Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại thành Na-lan-đà, trong rừng Ba-bà-lị-yểm, cùng chúng đại Tỳ-kheo một ngàn hai trăm năm mươi người.
Bấy giờ, có người con trai trưởng giả, tên gọi Kiên Cố, đi đến chỗ Phật, cúi lạy sát chân Phật, rồi ngồi xuống một bên. Khi ấy, con trai trưởng giả Kiên Cố bạch Phật rằng:
“Lành thay, Thế Tôn. Cúi mong Thế Tôn giáo sắc các Tỳ-kheo, nếu có Bà-la-môn, Trưởng giả tử hay Cư sĩ đến, hãy hiện thần thông, hiển thị pháp thượng nhơn.”
Phật nói với Kiên Cố:
“Ta không bao giờ dạy các Tỳ-kheo hiện thần túc, pháp thượng nhân, cho Bà-la-môn, Trưởng giả, Cư sĩ. Ta chỉ dạy các đệ tử ở nơi thanh vắng nhàn tĩnh mà trầm tư về đạo. Nếu có công đức, nên dấu kín. Nếu có sai lầm, nên tự mình bày tỏ.”
Kiên Cố, con trai trưởng giả, lại bạch Phật:
“Cúi mong Thế Tôn giáo sắc các Tỳ-kheo, nếu có Bà-la-môn, Trưởng giả tử hay Cư sĩ đến, hãy hiện thần thông, hiển thị pháp thượng nhơn.”
Phật lại nói với Kiên Cố:
“Ta không bao giờ dạy các Tỳ-kheo hiện thần túc, pháp thượng nhân, cho Bà-la-môn, Trưởng giả, Cư sĩ. Ta chỉ dạy các đệ tử ở nơi thanh vắng nhàn tĩnh mà trầm tư về đạo. Nếu có công đức, nên dấu kín. Nếu có sai lầm, nên tự minh bày tỏ.”
Khi ấy Kiên Cố, con trai trưởng giả, bạch Phật rằng:
“Con đối với pháp thượng nhơn không có gì nghi ngờ. Nhưng thành Na-lan-đà này, quốc thổ thịnh vượng, nhân dân đông đúc, nếu ở đó mà hiện thần túc, sẽ ích lợi cho nhiều người. Phật và Chúng Tăng khéo hoằng hóa đạo.”
Phật nói với Kiên Cố:
“Ta không bao giờ dạy các Tỳ-kheo hiện thần túc, pháp thượng nhân, cho Bà-la-môn, Trưởng giả, Cư sĩ. Ta chỉ dạy các đệ tử ở nơi thanh vắng nhàn tĩnh mà trầm tư về đạo. Nếu có công đức, nên dấu kín. Nếu có sai lầm, nên tự bày tỏ. Vì sao vậy? Có ba loại thần túc. Những gì là ba? Một, thần túc; hai, quán sát tâm người; ba, giáo giới.
“Thế nào là thần túc? Này con trai trưởng giả, Tỳ-kheo tập vô lượng thần túc, có thể từ một thân biến thành vô số; từ vô số thân hiệp trở lại thành một thân; hoặc xa, hoặc gần, núi, sông, vách đá, thảy đều tự tại vô ngại, như đi trong hư không. Ở giữa hư không mà ngồi kết già y như chim bay. Ra, vào lòng đất y như trong nước. Hoặc đi trên nước như đi trên đất. Mình bốc khói, lửa, như đống lửa lớn. Tay sờ mặt trời, mặt trăng. Đứng cao đến Phạm thiên. Nếu có trưởng giả hay cư sĩ đã có tín tâm thấy Tỳ-kheo hiện vô lượng thần túc, đứng cao đến Phạm thiên, sẽ đi đến các trưởng giả, cư sĩ chưa có tín tâm khác, mà nói rằng: ‘Tôi thấy Tỳ-kheo hiện vô lượng thần túc, đứng cao đến Phạm thiên.’ Trưởng giả hay cư sĩ kia, những người chưa có tín tâm, nói với những người đã có tín tâm rằng: ‘Tôi nghe nói có thần chú cù-la có khả năng hiện vô lượng thần biến như vậy..., cho đến, đứng cao đến Phạm thiên.”
Phật bảo Kiên Cố, con trai trưởng giả:
“Những người chưa có tín tâm kia nói như vậy há không phải là hủy báng sao?”
Kiên Cố đáp:
“Đó thật sự là lời hủy báng vậy.”
Phật nói:
“Ta vì vậy không giáo sắc các Tỳ-kheo hiện thần túc, pháp thượng nhân, mà chỉ dạy các đệ tử ở nơi thanh vắng nhàn tĩnh mà trầm tư về đạo. Nếu có công đức, nên dấu kín. Nếu có sai lầm, nên tự bày tỏ. Như vậy, này con trai trưởng giả, đó chính là loại thần túc mà các đệ tử Ta thị hiện.
“Sao gọi là thần túc quán sát tâm người? Ở đây, Tỳ-kheo hiện vô luợng thần túc quán sát; quán sát những pháp được nhớ nghĩ trong tâm chúng sanh; những việc được làm trong xó tối cũng có thể nhận biết. Nếu có trưởng giả hay cư sĩ đã có tín tâm thấy Tỳ-kheo hiện vô lượng thần túc quán sát; quán sát những pháp được nhớ nghĩ trong tâm chúng sanh; những việc được làm trong xó tối cũng có thể nhận biết, sẽ đi đến các trưởng giả, cư sĩ chưa có tín tâm khác, mà nói rằng: ‘Tôi thấy Tỳ-kheo hiện vô lượng thần túc quán sát; quán sát những pháp được nhớ nghĩ trong tâm chúng sanh; những việc được làm trong xó tối cũng có thể nhận biết.’ Trưởng giả hay cư sĩ kia, những người chưa có tín tâm, nói với những người đã có tín tâm rằng: ‘Tôi nghe nói có thần chú càn-đà-la có khả năng hiện vô lượng thần biến như vậy... cho đến, đứng cao đến Phạm thiên.”
Phật bảo Kiên Cố, con trai trưởng giả:
“Những người chưa có tín tâm kia nói như vậy há không phải là hủy báng sao?”
Kiên Cố bạch Phật:
“Đó thật sự là lời hủy báng vậy.”
Phật nói:
“Ta vì vậy không giáo sắc các Tỳ-kheo hiện thần túc, pháp thượng nhân, mà chỉ dạy các đệ tử ở nơi thanh vắng nhàn tĩnh mà trầm tư về đạo. Nếu có công đức, nên dấu kín. Nếu có sai lầm, nên tự bày tỏ. Như vậy, này con trai trưởng giả, đó chính là loại thần túc quán sát mà các đệ tử Ta thị hiện.
“Thế nào là giáo giới thần túc? Này con trai trưởng giả, nếu Như Lai, Chí chơn, Đẳng Chánh Giác xuất hiện ở đời, mười hiệu đầy đủ, ở giữa chư Thiên, Người đời, Ma hoặc Ma thiên, Sa-môn, Bà-la-môn, mà tự thân chứng ngộ, rồi giảng thuyết cho người khác, với lời khoảng đầu, khoảng giữa và khoảng cuối thảy đều chơn chánh, nghĩa vị thanh tịnh, phạm hạnh đầy đủ. Nếu có trưởng giả hoặc cư sĩ, sau khi nghe, ở trong đó phát sanh tín tâm. Khi đã có tín tâm, vị ấy ở trong đó quán sát, suy nghĩ rằng: ‘Ta không nên sống tại gia. Nếu sống tại gia, trói buộc liên miên, không thể thanh tịnh tu hành phạm hạnh. Nay ta hãy cạo bỏ râu tóc, bận ba pháp y, xuất gia tu đạo, đủ các công đức, cho đến thành tựu ba minh, diệt trừ những sự tối tăm, phát sanh ánh sáng đại trí. Vì sao vậy? Ấy là do tinh cần, ưa sống một mình chỗ thanh vắng, chánh niệm, chánh tri, mà được vậy. Này con trai trưởng giả, đó là giáo giới thần túc mà Tỳ-kheo của Ta thị hiện vậy.”
Bấy giờ, Kiên Cố, con trai trưởng giả, bạch Phật rằng:
“Có Tỳ-kheo nào thành tựu ba thần túc ấy không?
Phật nói với con trai trưởng giả:
“Ta không nói phần lớn các Tỳ-kheo đều thành tựu ba thần túc ấy. Nhưng, này con trai trưởng giả, có một Tỳ-kheo của Ta ở trong chúng này thầm suy nghĩ rằng: ‘Thân này, với bốn đại: đất, nước, lửa, gió, vĩnh viễn diệt tận ở đâu?’. Tỳ-kheo ấy phút chốc hướng vào con đường thiên giới, đi đến chỗ Tứ thiên vương, hỏi Tứ thiên vương rằng: ‘Thân này, với bốn đại: đất, nước, lửa, gió, vĩnh viễn diệt tận ở đâu?’
“Này con trai trưởng giả, Tứ thiên vương kia trả lời Tỳ-kheo rằng: ‘Tôi không biết bốn đại vĩnh viễn diệt tận ở đâu. Trên tôi còn có trời, gọi là Đao-lị, vi diệu đệ nhất, có đại trí tuệ. Trời kia có thể biết bốn đại vĩnh viễn diệt tận ở đâu.’
“Tỳ-kheo nghe xong, phút chốc hướng theo thiên đạo, đi lên trời Đao-lị, hỏi Chư Thiên: ‘Thân này, với bốn đại: đất, nước, lửa, gió, vĩnh viễn diệt tận ở đâu?’ Chư thiên Đao-lị trả lời: ‘Tôi không biết bốn đại vĩnh viễn diệt tận ở đâu. Bên trên còn có trời, gọi là Diệm-ma, vi diệu đệ nhất, có đại trí tuệ. Trời ấy có thể biết.’ Tỳ-kheo liền lên đó hỏi, nhưng nơi ấy vẫn không biết.
“Lần lượt như thế, lên Đâu-suất, lên Hóa Tự Tại, lên Tha Hóa Tự Tại thiên, thảy đều nói: ‘Tôi không biết bốn đại vĩnh viễn diệt tận ở đâu. Bên trên còn có trời, gọi là Phạm-ca-di, vi diệu đệ nhất, có đại trí tuệ. Trời ấy có thể biết bốn đại vĩnh viễn diệt tận ở đâu.’Tỳ-kheo ấy phút chốc hướng vào Phạm đạo. Lên đến đây, Tỳ kheo hỏi chư thiên Phạm thiên: ‘Thân này, với bốn đại: đất, nước, lửa, gió, vĩnh viễn diệt tận ở đâu?’ Vị Phạm thiên kia trả lời Tỳ-kheo: ‘Tôi không biết bốn đại vĩnh viễn diệt tận ở đâu. Nay có Đại Phạm Thiên vương, đấng Vô Năng Thắng, thống lãnh một nghìn thế giới, phú quý, tôn quý, hào quý, hoàn toàn được tự tại, có khả năng tạo hóa mọi vật, là cha mẹ của chúng sanh. Ngài có thể biết bốn đại vĩnh viễn diệt tận ở đâu.’ Này con trai trưởng giả, Tỳ-kheo kia liền hỏi ngay rằng: ‘Ngài Đại Phạm Thiên vương kia hiện đang ở đâu?’ Vị trời ấy đáp: ‘Không rõ Đại Phạm nay đang ở đâu. Nhưng theo ý tôi mà xét, Ngài sẽ xuất hiện giây lát.’ Chưa bao lâu, Phạm vương hốt nhiên xuất hiện. Này con trai trưởng giả, Tỳ-kheo kia đến Phạm vương và hỏi: ‘Thân này, với bốn đại: đất, nước, lửa, gió, vĩnh viễn diệt tận ở đâu?’ Đại Phạm vương kia nói với Tỳ-kheo: ‘Ta là Đại Phạm, là đấng Vô năng thắng, thống lãnh một nghìn thế giới, phú quý, tôn quý, hào quý, hoàn toàn được tự tại, có khả năng tạo hóa mọi vật, là cha mẹ của chúng sanh.’ Tỳ-kheo kia khi ấy nói với Phạm thiên vương: ‘Tôi không hỏi việc ấy. Tôi hỏi, bốn đại: đất, nước, lửa, gió, vĩnh viễn diệt tận ở đâu.’
“Này con trai trưởng giả, Phạm vương kia vẫn trả lời Tỳ-kheo: ‘Ta là Đại Phạm Vương, cho đến, sáng tạo vạn vật, cha mẹ của chúng sanh.’ Tỳ-kheo lại nói: ‘Tôi không hỏi việc ấy. Tôi hỏi, bốn đại vĩnh viễn diệt tận ở đâu.’ Này con trai trưởng giả, Phạm Thiên vương, như vậy đến ba lần, không thể trả lời Tỳ-kheo, bốn đại này vĩnh viễn diệt tận ở đâu. Rồi thì, Đại Phạm Vương bèn nắm lấy tay phải của Tỳ-kheo, kéo ra chỗ kín đáo, nói rằng: ‘Này Tỳ-kheo, nay các Phạm thiên đều bảo rằng ta là trí tuệ bậc nhất, không có gì không biết, không thấy. Vì vậy ta không trả lời Thầy, vì ta không biết, không thấy, bốn đại này nơi đâu vĩnh viễn diệt tận.’ Rồi lại nói tiếp với Tỳ-kheo: ‘Thầy thật là đại ngu ngốc mới bỏ Như Lai mà đi tra vấn Chư Thiên về việc này. Thầy nên đến Thế Tôn mà hỏi việc này. Như những gì Phật nói, hãy ghi nhớ kỹ.’ Lại bảo Tỳ-kheo: ‘Nay Phật ở tại Xá-vệ, trong vườn Cấp cô độc. Thầy hãy đến đó mà hỏi.’
“Này con trai trưởng giả, bấy giờ, Tỳ-kheo hốt nhiên biến mất khỏi Phạm thiên giới, và trong khoảnh khắc như tráng sĩ co duỗi cánh tay, đến Xá-vệ, trong vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ-đà. Tỳ-kheo đi đến chỗ Ta, cúi lạy chân Ta, ngồi sang một bên, bạch Ta rằng: ‘Thế Tôn, nay bốn đại này, đất, nước, lửa, gió, vĩnh viễn diệt tận ở đâu?’
Bấy giờ, Ta nói rằng:
“Tỳ-kheo! Cũng như thương nhơn mang một con ưng vào biển. Ở giữa biển, thả chim ưng bay các phương Đông, Tây, Nam, Bắc trong hư không. Nếu nhìn thấy đất liền, chim bèn dừng trên đó. Nếu không nhìn thấy, chim bay trở về thuyền. Tỳ-kheo, ngươi cũng vậy. Ngươi lên cho đến Phạm thiên để hỏi ý nghĩa đó, cuối cùng không thành tựu mới trở về Ta. Nay Ta sẽ khiến cho ngươi thành tựu ý nghĩa đó.”
Liền nói bài kệ rằng:
Do đâu không bốn đại:
Đất, nước, lửa và gió?
Do đâu không thô, tế,
Và dài, ngắn, đẹp, xấu?
Do đâu không danh-sắc,
Vĩnh diệt, không dư tàn?
Nên đáp: thức vô hình,
Vô lượng, tự tỏa sáng;
Nó diệt, bốn đại diệt;
Thô, tế, đẹp, xấu diệt.
Nơi này danh sắc diệt,
Thức diệt, hết thảy diệt.
Khi ấy, Kiên Cố, con trai trưởng giả, bạch Phật rằng:
“Thế Tôn, Tỳ-kheo ấy tên gì? Làm sao ghi nhớ?”
Phật đáp:
“Tỳ-kheo ấy tên là A-thất-dĩ. Hãy ghi nhớ như vậy.”
Bấy giờ, Kiên Cố, con trai trưởng giả, nghe những điều Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
佛說長阿含經卷第十六
T 0101b12 T 0101b13 後秦弘始年佛陀耶舍共竺佛念譯
T 0101b14如是我聞：
一時，佛在那難陀城波婆利掩 T 0101b16次林中，與大比丘眾千二百五十人俱。
爾時， T 0101b17有長者子，名曰堅固，來詣佛所，頭面禮足， T 0101b18在一面坐。時，堅固長者子白佛言：「善哉！世尊！ T 0101b19唯願今者勑諸比丘：『若有婆羅門、長者子、居 T 0101b20士來，當為現神足顯上人法。』」
佛告堅固： T 0101b21「我終不教諸比丘為婆羅門、長者、居士而 T 0101b22現神足上人法也。我但教弟子於空閑處 T 0101b23靜默思道，若有功德，當自覆藏，若有過 T 0101b24失，當自發露。」
時，堅固長者子復白佛言：「唯願 T 0101b25世尊勑諸比丘：『若有婆羅門、長者、居士來， T 0101b26當為現神足，顯上人法。』」
佛復告堅固：「我 T 0101b27終不教諸比丘為婆羅門、長者、居士而現 T 0101b28神足上人法也。我但教弟子於空閑處靜 T 0101b29默思道，若有功德，當自覆藏，若有過失，當 T 0101c01自發露。」
時，堅固長者子白佛言：「我於上人 T 0101c02法無有疑也。但此那難陀城國土豐樂，人 T 0101c03民熾盛，若於中現神足者，多所饒益，佛及 T 0101c04大眾善弘道化。」
佛復告堅固：「我終不教比 T 0101c05丘為婆羅門、長者子、居士而現神足上人 T 0101c06法也。我但教弟子於空閑處靜默思道，若 T 0101c07有功德，當自覆藏，若有過失，當自發露。所 T 0101c08以者何？有三神足。云何為三？一曰神足，二 T 0101c09曰觀察他心，三曰教誡。云何為神足？長者 T 0101c10子！比丘習無量神足，能以一身變成無數， T 0101c11以無數身還合為一，若遠若近，山河石壁，自 T 0101c12在無礙，猶如行空；於虛空中結加趺坐，猶 T 0101c13如飛鳥；出入大地，猶如在水；若行水上； T 0101c14猶如履地；身出烟火，如大火聚，手捫日 T 0101c15月，立至梵天。若有得信長者、居士見此比 T 0101c16丘現無量神足，立至梵天，當復詣餘未得 T 0101c17信長者、居士所，而告之言：『我見比丘現無 T 0101c18量神足，立至梵天。』彼長者、居士未得信者，語 T 0101c19得信者言：『我聞有瞿羅呪，能現如是無量 T 0101c20神變，乃至立至梵天。』」
佛復告長者子堅固： T 0101c21「彼不信者，有如此言，豈非毀謗言耶？」
堅固 T 0101c22白佛言：「此實是毀謗言也。」
佛言：「我以是故， T 0101c23不勑諸比丘現神變化，但教弟子於空閑 T 0101c24處靜默思道，若有功德，當自覆藏，若有過 T 0101c25失，當自發露。如是，長者！此即是我諸比丘 T 0101c26所現神足。
「云何名觀察他心神足？於是，比 T 0101c27丘現無量觀察神足，觀諸眾生心所念法， T 0101c28隈屏所為皆能識知。若有得信長者、居士， T 0101c29見比丘現無量觀察神足，觀他眾生心所念 T 0102a01法，隈屏所為皆悉識知，便詣餘未得信長 T 0102a02者、居士所，而告之曰：『我見比丘現無量觀察 T 0102a03神足，觀他眾生心所念法，隈屏所為皆悉能 T 0102a04知。』彼不信長者、居士，聞此語已，生毀謗言： T 0102a05『有乾陀羅呪能觀察他心，隈屏所為皆悉能 T 0102a06知。』云何？長者子！此豈非毀謗言耶？」
堅固白 T 0102a07佛言：「此實是毀謗言也。」
佛言：「我以是故，不 T 0102a08勅諸比丘現神變化，但教弟子於空閑處 T 0102a09靜默思道，若有功德，當自覆藏，若有過失， T 0102a10當自發露。如是，長者子！此即是我比丘現 T 0102a11觀察神足。
「云何為教誡神足？長者子！若如 T 0102a12來、至真、等正覺出現於世，十號具足，於諸 T 0102a13天、世人、魔、若魔天、沙門、婆羅門中，自身作證， T 0102a14為他說法，上中下言，皆悉真正，義味清淨，梵 T 0102a15行具足。若長者、居士聞已，於中得信，得信 T 0102a16已，於中觀察自念：『我不宜在家，若在家者， T 0102a17鈎鎖相連，不得清淨修於梵行。我今寧可 T 0102a18剃除鬚髮，服三法衣，出家修道，具諸功德， T 0102a19乃至成就三明，滅諸闇冥，生大智明。所以者 T 0102a20何？斯由精勤，樂獨閑居，專念不忘之所得 T 0102a21也。』長者子！此是我比丘現教誡神足。」
爾時， T 0102a22堅固長者子白佛言：「頗有比丘成就此三 T 0102a23神足耶？」
佛告長者子：「我不說有數，多有比 T 0102a24丘成此三神足者。長者子！我有比丘在此 T 0102a25眾中自思念：『此身四大，地、水、火、風，何由永滅？』 T 0102a26彼比丘倐趣天道，往至四天王所，問四天王 T 0102a27言：『此身四大，地、水、火、風，由何永滅？』
「長者子！彼 T 0102a28四天王報比丘言：『我不知四大由何永滅？ T 0102a29我上有天，名曰忉利，微妙第一，有大智慧， T 0102b01彼天能知四大由何而滅。』彼比丘聞已，即倐 T 0102b02趣天道，往詣忉利天上，問諸天言：『此身四 T 0102b03大，地、水、火、風，何由永滅？』彼忉利天報比丘言： T 0102b04『我不知四大何由滅，上更有天，名焰摩， T 0102b05微妙第一，有大智慧，彼天能知。』即往就問，又 T 0102b06言不知。
「如是展轉，至兜率天、化自在天、 T 0102b07他化自在天，皆言：『我不知四大何由而滅？上 T 0102b08更有天，微妙第一，有大智慧，名梵迦夷，彼 T 0102b09天能知四大何由永滅。』彼比丘即倐趣梵道， T 0102b10詣梵天上問言：『此身四大，地、水、火、風，何由永 T 0102b11滅？』彼梵天報比丘言：『我不知四大何由永 T 0102b12滅，今有大梵天王，無能勝者，統千世界，富 T 0102b13貴尊豪，最得自在，能造化物，是眾生父母， T 0102b14彼能知四大由何永滅。』長者子！彼比丘尋 T 0102b15問：『彼大梵王今為所在？』彼天報言：『不知大 T 0102b16梵今為所在，以我意觀，出現不久。』未久， T 0102b17梵王忽然出現。長者！彼比丘詣梵王所問 T 0102b18言：『此身四大，地、水、火、風，何由永滅？』彼大梵王 T 0102b19告比丘言：『我梵天王無能勝者，統千世界， T 0102b20富貴尊豪，最得自在，能造萬物，眾生父母。』 T 0102b21時，彼比丘告梵王曰：『我不問此事，自問 T 0102b22四大，地、水、火、風，何由永滅？』
「長者子！彼梵王猶 T 0102b23報比丘言：『我是大梵天王，無能勝者，乃至 T 0102b24造作萬物，眾生父母。』比丘又復告言：『我不 T 0102b25問此，我自問四大何由永滅？』長者子！彼梵 T 0102b26天王如是至三，不能報彼比丘四大何由 T 0102b27永滅。時，大梵王即執比丘右手，將詣屏處， T 0102b28語言：『比丘！今諸梵王皆謂我為智慧第一， T 0102b29無不知見，是故我不得報汝言：「不知不 T 0102c01見此四大何由永滅。」』又語比丘：『汝為大愚！ T 0102c02乃捨如來於諸天中推問此事。汝當於世 T 0102c03尊所問如此事，如佛所說，善受持之。』又 T 0102c04告比丘：『今佛在舍衛國給孤獨園，汝可往 T 0102c05問。』
「長者子！時，比丘於梵天上忽然不現。 T 0102c06譬如壯士屈申臂頃，至舍衛國祇樹給孤 T 0102c07獨園，來至我所，頭面禮足，一面坐，白我言： T 0102c08『世尊！今此四大，地、水、火、風，何由而滅？』時，我告 T 0102c09言：『比丘！猶如商人臂鷹入海，於海中放 T 0102c10彼鷹飛空東西南北，若得陸地則便停止， T 0102c11若無陸地更還歸船。比丘！汝亦如是，乃至 T 0102c12梵天問如是義，竟不成就，還來歸我。今當 T 0102c13使汝成就此義。』即說偈言：
T 0102c14
「『何由無四大， 地水火風滅？ T 0102c15
何由無麤細， 及長短好醜？ T 0102c16
何由無名色， 永滅無有餘？ T 0102c17
應答識無形， 無量自有光。 T 0102c18
此滅四大滅， 麤細好醜滅， T 0102c19
於此名色滅， 識滅餘亦滅。』」
T 0102c20時，堅固長者子白佛言：「世尊！此比丘名何 T 0102c21等？云何持之？」
佛告長者子：「此比丘名阿室 T 0102c22已，當奉持之。」
爾時，堅固長者子聞佛所說， T 0102c23歡喜奉行。
T 0102c24 SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha was staying at the city of Nālanda in Prāvārika’s mango grove. He was accompanied by a large assembly of 1,250 monks.
SC 2At the time, there was a prominent man’s son named Dhruva who came to the Buddha, bowed his head at his feet, and sat down to one side. That prominent man’s son said to the Buddha, “It would be excellent, Bhagavān, if you could please tell the monks, ‘If a priest, a prominent man’s son, or a householder comes, show them the superhuman state with a display of miraculous abilities.’”
SC 3The Buddha told Dhruva, “I never instruct the monks to show the superhuman state with a display of miraculous abilities. I simply teach my disciples to peacefully contemplate the path in an empty and quiet place. If they have virtues, they should keep them to themselves. If they have defects, they should disclose them.”
SC 4The prominent man’s son Dhruva again said to the Buddha, “Please, Bhagavān, tell the monks: ‘If a priest, a prominent man’s son, or a householder comes, show them the superhuman state with a display of miraculous abilities.’”
SC 5The Buddha again told Dhruva, “I never instruct the monks to show the superhuman state with a display of miraculous abilities. I simply teach my disciples to peacefully contemplate the path in an empty and quiet place. If they have virtues, they should keep them to themselves. If they have defects, they should disclose them.”
SC 6The prominent man’s son Dhruva said to the Buddha, “I don’t have doubts about the superhuman state. It’s only that the region of Nālanda is bountiful, and the population is thriving. If someone were to display miraculous abilities, they would profit greatly by it, and the Buddha and his large assembly are skilled at converting others and spreading the path.”
SC 7The Buddha once again told Dhruva, “I never instruct the monks to show the superhuman state with a display of miraculous abilities. I simply teach my disciples to peacefully contemplate the path in an empty and quiet place. If they have virtues, they should keep them to themselves. If they have defects, they should disclose them.
SC 8“Why is that? There are three miraculous abilities. What are three? One is miraculous abilities, the second is observing other minds, and third is instruction.
SC 9“What are the miraculous abilities? Prominent man’s son, a monk learns measureless miraculous abilities. They’re able to form countless [bodies] from a single body and recombine those countless bodies into one [body]. Whether near or far, [they can move through] mountains, rivers, and stone walls freely and without obstruction like walking through air. They fly in the air like birds while sitting cross-legged. They go in and out of the earth as though it were water. They walk on water as though it were dry land. Their bodies smoke and burn like a large fire. They touch the sun and moon with their hands and stand as high as the Brahma Heaven.
SC 10“If a faithful prominent man or householder were to see monks displaying these measureless miraculous abilities … standing as high as the Brahma heaven, he would visit other prominent men and householders who haven’t become believers and tell them, ‘I saw a monk display measureless miraculous abilities … standing as high as the Brahma Heaven.’ Those prominent men and householders who aren’t believers yet will say to that believer, ‘I’ve heard that there’s the spell of Gola that can display such measureless miraculous abilities … standing as high as the Brahma Heaven.’”
SC 11The Buddha again told Dhruva, “Those non-believers would have this to say. Wouldn’t this be an insult?”
Dhruva said to the Buddha, “It really would be insulting.”
SC 12The Buddha said, “This is why I don’t tell the monks to display miracles to convert people. I simply teach my disciples to peacefully contemplate the path in an empty and quiet place. If they have virtues, they should keep them to themselves. If they have defects, they should make them known. Thus, prominent man’s son, this is the miraculous ability displayed by my monks.
SC 13“What’s called the miraculous ability of observing other minds? Here, a monk displays measureless miraculous abilities of observation, observing the thoughts in the minds of sentient beings and becoming aware of what they’ve done in private.
SC 14“Suppose a faithful prominent man or householder sees monks displaying measureless miraculous abilities of observation, observing the thoughts in the minds of sentient beings and becoming aware of what they’ve done in private. He would visit some other prominent men or householders who haven’t become believers and tell them, ‘I saw a monk display measureless miraculous abilities of observation, observing the thoughts in the minds of sentient beings and knowing what they had done in private.’ Those prominent men or householders who aren’t believers yet would produce this insult upon hearing that: ‘There’s the spell of Gandhārī that can observe other minds … and knowing what they’ve done in private.’
SC 15“How is it, prominent man’s son? Wouldn’t this be an insult?”
Dhruva said to the Buddha, “It really would be insulting.”
SC 16The Buddha said, “This is why I don’t tell the monks to display miracles to convert people. I simply teach my disciples to peacefully contemplate the path in an empty and quiet place. If they have virtues, they should keep them to themselves. If they have defects, they should disclose them. Thus, prominent man’s son, this is the miraculous ability of observation displayed by my monks.
SC 17“What is the miraculous ability of instruction? Prominent man’s son, suppose a Tathāgata, Arhat, and Completely Awakened One arises in the world, and he perfects the ten epithets. Among gods, worldly men, and demons, whether they’re in the assemblies of Māra, gods, ascetics, or priests, he realizes the Dharma for himself and teaches it for others. His words are all genuine in the beginning, middle, and end. Their content and expression are pure, and they perfect the religious life.
SC 18“After hearing it, a prominent man or a householder believes it. They investigate it and think: ‘It’s not fitting for me to remain at home. If I remain at home, it’ll be like being bound in chains, unable to purely cultivate the religious life. Now, I’d better shave my hair, put on the three Dharma robes, leave home, and cultivate the path. Equipped with virtues … I’ll accomplish the three insights that produce the great radiance of knowledge that dispels darkness. Why is that? These things are a result of diligence, enjoyment of a solitary and quiet dwelling, and focused attention that’s not lost.’ Prominent man’s son, this is the miraculous ability of instruction displayed by my monks.”
SC 19The prominent man’s son Dhruva then asked the Buddha, “Are there any monks who’ve accomplished these three miraculous abilities?”
SC 20The Buddha told the prominent man’s son, “I wouldn’t say they are numerous, but there are several monks who’ve achieved these three miraculous abilities. Prominent man’s son, there was a monk in this assembly who thought to himself, ‘How are the four elements of this body made to cease forever, which are earth, water, fire, and air?’ That monk instantly headed for the heavenly road. He went to the Heaven of the Four God Kings and asked the four god kings, ‘How are the four elements of this body made to cease forever, which are earth, water, fire, and air?’
SC 21“Prominent man’s son, those four god kings replied to that monk, ‘We don’t know. How are the four elements made to cease forever? There’s a heaven above us called the Trāyastriṃśa, which is sublime and supreme. The gods there have great wisdom. Perhaps they know how to make the four elements cease?’
SC 22“Hearing this, the monk then instantly headed for the heavenly road. He went up to the Trāyastriṃśa Heaven and asked those gods, ‘How are the four elements of this body made to cease forever, which are earth, water, fire, and air?’
Those Trāyastriṃśa gods replied to the monk, ‘We don’t know. How are the four elements made to cease forever? There’s a heaven above us called Yama which is sublime and supreme. Having great wisdom, the gods there may know.’ He went there and asked, but they said they didn’t know.
SC 23“Thus, he went to the Tuṣita Heaven … the Nirmāṇarati Heaven … the Paranirmitavaśavartin Heaven. They said, ‘We don’t know. How are the four elements made to cease forever? There’s yet another heaven above us that’s sublime and supreme, and they have great wisdom. It’s called the Brahmakāyika. Those gods may know how the four elements are ceased forever.’
SC 24“That monk then instantly headed for the Brahma road. He went to that Brahma Heaven above and asked, ‘How are the four elements of this body made to cease forever, which are earth, water, fire, and air?’
“Those Brahma gods replied to the monk, ‘We don’t know. How are the four elements made to cease forever? Now, there’s the heaven of King Great Brahmā the Undefeatable, Ruler of a Thousand Worlds, the Noble Lord, Highest Attainer of Sovereignty, Creator of Everything, and Parent to Sentient Beings. He may know how the four elements are ceased forever.’
SC 25“Prominent man’s son, that monk immediately asked, ‘Now, where would King Great Brahmā be?’
“Those gods replied, ‘We don’t know where Great Brahmā is, but judging by what we see, he’ll appear soon.’ Soon after, the Brahma King suddenly appeared.
SC 26“Prominent man’s son, that monk went to the Brahma King and asked him, ‘How are the four elements of this body made to cease forever, which are earth, water, fire, and air?’
“That King Great Brahmā told the monk, ‘I am the king of Brahmas, the Undefeatable, Ruler of a Thousand Worlds, the Noble Lord, Highest Attainer of Sovereignty, Creator of Everything, and Parent to Sentient Beings.’
SC 27“That monk then told the Brahma King, ‘I didn’t ask about that. My question is: How are the four elements made to cease forever, which are earth, water, fire, and air?’
“Prominent man’s son, that Brahma King again answered the monk, ‘I am the king of Brahmas, the Undefeatable, Ruler of a Thousand Worlds, the Noble Lord, Highest Attainer of Sovereignty, Creator of Everything, and Parent to Sentient Beings.’
SC 28“The monk again told him, ‘I didn’t ask about that. My question is: How are the four elements made to cease forever?’
SC 29“Prominent man’s son, that Brahma King said the same thing for a third time. He wasn’t able to answer that monk’s question about how the four elements are made to cease forever. King Great Brahmā then took the monk aside with his right hand and led him to private place. He said to him, ‘Now, monk, I’m the wisest of the Brahma kings; there’s nothing I don’t know and see, which is why I didn’t answer you [honestly]: “I don’t know or see how these four elements are made to cease forever.”’
SC 30“He also told the monk, ‘You are quite a fool! You set aside the Tathāgata and put your question about this to us in the heavens. You should ask the Bhagavān about this and remember well what he tells you about it.’
SC 31“He also told the monk, ‘The Buddha is in Anāthapiṇḍada’s Park of Śrāvastī. You can go and ask him there.’
SC 32“Prominent man’s son, the monk then suddenly disappeared from the Brahma Heaven. In the time it takes a strong man to flex his arm, he arrived in Anāthapiṇḍada’s Park of Śrāvastī. He came to me, bowed his head at my feet, and sat to one side. He said, ‘Bhagavān, how are the four elements of this body made to cease forever, which are earth, water, fire, and air?’
SC 33“I then told him, ‘Monk, it’s like a merchant who takes a hawk with him when he goes out to sea. The bird flies to the east, west, south, and north. When it finds dry land, it stops there [and circles]. If there’s no land, then it returns to the ship. Monk, you’re likewise. You went up to the Brahma heavens asking about this. Not achieving anything, you’ve returned to me. Now, I will help you accomplish this goal.’
SC 34“I then spoke in verse:
“‘What causes the four elements to not exist,
Ceasing earth, water, fire, and air?
What causes what’s coarse and fine to not exist,
What’s long, short, beautiful, and ugly?
What causes name and form to not exist,
To be forever ceased without remainder?
The answer is that consciousness is formless,
Measureless, and has its own radiance.
When it ceases, the four elements cease;
What’s coarse, fine, beautiful, and ugly ceases.
When these names and forms cease,
Consciousness ceases, and the rest ceases, too.’”
SC 35The prominent man’s son Dhruva said to the Buddha, “Bhagavān, what was this monk’s name? How is he remembered?”
The Buddha told the prominent man’s son, “This monk’s name was Aśvajit. That’s how he should be remembered.”
SC 36When the prominent man’s son Dhruva heard what the Buddha taught, he rejoiced and approved.
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại thành Na-lan-đà, trong rừng Ba-bà-lị-yểm, cùng chúng đại Tỳ-kheo một ngàn hai trăm năm mươi người.
Bấy giờ, có người con trai trưởng giả, tên gọi Kiên Cố, đi đến chỗ Phật, cúi lạy sát chân Phật, rồi ngồi xuống một bên. Khi ấy, con trai trưởng giả Kiên Cố bạch Phật rằng:
“Lành thay, Thế Tôn. Cúi mong Thế Tôn giáo sắc các Tỳ-kheo, nếu có Bà-la-môn, Trưởng giả tử hay Cư sĩ đến, hãy hiện thần thông, hiển thị pháp thượng nhơn.”
Phật nói với Kiên Cố:
“Ta không bao giờ dạy các Tỳ-kheo hiện thần túc, pháp thượng nhân, cho Bà-la-môn, Trưởng giả, Cư sĩ. Ta chỉ dạy các đệ tử ở nơi thanh vắng nhàn tĩnh mà trầm tư về đạo. Nếu có công đức, nên dấu kín. Nếu có sai lầm, nên tự mình bày tỏ.”
Kiên Cố, con trai trưởng giả, lại bạch Phật:
“Cúi mong Thế Tôn giáo sắc các Tỳ-kheo, nếu có Bà-la-môn, Trưởng giả tử hay Cư sĩ đến, hãy hiện thần thông, hiển thị pháp thượng nhơn.”
Phật lại nói với Kiên Cố:
“Ta không bao giờ dạy các Tỳ-kheo hiện thần túc, pháp thượng nhân, cho Bà-la-môn, Trưởng giả, Cư sĩ. Ta chỉ dạy các đệ tử ở nơi thanh vắng nhàn tĩnh mà trầm tư về đạo. Nếu có công đức, nên dấu kín. Nếu có sai lầm, nên tự minh bày tỏ.”
Khi ấy Kiên Cố, con trai trưởng giả, bạch Phật rằng:
“Con đối với pháp thượng nhơn không có gì nghi ngờ. Nhưng thành Na-lan-đà này, quốc thổ thịnh vượng, nhân dân đông đúc, nếu ở đó mà hiện thần túc, sẽ ích lợi cho nhiều người. Phật và Chúng Tăng khéo hoằng hóa đạo.”
Phật nói với Kiên Cố:
“Ta không bao giờ dạy các Tỳ-kheo hiện thần túc, pháp thượng nhân, cho Bà-la-môn, Trưởng giả, Cư sĩ. Ta chỉ dạy các đệ tử ở nơi thanh vắng nhàn tĩnh mà trầm tư về đạo. Nếu có công đức, nên dấu kín. Nếu có sai lầm, nên tự bày tỏ. Vì sao vậy? Có ba loại thần túc. Những gì là ba? Một, thần túc; hai, quán sát tâm người; ba, giáo giới.
“Thế nào là thần túc? Này con trai trưởng giả, Tỳ-kheo tập vô lượng thần túc, có thể từ một thân biến thành vô số; từ vô số thân hiệp trở lại thành một thân; hoặc xa, hoặc gần, núi, sông, vách đá, thảy đều tự tại vô ngại, như đi trong hư không. Ở giữa hư không mà ngồi kết già y như chim bay. Ra, vào lòng đất y như trong nước. Hoặc đi trên nước như đi trên đất. Mình bốc khói, lửa, như đống lửa lớn. Tay sờ mặt trời, mặt trăng. Đứng cao đến Phạm thiên. Nếu có trưởng giả hay cư sĩ đã có tín tâm thấy Tỳ-kheo hiện vô lượng thần túc, đứng cao đến Phạm thiên, sẽ đi đến các trưởng giả, cư sĩ chưa có tín tâm khác, mà nói rằng: ‘Tôi thấy Tỳ-kheo hiện vô lượng thần túc, đứng cao đến Phạm thiên.’ Trưởng giả hay cư sĩ kia, những người chưa có tín tâm, nói với những người đã có tín tâm rằng: ‘Tôi nghe nói có thần chú cù-la có khả năng hiện vô lượng thần biến như vậy..., cho đến, đứng cao đến Phạm thiên.”
Phật bảo Kiên Cố, con trai trưởng giả:
“Những người chưa có tín tâm kia nói như vậy há không phải là hủy báng sao?”
Kiên Cố đáp:
“Đó thật sự là lời hủy báng vậy.”
Phật nói:
“Ta vì vậy không giáo sắc các Tỳ-kheo hiện thần túc, pháp thượng nhân, mà chỉ dạy các đệ tử ở nơi thanh vắng nhàn tĩnh mà trầm tư về đạo. Nếu có công đức, nên dấu kín. Nếu có sai lầm, nên tự bày tỏ. Như vậy, này con trai trưởng giả, đó chính là loại thần túc mà các đệ tử Ta thị hiện.
“Sao gọi là thần túc quán sát tâm người? Ở đây, Tỳ-kheo hiện vô luợng thần túc quán sát; quán sát những pháp được nhớ nghĩ trong tâm chúng sanh; những việc được làm trong xó tối cũng có thể nhận biết. Nếu có trưởng giả hay cư sĩ đã có tín tâm thấy Tỳ-kheo hiện vô lượng thần túc quán sát; quán sát những pháp được nhớ nghĩ trong tâm chúng sanh; những việc được làm trong xó tối cũng có thể nhận biết, sẽ đi đến các trưởng giả, cư sĩ chưa có tín tâm khác, mà nói rằng: ‘Tôi thấy Tỳ-kheo hiện vô lượng thần túc quán sát; quán sát những pháp được nhớ nghĩ trong tâm chúng sanh; những việc được làm trong xó tối cũng có thể nhận biết.’ Trưởng giả hay cư sĩ kia, những người chưa có tín tâm, nói với những người đã có tín tâm rằng: ‘Tôi nghe nói có thần chú càn-đà-la có khả năng hiện vô lượng thần biến như vậy... cho đến, đứng cao đến Phạm thiên.”
Phật bảo Kiên Cố, con trai trưởng giả:
“Những người chưa có tín tâm kia nói như vậy há không phải là hủy báng sao?”
Kiên Cố bạch Phật:
“Đó thật sự là lời hủy báng vậy.”
Phật nói:
“Ta vì vậy không giáo sắc các Tỳ-kheo hiện thần túc, pháp thượng nhân, mà chỉ dạy các đệ tử ở nơi thanh vắng nhàn tĩnh mà trầm tư về đạo. Nếu có công đức, nên dấu kín. Nếu có sai lầm, nên tự bày tỏ. Như vậy, này con trai trưởng giả, đó chính là loại thần túc quán sát mà các đệ tử Ta thị hiện.
“Thế nào là giáo giới thần túc? Này con trai trưởng giả, nếu Như Lai, Chí chơn, Đẳng Chánh Giác xuất hiện ở đời, mười hiệu đầy đủ, ở giữa chư Thiên, Người đời, Ma hoặc Ma thiên, Sa-môn, Bà-la-môn, mà tự thân chứng ngộ, rồi giảng thuyết cho người khác, với lời khoảng đầu, khoảng giữa và khoảng cuối thảy đều chơn chánh, nghĩa vị thanh tịnh, phạm hạnh đầy đủ. Nếu có trưởng giả hoặc cư sĩ, sau khi nghe, ở trong đó phát sanh tín tâm. Khi đã có tín tâm, vị ấy ở trong đó quán sát, suy nghĩ rằng: ‘Ta không nên sống tại gia. Nếu sống tại gia, trói buộc liên miên, không thể thanh tịnh tu hành phạm hạnh. Nay ta hãy cạo bỏ râu tóc, bận ba pháp y, xuất gia tu đạo, đủ các công đức, cho đến thành tựu ba minh, diệt trừ những sự tối tăm, phát sanh ánh sáng đại trí. Vì sao vậy? Ấy là do tinh cần, ưa sống một mình chỗ thanh vắng, chánh niệm, chánh tri, mà được vậy. Này con trai trưởng giả, đó là giáo giới thần túc mà Tỳ-kheo của Ta thị hiện vậy.”
Bấy giờ, Kiên Cố, con trai trưởng giả, bạch Phật rằng:
“Có Tỳ-kheo nào thành tựu ba thần túc ấy không?
Phật nói với con trai trưởng giả:
“Ta không nói phần lớn các Tỳ-kheo đều thành tựu ba thần túc ấy. Nhưng, này con trai trưởng giả, có một Tỳ-kheo của Ta ở trong chúng này thầm suy nghĩ rằng: ‘Thân này, với bốn đại: đất, nước, lửa, gió, vĩnh viễn diệt tận ở đâu?’. Tỳ-kheo ấy phút chốc hướng vào con đường thiên giới, đi đến chỗ Tứ thiên vương, hỏi Tứ thiên vương rằng: ‘Thân này, với bốn đại: đất, nước, lửa, gió, vĩnh viễn diệt tận ở đâu?’
“Này con trai trưởng giả, Tứ thiên vương kia trả lời Tỳ-kheo rằng: ‘Tôi không biết bốn đại vĩnh viễn diệt tận ở đâu. Trên tôi còn có trời, gọi là Đao-lị, vi diệu đệ nhất, có đại trí tuệ. Trời kia có thể biết bốn đại vĩnh viễn diệt tận ở đâu.’
“Tỳ-kheo nghe xong, phút chốc hướng theo thiên đạo, đi lên trời Đao-lị, hỏi Chư Thiên: ‘Thân này, với bốn đại: đất, nước, lửa, gió, vĩnh viễn diệt tận ở đâu?’ Chư thiên Đao-lị trả lời: ‘Tôi không biết bốn đại vĩnh viễn diệt tận ở đâu. Bên trên còn có trời, gọi là Diệm-ma, vi diệu đệ nhất, có đại trí tuệ. Trời ấy có thể biết.’ Tỳ-kheo liền lên đó hỏi, nhưng nơi ấy vẫn không biết.
“Lần lượt như thế, lên Đâu-suất, lên Hóa Tự Tại, lên Tha Hóa Tự Tại thiên, thảy đều nói: ‘Tôi không biết bốn đại vĩnh viễn diệt tận ở đâu. Bên trên còn có trời, gọi là Phạm-ca-di, vi diệu đệ nhất, có đại trí tuệ. Trời ấy có thể biết bốn đại vĩnh viễn diệt tận ở đâu.’Tỳ-kheo ấy phút chốc hướng vào Phạm đạo. Lên đến đây, Tỳ kheo hỏi chư thiên Phạm thiên: ‘Thân này, với bốn đại: đất, nước, lửa, gió, vĩnh viễn diệt tận ở đâu?’ Vị Phạm thiên kia trả lời Tỳ-kheo: ‘Tôi không biết bốn đại vĩnh viễn diệt tận ở đâu. Nay có Đại Phạm Thiên vương, đấng Vô Năng Thắng, thống lãnh một nghìn thế giới, phú quý, tôn quý, hào quý, hoàn toàn được tự tại, có khả năng tạo hóa mọi vật, là cha mẹ của chúng sanh. Ngài có thể biết bốn đại vĩnh viễn diệt tận ở đâu.’ Này con trai trưởng giả, Tỳ-kheo kia liền hỏi ngay rằng: ‘Ngài Đại Phạm Thiên vương kia hiện đang ở đâu?’ Vị trời ấy đáp: ‘Không rõ Đại Phạm nay đang ở đâu. Nhưng theo ý tôi mà xét, Ngài sẽ xuất hiện giây lát.’ Chưa bao lâu, Phạm vương hốt nhiên xuất hiện. Này con trai trưởng giả, Tỳ-kheo kia đến Phạm vương và hỏi: ‘Thân này, với bốn đại: đất, nước, lửa, gió, vĩnh viễn diệt tận ở đâu?’ Đại Phạm vương kia nói với Tỳ-kheo: ‘Ta là Đại Phạm, là đấng Vô năng thắng, thống lãnh một nghìn thế giới, phú quý, tôn quý, hào quý, hoàn toàn được tự tại, có khả năng tạo hóa mọi vật, là cha mẹ của chúng sanh.’ Tỳ-kheo kia khi ấy nói với Phạm thiên vương: ‘Tôi không hỏi việc ấy. Tôi hỏi, bốn đại: đất, nước, lửa, gió, vĩnh viễn diệt tận ở đâu.’
“Này con trai trưởng giả, Phạm vương kia vẫn trả lời Tỳ-kheo: ‘Ta là Đại Phạm Vương, cho đến, sáng tạo vạn vật, cha mẹ của chúng sanh.’ Tỳ-kheo lại nói: ‘Tôi không hỏi việc ấy. Tôi hỏi, bốn đại vĩnh viễn diệt tận ở đâu.’ Này con trai trưởng giả, Phạm Thiên vương, như vậy đến ba lần, không thể trả lời Tỳ-kheo, bốn đại này vĩnh viễn diệt tận ở đâu. Rồi thì, Đại Phạm Vương bèn nắm lấy tay phải của Tỳ-kheo, kéo ra chỗ kín đáo, nói rằng: ‘Này Tỳ-kheo, nay các Phạm thiên đều bảo rằng ta là trí tuệ bậc nhất, không có gì không biết, không thấy. Vì vậy ta không trả lời Thầy, vì ta không biết, không thấy, bốn đại này nơi đâu vĩnh viễn diệt tận.’ Rồi lại nói tiếp với Tỳ-kheo: ‘Thầy thật là đại ngu ngốc mới bỏ Như Lai mà đi tra vấn Chư Thiên về việc này. Thầy nên đến Thế Tôn mà hỏi việc này. Như những gì Phật nói, hãy ghi nhớ kỹ.’ Lại bảo Tỳ-kheo: ‘Nay Phật ở tại Xá-vệ, trong vườn Cấp cô độc. Thầy hãy đến đó mà hỏi.’
“Này con trai trưởng giả, bấy giờ, Tỳ-kheo hốt nhiên biến mất khỏi Phạm thiên giới, và trong khoảnh khắc như tráng sĩ co duỗi cánh tay, đến Xá-vệ, trong vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ-đà. Tỳ-kheo đi đến chỗ Ta, cúi lạy chân Ta, ngồi sang một bên, bạch Ta rằng: ‘Thế Tôn, nay bốn đại này, đất, nước, lửa, gió, vĩnh viễn diệt tận ở đâu?’
Bấy giờ, Ta nói rằng:
“Tỳ-kheo! Cũng như thương nhơn mang một con ưng vào biển. Ở giữa biển, thả chim ưng bay các phương Đông, Tây, Nam, Bắc trong hư không. Nếu nhìn thấy đất liền, chim bèn dừng trên đó. Nếu không nhìn thấy, chim bay trở về thuyền. Tỳ-kheo, ngươi cũng vậy. Ngươi lên cho đến Phạm thiên để hỏi ý nghĩa đó, cuối cùng không thành tựu mới trở về Ta. Nay Ta sẽ khiến cho ngươi thành tựu ý nghĩa đó.”
Liền nói bài kệ rằng:
Do đâu không bốn đại:
Đất, nước, lửa và gió?
Do đâu không thô, tế,
Và dài, ngắn, đẹp, xấu?
Do đâu không danh-sắc,
Vĩnh diệt, không dư tàn?
Nên đáp: thức vô hình,
Vô lượng, tự tỏa sáng;
Nó diệt, bốn đại diệt;
Thô, tế, đẹp, xấu diệt.
Nơi này danh sắc diệt,
Thức diệt, hết thảy diệt.
Khi ấy, Kiên Cố, con trai trưởng giả, bạch Phật rằng:
“Thế Tôn, Tỳ-kheo ấy tên gì? Làm sao ghi nhớ?”
Phật đáp:
“Tỳ-kheo ấy tên là A-thất-dĩ. Hãy ghi nhớ như vậy.”
Bấy giờ, Kiên Cố, con trai trưởng giả, nghe những điều Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha was staying at the city of Nālanda in Prāvārika’s mango grove. He was accompanied by a large assembly of 1,250 monks.
SC 2At the time, there was a prominent man’s son named Dhruva who came to the Buddha, bowed his head at his feet, and sat down to one side. That prominent man’s son said to the Buddha, “It would be excellent, Bhagavān, if you could please tell the monks, ‘If a priest, a prominent man’s son, or a householder comes, show them the superhuman state with a display of miraculous abilities.’”
SC 3The Buddha told Dhruva, “I never instruct the monks to show the superhuman state with a display of miraculous abilities. I simply teach my disciples to peacefully contemplate the path in an empty and quiet place. If they have virtues, they should keep them to themselves. If they have defects, they should disclose them.”
SC 4The prominent man’s son Dhruva again said to the Buddha, “Please, Bhagavān, tell the monks: ‘If a priest, a prominent man’s son, or a householder comes, show them the superhuman state with a display of miraculous abilities.’”
SC 5The Buddha again told Dhruva, “I never instruct the monks to show the superhuman state with a display of miraculous abilities. I simply teach my disciples to peacefully contemplate the path in an empty and quiet place. If they have virtues, they should keep them to themselves. If they have defects, they should disclose them.”
SC 6The prominent man’s son Dhruva said to the Buddha, “I don’t have doubts about the superhuman state. It’s only that the region of Nālanda is bountiful, and the population is thriving. If someone were to display miraculous abilities, they would profit greatly by it, and the Buddha and his large assembly are skilled at converting others and spreading the path.”
SC 7The Buddha once again told Dhruva, “I never instruct the monks to show the superhuman state with a display of miraculous abilities. I simply teach my disciples to peacefully contemplate the path in an empty and quiet place. If they have virtues, they should keep them to themselves. If they have defects, they should disclose them.
SC 8“Why is that? There are three miraculous abilities. What are three? One is miraculous abilities, the second is observing other minds, and third is instruction.
SC 9“What are the miraculous abilities? Prominent man’s son, a monk learns measureless miraculous abilities. They’re able to form countless [bodies] from a single body and recombine those countless bodies into one [body]. Whether near or far, [they can move through] mountains, rivers, and stone walls freely and without obstruction like walking through air. They fly in the air like birds while sitting cross-legged. They go in and out of the earth as though it were water. They walk on water as though it were dry land. Their bodies smoke and burn like a large fire. They touch the sun and moon with their hands and stand as high as the Brahma Heaven.
SC 10“If a faithful prominent man or householder were to see monks displaying these measureless miraculous abilities … standing as high as the Brahma heaven, he would visit other prominent men and householders who haven’t become believers and tell them, ‘I saw a monk display measureless miraculous abilities … standing as high as the Brahma Heaven.’ Those prominent men and householders who aren’t believers yet will say to that believer, ‘I’ve heard that there’s the spell of Gola that can display such measureless miraculous abilities … standing as high as the Brahma Heaven.’”
SC 11The Buddha again told Dhruva, “Those non-believers would have this to say. Wouldn’t this be an insult?”
Dhruva said to the Buddha, “It really would be insulting.”
SC 12The Buddha said, “This is why I don’t tell the monks to display miracles to convert people. I simply teach my disciples to peacefully contemplate the path in an empty and quiet place. If they have virtues, they should keep them to themselves. If they have defects, they should make them known. Thus, prominent man’s son, this is the miraculous ability displayed by my monks.
SC 13“What’s called the miraculous ability of observing other minds? Here, a monk displays measureless miraculous abilities of observation, observing the thoughts in the minds of sentient beings and becoming aware of what they’ve done in private.
SC 14“Suppose a faithful prominent man or householder sees monks displaying measureless miraculous abilities of observation, observing the thoughts in the minds of sentient beings and becoming aware of what they’ve done in private. He would visit some other prominent men or householders who haven’t become believers and tell them, ‘I saw a monk display measureless miraculous abilities of observation, observing the thoughts in the minds of sentient beings and knowing what they had done in private.’ Those prominent men or householders who aren’t believers yet would produce this insult upon hearing that: ‘There’s the spell of Gandhārī that can observe other minds … and knowing what they’ve done in private.’
SC 15“How is it, prominent man’s son? Wouldn’t this be an insult?”
Dhruva said to the Buddha, “It really would be insulting.”
SC 16The Buddha said, “This is why I don’t tell the monks to display miracles to convert people. I simply teach my disciples to peacefully contemplate the path in an empty and quiet place. If they have virtues, they should keep them to themselves. If they have defects, they should disclose them. Thus, prominent man’s son, this is the miraculous ability of observation displayed by my monks.
SC 17“What is the miraculous ability of instruction? Prominent man’s son, suppose a Tathāgata, Arhat, and Completely Awakened One arises in the world, and he perfects the ten epithets. Among gods, worldly men, and demons, whether they’re in the assemblies of Māra, gods, ascetics, or priests, he realizes the Dharma for himself and teaches it for others. His words are all genuine in the beginning, middle, and end. Their content and expression are pure, and they perfect the religious life.
SC 18“After hearing it, a prominent man or a householder believes it. They investigate it and think: ‘It’s not fitting for me to remain at home. If I remain at home, it’ll be like being bound in chains, unable to purely cultivate the religious life. Now, I’d better shave my hair, put on the three Dharma robes, leave home, and cultivate the path. Equipped with virtues … I’ll accomplish the three insights that produce the great radiance of knowledge that dispels darkness. Why is that? These things are a result of diligence, enjoyment of a solitary and quiet dwelling, and focused attention that’s not lost.’ Prominent man’s son, this is the miraculous ability of instruction displayed by my monks.”
SC 19The prominent man’s son Dhruva then asked the Buddha, “Are there any monks who’ve accomplished these three miraculous abilities?”
SC 20The Buddha told the prominent man’s son, “I wouldn’t say they are numerous, but there are several monks who’ve achieved these three miraculous abilities. Prominent man’s son, there was a monk in this assembly who thought to himself, ‘How are the four elements of this body made to cease forever, which are earth, water, fire, and air?’ That monk instantly headed for the heavenly road. He went to the Heaven of the Four God Kings and asked the four god kings, ‘How are the four elements of this body made to cease forever, which are earth, water, fire, and air?’
SC 21“Prominent man’s son, those four god kings replied to that monk, ‘We don’t know. How are the four elements made to cease forever? There’s a heaven above us called the Trāyastriṃśa, which is sublime and supreme. The gods there have great wisdom. Perhaps they know how to make the four elements cease?’
SC 22“Hearing this, the monk then instantly headed for the heavenly road. He went up to the Trāyastriṃśa Heaven and asked those gods, ‘How are the four elements of this body made to cease forever, which are earth, water, fire, and air?’
Those Trāyastriṃśa gods replied to the monk, ‘We don’t know. How are the four elements made to cease forever? There’s a heaven above us called Yama which is sublime and supreme. Having great wisdom, the gods there may know.’ He went there and asked, but they said they didn’t know.
SC 23“Thus, he went to the Tuṣita Heaven … the Nirmāṇarati Heaven … the Paranirmitavaśavartin Heaven. They said, ‘We don’t know. How are the four elements made to cease forever? There’s yet another heaven above us that’s sublime and supreme, and they have great wisdom. It’s called the Brahmakāyika. Those gods may know how the four elements are ceased forever.’
SC 24“That monk then instantly headed for the Brahma road. He went to that Brahma Heaven above and asked, ‘How are the four elements of this body made to cease forever, which are earth, water, fire, and air?’
“Those Brahma gods replied to the monk, ‘We don’t know. How are the four elements made to cease forever? Now, there’s the heaven of King Great Brahmā the Undefeatable, Ruler of a Thousand Worlds, the Noble Lord, Highest Attainer of Sovereignty, Creator of Everything, and Parent to Sentient Beings. He may know how the four elements are ceased forever.’
SC 25“Prominent man’s son, that monk immediately asked, ‘Now, where would King Great Brahmā be?’
“Those gods replied, ‘We don’t know where Great Brahmā is, but judging by what we see, he’ll appear soon.’ Soon after, the Brahma King suddenly appeared.
SC 26“Prominent man’s son, that monk went to the Brahma King and asked him, ‘How are the four elements of this body made to cease forever, which are earth, water, fire, and air?’
“That King Great Brahmā told the monk, ‘I am the king of Brahmas, the Undefeatable, Ruler of a Thousand Worlds, the Noble Lord, Highest Attainer of Sovereignty, Creator of Everything, and Parent to Sentient Beings.’
SC 27“That monk then told the Brahma King, ‘I didn’t ask about that. My question is: How are the four elements made to cease forever, which are earth, water, fire, and air?’
“Prominent man’s son, that Brahma King again answered the monk, ‘I am the king of Brahmas, the Undefeatable, Ruler of a Thousand Worlds, the Noble Lord, Highest Attainer of Sovereignty, Creator of Everything, and Parent to Sentient Beings.’
SC 28“The monk again told him, ‘I didn’t ask about that. My question is: How are the four elements made to cease forever?’
SC 29“Prominent man’s son, that Brahma King said the same thing for a third time. He wasn’t able to answer that monk’s question about how the four elements are made to cease forever. King Great Brahmā then took the monk aside with his right hand and led him to private place. He said to him, ‘Now, monk, I’m the wisest of the Brahma kings; there’s nothing I don’t know and see, which is why I didn’t answer you [honestly]: “I don’t know or see how these four elements are made to cease forever.”’
SC 30“He also told the monk, ‘You are quite a fool! You set aside the Tathāgata and put your question about this to us in the heavens. You should ask the Bhagavān about this and remember well what he tells you about it.’
SC 31“He also told the monk, ‘The Buddha is in Anāthapiṇḍada’s Park of Śrāvastī. You can go and ask him there.’
SC 32“Prominent man’s son, the monk then suddenly disappeared from the Brahma Heaven. In the time it takes a strong man to flex his arm, he arrived in Anāthapiṇḍada’s Park of Śrāvastī. He came to me, bowed his head at my feet, and sat to one side. He said, ‘Bhagavān, how are the four elements of this body made to cease forever, which are earth, water, fire, and air?’
SC 33“I then told him, ‘Monk, it’s like a merchant who takes a hawk with him when he goes out to sea. The bird flies to the east, west, south, and north. When it finds dry land, it stops there [and circles]. If there’s no land, then it returns to the ship. Monk, you’re likewise. You went up to the Brahma heavens asking about this. Not achieving anything, you’ve returned to me. Now, I will help you accomplish this goal.’
SC 34“I then spoke in verse:
“‘What causes the four elements to not exist,
Ceasing earth, water, fire, and air?
What causes what’s coarse and fine to not exist,
What’s long, short, beautiful, and ugly?
What causes name and form to not exist,
To be forever ceased without remainder?
The answer is that consciousness is formless,
Measureless, and has its own radiance.
When it ceases, the four elements cease;
What’s coarse, fine, beautiful, and ugly ceases.
When these names and forms cease,
Consciousness ceases, and the rest ceases, too.’”
SC 35The prominent man’s son Dhruva said to the Buddha, “Bhagavān, what was this monk’s name? How is he remembered?”
The Buddha told the prominent man’s son, “This monk’s name was Aśvajit. That’s how he should be remembered.”
SC 36When the prominent man’s son Dhruva heard what the Buddha taught, he rejoiced and approved.