hỏi hiện tại có được quả báo không, nhưng kia trả lời bằng một vấn đề khác. Tôi bèn suy nghĩ rằng: ‘Ta là vua Quán đảnh dòng Sát-lị, không duyên cớ mà lại giết người xuất gia, bắt trói, đuổi đi.’ Khi ấy, trong lòng tôi phẫn nộ, suy nghĩ như vậy rồi, bèn bỏ mà đi.
(ii) “Thế Tôn, hôm nay tôi đến đây để hỏi ý nghĩa như vầy: như người cỡi voi, ngựa xe, luyện tập binh pháp, cho đến, các loại mưu sinh khác nhau, đều có quả báo trong hiện tại. Nay đây Sa-môn hiện tại tu đạo, hiện tại có được quả báo không?”
Phật nói với vua A-xà-thế:
“Nay Ta trở lại hỏi Đại vương, xin tùy ý trả lời.
(ii.1) Thế nào, Đại vương, có đồng bộc của Đại vương, những người đồng bộc, sai sử, làm các công việc trong và ngoài, đều thấy Đại vương vào ngày rằm, lúc trăng tròn, tắm gội sạch sẽ, ở trên điện cao cùng hưởng thụ dục lạc với các thể nữ, bèn suy nghĩ như vầy: ‘Lạ thay, quả báo của hành vi đến như thế sao? Vua A-xà-thế này vào ngày rằm, lúc trăng tròn, tắm gội sạch sẽ, ở trên điện cao cùng hưởng thụ dục lạc với các thể nữ. Ai có thể biết được đấy lại là quả báo của hành vi?’ Người kia, một thời gian sau, cạo bỏ râu tóc, bận ba pháp y, xuất gia tu đạo,tu hành chân chánh. Thế nào, Đại vương, Đại vương từ xa thấy người ấy đi đến, há có khởi lên ý nghĩ rằng: Đấy là nô bộc của ta?”
Vua bạch Phật:
“Không, bạch Thế Tôn. Nếu thấy người ấy đến, tôi phải đứng dậy nghinh đón, mời ngồi.”
Phật nói:
“Đó không phải là quả báo có được ngay trong hiện tại của Sa-môn sao?”
Vua đáp: “Đúng như vậy, Thế Tôn, đó là quả báo có được ngay trong hiện tại của Sa-môn vậy”.
(ii.2) “Lại nữa, Đại vương, có người khách cư ngụ trong cương giới của Đại vương, ăn thóc lúa mà Đại vương ban cho. Người ấy thấy Đại vương vào ngày rằm trăng tròn, tắm gội sạch sẽ, ở trên điện cao cùng các thể nữ vui thú ngũ dục, bèn nghĩ thầm rằng: ‘Lạ thay, quả báo hành vi của người kia đến như vậy sao? Ai có thể biết đó là quả báo của hành vi?’ Một thời gian sau, người ấy cạo bỏ râu tóc, bận ba pháp y, xuất gia tu đạo, tu hành chân chánh. Thế nào, Đại vương? Nếu Đại vương từ xa thấy người ấy đi đến, có khởi lên ý nghĩ rằng; ‘Người ấy là khách dân của Ta, ăn thóc lúa mà Ta ban cho’ hay không?”
Vua nói: “Không. Nếu tôi thấy người ấy từ xa đến, tôi sẽ đứng dậy nghinh đón, chào hỏi, mời ngồi.”
“Thế nào, Đại vương, đó không phải l quả báo có được ngay trong hiện tại của Sa-môn chăng?”
Vua nói: “Đúng như vậy, hiện tại được quả báo của Sa-môn vậy”.
(iii.) “Lại nữa, Đại vương, Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chánh Giác xuất hiện ở đời, (…) vào trong pháp Ta, cho đến tam minh, diệt trừ các tối tăm, phát sanh ánh sáng đại trí, gọi là lậu tận trí chứng. Vì sao? Ấy là do tinh cần, chánh niệm, chánh tri, ưa sống một mình nơi thanh vắng, không buông lung vậy. Thế nào, Đại vương, đó không phải là quả báo có được ngay trong hiện tại của Sa-môn sao?”
Vua đáp: “Thật vậy, Thế Tôn, đó thật là quả báo có được ngay trong hiện tại của Sa-môn”.
Bấy giờ, vua A-xà-thế rời chỗ ngồi đứng dậy, đầu mặt lễ chân Phật, bạch Phật rằng:
“Cúi mong Thế Tôn nhận sự hối hận của con. Con vì cuồng, ngu si, tối tăm, không nhận thức. Cha con là Bình-sa vương, vua nước Ma-kiệt-đà, cai trị đúng theo pháp, không có thiên vạy. Nhưng con bị ngũ dục mê hoặc, thật sự đã hại Phụ vương. Cúi mong Thế Tôn rũ lòng thương xót, nhận sự sám hối của con.”
Phật bảo vua:
“Ngươi ngu si, không nhận thức. Nhưng đã tự mình hối cải. Ngươi vì mê say ngũ dục mà hại Phụ vương. Nay trong pháp Hiền Thánh mà biết hối cải, tức là tự làm ích lợi cho mình. Ta vì thương tưởng ngươi, nhận sự sám hối của ngươi.”
Bấy giờ, vua A-xà-thế sau khi lễ Phật, được Phật giảng pháp cho nghe, được khai thị, giáo giới, làm cho ích lợi, hoan hỷ. Sau khi nghe những điều Phật dạy, Vua liền bạch Phật:
“Con nay quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng. Xin chấp nhận con là Ưu-bà-tắc trong Chánh pháp. Từ nay về sau, suốt đời không giết, không trộm, không tà dâm, không dối, không uống rượu. Cúi mong Thế Tôn cùng đại chúng sáng ngày mai nhận lời thỉnh của con.”
Bấy giờ, Thế Tôn im lặng nhận lời. Khi Vua thấy Phật im lặng nhận lời, liền đứng dậy lễ Phật, đi quanh ba vòng sau đó cáo lui.
Vua đi chưa bao lâu, Phật nói với các Tỳ-kheo rằng:
“Vua A-xà-thế này, tội lỗi đã vơi bớt, đã nhổ trọng tội. Nếu A-xà-thế không giết cha, thì ngay tại chỗ này đã được con mắt thanh tịnh thấy pháp. Nhưng vua A-xà-thế nay đã hối lỗi, tội lỗi đã vơi bớt, đã nhổ trọng tội.”
Bấy giờ, A-xà-thế, đang trên đường đi, gọi Thọ Mạng Đồng tử bảo rằng:
“Lành thay, lành thay! Ngươi nay làm được nhiều điều lợi ích cho ta. Ngươi trước đã tán thán Như Lai, chỉ dẫn, khơi mở, sau đó đưa ta đến gặp Thế Tôn, nhờ thế ta được khai ngộ. Ta rất cám ơn ngươi, trọn không bao giờ quên.”
Rồi thì, vua trở về cung sửa soạn các món hào soạn, các loại thức ăn. Sáng hôm sau, khi đã đến giờ, báo đức Thánh biết đã đến giờ.
Bấy giờ, Thế Tôn khoác y cầm bát, cùng với chúng đệ tử một ngàn hai trăm năm mươi người, đi đến Vương cung, ngồi trên chỗ ngồi dọn sẵn. Rồi, Vua tự tay châm chước, cúng Phật và Tăng. Ăn xong, cất bát, dùng nước rửa xong, vua đảnh lễ Phật, bạch rằng:
“Con nay ba lần xin sám hối. Con vì cuồng dại, ngu si, tối tăm, không nhận thức. Cha con là Bình-sa vương, vua nước Ma-kiệt-đà, cai trị đúng theo pháp, không có thiên vạy. Nhưng con vì mê say ngũ dục, thật sự đã hại Phụ vương. Cúi mong Thế Tôn rủ lòng thương xót, nhận sự sám hối của con.”
Phật bảo vua:
“Ngươi ngu si, không nhận thức. Ngươi vì mê say ngũ dục mà hại Phụ vương. Nay trong pháp Hiền Thánh mà biết hối cải, tức là tự làm ích lợi cho mình. Ta vì thương tưởng ngươi, nhận sự sám hối của ngươi.”
Rồi thì, sau khi đảnh lễ Phật, Vua lấy một ghế nhỏ ngồi trước Phật. Phật giảng pháp cho vua nghe, khai thị, giáo giới, khiến cho được ích lợi, hoan hỷ. Sau khi nghe Phật dạy, Vua lại bạch Phật:
“Con nay ba lần xin quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng. Cúi mong nhận con làm Ưu-bà-tắc trong Chánh pháp. Từ nay cho đến trọn đời, không giết, không trộm, không tà dâm, không dối, không uống rựơu.”
Bấy giờ, Thế Tôn sau khi giảng pháp cho vua nghe, khai thị, giáo giới, khiến cho được ích lợi, hoan hỷ, bèn rời chỗ ngồi ra về.
Vua A-xà-thế và Thọ Mạng Đồng tử sau khi nghe những điều Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
佛說長阿含經卷第十七
T 0107a18 T 0107a19 後秦弘始年佛陀耶舍共竺佛念譯
T 0107a20如是我聞：
一時，佛在羅閱祇耆舊童子菴 T 0107a22婆園中，與大比丘眾千二百五十人俱。
爾 T 0107a23時，王阿闍世韋提希子以十五日月滿時， T 0107a24命一夫人而告之曰：「今夜清明，與晝無異， T 0107a25當何所為作？」
夫人白王言：「今十五日夜月 T 0107a26滿時，與晝無異，宜沐髮澡浴，與諸婇女五 T 0107a27欲自娛。」
時，王又命第一太子優耶婆陀而告 T 0107a28之曰：「今夜月十五日月滿時，與晝無異，當 T 0107a29何所施作？」
太子白王言：「今夜十五日月滿時， T 0107b01與晝無異，宜集四兵，與共謀議伐於邊逆， T 0107b02然後還此共相娛樂。」
時，王又命勇健大將而 T 0107b03告之曰：「今十五日月滿時，其夜清明，與晝無 T 0107b04異，當何所為作？」
大將白言：「今夜清明，與晝 T 0107b05無異，宜集四兵，案 行 天下，知有逆順。」
時， T 0107b06王又命雨舍婆羅門而告之曰：「今十五日月 T 0107b07滿時，其夜清明，與晝無異，當詣何等沙門、 T 0107b08婆羅門所能開悟我心？」
時，雨舍白言：「今夜 T 0107b09清明，與晝無異。有不蘭迦葉，於大眾中 T 0107b10而為導首，多有知識，名稱遠聞，猶如大海 T 0107b11多所容受，眾所供養。大王！宜往詣彼問 T 0107b12訊，王若見者，心或開悟。」
王又命雨舍弟須尼 T 0107b13陀而告之曰：「今夜清明，與晝無異，宜詣何 T 0107b14等沙門、婆羅門所能開悟我心？」
須尼陀白言： T 0107b15「今夜清明，與晝無異。有末伽梨瞿舍利，於 T 0107b16大眾中而為導首，多有知識，名稱遠聞，猶 T 0107b17如大海無不容受，眾所供養。大王！宜往 T 0107b18詣彼問訊，王若見者，心或開悟。」
王又命典作 T 0107b19大臣而告之曰：「今夜清明，與晝無異，當詣 T 0107b20何等沙門、婆羅門所能開悟我心？」
典作大臣 T 0107b21白言：「有阿耆多翅舍欽婆羅，於大眾中而 T 0107b22為導首，多有知識，名稱遠聞，猶如大海無 T 0107b23不容受，眾所供養。大王！宜往詣彼問訊， T 0107b24王若見者，心或開悟。」
王又命伽羅守門將而 T 0107b25告之曰：「今夜清明，與晝無異，當詣何等沙 T 0107b26門、婆羅門所能開悟我心？」
伽羅守門將白言： T 0107b27「有婆浮陀伽旃那，於大眾中而為導首，多 T 0107b28有知識，名稱遠聞，猶如大海無不容受，眾 T 0107b29所供養。大王！宜往詣彼問訊，王若見者，心 T 0107c01或開悟。」
王又命優陀夷漫提子而告之曰： T 0107c02「今夜清明，與晝無異，當詣何等沙門、婆羅 T 0107c03門所能開悟我心？」
優陀夷白言：「有散若夷 T 0107c04毘羅梨沸，於大眾中而為導首，多所知識， T 0107c05名稱遠聞，猶如大海無不容受，眾所供養。 T 0107c06大王！宜往詣彼問訊，王若見者，心或開悟。」
T 0107c07王又命弟無畏而告之曰：「今夜清明，與晝 T 0107c08無異，當詣何 等 沙門、婆羅門所能開悟我 T 0107c09心？」
弟無畏白言：「有尼乾子，於大眾中而 T 0107c10為導首，多所知識，名稱遠聞，猶如大海無 T 0107c11不容受，眾所供養。大王！宜往詣彼問訊， T 0107c12王若見者，心或開悟。」
王又命壽命童子而告 T 0107c13之曰：「今夜清明，與晝無異，當詣何等沙門、 T 0107c14婆羅門所開悟我心？」
壽命童子白言：「有 T 0107c15佛、世尊今在我菴婆園中。大王！宜往詣彼 T 0107c16問訊，王若見者，心必開悟。」
王勑壽命言：「嚴 T 0107c17我所乘寶象及餘五百白象。」
耆舊受教，即 T 0107c18嚴王象及五百象訖，白王言：「嚴駕已備，唯願 T 0107c19知時。」
阿闍世王自乘寶象，使五百夫人乘 T 0107c20五百牝象，手各執炬，現王威嚴，出羅閱祇， T 0107c21欲詣佛所。小行進路，告壽命曰：「汝今誑我， T 0107c22陷固於我，引我大眾欲與冤家。」
壽命白 T 0107c23言：「大王！我不敢欺王，不敢陷固引王大眾 T 0107c24以與冤家。王但前進，必獲福慶。」
時，王小復 T 0107c25前進，告壽命言：「汝欺誑我，陷固於我，欲 T 0107c26引我眾持與冤家。如是再三。所以者何？彼 T 0107c27有大眾千二百五十人，寂然無聲，將有謀 T 0107c28也。」
壽命復再三白言：「大王！我不敢欺誑陷固， T 0107c29引王大眾持與冤家。王但前進，必獲福慶。 T 0108a01所以者何？彼沙門法常樂閑靜，是以無聲。 T 0108a02王但前進，園林已現。」
阿闍世王到園門，下 T 0108a03象、解劍、退蓋，去五威儀，步入園門，告壽 T 0108a04命曰：「今佛、世尊為在何所？」
壽命報言：「大王！ T 0108a05今佛在高堂上，前有明燈，世尊處師子座， T 0108a06南面而坐，王小前進，自見世尊。」
爾時，阿闍 T 0108a07世王往詣講堂所，於外洗足，然後上堂，默 T 0108a08然四顧，生歡喜心，口自發言：「今諸沙門寂然 T 0108a09靜默，止觀具足，願使我太子優婆耶亦止 T 0108a10觀成就，與此無異。」
爾時，世尊告阿闍世王 T 0108a11曰：「汝念子故，口自發言：『願使太子優婆耶 T 0108a12亦止觀成就，與此無異。』汝可前坐。」
時，阿闍 T 0108a13世王即前頭面禮佛足，於一面坐，而白佛 T 0108a14言：「今欲有所問，若有閑暇，乃敢請問。」
佛言： T 0108a15「大王！欲有問者，便可問也。」
阿闍世王白佛 T 0108a16言：「世尊！如今人乘象、馬車，習刀、牟、劍、弓矢、 T 0108a17兵仗、戰鬪之法，王子、力士、大力士、僮使、皮 T 0108a18師、剃髮師、織鬘師、車師、瓦師、竹師、葦師，皆以 T 0108a19種種伎術以自存生，自恣娛樂，父母、妻子、 T 0108a20奴僕、僮使共相娛樂，如此營生，現有果報； T 0108a21今諸沙門現在所修，現得果報不？」
佛告王曰： T 0108a22「汝頗曾詣諸沙門、婆羅門所問如此義不？」
T 0108a23王白佛言：「我曾詣沙門、婆羅門所問如是 T 0108a24義。我念一時至不蘭迦葉所，問言：『如人乘 T 0108a25象、馬車，習於兵法，乃至種種營生，現有果 T 0108a26報；今此眾現在修道，現得果報不？』彼不蘭 T 0108a27迦葉報我言：『王若自作，若教人作， 斫 伐殘害， T 0108a28煮 炙 切割，惱亂眾生，愁憂啼哭，殺生偷盜，婬 T 0108a29逸妄語，踰牆劫奪，放火焚燒，斷道為惡。大 T 0108b01王！行如此事，非為惡也。大王！若以利劍 T 0108b02臠割一切眾生，以為肉聚，彌滿世間，此非 T 0108b03為惡，亦無罪報。於恒水南，臠割眾生，亦 T 0108b04無有惡報。於恒水北岸，為大施會，施一切 T 0108b05眾，利人等利，亦無福報。』」
王白佛言：「猶如有 T 0108b06人問瓜報李，問李報瓜。彼亦如是，我問 T 0108b07現得報不？而彼答 我 無罪福報。我即自念 T 0108b08言：『我是剎利王，水澆頭種，無緣殺出家人， T 0108b09繫縛驅遣。』時，我懷忿結心，作此念已，即便 T 0108b10捨去。」
又白佛言：「我於一時至末伽梨拘舍 T 0108b11梨所，問言：『如今人乘象、馬車，習於兵法，乃 T 0108b12至種種營生，皆現有果報；今者此眾現在修 T 0108b13道，現得報不？』彼報我言：『大王！無施、無與， T 0108b14無祭祀法，亦無善惡，無善惡報，無有今 T 0108b15世，亦無後世，無父、無母，無天、無化、無眾 T 0108b16生，世無沙門、婆羅門平等行者，亦無今世、 T 0108b17後世，自身作證，布現他人。諸言有者，皆是 T 0108b18虛妄。』世尊！猶如有人問瓜報李，問李報 T 0108b19瓜。彼亦如是，我問現得報不？彼乃以無義 T 0108b20答。我即自念言：『我是剎利王，水澆頭種，無 T 0108b21緣殺出家人，繫縛驅遣。』時，我懷忿結心，作 T 0108b22此念已，即便捨去。」
又白佛言：「我於一時至 T 0108b23阿夷陀翅舍欽婆羅所，問言：『大德！如人乘 T 0108b24象、馬車，習於兵法，乃至種種營生，皆現有 T 0108b25果報；今者此眾現在修道，現得報不？』彼報 T 0108b26我言：『受四大人取命終者，地大還歸地，水 T 0108b27還歸水，火還歸火，風還歸風，皆悉壞敗， T 0108b28諸根歸空。若人死時，牀輿舉身置於塚間， T 0108b29火燒其骨如鴿色，或變為灰土，若愚、若智 T 0108c01取命終者，皆悉壞敗，為斷滅法。』世尊！猶如 T 0108c02有人問李瓜報，彼亦如是，我問現得報 T 0108c03不？而彼答我以斷滅。我即念言：『我是剎利 T 0108c04王，水澆頭種，無緣殺出家人，繫縛驅遣。』時， T 0108c05我懷忿結心，作此念已，即便捨去。」
又白佛 T 0108c06言：「我昔一時至彼浮陀伽旃延所，問言： T 0108c07『大德！如人乘象、馬車，習於兵法，乃至種種 T 0108c08營生，皆現有果報；今者此眾現在修道，得 T 0108c09報不？』彼答我言：『大王！無力、無精進，人無力、無 T 0108c10方便，無因無緣眾生染著，無因無緣眾生清 T 0108c11淨，一切眾生有命之類，皆悉無力，不得自 T 0108c12在，無有冤讐定在數中，於此六生中受 T 0108c13諸苦樂。』猶如問李瓜報，問瓜李報。彼亦如 T 0108c14是，我問現得報不？彼已無力答我。我即自 T 0108c15念言：『我是剎利王，水澆頭種，無緣殺出家人， T 0108c16繫縛驅遣。』時，我懷忿結心，作此念已，即便 T 0108c17捨去。」
又白佛言：「我昔一時至散若毘羅梨子 T 0108c18所，問言：『大德！如人乘象、馬車，習於兵法，乃 T 0108c19至種種營生，皆現有果報；今者此眾現在修 T 0108c20道，現得報不？』彼答我言：『大王！現有沙門果 T 0108c21報，問如是，答此事如是，此事實，此事異， T 0108c22此事非異非不異。大王！現無沙門果報，問 T 0108c23如是，答此事如是，此事實，此事異，此事非 T 0108c24異非不異。大王！現有無沙門果報，問如是， T 0108c25答此事如是，此事實，此事異，此事非異非不 T 0108c26異。大王！現非有非無沙門果報，問如是， T 0108c27答此事如是，此事實，此事異，此事非異非 T 0108c28不異。』世尊！猶如人問李瓜報，問瓜李報。彼 T 0108c29亦如是，我問現得報不？而彼異論答我。我 T 0109a01即自念言：『我是剎利王，水澆頭種，無緣殺出 T 0109a02家人，繫縛驅遣。』時，我懷忿結心，作是念已， T 0109a03即便捨去。」
又白佛言：「我昔一時至尼乾子 T 0109a04所，問言：『大德！猶如人乘象、馬車，乃至種種 T 0109a05營生，現有果報；今者此眾現在修道，現得報 T 0109a06不？』彼報我言：『大王！我是一切智、一切見人，盡 T 0109a07知無餘，若行，若住、坐、臥，覺悟無餘，智常現在 T 0109a08前。』世尊！猶如人問李瓜報，問瓜李報。彼亦 T 0109a09如是，我問現得報不？而彼答我以一切智。 T 0109a10我即自念言：『我是剎利王，水澆頭種，無緣殺 T 0109a11出家人，繫縛驅遣。』時，我懷忿結心，作此念 T 0109a12已，即便捨去。
「是故，世尊！今我來此問如是 T 0109a13義，如人乘象、馬車，習於兵法，乃至種種營 T 0109a14生，皆現有果報；今者沙門現在修道，現得報 T 0109a15不？」
佛告阿闍世王曰：「我今還問王，隨意所 T 0109a16答。云何？大王！王家僮使、內外作人，皆見王 T 0109a17於十五日月滿時，沐髮澡浴，在高殿上與 T 0109a18諸婇女共相娛樂，作此念言：『咄哉！行之果 T 0109a19報乃至是乎？此王阿闍世以十五日月滿 T 0109a20時，沐髮澡浴，於高殿上與諸婇女五欲自 T 0109a21娛。誰能知此乃是行報者？』彼於後時，剃 T 0109a22除鬚髮，服三法衣，出家修道，行平等法。云 T 0109a23何？大王！大王遙見此人來，寧復起念言：『是 T 0109a24我僕使不耶？』」
王白佛言：「不也。世尊！若見彼 T 0109a25來，當起迎請坐。」
佛言：「此豈非沙門現得報 T 0109a26耶？」
王言：「如是。世尊！此是現得沙門報也。」
「復 T 0109a27次，大王！若王界內寄居客人食王廩賜，見 T 0109a28王於十五日月滿時，沐髮澡浴，於高殿上 T 0109a29與諸婇女五欲自娛。彼作是念：『咄哉！彼行之 T 0109b01報乃如是耶？誰能知此乃是行報者？』彼 T 0109b02於後時，剃除鬚髮，服三法衣，出家修道，行 T 0109b03平等法。云何？大王！大王若遙見此人來，寧 T 0109b04復起念言：『是我客民食我廩賜。』耶？」
王言：「不 T 0109b05也。若我見其遠來，當起迎禮敬，問訊請坐。」
T 0109b06「云何？大王！此非沙門現得果報耶？」
王言： T 0109b07「如是，現得沙門報也。」
「復次，大王！如來、至真、 T 0109b08等正覺出現於世，入我法者，乃至三明，滅 T 0109b09諸闇冥，生大智明，所謂漏盡智證。所以者 T 0109b10何？斯由精勤，專念不忘，樂獨閑靜，不放逸 T 0109b11故。云何？大王！此非沙門現在果報也。」
王報 T 0109b12言：「如是，世尊！實是沙門現在果報。」
爾時，阿闍 T 0109b13世王即從坐起，頭面禮佛足，白佛言：「唯願 T 0109b14世尊受我悔過，我為狂愚癡冥無識，我父 T 0109b15摩竭瓶沙王以法治化，無有偏枉，而我迷 T 0109b16惑五欲，實害父王，唯願世尊加哀慈愍，受 T 0109b17我悔過。」
佛告王曰：「汝愚冥無識，但自悔過， T 0109b18汝迷於五欲乃害父王，今於賢聖法中能 T 0109b19悔過者，即自饒益。吾愍汝故，受汝悔過。」
爾時， T 0109b20阿闍世王禮世尊足已，還一面坐。佛為說法， T 0109b21示教利喜。王聞佛教已，即白佛言：「我今歸 T 0109b22依佛，歸依法，歸依僧，聽我於正法中為 T 0109b23優婆塞，自今已後，盡形壽不殺、不盜、不婬、不 T 0109b24欺、不飲酒，唯願世尊及諸大眾明受我請。」
爾 T 0109b25時，世尊默然許可。時，王見佛默然受請已， T 0109b26即起禮佛，遶三匝而還。
其去未久，佛告諸 T 0109b27比丘言：「此阿闍世王過罪損減，已拔重咎。 T 0109b28若阿闍世王不殺父者，即當於此坐上得 T 0109b29法眼淨；而阿闍世王今自悔過，罪咎損減，已 T 0109c01拔重咎。」
時，阿闍世王至於中路，告壽命童 T 0109c02子言：「善哉！善哉！汝今於我多所饒益。汝先 T 0109c03稱說如來指授開發，然後將我詣世尊所， T 0109c04得蒙開悟，深識汝恩，終不遺忘。」
時，王還 T 0109c05宮辦諸餚饍種種飲食，明日時到，唯聖知時。
T 0109c06爾時，世尊著衣持鉢，與眾弟子千二百五十 T 0109c07人俱，往詣王宮，就座而坐。時，王手自斟酌， T 0109c08供佛及僧，食訖去鉢，行澡水畢，禮世尊足， T 0109c09白言：「我今再三悔過，我為狂愚癡冥無識， T 0109c10我父摩竭瓶沙王以法治化，無有偏抂，而 T 0109c11我迷於五欲，實害父王，唯願世尊加哀慈 T 0109c12愍，受我悔過。」
佛告王曰：「汝愚冥無識，迷於 T 0109c13五欲，乃害父王，今於賢聖法中能悔過者， T 0109c14即自饒益。吾今愍汝，受汝悔過。」
時，王禮佛 T 0109c15足已，取一小座於佛前坐，佛為說法，示教 T 0109c16利喜。王聞佛教已，又白佛言：「我今再三歸 T 0109c17依佛，歸依法，歸依僧，唯願聽我於正法中 T 0109c18為優婆塞，自今已後，盡形壽不殺、不盜、不 T 0109c19婬、不欺、不飲酒。」
爾時，世尊為阿闍世王說法， T 0109c20示教利喜已，從坐起而去。
爾時，阿闍世王 T 0109c21及壽命童子聞佛所說，歡喜奉行。
T 0109c22 SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha was staying at Rājagṛha in Jīvaka’s Mango Park. He was accompanied by a large assembly of 1,250 monks.
Ajātaśatru Visits the Buddha
SC 2It was then that King Ajātaśatru, the son of Vaidehī, summoned one of his wives during the fifteenth day full moon. He said to her, “Tonight is clear and bright, and the day was no different. What shall we do?”
His wife said to the king, “Now, it’s the fifteenth day full moon tonight, and the day was no different. It would be fitting to bathe and wash our hair. We could bring the courtesan women and entertain ourselves with the five desires.”
SC 3The king also summoned the first prince Udayibhadra. He asked him, “Tonight is the fifteenth day full moon, and the day was no different. What shall be undertake?”
The prince said to the king, “Tonight is the fifteenth day full moon, and the day was no different. It would be fitting to assembly the fourfold army and make a plan of attack on our foreign adversaries. After we return, we’ll celebrate it together.”
SC 4The king also summoned a great and heroic general. He asked him, “Now is the fifteenth day full moon. The night is clear and bright, and the day was no different. What shall we do?”
The great general said, “Tonight is clear and bright, and the day was no different. It would be fitting to assembly the fourfold army and decide to march on the world and know who is for and against us.”
SC 5The king also summoned the priest Varṣākāra. He asked him, “Now, it’s the fifteenth day full moon. This night is clear and bright, and the day was no different. Shall we visit some ascetic or priest who can enlighten my mind?”
Varṣākāra then said, “Tonight is clear and bright, and the day was no different. There is Pūraṇa Kāśyapa who leads a large assembly. Many have known him, and his fame is heard far away. Just as the ocean holds many things, he gets many kinds of support. Great king, it would be fitting to visit him and exchange greetings. If the king meets him, his mind might be enlightened.”
SC 6The king also summoned Varṣākāra’s brother [Sunidha] and asked him, “Tonight is clear and bright, and the day was no different. Would it be fitting to visit some ascetic or priest who can enlighten my mind?”
[Sunidha] said, “Tonight is clear and bright, and the day was no different. There’s Maskarin Gośālīputra who leads a large assembly. Many have known him, and his fame is heard far away. Just as there’s nothing that the ocean doesn’t hold, he gets many kinds of support. Great king, it would be fitting to visit him and exchange greetings. If the king meets him, his mind might be enlightened.”
SC 7The king also summoned his minister of law-making and asked him, “Tonight is clear and bright, and the day was no different. Shall we go visit some ascetic or priest who can enlighten my mind?”
That minister of law-making said, “There’s Ajita Keśakambala who leads a large assembly. Many have known him, and his fame is heard far away. Just as there’s nothing that the ocean doesn’t holds, he gets many kinds of support. Great king, it would be fitting to visit him and exchange greetings. If the king meets him, his mind might be enlightened.”
SC 8“The king also summoned his gate keeper [Kāla] and asked him, “Tonight is clear and bright, and the day was no different. Shall we visit some ascetic or priest who can enlighten my mind?”
“That gate keeper [Kāla] said, “There’s Kakuda Kātyāyana who leads a large assembly. Many have known him, and his fame is heard far away. Just as there’s nothing that the ocean doesn’t hold, he gets many kinds of support. Great king, it would be fitting to visit him and exchange greetings. If the king meets him, his mind might be enlightened.”
SC 9The king also summoned Udāyin [Mandiputra] and asked him, “Tonight is clear and bright, and the day is no different. Shall we visit some ascetic or priest who can enlighten my mind?”
Udāyin said, “There’s Saṃjayin Vairaṭīputra who leads a large assembly. Many have known him, and his fame is heard far away. Just as there’s nothing that the ocean doesn’t hold, he gets many kinds of support. Great king, it would be fitting to visit him and exchange greetings. If the king meets him, his mind might be enlightened.”
SC 10The king also summoned his brother Abhaya and asked him, “Tonight is clear and bright, and the day was no different. Shall we visit some ascetic or priest who can enlighten my mind?”
His brother Abhaya said, “There’s Nirgrantha Jñātaputra who leads a large assembly. Many have known him, and his fame is heard far away. Just as there’s nothing that the ocean doesn’t hold, he gets many kinds of support. Great king, it would be fitting to visit him and exchange greetings. If the king meets him, his mind might be enlightened.”
SC 11The king also summoned Prince Jīvaka and asked him, “Tonight is clear and bright, and the day was no different. Shall we visit some ascetic or priest who can enlighten my mind?”
Prince Jīvaka said, “There is the Buddha, the Bhagavān, who now is staying in the Mango Park. Great king, it would be fitting to go visit him and exchange greetings. If the king meets him, his mind surely will be enlightened.”
SC 12The king ordered Jīvaka, “Prepare my chariot with a treasure elephant and another five hundred white elephants.”
SC 13Jīvaka accepted his instructions. When he was finished preparing the king’s elephant and the other five hundred elephants, he said to the king, “The teams have been prepared. Please know that it’s time.”
SC 14King Ajātaśatru road on his treasure elephant and ordered his 500 wives to ride 500 female elephants. They each carried a torch in hand that showed the king’s magnificence. They left Rājagṛha intending to visit the Buddha. After they had gone a little way, the king told Jīvaka, “Now, you are tricking me. You’ve set a trap to send me and this great assembly into the hands of our enemies.”
Jīvaka said, “Great king, I would not dare fool a king. I would not dare set a trap to send a king and his great assembly into the hands of their enemies. King, just go forward; you’ll surely obtain good fortune.”
SC 15The king continued a little further and then told Jīvaka, “Now, you are tricking me. You’ve set a trap to send me and this great assembly into the hands of our enemies.” He repeated this three times. “Why is that? The Buddha has a great assembly of 1,250 people, but it’s silent. There are no voices. Where are you leading us?”
Jīvaka also said three times, “Great king, I wouldn’t dare fool, set a trap, or send the king’s great assembly into the hands of his enemies. King just go forward; you’ll surely obtain good fortune. Why is that? That ascetic’s teaching is always delightful and peaceful. That’s why there are no voices. King, just go forward; the park grove has come into view.”
SC 16King Ajātaśatru arrived at the park’s entrance, got down from his elephant, untied his sword, and withdrew a parasol. Leaving the five deportments, he walked into the park entrance and asked Jīvaka, “Now, where is the Buddha, the Bhagavān?”
Jīvaka replied, “Great king, now the Buddha is there in the high hall in front of a lit lamp. The Bhagavān is there sitting on a lion’s throne facing south. King, go forward a little and see the Bhagavān for yourself.”
SC 17King Ajātaśatru went to the meeting hall and washed his feet outside. Afterward, he ascended the hall, and silently looked in all directions. Feeling joyous, he blurted out, “Now, the ascetics are quiet, tranquil, and endowed with calm contemplation. I wish my Prince Udāyin could also achieve the same kind of calm contemplation.”
SC 18The Bhagavān then addressed King Ajātaśatru, “It was because you thought of your son that you blurted out, ‘I wish my prince Udāyin could also achieve the same type of a calm contemplation.’ You may come forward and sit.”
Ajātaśatru’s Question
SC 19King Ajātaśatru then went forward, bowed his head at the Buddha’s feet, and sat to one side. He said to the Buddha, “Now, I have a question I’d like to ask. If you have a moment, might I ask it?”
The Buddha said, “Great king, if you have a question, then you may ask it.”
SC 20King Ajātaśatru said to the Buddha, “Bhagavān, take for example the people here who rode elephant and horse chariots armed with knives, spears, swords, bow and arrows, polearms, and martial methods. The king’s son, strong men, and great strong men, and a variety of artisans such as servants, tanners, barbers, weavers, charioteers, masons, woodworkers, and reed weavers make their livings and entertain themselves as they like. Parents, wives and children, workers, and servants all entertain themselves. This arises from their occupations, which have present rewards. Now, does an ascetic’s cultivation in the present have rewards in the present?”
The Buddha told the king, “Have you visited other ascetics and priests to ask them about this subject?”
SC 21The king said to the Buddha, “I have visited ascetics and priests in the past to ask them about this subject. I remember one time I went to Pūraṇa Kāśyapa and asked, ‘Just as people ride elephants and horse chariots, armed with … martial methods … various occupations give rise their rewards in the present. Now, this assembly presently cultivates the path. What reward do they obtain in the present?’
SC 22“That Pūraṇa Kāśyapa replied to me, ‘Suppose the king or another on his behalf chops, smites, injures, boils, burns, cuts, and slices sentient beings to torment them, and they lament and cry out. Killing beings, stealing, raping, speaking falsely, trespassing, robbing, and setting fires are evils that cut off the path. Great king, to do such things isn’t bad. Great king, suppose you were to cut and slice all sentient beings with a sharp sword and turn them into a mass of meat that covered the world. This wouldn’t be bad, nor would there be a reward for a misdeed. If you cut and sliced sentient beings on the south side of the Gaṅgā River, that also wouldn’t bring any bad rewards. If you gave charity to a large congregation on the north side of a river, giving to everyone and profiting people, there wouldn’t be a rewards for merit, either.’”
SC 23The king said to the Buddha, “It was like someone asking about a melon and getting an answer about a plum; he was likewise. I asked if they attain rewards in the present or not, and he answered me with there’s no rewards of misdeeds or merits. So, I then thought, ‘I am a warrior king whose head was anointed with water. There’s no reason to kill this mendicant, but I should bind him and drive him away!’ I felt anger that fettered my mind. Having had this thought, I then departed.”
SC 24He also said to the Buddha, “There was a time I went to Maskarin Gośālīputra and asked him, ‘Just as people ride elephants and horse chariots armed with … martial methods … various occupations give rise their rewards in the present. Now, this assembly presently cultivates the path. What reward do they obtain in the present?’
SC 25“He replied to me, ‘Great king, there’s no gift and no giving, and no sacrifice. There’s no good or bad and no good or bad rewards. There’s no present life and no afterlife. There’s no father, no mother, no gods, no conjured sentient beings. There are no ascetics or priests in the world who practice the same. None of them who are self-realized and disseminate it to other people in the present life or an afterlife. Their words are all false.’
SC 26“Bhagavān, it was like someone asking about a melon and getting an answer about a plum; he was likewise. I asked if they attain rewards in the present or not, and he gave me a meaningless answer. So, I then thought, ‘I am a warrior king whose head was anointed with water. There’s no reason to kill this mendicant, but I should bind him and drive him away!’ I felt anger that fettered my mind. Having had this thought, I then departed.”
SC 27He also said to the Buddha, “There was one time I went to Ajita Keśakambala and asked him, ‘Venerable, just as people ride elephants and horse chariots armed with … martial methods … various occupations give rise their rewards in the present. Now, this assembly presently cultivates the path. What reward do they obtain in the present?’
SC 28“He replied to me, ‘A person acquires the four elements and takes them to the end of his life. The earth element returns to earth; the water element returns to water; the fire element returns to fire; and the air element returns to air. People are all destroyed, and their faculties return to space. When a person dies, their body is placed on a palanquin and they are taken to a charnel ground. There, they are cremated until their bones are the color of pigeons, or they turn into ashes. Whether foolish or wise, people are all destroyed when their lives end. It’s the rule of annihilation.’
SC 29“Bhagavān, it was like someone asking about a melon and getting an answer about a plum; he was likewise. I asked if they attain rewards in the present or not, and he answered about annihilation. So, I then thought, ‘I am a warrior king whose head was anointed with water. There’s no reason to kill this mendicant, but I should bind him and drive him away!’ I felt anger that fettered my mind. Having had this thought, I then departed.”
SC 30He also said to the Buddha, “There was one time I went to Kakuda Katyāyana and asked, ‘Venerable, just as people ride elephants and horse chariots armed with … martial methods … various occupations give rise their rewards in the present. Now, this assembly presently cultivates the path. What reward do they obtain in the present?’
SC 31“He answered me, ‘Great king, there’s no strength and no effort. People have no power and no means. There’s no cause and no condition for the attachment of sentient beings to defilement, and there’s no cause and no condition for the purification of sentient beings. Every kind of sentient being that has a life has no power, and they can’t act freely. Without any enemies, they are certain to exist in numbers. They experience pain and pleasure in these six births.’
SC 32“Bhagavān, it was like someone asking about a melon and getting an answer about a plum; he was likewise. I asked if they attain rewards in the present or not, and he answered me about being powerless. So, I then thought, ‘I am a warrior king whose head was anointed with water. There’s no reason to kill this mendicant, but I should bind him and drive him away!’ I felt anger that fettered my mind. Having had this thought, I then departed.”
SC 33He also said to the Buddha, “There was one time I went to Saṃjayin Vairaṭīputra and asked him, ‘Venerable, just as people ride elephants and horse chariots armed with … martial methods … various occupations give rise their rewards in the present. Now, this assembly presently cultivates the path. What reward do they obtain in the present?’
SC 34“He answered me, ‘Great king, “Is there a reward for ascetics in the present?” Questioned thus, I would answer this subject in this way: “This is something real, this is something different, or this is something neither different nor not different.” Great king: “Is there no reward for ascetics in the present?” Questioned thus, I would answer this subject in this way: “This is something real, this is something different, or this is something neither different nor not different.” Great king: “Is there both a reward and no reward for ascetics in the present?” Questioned thus, I would answer this subject in this way: “This is something real, this is something different, and this is something neither different nor not different.” Great king: “Is there neither a reward nor no reward for ascetics in the present?” Questioned thus, I would answer this subject in this way: “This is something real, this is something different, or this is something neither different nor not different.”’
SC 35“Bhagavān, it was like someone asking about a melon and getting an answer about a plum; he was likewise. I asked if they attain rewards in the present or not, and he answered me with those different positions. So, I then thought, ‘I am a warrior king whose head was anointed with water. There’s no reason to kill this mendicant, but I should bind him and drive him away!’ I felt anger that fettered my mind. Having had this thought, I then departed.”
SC 36He also said to the Buddha, “There was a time I went to Nirgrantha Jñātiputra and asked him, ‘Venerable, just as people ride elephants and horse chariots armed with … martial methods … various occupations give rise their rewards in the present. Now, this assembly presently cultivates the path. What reward do they obtain in the present?’
SC 37“He answered me, ‘Great king, I am an all-knowing and all-seeing person. My knowledge is complete without exception. Whether walking, standing, sitting, or lying down, my awakening is without exception, and my knowledge is always right in front of me.’
SC 38“Bhagavān, it was like someone asking about a melon and getting an answer about a plum; he was likewise. I asked if they attain rewards in the present or not, and he answered me with omniscience. So, I then thought, ‘I am a warrior king whose head was anointed with water. There’s no reason to kill this mendicant, but I should bind him and drive him away!’ I felt anger that fettered my mind. Having had this thought, I then departed.”
SC 39“Therefore, Bhagavān, I’ve come here now to ask about this subject: Just as people ride elephants and horse chariots armed with … martial methods … various occupations give rise their rewards in the present. Now, ascetics presently cultivate the path. What reward do they obtain in the present?”
The Buddha’s Answer
SC 40The Buddha told King Ajātaśatru, “Now, I’ll respond with a question to the king, and he can answer as he likes. How is it, great king? The king’s household has servants and people who work inside and outside. They see the king on the fifteenth day full moon wash his hair and bathe. He then ascends the high hall with his concubines, and they entertain each other. The servants think, ‘Ah! This is the reward of what action? This King Ajātaśatru on the fifteenth day full moon washes his hair and bathes. He then ascends the high hall with his concubines, and they entertain themselves with the five desires. Who can know what action for which this is the reward?’ Afterward, they shave off their hair and beard, put on the three Dharma robes, leave home, cultivate the path, and practice equanimity. How is it, great king? When the great king sees these people coming from a distance, would he again think, ‘Are these my servants, or not?’
The king said to the Buddha, “No, Bhagavān. If I saw them coming, I would rise and ask them to sit.”
SC 41The Buddha said, “Is this not an ascetic’s reward that’s attained in the present?”
The king replied, “So it is, Bhagavān. This is an ascetic’s rewards that’s attained in the present.”
SC 42“Furthermore, great king. Suppose people from the king’s realm, inside his household, or who are visiting eat from the king’s provisions. They see the king on the fifteenth day full moon wash his hair and bathed. He then ascends the high hall with his concubines, and they entertain themselves with the five desires. These people think, ‘Ah! This is the reward of what action? Who can know what action for which this is the reward?’ Afterward, they shave off their hair and beards, put on the three Dharma robes, leave home, cultivate the path, and practice equanimity. How is it, great king? When the great king sees these people coming from a distance, would he again produce the thought, ‘These are my people who eat from my provision as guests’?”
The king said, “No. If I saw them from a distance, I would rise, bow, exchange greetings with them, and ask them to sit.”
SC 43“How is it, great king? Is this not an ascetic’s reward attained in the present?”
The king said, “So it is. It’s an ascetic’s reward attained in the present.”
SC 44“Furthermore, great king, the Tathāgata, Arhat, and Rightly and Fully Awakened One arises in the world. Someone who enters my teaching … three insights destroy the shadows and produce the great radiance of knowledge, which is the knowledge realized by ending the contaminants. Why is that? These things come from diligence, focused mindfulness that isn’t lost, delighting in quiet seclusion, and not being careless. How is it, great king? Is this not an ascetic’s reward attained in the present?”
The king replied, “So it is, Bhagavān. This really is an ascetic’s reward attained in the present.”
Ajātaśatru Repents and Takes Refuge
SC 45It was then that King Ajātaśatru rose from his seat and bowed his head at the Buddha’s feet. He then said to the Buddha, “May the Bhagavān accept my repentance. I have been mad, foolish, delusional, and unaware. My father, King Bimbisāra of Magadha had ruled with the Dharma. He wasn’t crooked in any way, but I was deluded by the five desires, and truly did harm my father, the king. May the Bhagavān have compassion and accept my repentance.”
The Buddha told the king, “You were foolish, benighted, and unaware, and you’ve only repented that you were deluded by the five desires when you harmed your father, the king. Now, someone who can repent his faults in this noble teaching benefits himself. Because of my compassion for you, I will accept your repentance.”
SC 46King Ajātaśatru then bowed at the Bhagavān’s feet and then returned to sitting to one side. The Buddha explained the teaching for him with plain instruction, intelligence, and joy. After the king heard the Buddha’s instruction, he then said, “Now, I take refuge in the Buddha, take refuge in the teaching, and take refuge in the community. Permit me to become a layman in the right teaching. From this day forward to the end of my life, I won’t kill, steal, commit adultery, lie, or drink alcohol. May the Bhagavān and this great assembly clearly accept my request.”
SC 47The Bhagavān then silently agreed. The king then saw that the Buddha had silently accepted his request, so he rose, bowed to the Buddha, circled him three times, and departed.
SC 48Not long after he departed, the Buddha told the monks, “The King Ajātaśatru’s transgression has been reduced, for he has uprooted a serious fault. If King Ajātaśatru hadn’t have killed his father, then he would have attained purification of the Dharma eye while he was sitting here. King Ajātaśatru now has repented, and that transgression has been reduced. He has uprooted a serious fault.”
SC 49King Ajātaśatru was then on the road and told Prince Jīvaka, “Good, good! Now, you’ve been a great benefit to me! You praised the Tathāgata’s guidance and edification, and afterward you led me to a visit with the Bhagavān. I attained that my awakening. I’m deeply in your debt. I’ll never forget it!”
SC 50The king returned to his palace and had a variety of delicious foods and drinks prepared. When the sun rose, the time arrived that only the noble ones knew.
SC 51It was then that the Bhagavān put on his robe, took his bowl, and went to the king’s palace with his assembly of 1,250 monks. Seats were prepared, and they sat down. The king served the Buddha and the assembly with his own hands. When the meal was finished, they left with their bowls to wash them. When that was done, he bowed at the Bhagavān’s feet and said, “Now, I repent three times. I was mad, foolish, deluded, benighted, and unaware. My father King Bimbisāra of Magadha ruled with the Dharma. He wasn’t crooked in any way, and I was deluded by the five desires. I really did harm my father, the king. May the Bhagavān have compassion and accept my repentance.”
SC 52The Buddha told the king, “You were foolish, benighted, and unaware. You were deluded by the five desires when you harmed your father, the king. Now someone who can repent in this noble teaching benefits himself. Now, I have compassion for you and accept your repentance.”
SC 53After the king had bowed at the Buddha’s feet, he took a small seat and sat in front of the Buddha. The Buddha explained the teaching with plain instruction, intelligence, and joy. After the king heard the Buddha’s instruction, he also said to the Buddha, “Now, I take refuge three times in the Buddha, take refuge in the teaching, and take refuge in the community. May I be permitted to become a layman in the right teaching. From this day until the end of my life, I won’t kill, steal, commit adultery, lie, or drink alcohol.”
SC 54It was then that the Bhagavān discussed the teaching for King Ajātaśatru with plain instruction, intelligence, and joy. Afterward, he rose from his seat and departed.
SC 55Once King Ajātaśatru and Prince Jīvaka had heard what the Buddha taught, they rejoiced and approved.
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật trú tại La-duyệt-kỳ, trong vườn Am-bà của Kỳ Cựu Đồng tử, cùng với Tỳ-kheo một ngàn hai trăm năm mươi người.
Bấy giờ, A-xà-thế, con trai bà Vi-đề-hi, vào ngày rằm, lúc trăng tròn, sai gọi một Phu nhân đến, bảo rằng:
“Đêm nay trong sáng không khác gì ban ngày. Ta nên làm gì?”
Phu nhân tâu:
“Đêm nay rằm trăng tròn, như ban ngày không khác. Nên tắm gội sạch sẽ, cùng các thể nữ hưởng thụ ngũ dục.”
Vua lại lệnh gọi Thái tử thứ nhất là Ưu-da-bà-đà đến hỏi:
“Đêm nay rằm trăng tròn, không khác gì ban ngày. Ta nên làm gì?”
Thái tử tâu:
“Đêm nay rằm trăng tròn, như ban ngày không khác. Nên tập họp bốn thứ quân, cùng bàn mưu chinh phạt phản nghịch biên cương, sau đó trở về cùng hưởng thụ dục lạc.”
Vua lại ra lệnh triệu Đại tướng Dũng Kiện đến hỏi:
“Nay ngày rằm trăng tròn, đêm sáng trong không khác gì ban ngày. Ta nên làm gì?”
Đại tướng tâu:
“Đêm nay trong sáng, không khác gì ban ngày, nên tập họp bốn thứ quân, đi tra xét thiên hạ để biết có sự thuận hay nghịch.”
Vua lại sai triệu Bà-la-môn Vũ-xá đến hỏi:
“Nay ngày rằm trăng tròn, đêm sáng trong không khác gì ban ngày. Ta nên đến Sa-môn, Bà-la-môn nào, để có thể khai ngộ tâm ta?”
Khi ấy Vũ-xá tâu vua:
“Đêm nay trong sáng, không khác ban ngày. Có Bất-lan Ca-diệp, là người lãnh đạo, đứng đầu chúng lớn, được nhiều người biết đến, tiếng tăm đồn xa, cũng như biển cả dung nạp được nhiều, được mọi người cúng dường. Đại vương, nên đến kia thăm viếng. Nếu Đại vương gặp vị ấy, hoặc giả tâm được khai ngộ.”
“Vua lại lệnh gọi em Vũ-xá là Tu-ni-đà đến hỏi: “Nay ngày rằm trăng tròn, đêm sáng trong không khác gì ban ngày. Ta nên đến Sa-môn, Bà-la-môn nào, để có thể khai ngộ tâm ta?”
Khi ấy Tu-ni-đà tâu vua:
“Đêm nay trong sáng, không khác ban ngày. Có Mạt-già-lê Cù-xá-lê, là người lãnh đạo, đứng đầu chúng lớn, được nhiều người biết đến, tiếng tăm đồn xa, cũng như biển cả dung nạp được nhiều, được mọi người cúng dường. Đại vương, nên đến kia thăm viếng. Nếu Đại vương gặp vị ấy, hoặc giả tâm được khai ngộ.”
Vua lại sai triệu Điển tác Đại thần đến hỏi:
“Nay ngày rằm trăng tròn, đêm sáng trong không khác gì ban ngày. Ta nên đến Sa-môn, Bà-la-môn nào, để có thể khai ngộ tâm ta?”
Khi ấy Điển tác Đại thần tâu vua:
“Đêm nay trong sáng, không khác ban ngày. Có A-kỳ-đa Sí-xá-khâm-bà-la, là người lãnh đạo, đứng đầu chúng lớn, được nhiều người biết đến, tiếng tăm đồn xa, cũng như biển cả dung nạp được nhiều, được mọi người cúng dường. Đại vương, nên đến kia thăm viếng. Nếu Đại vương gặp vị ấy, hoặc giả tâm được khai ngộ.”
Vua lại sai triệu tướng thủ thành môn là Già-la đến hỏi:
“Nay ngày rằm trăng tròn, đêm sáng trong không khác gì ban ngày. Ta nên đến Sa-môn, Bà-la-môn nào, để có thể khai ngộ tâm ta?”
Khi ấy tướng thủ thành môn là Già-la tâu vua:
“Đêm nay trong sáng, không khác ban ngày. Có Bà-phù-đà Già-chiên-na, là người lãnh đạo, đứng đầu chúng lớn, được nhiều người biết đến, tiếng tăm đồn xa, cũng như biển cả dung nạp được nhiều, được mọi người cúng dường. Đại vương, nên đến kia thăm viếng. Nếu Đại vương gặp vị ấy, hoặc giả tâm được khai ngộ.”
Vua lại sai triệu Ưu-đà-di Mạn-đề Tử đến hỏi:
“Nay ngày rằm trăng tròn, đêm sáng trong không khác gì ban ngày. Ta nên đến Sa-môn, Bà-la-môn nào, để có thể khai ngộ tâm ta?”
Khi ấy Ưu-đà-di tâu vua:
“Đêm nay trong sáng, không khác ban ngày. Có Tán-nhã-di Tỳ-la-lê-phất, là người lãnh đạo, đứng đầu chúng lớn, được nhiều người biết đến, tiếng tăm đồn xa, cũng như biển cả dung nạp được nhiều, được mọi người cúng dường. Đại vương, nên đến kia thăm viếng. Nếu Đại vương gặp vị ấy, hoặc giả tâm được khai ngộ.”
Vua lại sai triệu em là Vô Úy đến hỏi:
“Nay ngày rằm trăng tròn, đêm sáng trong không khác gì ban ngày. Ta nên đến Sa-môn, Bà-la-môn nào, để có thể khai ngộ tâm ta?”
Khi ấy Vô Úy tâu vua:
“Đêm nay trong sáng, không khác ban ngày. Có Ni-kiền Tử, là người lãnh đạo, đứng đầu chúng lớn, được nhiều người biết đến, tiếng tăm đồn xa, cũng như biển cả dung nạp được nhiều, được mọi người cúng dường. Đại vương, nên đến kia thăm viếng. Nếu Đại vương gặp vị ấy, hoặc giả tâm được khai ngộ.”
Vua lại sai triệu Thọ Mạng đồng tử đến hỏi:
“Nay ngày rằm trăng tròn, đêm sáng trong không khác gì ban ngày. Ta nên đến Sa-môn, Bà-la-môn nào, để có thể khai ngộ tâm ta?”
Thọ Mạng đồng tử tâu:
“Có Phật, Thế Tôn, nay đang ở trong vườn xoài của tôi. Đại vương nên đến đó thăm hỏi. Nếu Đại vương gặp Phật, tâm tất khai ngộ.”
Vua bèn sắc lệnh Thọ Mạng:
“Hãy thắng kiệu con voi báu mà ta thường cỡi, cùng với năm trăm thớt voi trắng.”
Kỳ Cựu vâng lệnh, cho trang nghiêm con voi của vua cùng với năm trăm thớt voi xong, tâu vua rằng:
“Xa giá đã trang nghiêm. Xin Đại vương biết thời.”
A-xà-thế tự mình cỡi voi báu; cho năm trăm Phu nhân cỡi năm trăm voi cái, tay mỗi người đều cầm một bó đuốc, thể hiện uy nghi của vua, ra khỏi La-duyệt-kỳ, hướng đến chỗ Phật. Tiến đi được một đoạn, Vua bảo Thọ Mạng:
“Ngươi nay gạt ta, hãm hại ta, dẫn ta và đại chúng đến cho kẻ thù.”
Thọ Mạng tâu:
“Đại vương, thần không dám lừa dối Đại vương. Không dám hãm hại Đại vương, dẫn Đại vương và đại chúng đến cho kẻ thù. Đại vương cứ tiến về phía trước, tất thu hoạch được phúc khánh.”
Rồi thì, tiến tới một quãng ngắn, vua lại bảo Thọ Mạng:
“Ngươi nay gạt ta, hãm hại ta, dẫn ta và đại chúng đến cho kẻ thù.”
Vua nói ba lần như vậy.
“Vì sao? Nơi kia có một ngàn hai trăm năm mươi người, nhưng lại vắng lặng không tiếng động. Hẳn là có âm mưu rồi.”
Thọ Mạng ba lần tâu:
“Đại vương, thần không dám lừa dối Đại vương. Không dám hãm hại Đại vương, dẫn Đại vương và đại chúng đến cho kẻ thù. Đại vương cứ tiến về phía trước, tất thu hoạch được phúc khánh. Vì sao? Sa-môn kia theo pháp thường ưa sự thanh vắng, do đó không có tiếng động. Đại vương cứ tiến tới. Khu vườn đã hiện ra rồi.”
Vua A-xà-thế đi đến cổng vườn, xuống voi, giải kiếm, cất lọng, dẹp bỏ năm thứ uy nghi, bước vào cổng vườn, nói với Thọ Mạng:
“Phật Thế Tôn đang ở đâu?”
Thọ Mạng trả lời:
“Đại vương, Phật đang ở trên cao đường kia, phía trước Ngài có ngọn đèn. Thế Tôn ngồi trên tòa sư tử, mặt hướng về phía Nam. Đại vương đi tới một chút, tự mình gặp Thế Tôn.”
Bấy giờ, A-xà-thế đi đến chỗ giảng đường, rửa chân ở bên ngoài, sau đó mới bước lên giảng đường, im lặng nhìn bốn phía, sanh tâm hoan hỷ, miệng tự phát lên lời:
“Nay các Sa-môn yên tĩnh lặng thinh, đầy đủ chỉ quán. Mong sao Thái tử Ưu-bà-da của tôi cũng chỉ quán thành tựu, như thế này không khác.”
Khi ấy, Phật nói với vua A-xà-thế:
“Đại vương nghĩ đến con, nên từ miệng mình phát ra lời : ‘Mong sao Thái tử Ưu-đà-di cũng chỉ quán thành tựu như vậy không khác.’ Đại vương hãy ngồi phía trước đó.”
A-xà-thế bèn đảnh lễ Phật, rồi ngồi sang một bên, bạch Phật rằng:
“Nay có điều muốn hỏi, nếu Ngài có rảnh, tôi mới dám hỏi.”
Phật nói:
“Đại vương, có điều gì muốn hỏi, xin cứ hỏi.”
(i) A-xà-thế bạch Phật:
“Thế Tôn, như nay người cỡi voi, xe ngựa, tập luyện đao, mâu, kiếm, cung tên, binh khí, phép chiến đấu; vương tử, lực sĩ, đại lực sĩ, tôi tớ, thợ da, thợ hớt tóc, thợ bện tóc, thợ đóng xe, thợ gốm, thợ đan, thợ dệt cói; mỗi người đều sinh sống bằng các kỹ thuật khác nhau, tự mình hưởng thụ dục lạc; và cùng với cha, mẹ, vợ con, nô bộc vui hưởng lạc thú. Các nghề nghiệp như vậy đều có quả báo trong hiện tại. Nay các Sa-môn hiện tại tu hành, được những quả báo hiện tại gì”
Phật nói với vua A-xà-thế:
“Đại vương đã từng đến các Sa-môn, Bà-la-môn để hỏi ý nghĩa như vậy chưa?”
Vua bạch Phật:
“Tôi đã từng đi đến các Sa-môn, Bà-la-môn để hỏi ý nghĩa như vậy.
(i.1) “Nhớ lại, một thời tôi đến Bất-lan Ca-diệp, hỏi rằng: ‘như người cỡi voi, xe ngựa, tập luyện binh pháp … cho đến, bằng các sự mưu sinh khác nhau, đều có quả báo trong hiện tại. Nay chúng đây hiện tại tu đạo, có được quả báo trong hiện tại không?’ Bất-lan Ca-diệp kia trả lời tôi rằng: ‘Đại vương nếu tự mình làm. Hay sai bảo người khác làm. Chặt, bửa, tàn hại, nấu, nướng, cắt, xẻ, não loạn chúng sanh, khiến cho sầu ưu, than khóc; sát sanh, trộm cắp, dâm dật, vọng ngữ, trèo tường cướp bóc, phóng lửa thiêu đốt, chận đường làm chuyện ác. Đại vương, hành động như vậy không phải là ác. Đại vương, nếu lấy kiếm bén mà lóc thịt chúng sanh, làm thành một đống thịt, ngập tràn cả thế gian; đó không phải là sự ác, cũng không tội báo. Ở bờ Nam sông Hằng, lóc thịt chúng sanh, cũng không có ác báo. Ở phía Bắc sông Hằng, thiết hội bố thí lớn, bố thí tất cả chúng sanh, lợi cho tất cả mọi người, cũng không có quả báo của tội phước’.”
Rồi vua bạch Phật:
“Cũng như một người hỏi về dưa thì trả lời về mận; hỏi mận thì trả lời dưa. Kia cũng vậy. Tôi hỏi hiện tại có được quả báo không, nhưng kia trả lời tôi là không có quả báo của tội phước. Tôi bèn suy nghĩ rằng: ‘Ta là vua Quán đảnh dòng Sát-lị, không duyên cớ mà lại giết người xuất gia, bắt trói, đuổi đi. ’ Khi ấy, trong lòng tôi phẫn nộ, suy nghĩ như vậy rồi, bèn bỏ mà đi.”
Rồi nhà vua lại bạch Phật:
(i.2) “Nhớ lại, một thời tôi đến Mạt-già-lê Câu-xá-lê, hỏi rằng: ‘như người cỡi voi, xe ngựa, tập luyện binh pháp, v.v..., cho đến, bằng các sự mưu sinh khác nhau, đều có quả báo trong hiện tại. Nay chúng đây hiện tại tu đạo, có được quả báo trong hiện tại không?’ Kia trả lời tôi rằng: ‘Đại vương, không có bố thí, không có sự cho, không có pháp tế tự. Cũng không có thiện ác; không có quả báo của thiện ác. Không có đời này, không có đời sau. Không có cha, không có mẹ, không có Chư Thiên, không có sự hóa sanh, không có chúng sanh. Ở đời không có Sa-môn, Bà-la-môn, bình đẳng hành giả, và họ cũng không tự mình chứng ngộ đời này hay đời sau, rồi phô diễn cho người hay. Những ai nói có, thảy đều hư dối. ’
“Cũng như một người hỏi về dưa thì trả lời về mận; hỏi mận thì trả lời dưa. Kia cũng vậy. Tôi hỏi hiện tại có được quả báo không, nhưng kia trả lời bằng thuyết vô nghĩa. Tôi bèn suy nghĩ rằng: ‘Ta là vua Quán đảnh dòng Sát-lị, không duyên cớ mà lại giết người xuất gia, bắt trói, đuổi đi.’ Khi ấy, trong lòng tôi phẫn nộ, suy nghĩ như vậy rồi, bèn bỏ mà đi.”
Rồi nhà vua lại bạch Phật:
(i.3) “Một thời, tôi đến A-kỳ-đa Sí-xá-khâm-bà-la, hỏi rằng: ‘Đại đức, như người cỡi voi, ngựa xe, luyện tập binh pháp, cho đến, các loại mưu sinh khác nhau, đều có quả báo trong hiện tại. Nay đây chúng hội này hiện tại tu đạo, có được quả báo trong hiện ại không?’ Kia trả lời tôi rằng: ‘Con người lãnh thọ bốn đại, khi mạng chung, đất trở về đất, nước trở về nước, lửa trở về lửa, gió trở về gió; thảy đều hư rã, các căn trở về hư không. Khi người chết, nhà đòn khiêng xác để trong bãi tha ma, lửa đốt cháy thành xương như màu bồ câu, hoặc biến thành tro đất. Hoặc ngu, hoặc trí, đến lúc mạng chung thảy đều hư rã, là pháp đoạn diệt’.
“Cũng như một người hỏi về dưa thì trả lời về mận; hỏi mận thì trả lời dưa. Kia cũng vậy. Tôi hỏi hiện tại có được quả báo không, nhưng kia trả lời bằng thuyết đoạn diệt. Tôi bèn suy nghĩ rằng: ‘Ta là vua Quán đảnh dòng Sát-lị, không duyên cớ mà lại giết người xuất gia, bắt trói, đuổi đi.’ Khi ấy, trong lòng tôi phẫn nộ, suy nghĩ như vậy rồi, bèn bỏ mà đi.”
Rồi nhà vua lại bạch Phật:
(i.4) “Một thời, tôi đến Ba-phù-đà Già-chiên-diên, hỏi rằng: ‘Đại đức, như người cỡi voi, ngựa xe, luyện tập binh pháp, cho đến, các loại mưu sinh khác nhau, đều có quả báo trong hiện tại. Nay đây chúng hội này hiện tại tu đạo, có được quả báo trong hiện tại không?’ Kia trả lời tôi rằng: ‘Không có lực, không có tinh tấn, con người không sức mạnh, không có tinh cần. Không nhân, không duyên cho sự nhiễm trước của chúng sanh. Không nhân, không duyên cho sự thanh tịnh của chúng sanh. Hết thảy chúng sanh, những loài có mạng, thảy đều không sức mạnh, không được tự tại, không có cái gì được gọi là oán là thù, ở trong sáu sanh loại mà thọ các khổ hay lạc.’
“Cũng như một người hỏi về dưa thì trả lời về mận; hỏi mận thì trả lời dưa. Kia cũng vậy. Tôi hỏi hiện tại có được quả báo không, nhưng kia trả lời bằng thuyết vô lực. Tôi bèn suy nghĩ rằng: ‘Ta là vua Quán đảnh dòng Sát-lị, không duyên cớ mà lại giết người xuất gia, bắt trói, đuổi đi.’ Khi ấy, trong lòng tôi phẫn nộ, suy nghĩ như vậy rồi, bèn bỏ mà đi.”
Rồi nhà vua lại bạch Phật:
(i.5) “Một thời, tôi đến Tán-nhã Tỳ-la-lê Tử, hỏi rằng: ‘Đại đức, như người cỡi voi, ngựa, xe, luyện tập binh pháp, cho đến, các loại mưu sinh khác nhau, đều có quả báo trong hiện tại. Nay đây chúng hội này hiện tại tu đạo, có được quả báo trong hiện tại không?’ Kia trả lời tôi rằng: ‘Đại vương, đều có quả báo trong hiện tại của Sa-môn. Hỏi như vậy, đáp sự việc ấy như vậy. Sự việc này là thật, sự việc này là khác; sự việc này không phải khác cũng không phải không khác. Đại vương, hiện tại không có quả báo của Sa-môn. Hỏi như vậy, đáp sự việc ấy như vậy; sự việc này là thật, sự việc này là khác; sự việc này không phải khác cũng không phải không khác. Đại vương, hiện tại vừa có vừa không có quả báo của Sa-môn. Hỏi như vậy, đáp sự việc ấy như vậy; sự việc này là thật, sự việc này là khác; sự việc này không phải khác cũng không phải không khác. Đại vương, hiện tại không phải có cũng không phải không có quả báo của Sa-môn. Hỏi như vậy, đáp sự việc ấy như vậy; sự việc này là thật, sự việc này là khác; sự việc này không phải khác cũng không phải không khác. Hỏi như vậy, đáp sự việc ấy như vậy; sự việc này là thật, sự việc này là khác; sự việc này không phải khác cũng không phải không khác.’ Thế Tôn, cũng như một người hỏi về dưa thì trả lời về mận; hỏi mận thì trả lời dưa. Kia cũng vậy. Tôi hỏi hiện tại có được quả báo không, nhưng kia trả lời bằngmột vấn đề khác. Tôi bèn suy nghĩ rằng: ‘Ta là vua Quán đảnh dòng Sát-lị, không duyên cớ mà lại giết người xuất gia, bắt trói, đuổi đi.’ Khi ấy, trong lòng tôi phẫn nộ, suy nghĩ như vậy rồi, bèn bỏ mà đi.”
Rồi nhà vua lại bạch Phật:
(i.6) “Một thời, tôi đến Ni-kiền Tử, hỏi rằng: ‘Đại đức, như người cỡi voi, ngựa xe, luyện tập binh pháp, cho đến, các loại mưu sinh khác nhau, đều có quả báo trong hiện tại. Nay đây chúng hội này hiện tại tu đạo, có được quả báo trong hiện tại không?’ Kia trả lời tôi rằng: ‘Đại vương, tôi là bậc Nhất thiết trí, là người thấy tất cả, biết thấu suốt không sót. Hoặc đi, hoặc đứng, hoặc nằm, hoặc ngồi, hoặc ngủ, hoặc thức, bất cứ lúc nào, trí thường hiện tiền.’ Thế Tôn, cũng như một người hỏi về dưa thì trả lời về mận; hỏi mận thì trả lời dưa. Kia cũng vậy. Tôi hỏi hiện tại có được quả báo không, nhưng kia trả lời bằng một vấn đề khác. Tôi bèn suy nghĩ rằng: ‘Ta là vua Quán đảnh dòng Sát-lị, không duyên cớ mà lại giết người xuất gia, bắt trói, đuổi đi.’ Khi ấy, trong lòng tôi phẫn nộ, suy nghĩ như vậy rồi, bèn bỏ mà đi.
(ii) “Thế Tôn, hôm nay tôi đến đây để hỏi ý nghĩa như vầy: như người cỡi voi, ngựa xe, luyện tập binh pháp, cho đến, các loại mưu sinh khác nhau, đều có quả báo trong hiện tại. Nay đây Sa-môn hiện tại tu đạo, hiện tại có được quả báo không?”
Phật nói với vua A-xà-thế:
“Nay Ta trở lại hỏi Đại vương, xin tùy ý trả lời.
(ii.1) Thế nào, Đại vương, có đồng bộc của Đại vương, những người đồng bộc, sai sử, làm các công việc trong và ngoài, đều thấy Đại vương vào ngày rằm, lúc trăng tròn, tắm gội sạch sẽ, ở trên điện cao cùng hưởng thụ dục lạc với các thể nữ, bèn suy nghĩ như vầy: ‘Lạ thay, quả báo của hành vi đến như thế sao? Vua A-xà-thế này vào ngày rằm, lúc trăng tròn, tắm gội sạch sẽ, ở trên điện cao cùng hưởng thụ dục lạc với các thể nữ. Ai có thể biết được đấy lại là quả báo của hành vi?’ Người kia, một thời gian sau, cạo bỏ râu tóc, bận ba pháp y, xuất gia tu đạo,tu hành chân chánh. Thế nào, Đại vương, Đại vương từ xa thấy người ấy đi đến, há có khởi lên ý nghĩ rằng: Đấy là nô bộc của ta?”
Vua bạch Phật:
“Không, bạch Thế Tôn. Nếu thấy người ấy đến, tôi phải đứng dậy nghinh đón, mời ngồi.”
Phật nói:
“Đó không phải là quả báo có được ngay trong hiện tại của Sa-môn sao?”
Vua đáp: “Đúng như vậy, Thế Tôn, đó là quả báo có được ngay trong hiện tại của Sa-môn vậy”.
(ii.2) “Lại nữa, Đại vương, có người khách cư ngụ trong cương giới của Đại vương, ăn thóc lúa mà Đại vương ban cho. Người ấy thấy Đại vương vào ngày rằm trăng tròn, tắm gội sạch sẽ, ở trên điện cao cùng các thể nữ vui thú ngũ dục, bèn nghĩ thầm rằng: ‘Lạ thay, quả báo hành vi của người kia đến như vậy sao? Ai có thể biết đó là quả báo của hành vi?’ Một thời gian sau, người ấy cạo bỏ râu tóc, bận ba pháp y, xuất gia tu đạo, tu hành chân chánh. Thế nào, Đại vương? Nếu Đại vương từ xa thấy người ấy đi đến, có khởi lên ý nghĩ rằng; ‘Người ấy là khách dân của Ta, ăn thóc lúa mà Ta ban cho’ hay không?”
Vua nói: “Không. Nếu tôi thấy người ấy từ xa đến, tôi sẽ đứng dậy nghinh đón, chào hỏi, mời ngồi.”
“Thế nào, Đại vương, đó không phải l quả báo có được ngay trong hiện tại của Sa-môn chăng?”
Vua nói: “Đúng như vậy, hiện tại được quả báo của Sa-môn vậy”.
(iii.) “Lại nữa, Đại vương, Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chánh Giác xuất hiện ở đời, (…) vào trong pháp Ta, cho đến tam minh, diệt trừ các tối tăm, phát sanh ánh sáng đại trí, gọi là lậu tận trí chứng. Vì sao? Ấy là do tinh cần, chánh niệm, chánh tri, ưa sống một mình nơi thanh vắng, không buông lung vậy. Thế nào, Đại vương, đó không phải là quả báo có được ngay trong hiện tại của Sa-môn sao?”
Vua đáp: “Thật vậy, Thế Tôn, đó thật là quả báo có được ngay trong hiện tại của Sa-môn”.
Bấy giờ, vua A-xà-thế rời chỗ ngồi đứng dậy, đầu mặt lễ chân Phật, bạch Phật rằng:
“Cúi mong Thế Tôn nhận sự hối hận của con. Con vì cuồng, ngu si, tối tăm, không nhận thức. Cha con là Bình-sa vương, vua nước Ma-kiệt-đà, cai trị đúng theo pháp, không có thiên vạy. Nhưng con bị ngũ dục mê hoặc, thật sự đã hại Phụ vương. Cúi mong Thế Tôn rũ lòng thương xót, nhận sự sám hối của con.”
Phật bảo vua:
“Ngươi ngu si, không nhận thức. Nhưng đã tự mình hối cải. Ngươi vì mê say ngũ dục mà hại Phụ vương. Nay trong pháp Hiền Thánh mà biết hối cải, tức là tự làm ích lợi cho mình. Ta vì thương tưởng ngươi, nhận sự sám hối của ngươi.”
Bấy giờ, vua A-xà-thế sau khi lễ Phật, được Phật giảng pháp cho nghe, được khai thị, giáo giới, làm cho ích lợi, hoan hỷ. Sau khi nghe những điều Phật dạy, Vua liền bạch Phật:
“Con nay quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng. Xin chấp nhận con là Ưu-bà-tắc trong Chánh pháp. Từ nay về sau, suốt đời không giết, không trộm, không tà dâm, không dối, không uống rượu. Cúi mong Thế Tôn cùng đại chúng sáng ngày mai nhận lời thỉnh của con.”
Bấy giờ, Thế Tôn im lặng nhận lời. Khi Vua thấy Phật im lặng nhận lời, liền đứng dậy lễ Phật, đi quanh ba vòng sau đó cáo lui.
Vua đi chưa bao lâu, Phật nói với các Tỳ-kheo rằng:
“Vua A-xà-thế này, tội lỗi đã vơi bớt, đã nhổ trọng tội. Nếu A-xà-thế không giết cha, thì ngay tại chỗ này đã được con mắt thanh tịnh thấy pháp. Nhưng vua A-xà-thế nay đã hối lỗi, tội lỗi đã vơi bớt, đã nhổ trọng tội.”
Bấy giờ, A-xà-thế, đang trên đường đi, gọi Thọ Mạng Đồng tử bảo rằng:
“Lành thay, lành thay! Ngươi nay làm được nhiều điều lợi ích cho ta. Ngươi trước đã tán thán Như Lai, chỉ dẫn, khơi mở, sau đó đưa ta đến gặp Thế Tôn, nhờ thế ta được khai ngộ. Ta rất cám ơn ngươi, trọn không bao giờ quên.”
Rồi thì, vua trở về cung sửa soạn các món hào soạn, các loại thức ăn. Sáng hôm sau, khi đã đến giờ, báo đức Thánh biết đã đến giờ.
Bấy giờ, Thế Tôn khoác y cầm bát, cùng với chúng đệ tử một ngàn hai trăm năm mươi người, đi đến Vương cung, ngồi trên chỗ ngồi dọn sẵn. Rồi, Vua tự tay châm chước, cúng Phật và Tăng. Ăn xong, cất bát, dùng nước rửa xong, vua đảnh lễ Phật, bạch rằng:
“Con nay ba lần xin sám hối. Con vì cuồng dại, ngu si, tối tăm, không nhận thức. Cha con là Bình-sa vương, vua nước Ma-kiệt-đà, cai trị đúng theo pháp, không có thiên vạy. Nhưng con vì mê say ngũ dục, thật sự đã hại Phụ vương. Cúi mong Thế Tôn rủ lòng thương xót, nhận sự sám hối của con.”
Phật bảo vua:
“Ngươi ngu si, không nhận thức. Ngươi vì mê say ngũ dục mà hại Phụ vương. Nay trong pháp Hiền Thánh mà biết hối cải, tức là tự làm ích lợi cho mình. Ta vì thương tưởng ngươi, nhận sự sám hối của ngươi.”
Rồi thì, sau khi đảnh lễ Phật, Vua lấy một ghế nhỏ ngồi trước Phật. Phật giảng pháp cho vua nghe, khai thị, giáo giới, khiến cho được ích lợi, hoan hỷ. Sau khi nghe Phật dạy, Vua lại bạch Phật:
“Con nay ba lần xin quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng. Cúi mong nhận con làm Ưu-bà-tắc trong Chánh pháp. Từ nay cho đến trọn đời, không giết, không trộm, không tà dâm, không dối, không uống rựơu.”
Bấy giờ, Thế Tôn sau khi giảng pháp cho vua nghe, khai thị, giáo giới, khiến cho được ích lợi, hoan hỷ, bèn rời chỗ ngồi ra về.
Vua A-xà-thế và Thọ Mạng Đồng tử sau khi nghe những điều Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha was staying at Rājagṛha in Jīvaka’s Mango Park. He was accompanied by a large assembly of 1,250 monks.
Ajātaśatru Visits the Buddha
SC 2It was then that King Ajātaśatru, the son of Vaidehī, summoned one of his wives during the fifteenth day full moon. He said to her, “Tonight is clear and bright, and the day was no different. What shall we do?”
His wife said to the king, “Now, it’s the fifteenth day full moon tonight, and the day was no different. It would be fitting to bathe and wash our hair. We could bring the courtesan women and entertain ourselves with the five desires.”
SC 3The king also summoned the first prince Udayibhadra. He asked him, “Tonight is the fifteenth day full moon, and the day was no different. What shall be undertake?”
The prince said to the king, “Tonight is the fifteenth day full moon, and the day was no different. It would be fitting to assembly the fourfold army and make a plan of attack on our foreign adversaries. After we return, we’ll celebrate it together.”
SC 4The king also summoned a great and heroic general. He asked him, “Now is the fifteenth day full moon. The night is clear and bright, and the day was no different. What shall we do?”
The great general said, “Tonight is clear and bright, and the day was no different. It would be fitting to assembly the fourfold army and decide to march on the world and know who is for and against us.”
SC 5The king also summoned the priest Varṣākāra. He asked him, “Now, it’s the fifteenth day full moon. This night is clear and bright, and the day was no different. Shall we visit some ascetic or priest who can enlighten my mind?”
Varṣākāra then said, “Tonight is clear and bright, and the day was no different. There is Pūraṇa Kāśyapa who leads a large assembly. Many have known him, and his fame is heard far away. Just as the ocean holds many things, he gets many kinds of support. Great king, it would be fitting to visit him and exchange greetings. If the king meets him, his mind might be enlightened.”
SC 6The king also summoned Varṣākāra’s brother [Sunidha] and asked him, “Tonight is clear and bright, and the day was no different. Would it be fitting to visit some ascetic or priest who can enlighten my mind?”
[Sunidha] said, “Tonight is clear and bright, and the day was no different. There’s Maskarin Gośālīputra who leads a large assembly. Many have known him, and his fame is heard far away. Just as there’s nothing that the ocean doesn’t hold, he gets many kinds of support. Great king, it would be fitting to visit him and exchange greetings. If the king meets him, his mind might be enlightened.”
SC 7The king also summoned his minister of law-making and asked him, “Tonight is clear and bright, and the day was no different. Shall we go visit some ascetic or priest who can enlighten my mind?”
That minister of law-making said, “There’s Ajita Keśakambala who leads a large assembly. Many have known him, and his fame is heard far away. Just as there’s nothing that the ocean doesn’t holds, he gets many kinds of support. Great king, it would be fitting to visit him and exchange greetings. If the king meets him, his mind might be enlightened.”
SC 8“The king also summoned his gate keeper [Kāla] and asked him, “Tonight is clear and bright, and the day was no different. Shall we visit some ascetic or priest who can enlighten my mind?”
“That gate keeper [Kāla] said, “There’s Kakuda Kātyāyana who leads a large assembly. Many have known him, and his fame is heard far away. Just as there’s nothing that the ocean doesn’t hold, he gets many kinds of support. Great king, it would be fitting to visit him and exchange greetings. If the king meets him, his mind might be enlightened.”
SC 9The king also summoned Udāyin [Mandiputra] and asked him, “Tonight is clear and bright, and the day is no different. Shall we visit some ascetic or priest who can enlighten my mind?”
Udāyin said, “There’s Saṃjayin Vairaṭīputra who leads a large assembly. Many have known him, and his fame is heard far away. Just as there’s nothing that the ocean doesn’t hold, he gets many kinds of support. Great king, it would be fitting to visit him and exchange greetings. If the king meets him, his mind might be enlightened.”
SC 10The king also summoned his brother Abhaya and asked him, “Tonight is clear and bright, and the day was no different. Shall we visit some ascetic or priest who can enlighten my mind?”
His brother Abhaya said, “There’s Nirgrantha Jñātaputra who leads a large assembly. Many have known him, and his fame is heard far away. Just as there’s nothing that the ocean doesn’t hold, he gets many kinds of support. Great king, it would be fitting to visit him and exchange greetings. If the king meets him, his mind might be enlightened.”
SC 11The king also summoned Prince Jīvaka and asked him, “Tonight is clear and bright, and the day was no different. Shall we visit some ascetic or priest who can enlighten my mind?”
Prince Jīvaka said, “There is the Buddha, the Bhagavān, who now is staying in the Mango Park. Great king, it would be fitting to go visit him and exchange greetings. If the king meets him, his mind surely will be enlightened.”
SC 12The king ordered Jīvaka, “Prepare my chariot with a treasure elephant and another five hundred white elephants.”
SC 13Jīvaka accepted his instructions. When he was finished preparing the king’s elephant and the other five hundred elephants, he said to the king, “The teams have been prepared. Please know that it’s time.”
SC 14King Ajātaśatru road on his treasure elephant and ordered his 500 wives to ride 500 female elephants. They each carried a torch in hand that showed the king’s magnificence. They left Rājagṛha intending to visit the Buddha. After they had gone a little way, the king told Jīvaka, “Now, you are tricking me. You’ve set a trap to send me and this great assembly into the hands of our enemies.”
Jīvaka said, “Great king, I would not dare fool a king. I would not dare set a trap to send a king and his great assembly into the hands of their enemies. King, just go forward; you’ll surely obtain good fortune.”
SC 15The king continued a little further and then told Jīvaka, “Now, you are tricking me. You’ve set a trap to send me and this great assembly into the hands of our enemies.” He repeated this three times. “Why is that? The Buddha has a great assembly of 1,250 people, but it’s silent. There are no voices. Where are you leading us?”
Jīvaka also said three times, “Great king, I wouldn’t dare fool, set a trap, or send the king’s great assembly into the hands of his enemies. King just go forward; you’ll surely obtain good fortune. Why is that? That ascetic’s teaching is always delightful and peaceful. That’s why there are no voices. King, just go forward; the park grove has come into view.”
SC 16King Ajātaśatru arrived at the park’s entrance, got down from his elephant, untied his sword, and withdrew a parasol. Leaving the five deportments, he walked into the park entrance and asked Jīvaka, “Now, where is the Buddha, the Bhagavān?”
Jīvaka replied, “Great king, now the Buddha is there in the high hall in front of a lit lamp. The Bhagavān is there sitting on a lion’s throne facing south. King, go forward a little and see the Bhagavān for yourself.”
SC 17King Ajātaśatru went to the meeting hall and washed his feet outside. Afterward, he ascended the hall, and silently looked in all directions. Feeling joyous, he blurted out, “Now, the ascetics are quiet, tranquil, and endowed with calm contemplation. I wish my Prince Udāyin could also achieve the same kind of calm contemplation.”
SC 18The Bhagavān then addressed King Ajātaśatru, “It was because you thought of your son that you blurted out, ‘I wish my prince Udāyin could also achieve the same type of a calm contemplation.’ You may come forward and sit.”
Ajātaśatru’s Question
SC 19King Ajātaśatru then went forward, bowed his head at the Buddha’s feet, and sat to one side. He said to the Buddha, “Now, I have a question I’d like to ask. If you have a moment, might I ask it?”
The Buddha said, “Great king, if you have a question, then you may ask it.”
SC 20King Ajātaśatru said to the Buddha, “Bhagavān, take for example the people here who rode elephant and horse chariots armed with knives, spears, swords, bow and arrows, polearms, and martial methods. The king’s son, strong men, and great strong men, and a variety of artisans such as servants, tanners, barbers, weavers, charioteers, masons, woodworkers, and reed weavers make their livings and entertain themselves as they like. Parents, wives and children, workers, and servants all entertain themselves. This arises from their occupations, which have present rewards. Now, does an ascetic’s cultivation in the present have rewards in the present?”
The Buddha told the king, “Have you visited other ascetics and priests to ask them about this subject?”
SC 21The king said to the Buddha, “I have visited ascetics and priests in the past to ask them about this subject. I remember one time I went to Pūraṇa Kāśyapa and asked, ‘Just as people ride elephants and horse chariots, armed with … martial methods … various occupations give rise their rewards in the present. Now, this assembly presently cultivates the path. What reward do they obtain in the present?’
SC 22“That Pūraṇa Kāśyapa replied to me, ‘Suppose the king or another on his behalf chops, smites, injures, boils, burns, cuts, and slices sentient beings to torment them, and they lament and cry out. Killing beings, stealing, raping, speaking falsely, trespassing, robbing, and setting fires are evils that cut off the path. Great king, to do such things isn’t bad. Great king, suppose you were to cut and slice all sentient beings with a sharp sword and turn them into a mass of meat that covered the world. This wouldn’t be bad, nor would there be a reward for a misdeed. If you cut and sliced sentient beings on the south side of the Gaṅgā River, that also wouldn’t bring any bad rewards. If you gave charity to a large congregation on the north side of a river, giving to everyone and profiting people, there wouldn’t be a rewards for merit, either.’”
SC 23The king said to the Buddha, “It was like someone asking about a melon and getting an answer about a plum; he was likewise. I asked if they attain rewards in the present or not, and he answered me with there’s no rewards of misdeeds or merits. So, I then thought, ‘I am a warrior king whose head was anointed with water. There’s no reason to kill this mendicant, but I should bind him and drive him away!’ I felt anger that fettered my mind. Having had this thought, I then departed.”
SC 24He also said to the Buddha, “There was a time I went to Maskarin Gośālīputra and asked him, ‘Just as people ride elephants and horse chariots armed with … martial methods … various occupations give rise their rewards in the present. Now, this assembly presently cultivates the path. What reward do they obtain in the present?’
SC 25“He replied to me, ‘Great king, there’s no gift and no giving, and no sacrifice. There’s no good or bad and no good or bad rewards. There’s no present life and no afterlife. There’s no father, no mother, no gods, no conjured sentient beings. There are no ascetics or priests in the world who practice the same. None of them who are self-realized and disseminate it to other people in the present life or an afterlife. Their words are all false.’
SC 26“Bhagavān, it was like someone asking about a melon and getting an answer about a plum; he was likewise. I asked if they attain rewards in the present or not, and he gave me a meaningless answer. So, I then thought, ‘I am a warrior king whose head was anointed with water. There’s no reason to kill this mendicant, but I should bind him and drive him away!’ I felt anger that fettered my mind. Having had this thought, I then departed.”
SC 27He also said to the Buddha, “There was one time I went to Ajita Keśakambala and asked him, ‘Venerable, just as people ride elephants and horse chariots armed with … martial methods … various occupations give rise their rewards in the present. Now, this assembly presently cultivates the path. What reward do they obtain in the present?’
SC 28“He replied to me, ‘A person acquires the four elements and takes them to the end of his life. The earth element returns to earth; the water element returns to water; the fire element returns to fire; and the air element returns to air. People are all destroyed, and their faculties return to space. When a person dies, their body is placed on a palanquin and they are taken to a charnel ground. There, they are cremated until their bones are the color of pigeons, or they turn into ashes. Whether foolish or wise, people are all destroyed when their lives end. It’s the rule of annihilation.’
SC 29“Bhagavān, it was like someone asking about a melon and getting an answer about a plum; he was likewise. I asked if they attain rewards in the present or not, and he answered about annihilation. So, I then thought, ‘I am a warrior king whose head was anointed with water. There’s no reason to kill this mendicant, but I should bind him and drive him away!’ I felt anger that fettered my mind. Having had this thought, I then departed.”
SC 30He also said to the Buddha, “There was one time I went to Kakuda Katyāyana and asked, ‘Venerable, just as people ride elephants and horse chariots armed with … martial methods … various occupations give rise their rewards in the present. Now, this assembly presently cultivates the path. What reward do they obtain in the present?’
SC 31“He answered me, ‘Great king, there’s no strength and no effort. People have no power and no means. There’s no cause and no condition for the attachment of sentient beings to defilement, and there’s no cause and no condition for the purification of sentient beings. Every kind of sentient being that has a life has no power, and they can’t act freely. Without any enemies, they are certain to exist in numbers. They experience pain and pleasure in these six births.’
SC 32“Bhagavān, it was like someone asking about a melon and getting an answer about a plum; he was likewise. I asked if they attain rewards in the present or not, and he answered me about being powerless. So, I then thought, ‘I am a warrior king whose head was anointed with water. There’s no reason to kill this mendicant, but I should bind him and drive him away!’ I felt anger that fettered my mind. Having had this thought, I then departed.”
SC 33He also said to the Buddha, “There was one time I went to Saṃjayin Vairaṭīputra and asked him, ‘Venerable, just as people ride elephants and horse chariots armed with … martial methods … various occupations give rise their rewards in the present. Now, this assembly presently cultivates the path. What reward do they obtain in the present?’
SC 34“He answered me, ‘Great king, “Is there a reward for ascetics in the present?” Questioned thus, I would answer this subject in this way: “This is something real, this is something different, or this is something neither different nor not different.” Great king: “Is there no reward for ascetics in the present?” Questioned thus, I would answer this subject in this way: “This is something real, this is something different, or this is something neither different nor not different.” Great king: “Is there both a reward and no reward for ascetics in the present?” Questioned thus, I would answer this subject in this way: “This is something real, this is something different, and this is something neither different nor not different.” Great king: “Is there neither a reward nor no reward for ascetics in the present?” Questioned thus, I would answer this subject in this way: “This is something real, this is something different, or this is something neither different nor not different.”’
SC 35“Bhagavān, it was like someone asking about a melon and getting an answer about a plum; he was likewise. I asked if they attain rewards in the present or not, and he answered me with those different positions. So, I then thought, ‘I am a warrior king whose head was anointed with water. There’s no reason to kill this mendicant, but I should bind him and drive him away!’ I felt anger that fettered my mind. Having had this thought, I then departed.”
SC 36He also said to the Buddha, “There was a time I went to Nirgrantha Jñātiputra and asked him, ‘Venerable, just as people ride elephants and horse chariots armed with … martial methods … various occupations give rise their rewards in the present. Now, this assembly presently cultivates the path. What reward do they obtain in the present?’
SC 37“He answered me, ‘Great king, I am an all-knowing and all-seeing person. My knowledge is complete without exception. Whether walking, standing, sitting, or lying down, my awakening is without exception, and my knowledge is always right in front of me.’
SC 38“Bhagavān, it was like someone asking about a melon and getting an answer about a plum; he was likewise. I asked if they attain rewards in the present or not, and he answered me with omniscience. So, I then thought, ‘I am a warrior king whose head was anointed with water. There’s no reason to kill this mendicant, but I should bind him and drive him away!’ I felt anger that fettered my mind. Having had this thought, I then departed.”
SC 39“Therefore, Bhagavān, I’ve come here now to ask about this subject: Just as people ride elephants and horse chariots armed with … martial methods … various occupations give rise their rewards in the present. Now, ascetics presently cultivate the path. What reward do they obtain in the present?”
The Buddha’s Answer
SC 40The Buddha told King Ajātaśatru, “Now, I’ll respond with a question to the king, and he can answer as he likes. How is it, great king? The king’s household has servants and people who work inside and outside. They see the king on the fifteenth day full moon wash his hair and bathe. He then ascends the high hall with his concubines, and they entertain each other. The servants think, ‘Ah! This is the reward of what action? This King Ajātaśatru on the fifteenth day full moon washes his hair and bathes. He then ascends the high hall with his concubines, and they entertain themselves with the five desires. Who can know what action for which this is the reward?’ Afterward, they shave off their hair and beard, put on the three Dharma robes, leave home, cultivate the path, and practice equanimity. How is it, great king? When the great king sees these people coming from a distance, would he again think, ‘Are these my servants, or not?’
The king said to the Buddha, “No, Bhagavān. If I saw them coming, I would rise and ask them to sit.”
SC 41The Buddha said, “Is this not an ascetic’s reward that’s attained in the present?”
The king replied, “So it is, Bhagavān. This is an ascetic’s rewards that’s attained in the present.”
SC 42“Furthermore, great king. Suppose people from the king’s realm, inside his household, or who are visiting eat from the king’s provisions. They see the king on the fifteenth day full moon wash his hair and bathed. He then ascends the high hall with his concubines, and they entertain themselves with the five desires. These people think, ‘Ah! This is the reward of what action? Who can know what action for which this is the reward?’ Afterward, they shave off their hair and beards, put on the three Dharma robes, leave home, cultivate the path, and practice equanimity. How is it, great king? When the great king sees these people coming from a distance, would he again produce the thought, ‘These are my people who eat from my provision as guests’?”
The king said, “No. If I saw them from a distance, I would rise, bow, exchange greetings with them, and ask them to sit.”
SC 43“How is it, great king? Is this not an ascetic’s reward attained in the present?”
The king said, “So it is. It’s an ascetic’s reward attained in the present.”
SC 44“Furthermore, great king, the Tathāgata, Arhat, and Rightly and Fully Awakened One arises in the world. Someone who enters my teaching … three insights destroy the shadows and produce the great radiance of knowledge, which is the knowledge realized by ending the contaminants. Why is that? These things come from diligence, focused mindfulness that isn’t lost, delighting in quiet seclusion, and not being careless. How is it, great king? Is this not an ascetic’s reward attained in the present?”
The king replied, “So it is, Bhagavān. This really is an ascetic’s reward attained in the present.”
Ajātaśatru Repents and Takes Refuge
SC 45It was then that King Ajātaśatru rose from his seat and bowed his head at the Buddha’s feet. He then said to the Buddha, “May the Bhagavān accept my repentance. I have been mad, foolish, delusional, and unaware. My father, King Bimbisāra of Magadha had ruled with the Dharma. He wasn’t crooked in any way, but I was deluded by the five desires, and truly did harm my father, the king. May the Bhagavān have compassion and accept my repentance.”
The Buddha told the king, “You were foolish, benighted, and unaware, and you’ve only repented that you were deluded by the five desires when you harmed your father, the king. Now, someone who can repent his faults in this noble teaching benefits himself. Because of my compassion for you, I will accept your repentance.”
SC 46King Ajātaśatru then bowed at the Bhagavān’s feet and then returned to sitting to one side. The Buddha explained the teaching for him with plain instruction, intelligence, and joy. After the king heard the Buddha’s instruction, he then said, “Now, I take refuge in the Buddha, take refuge in the teaching, and take refuge in the community. Permit me to become a layman in the right teaching. From this day forward to the end of my life, I won’t kill, steal, commit adultery, lie, or drink alcohol. May the Bhagavān and this great assembly clearly accept my request.”
SC 47The Bhagavān then silently agreed. The king then saw that the Buddha had silently accepted his request, so he rose, bowed to the Buddha, circled him three times, and departed.
SC 48Not long after he departed, the Buddha told the monks, “The King Ajātaśatru’s transgression has been reduced, for he has uprooted a serious fault. If King Ajātaśatru hadn’t have killed his father, then he would have attained purification of the Dharma eye while he was sitting here. King Ajātaśatru now has repented, and that transgression has been reduced. He has uprooted a serious fault.”
SC 49King Ajātaśatru was then on the road and told Prince Jīvaka, “Good, good! Now, you’ve been a great benefit to me! You praised the Tathāgata’s guidance and edification, and afterward you led me to a visit with the Bhagavān. I attained that my awakening. I’m deeply in your debt. I’ll never forget it!”
SC 50The king returned to his palace and had a variety of delicious foods and drinks prepared. When the sun rose, the time arrived that only the noble ones knew.
SC 51It was then that the Bhagavān put on his robe, took his bowl, and went to the king’s palace with his assembly of 1,250 monks. Seats were prepared, and they sat down. The king served the Buddha and the assembly with his own hands. When the meal was finished, they left with their bowls to wash them. When that was done, he bowed at the Bhagavān’s feet and said, “Now, I repent three times. I was mad, foolish, deluded, benighted, and unaware. My father King Bimbisāra of Magadha ruled with the Dharma. He wasn’t crooked in any way, and I was deluded by the five desires. I really did harm my father, the king. May the Bhagavān have compassion and accept my repentance.”
SC 52The Buddha told the king, “You were foolish, benighted, and unaware. You were deluded by the five desires when you harmed your father, the king. Now someone who can repent in this noble teaching benefits himself. Now, I have compassion for you and accept your repentance.”
SC 53After the king had bowed at the Buddha’s feet, he took a small seat and sat in front of the Buddha. The Buddha explained the teaching with plain instruction, intelligence, and joy. After the king heard the Buddha’s instruction, he also said to the Buddha, “Now, I take refuge three times in the Buddha, take refuge in the teaching, and take refuge in the community. May I be permitted to become a layman in the right teaching. From this day until the end of my life, I won’t kill, steal, commit adultery, lie, or drink alcohol.”
SC 54It was then that the Bhagavān discussed the teaching for King Ajātaśatru with plain instruction, intelligence, and joy. Afterward, he rose from his seat and departed.
SC 55Once King Ajātaśatru and Prince Jīvaka had heard what the Buddha taught, they rejoiced and approved.