Tôi nghe như vầy:
Một thời Đức Phật trú tại nước Xá-vệ, trong rừng Thắng lâm, vườn Cấp cô độc.
Bấy giờ Dị học Ti-lô vào lúc sáng sớm ra khỏi nước Xá-vệ, đi đến chỗ Phật, cúi đầu làm lễ rồi ngồi xuống một bên. Phật thuyết pháp cho ông nghe, khuyến phát khát ngưỡng, thành tựu hoan hỷ. Sau khi bằng vô lượng phương tiện thuyết pháp, khuyến phát khát ngưỡng, thành tựu hoan hỷ xong rồi Phật ngồi im lặng.
Dị học Ti-lô sau khi được Phật thuyết pháp, khuyến phát khát ngưỡng, thành tựu hoan hỷ xong, rời chỗ ngồi đứng dậy, cúi đầu lễ chân Phật, đi quanh ba vòng rồi lui về.
Bấy giờ, Bà-la-môn Sanh Văn ngồi trên cỗ xe trắng rất đẹp, cùng với năm trăm đệ tử, vào lúc sáng sớm, khi ra khỏi Xá-vệ, đi đến một khu rừng để dạy đệ tử tụng đọc kinh thơ. Bà-la-môn Sanh Văn từ xa trông thấy Dị học Ti-lô đi đến, bèn hỏi:
“Này Bà-ta, mới sáng sớm ông đã từ đâu về vậy?”
Dị học Ti-lô đáp:
“Này Bà-la-môn, tôi đi thăm Đức Thế Tôn, lễ sự, cúng dường rồi về đây.”
Bà-la-môn Sanh Văn hỏi:
“Ông có biết Sa-môn Cù-đàm ở nơi trống vắng yên tĩnh học trí tuệ chăng?”
Dị học Ti-lô đáp:
“Bà-la-môn, hạng người nào mà có thể biết Thế Tôn ở nơi trống vắng yên tĩnh học trí tuệ? Này Bà-la-môn, nếu biết Thế Tôn ở nơi trống vắng yên tĩnh, học trí tuệ thì cũng phải bằng Thế Tôn. Nhưng, này Bà-la-môn, kinh thơ mà tôi đọc có bốn cú nghĩa và do bốn cú nghĩa này mà tôi nhất định tin tưởng Thế Tôn là Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác. Pháp được nói bởi Thế Tôn là toàn thiện. Thánh Chúng đệ tử Như Lai khéo thú hướng.
“Này Bà-la-môn, cũng như thợ săn voi rành nghề, đi rảo trong một khu rừng, ở giữa rừng cây nhìn thấy dấu chân voi to lớn. Thấy rồi, người ấy nhất định tin tưởng con voi này phải là rất lớn mới có dấu chân như vậy. Này Bà-la-môn, tôi cũng như vậy. Trong kinh thơ mà tôi đọc có bốn cú nghĩa, do bốn cú nghĩa này mà tôi nhất định tin rằng Thế Tôn là Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác. Pháp được nói bởi Thế Tôn là toàn thiện. Thánh Chúng đệ tử của Như Lai khéo thú hướng.
“Bốn cú nghĩa ấy là thế nào?
“Này Bà-la-môn, các luận sĩ Sát-lị có trí tuệ, học rộng, quyết định, có thể khuất phục người đời, không thứ gì là không biết, rồi đem những điều được thấy mà tạo tác văn chương, lưu hành trong thế gian. Họ nghĩ như vầy, ‘Ta đến chỗ Sa-môn Cù-đàm hỏi sự việc như vầy, nếu trả lời được, Ta lại hỏi nữa. Nếu không trả lời được, Ta khuất phục rồi bỏ đi’. Họ nghe Thế Tôn đang trú tại một thôn ấp nào đó, bèn tìm đến. Sau khi gặp Thế Tôn, hỏi còn không dám, há lại nói đến sự khuất phục. Này Bà-la-môn, kinh thư mà tôi đã đọc dùng được cho cú nghĩa thứ nhất này. Nhân ý nghĩa này, tôi nhất định tin rằng Thế Tôn là Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác. Pháp được nói bởi Thế Tôn là toàn thiện. Thánh Chúng đệ tử của Như Lai khéo thú hướng.
“Cũng vậy, những Bà-la-môn có trí tuệ, những Cư sĩ có trí tuệ, những luận sĩ Sa-môn có trí tuệ, đa văn, quyết định, có khả năng khuất phục người đời, không điều gì là không biết, rồi đem những điều được thấy tạo tác văn chương lưu hành thế gian. Họ nghĩ như vầy, ‘Ta đến chỗ Sa-môn Cù-đàm hỏi sự việc như vầy, nếu trả lời được, Ta lại hỏi nữa. Nếu không trả lời được, Ta khuất phục rồi bỏ đi’. Họ nghe Thế Tôn đang trú tại một thôn ấp nào đó, bèn tìm đến. Sau khi gặp Thế Tôn, hỏi còn không dám, há lại nói đến sự khuất phục. Này Bà-la-môn, kinh thư mà tôi đã đọc dùng được cho cú nghĩa thứ tư này. Nhân ý nghĩa này, tôi nhất định tin rằng Thế Tôn là Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, pháp được nói bởi Thế Tôn là toàn thiện, Thánh chúng đệ tử của Như Lai khéo thú hướng.
“Này Bà-la-môn, kinh thơ mà tôi được đọc có bốn cú nghĩa này. Tôi do bốn cú nghĩa này mà nhất định tin tưởng rằng Thế Tôn là Như Lai, Bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, pháp được Thế Tôn nói là toàn thiện, Thánh chúng đệ tử Như Lai khéo thú hướng.”
Bà-la-môn Sanh Văn nói rằng:
“Này Bà-ta, ông thật hết sức cúng dường Sa-môn Cù-đàm. Do sở nhân, sở duyên này mà hoan hỷ phụng hành.”
Dị học Ti-lô đáp:
“Này Bà-la-môn, thật vậy, thật vậy, tôi hết sức cúng dường Đức Thế Tôn ấy và cũng hết sức tán thán. Tất cả thế gian cũng nên cúng dường.”
Lúc bấy giờ Bà-la-môn Sanh Văn trên xe bước xuống, quỳ gối phải xuống đất, chắp tay hướng về rừng Thắng Lâm, vườn Cấp Cô Độc ba lần làm lễ:
“Nam mô Như Lai Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác.”
Ba lần như vậy xong, trở lên cỗ xe trắng rất đẹp, đi đến rừng Thắng Lâm, vườn Cấp Cô Độc. Đến chỗ xe có thể đi được, rồi xuống xe đi bộ, tiến về chỗ Phật, chào hỏi xong ngồi xuống một bên, đem câu chuyện mà Bà-la-môn Sanh Văn vừa thảo luận với dị học Ti-lô, kể lại hết cho Phật nghe.
Thế Tôn nghe xong, nói rằng:
“Này Bà-la-môn, Dị học Ti-lô nói thí dụ về dấu chân voi chưa được hoàn hảo, chưa được trọn vẹn. Thí dụ về dấu chân voi mà được nói một cách hoàn hảo, trọn vẹn để Ta nói cho ông nghe. Hãy khéo nghe kỹ.
“Này Bà-la-môn, cũng như thợ săn voi rành nghề, đi vào trong một khu rừng, ở giữa đám cây rừng, nhìn thấy dấu chân voi to lớn. Thấy rồi, ông có thể tin rằng con voi kia phải hết sức to lớn mới có dấu chân như vậy.
“ Này Bà-la-môn, thợ săn voi rành nghề ấy, hoặc giả không tin, vì rằng trong khu rừng ấy còn có một loại voi cái được gọi là Gia-lê-nậu, thân thể rất cao lớn hơn, nó có dấu chân này. Rồi thợ săn tìm theo dấu chân. Lại thấy dấu chân voi rất lớn. Thấy rồi có thể tin rằng con voi này hết sức to lớn mới có dấu chân như vậy.
“Này Bà-la-môn, thợ săn rành nghề ấy, hoặc giả vẫn không tin, vì rằng trong khu rừng ấy lại còn có loại voi cái được gọi là Gia-la-lê, thân thể rất cao lớn hơn nữa, nó có dấu chân này. Rồi thợ săn tìm theo dấu chân này, lại thấy dấu chân voi to lớn. Thấy rồi, có thể tin rằng con voi này phải hết sức to lớn mới có dấu chân như vậy.
“Này Bà-la-môn, thợ săn rành nghề ấy, hoặc giả vẫn không tin, vì rằng trong rừng này còn có loại voi cái được gọi là Bà-hòa-nậu, thân thể rất cao lớn hơn nữa, nó có dấu chân này. Bèn đi tìm dấu chân này. Lại thấy dấu chân voi to lớn. Thấy rồi có thể tin rằng con voi này phải hết sức to lớn mới có dấu chân này. Thợ săn sau khi tìm theo dấu chân, thấy dấu chân voi rất lớn. Dấu chân voi rất lớn, vuông vức, rất dài, rất rộng, toàn thể chu vi bàn chân lún sâu xuống đất, và thấy con voi ấy hoặc đi lui, hoặc đi tới, hoặc dừng lại, hoặc chạy, hoặc đứng, hoặc nằm. Thấy con voi ấy rồi bèn nghĩ ‘Nếu có dấu chân lớn ấy tất phải con voi lớn này’.
“Này Bà-la-môn, cũng vậy, nếu trong đời xuất hiện Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn; vị ấy đối với thế gian này, gồm chư Thiên, Ma, Phạm, Sa-môn, Bà-la-môn, từ người đến người, mà tự tri, tự giác, tự tác chứng, thành tựu an trụ, biết như thật rằng ‘Sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã vững, điều cần làm đã làm xong, không còn tái sanh nữa’. Vị ấy thuyết pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có văn, có nghĩa, trọn đủ thanh tịnh, hiển hiện phạm hạnh, pháp được vị áy thuyết giảng, hoặc Cư sĩ, hoặc con nhà Cư sĩ, nghe xong được tín tâm. Sau khi ở trong chánh pháp luật của Như Lai mà được tín tâm rồi, bèn nghĩ rằng ‘Tại gia chật hẹp, đầy những nhọc nhằn bụi bặm. Đời xuất gia học đạo rộng rãi bao la. Ta nay sống tại gia bị những phiền lớn khóa chặt, không được trọn đời tịnh tu phạm hạnh. Vậy ta hãy từ bỏ những tài vật ít hay tài vật nhiều, từ giã thân thuộc lớn hay thân thuộc nhỏ, cạo bỏ râu tóc, khoác áo ca-sa, chí tín lìa bỏ gia đình, sống không gia đình để học đạo’.
“Người ấy về sau hãy từ bỏ những tài vật ít hay tài vật nhiều, từ giã thân thuộc lớn hay thân thuộc nhỏ, cạo bỏ râu tóc, khoác áo ca-sa, chí tín lìa bỏ gia đình, sống không gia đình để học đạo. Vị ấy sau khi xuất gia, từ giã thân thuộc, thọ yếu pháp Tỳ-kheo, tu tập cấm giới, thủ hộ Biệt giải thoát; lại khéo thu nhiếp các oai nghi, lễ tiết, thấy những lỗi nhỏ nhặt cũng thường đem lòng lo sợ, thọ trì học giới.
“Người ấy lìa bỏ sát sanh, đoạn trừ sát sanh, dẹp bỏ dao gậy, có tàm, có quý, có tâm từ bi, làm lợi ích cho tất cả, cho đến côn trùng. Người ấy đối với sự sát sanh, tâm đã tịnh trừ.
“Người ấy xa lìa sự lấy của không cho, đoạn trừ sự lấy của không cho, chỉ lấy của được cho, vui trong sự lấy của được cho, thường ưa bố thí, hoan hỷ không keo kiết, không trông chờ báo đáp. Người ấy đối với sự lấy của không cho, tâm đã tịnh trừ.
“Người ấy xa lìa phi phạm hạnh, đoạn trừ phi phạm hạnh, siêng tu phạm hạnh, tinh cần diệu hạnh thanh tịnh vô uế, ly dục, đoạn dâm. Người ấy đối với sự phi phạm hạnh tâm đã tịnh trừ.
“Người ấy xa lìa nói láo, đoạn trừ nói láo, nói lời chắc thật, an trụ trên sự thật không di động, nói tất cả những lời đều đáng tin, không lừa gạt thế gian. Người ấy đối với sự nói láo, tâm đã tịnh trừ.
“Người ấy xa lìa nói hai lưỡi, đoạn trừ nói hai lưỡi, sống không hai lưỡi, không phá hoại người khác. Không nghe người này nói lại người kia để phá hoại người này. Không nghe từ người kia nói lại người này để phá hoại người kia. Chia rẽ thì làm cho hòa hợp, đã hòa hợp thì làm cho hoan hỷ. Không kết bè đảng, không vui theo bè đảng, không ca ngợi việc kết bè đảng. Người ấy đối với hai lưỡi, tâm đã tịnh trừ.
“Người ấy xa lìa lời nói cộc cằn, đoạn trừ nói cộc cằn. Nếu có lời nói nào mà lời lẽ thô lỗ, tiếng dữ chói tai, mọi người không vui, mọi người không thích, khiến người khác khổ não, khiến không được định, vị ấy đoạn trừ những lời như vậy. Nếu có những lời nào mà ôn hòa, mềm mỏng, nghe lọt tai, thấm vào lòng, đáng ưa, đáng thích, khiến người khác an ổn, lời tiếng rõ ràng đầy đủ, không khiến người sợ, khiến người được định. Vị ấy nói những lời như vậy. Người ấy đối với sự nói cộc cằn, tâm đã tịnh trừ.
“Người ấy xa lìa nói phù phiếm, đoạn trừ nói phù phiếm; nói đúng thời, nói đúng sự thật, nói đúng pháp, nói đúng nghĩa, nói tịch tịnh, nói sự ưa thích tịch tịnh, hợp sự việc, hợp thời cơ, khéo khuyến giáo, khéo khiển trách. Người ấy đối với sự nói phù phiếm, tâm đã tịnh trừ.
“Người ấy xa lìa việc buôn bán, dẹp bỏ cân đong và đấu hộc; cũng không nhận hàng hóa, không buộc trói người, không mong đong lừa, cân thiếu, không vì lợi nhỏ mà xâm hại, gạt gẫm người. Người ấy đối với sự buôn bán, tâm đã tịnh trừ.
“Người ấy xa lìa sự thâu nhận đàn bà góa, đồng nữ, đoạn trừ sự thâu nhận đàn bà góa, đồng nữ. Đối với sự thâu nhận đàn bà góa, đồng nữ, người ấy tâm đã tịnh trừ.
“Người ấy xa lìa sự thâu nhận nô tỳ, đoạn trừ sự thâu nhận nô tỳ. Người ấy đối với sự thâu nhận nô tỳ, tâm đã tịnh trừ.
“Người ấy xa lìa sự thâu nhận voi, ngựa, bò, dê, đoạn trừ sự thâu nhận voi, ngựa, bò, dê. Người ấy đối với sự thâu nhận voi, ngựa, bò, dê, tâm đã tịnh trừ.
“Người ấy xa lìa sự thâu nhận gà, heo, đoạn trừ sự thâu gà, heo. Người ấy đối với sự thâu nhận gà, heo, tâm đã tịnh trừ.
“Người ấy xa lìa sự thâu nhận ruộng vườn, quán xá, đoạn trừ sự thâu nhận ruộng vườn, quán xá. Người ấy đối với sự thâu nhận ruộng vườn, quán xá, tâm đã tịnh trừ.
“Người ấy xa lìa sự thâu nhận lúa, thóc, đậu sống, đoạn trừ sự thâu nhận lúa, thóc, đậu sống. Người ấy đối với sự thâu nhận lúa, thóc, đậu sống, tâm đã tịnh trừ.
“Người ấy xa lìa rượu, đoạn trừ rượu. Người ấy đối với sự uống rượu, tâm đã tịnh trừ.
“Người ấy xa lìa giường cao rộng lớn, đoạn trừ giường cao rộng lớn. Người ấy đối với giường cao rộng lớn, tâm đã tịnh trừ.
“Người ấy xa lìa tràng hoa, anh lạc, hương bột, phấn sáp; đoạn trừ tràng hoa, anh lạc, hương bột, phấn sáp. Người ấy đối với tràng hoa, anh lạc, hương bột, phấn sáp, tâm đã tịnh trừ.
“Người ấy xa lìa ca, vũ, xướng, kỹ và đi đến xem nghe; đoạn trừ ca, vũ, xướng, kỹ và đi đến xem nghe. Người ấy đối với ca, vũ, xướng, kỹ và đi đến xem nghe, tâm đã tịnh trừ.
“Người ấy xa lìa sự thâu nhận tiền bạc, đoạn trừ sự thâu nhận tiền bạc. Người ấy đối với sự thâu nhận tiền bạc, tâm đã tịnh trừ.
“Người ấy xa lìa sự ăn quá giữa trưa, đoạn trừ sự ăn quá giữa trưa. Người ấy đối với sự ăn quá giữa trưa, tâm đã tịnh trừ.
“Người ấy sau khi thành tựu Thánh giới tụ này rồi, lại sống hết sức tri túc, áo chỉ cốt che thân, ăn chỉ cốt nuôi thân, du hành đến đâu đều mang theo y bát, đi không luyến tiếc, cũng như con nhạn mang theo đôi cánh bay liệng trong không.
“Người ấy sau khi thành tựu Thánh giới tụ này và hết sức tri túc rồi, lại thủ hộ các căn, thường niệm tưởng sự khép kín, niệm tưởng muốn minh đạt, thủ hộ tâm mà được thành tựu, hằng khởi chánh tri. Khi mắt thấy sắc, không chấp thủ tướng của sắc, không đắm nhiễm vị của sắc. Do nguyên nhân gì mà khi nhãn căn không được thủ hộ thì trong tâm sanh tham lam, ưu sầu, ác bất thiện pháp, vị ấy hướng đến kia mà thủ hộ căn con mắt. Cũng vậy, tai, mũi, lưỡi, thân; khi ý biết pháp, không chấp thủ tướng của pháp, không đắm nhiễm vị của pháp. Do nguyên nhân gì mà khi ý căn không được thủ hộ thì trong tâm sanh tham lam, ưu sầu, ác bất thiện pháp, hãy hướng đến kia mà thủ hộ ý căn.
“Người ấy sau khi thành tựu Thánh giới tụ này và hết sức tri túc, thủ hộ các căn rồi, lại biết rõ chân chánh sự ra vào, khéo quán sát phân biệt sự co, duỗi, cúi, ngước, nghi dung chững chạc, khéo đắp tăng-già-lê và mang các y bát; đi, đứng, nằm, ngồi, ngủ, nghỉ, nói năng thảy đều biết rõ chân chánh.
“Người ấy sau khi thành tựu Thánh giới tụ này và hết sức tri túc, thủ hộ các căn, biết rõ chân chánh sự ra vào rồi lại sống cô độc tại nơi xa vắng, ở trong rừng vắng, trong rừng sâu, dưới gốc cây, những nơi trống vắng yên tĩnh, sườn non, động đá, đất trống, lùm cây, hoặc đến trong rừng, hoặc giữa bãi tha ma. Người ấy sau khi ở trong rừng vắng, hoặc đến gốc cây, những chỗ không nhàn yên tĩnh, trải ni-sư-đàn, ngồi xếp kiết già, chánh thân chánh nguyện, hướng niệm nội tâm, đoạn trừ tâm tham lam, không có não hại, thấy tài vật và các nhu dụng sinh sống của người khác mà không khởi tâm tham lam muốn khiến về mình. Người ấy đối với tham lam, tâm được tịnh trừ.
“Cũng vậy, đối với sân nhuế, thùy miên, trạo hối, đoạn trừ nghi hoặc, đối với các thiện pháp không còn do dự. Vị ấy đối với sự nghi hoặc, tâm đã tịnh trừ.
“Người ấy đoạn trừ năm triền cái này, những thứ làm tâm ô uế, tuệ yếu kém, ly dục, ly ác bất thiện pháp, có tầm có tứ, có hỷ lạc do ly dục sanh, chứng đắc Sơ thiền, thành tựu an trụ.
“Này Bà-la-môn, đó gọi là điều được Như Lai khuất, được Như Lai hành, được Như Lai phục, nhưng người ấy không cho đây là cứu cánh để nói rằng ‘Thế Tôn là Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, pháp được Thế Tôn nói là toàn thiện, Thánh chúng đệ tử Như Lai khéo thú hướng’.
“Rồi người ấy giác quán đã dứt, nội tĩnh, nhất tâm, không giác, không quán, hỷ lạc do định sanh, chứng đắc Nhị thiền, thành tựu an trụ.
“Này Bà-la-môn, đó gọi là điều được Như Lai khuất, được Như Lai hành, được Như Lai phục, nhưng người ấy không cho đây là cứu cánh để nói rằng ‘Thế Tôn là Như Lai, Bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, pháp được Thế Tôn nói là toàn thiện, Thánh chúng đệ tử Như Lai khéo thú hướng’.
“Rồi người ấy ly hỷ dục, xả, vô cầu, an trụ nơi chánh niệm, chánh trí, thân cảm lạc thọ, điều mà Thánh nói là Thánh sở xả niệm lạc trụ thất, đạt đến Tam thiền, thành tựu an trụ.
“Này Bà-la-môn, đó gọi là điều được Như Lai khuất, được Như Lai hành, được Như Lai phục, nhưng người ấy không cho đây là cứu cánh để nói rằng ‘Thế Tôn là Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Pháp được Thế Tôn nói là toàn thiện, Thánh Chúng đệ tử Như Lai khéo thú hướng’.
“Rồi người ấy lạc diệt, khổ diệt, ưu hỷ vốn cũng đã diệt, không lạc, không khổ, xả niệm thanh tịnh, đạt đến Tứ thiền, thành tựu an trụ.
“Này Bà-la-môn, đó gọi là điều được Như Lai khuất, được Như Lai hành, được Như Lai phục, nhưng người ấy không cho đây là cứu cánh để nói rằng ‘Thế Tôn là Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Pháp được Thế Tôn nói là toàn thiện, Thánh Chúng đệ tử Như Lai khéo thú hướng’.
“Người ấy sau khi đạt đến định tâm như vậy, thanh tịnh, không uế, không phiền, nhu nhuyến, an trụ vững vàng, đạt được bất động tâm, thú hướng đến sự tác chứng lậu tận trí thông. Người ấy biết như thật đây là Khổ, biết như thật đây là Khổ tập, đây là Khổ diệt, đây là Khổ diệt đạo, biết như thật đây là lậu, biết như thật đây là lậu tận, đây là lậu diệt, đây là lậu diệt đạo.
“Người ấy biết như vậy, thấy như vậy, tâm giải thoát dục lậu, tâm giải thoát hữu lậu, vô minh lậu. Giải thoát rồi thì biết mình đã giải thoát, biết như thật rằng ‘Sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã vững, điều cần làm đã làm xong, không còn tái sanh nữa’.
“Này Bà-la-môn, đó gọi là điều được Như Lai khuất, được Như Lai hành, được Như Lai phục, Người ấy lấy đây làm cứu cánh để nói rằng ‘Thế Tôn là Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Pháp được Thế Tôn nói là toàn thiện, Thánh Chúng đệ tử Như Lai khéo thú hướng’.
“Này Bà-la-môn, ý ông nghĩ sao? Thí dụ về dấu chân voi như vậy là khéo trình bày, được trọn vẹn chăng?”
Bà-la-môn Sanh Văn bạch rằng:
“Bạch Thế Tôn, con đã hiểu. Bạch Thiện Thệ, con đã rõ. Bạch Thế Tôn, con nay tự quy y Phật, Pháp và chúng Tỳ-kheo Tăng. Cúi mong Thế Tôn nhận con làm Ưu-bà-tắc, kể từ hôm nay tự quy y cho đến mạng tận.”
Phật thuyết như vậy. Bà-la-môn Sanh Văn và Dị học Ti-lô sau khi nghe Phật thuyết, hoan hỷ phụng hành.
SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha traveled to the country of Śrāvastī and stayed at Anāthapiṇḍada’s Park in Jeta’s Grove.
Pilotika’s Parable
SC 2The wanderer Pilotika left Śrāvastī at daybreak and went to the Buddha, paid homage by prostrating to him, and withdrew to sit to one side. The Buddha explained the teaching for him, encouraging, rousing, and making him rejoice. After he explained the teaching using measureless methods and encouraging, rousing, and making him rejoice, the Buddha fell silent and waited. Pilotika then bowed his head at the Buddha’s feet, circled him three times, and departed.
SC 3The priest [Jāṇussoṇi] was then riding in his beautiful white chariot accompanied by 500 disciples. They left Śrāvastī at daybreak to go a quiet place where he would instruct his disciples in reciting the scriptures. The priest [Jāṇussoṇi] saw Pilotika ahead and asked him, “Vatsāyana, where are you coming from this morning?”
Pilotika replied, “Priest, I’m returning from paying homage and giving support to the Bhagavān.”
SC 4[Jāṇussoṇi] asked, “Vatsāyana, would you happen to know the wisdom that the ascetic Gautama studies in that empty and peaceful place?”
SC 5Pilotika replied, “Priest, who can know the wisdom that the ascetic Gautama studies in that empty and peaceful place? Priest, if someone knew the wisdom that the ascetic Gautama studies in that empty and peaceful place, they would be like him. But, priest, I’ve only read about four points of meaning from scripture. As a result of those four points of meaning, I believe the Bhagavān is a Tathāgata, Arhat, and Completely Awakened One. The teaching that the Bhagavān explains is good, and the Tathāgata’s disciples are a noble assembly that’s well destined.
SC 6“Priest, it’s like a skilled elephant trainer who wanders in a quiet place. Among the trees of the forest, he sees the footprint of a large elephant. Seeing it, he believes it belongs to a huge elephant. I’m likewise, priest. I read about four points of meaning in scripture. As a result of those four points of meaning, I believe the Bhagavān is a Tathāgata, Arhat, and Completely Awakened One. The teaching that he explains is good, and the Tathāgata’s disciples are a noble assembly that’s well destined.
SC 7“What are those four points of meaning? Priest, there are wise warrior philosophers who are learned and certain. They defeat worldly men [in debate], and there’s nothing they don’t know. They create treatises with these views and travel the world. They think, ‘We’ll visit the ascetic Gautama and ask about such-and-such a topic. If he can answer, then we’ll ask another question. If he can’t answer, then he’ll be defeated, and we’ll depart.’ They hear that the Bhagavān has traveled to a certain town, and so they go to visit him there. Upon seeing the Bhagavān, they don’t dare question him, so how could they defeat him? Priest, I’ve read scriptures and thereby ascertained this first point of meaning. As a result of this meaning, I believe the Bhagavān is a Tathāgata, Arhat, and Completely Awakened One. The teaching that he explains is good, and the Tathāgata’s disciples are a noble assembly that’s well destined.
SC 8“In this way, there are wise priest … householder … ascetic philosophers who are learned and certain. They defeat worldly men, and there’s nothing they don’t know. They create treatises with these views and travel the world. They think, ‘We’ll visit the ascetic Gautama and ask about such-and-such a topic. If he can answer, then we’ll ask another question. If he can’t answer, then he’ll be defeated, and we’ll depart.’ They hear that the Bhagavān has traveled to a certain town, and so they go to visit him there. Upon seeing the Bhagavān, they don’t dare question him, so how could they defeat him? Priest, I’ve read scripture and thereby ascertained this fourth point of meaning. As a result of this meaning, I believe the Bhagavān is a Tathāgata, Arhat, and Completely Awakened One. The teaching that he explains is good, and the Tathāgata’s disciples are a noble assembly that’s well destined.
SC 9“Priest, I’ve read scripture with these four points of meaning. As a result of these four points of meaning, I believe the Bhagavān is a Tathāgata, Arhat, and Completely Awakened One. The teaching that he explains is good, and the Tathāgata’s disciples are a noble assembly that’s well destined.”
SC 10[Jāṇussoṇi] said, “Vatsāyana, you support the ascetic Gautama a great deal. What’s the cause and what’s the reason that you rejoice and approve of him?”
Pilotika replied, “So it is, priest! So it is! I support the Bhagavān a great deal, and I praise him a great deal. The whole world should support him, too!”
The Complete Parable
SC 11After hearing these points of meaning, [Jāṇussoṇi] dismounted his chariot and knelt on his right knee with his palms together facing Anāthapiṇḍada’s Park in Jeta’s Grove. He paid homage three times: “Devotion to the Tathāgata, Arhat, and Completely Awakened One!” After doing this three times, he got back on his beautiful white chariot and went to Anāthapiṇḍada’s Park in Jeta’s Grove. When he arrived at the chariot grounds, he dismounted and proceeded to the Buddha on foot. He exchanged greetings with him and withdrew to sit to one side.
SC 12[Jāṇussoṇi] then recounted his conversation with Pilotika for the Buddha in its entirety. After he heard it, the Bhagavān said, “Priest, Pilotika explained the parable of the elephant’s footprint, but he didn’t tell it very well, and it was incomplete. Here is the parable of the elephant’s footprint told well and completely. I’ll explain it for you, so listen well to it.
SC 13“Priest, suppose a skilled elephant trainer wanders in a peaceful place and sees among the trees a large elephant footprint. Seeing it, he believes that it belongs to a huge elephant. Priest, that skilled elephant trainer might not feel confident about it. There’s also an elephant mother named [Kaṇerukā] in the forest. She’s tall and huge, and she possesses such a footprint. Searching for this footprint, the trainer again sees that large elephant print. Seeing it, he believes that the footprint belongs to [another] huge elephant.
SC 14“Priest, that skilled elephant trainer still might not feel confident. There’s another elephant mother named [Kāḷārikā] in the forest. She’s very tall and huge, and she possesses such a footprint. Searching for this footprint, the trainer again sees a large elephant print. Seeing it, he believes that the footprint belongs to [another] huge elephant.
SC 15“Priest, that skilled elephant trainer still might not feel confident. There’s another elephant mother named [Vāmanikā] in this forest. She’s very tall and huge, and she possesses such a footprint. Searching for this footprint, he again sees a large elephant print. Seeing it, he believes that the footprint belongs to a huge elephant. After searching for this footprint, he sees that this large elephant print is very long and wide, circular, and sunk into the earth, and he sees that elephant, either when it’s coming, going, standing, or walking. Perhaps it’s standing up or lying down. After he sees that elephant, the trainer thinks, ‘If it has the same footprint, that surely is the huge elephant!’
SC 16“Thus, priest, a Tathāgata, Arhat, and Completely Awakened One arises in the world who’s accomplished in knowledge and conduct, well gone, an understander of the world, an unsurpassed man, a trainer in the principles of the path, a teacher to gods and humans, and called the Buddha, the Blessed One. Among the gods, Māra, Brahmā, ascetics, and priests of this world, from humans up to the gods, he accomplished and dwells in his own knowledge, perception, and realization: ‘Birth has been ended, the religious practice has been established, the task has been accomplished. I truly know that I’m no longer subject to existence.’
SC 17“He explains a teaching that’s wonderful in the beginning, middle, and end. Both its meaning and words are complete and pure, and it demonstrates the religious practice. When he explains the teaching to a householder or a householder’s son, they become faithful after hearing it.
Going Forth
SC 18“After they have faith in the Tathāgata’s correct teaching and discipline, they think, ‘A home becomes cramped, a place of dust and toil; leaving home and training on the path reveals a clear expanse. Now, I’m confined at home, and I’m confining. I’m not able to fully live and cultivate the religious life. Wouldn’t it be better to discard this small or large amount of wealth and these few or many friends and family? I’ll shave my beard and hair, put on the reddish-brown robes, become faithful, leave home, go homeless, and train on the path.’
SC 19“Sometime later, he discards his small or large amount of wealth and few or many friends and family. He shaves his beard and hair, puts on the reddish-brown robes, becomes faithful, leaves home, goes homeless, and trains on the path. After leaving home and discarding his family, he accepts the monk’s training, cultivates the precepts, and guards himself from acting freely. Moreover, he well attends to his behavior and the rules of propriety. Seeing the smallest misdeeds and constantly fearing them, he upholds the training and precepts.
The Twenty Renunciations
SC 20“He parts with killing, stops killing, and he discards blades and bludgeons. With conscience and modesty and with kindness and compassion, he’s beneficial to all living things, even insects and worms. He purifies his mind and rids it of killing living things.
SC 21“He parts with taking what’s not given, stops taking what’s not given, and takes after something is given. He’s happy with taking what’s given and always likes generosity. Rejoicing in having no stinginess, he doesn’t expect any reward. He purifies his mind and rids it of taking what’s not given.
SC 22“He parts with what’s not the religious life, stops what’s not the religious life, and diligently cultivates the religious life. Diligent is his wondrous conduct. He is pure and undefiled, parting with desire and stopping lust. He purifies his mind and rids it of what’s not the religious life.
SC 23“He parts with false speech, stops false speech, and speaks truly. He enjoys truth, abides in truth, and doesn’t budge from it. He’s believed by all and doesn’t deceive the world. He purifies his mind and rids it of false speech.
SC 24“He parts with duplicity, stops duplicity, and practices what’s not duplicitous. He doesn’t divide others. He doesn’t hear something here and tell it there with the desire to divide those here. He doesn’t hear something there and tell it here with the desire to divide those there. He wants to bring the estranged together, and he rejoices for those who are united. He doesn’t act partisan, doesn’t enjoy partisanship, and doesn’t commend partisanship. He purifies his mind and rids it of duplicity.
SC 25“He parts with coarse speech and stops coarse speech. If something said is in expression or feeling coarse and mean, bad sounding and disagreeable to the ear, that displeases many and isn’t loved by many, that causes others to suffer, or that makes samādhi impossible, he stops such words. If some expression is clear, peaceful, and flexible, that agrees with the ear and enters the mind, that’s pleasing and lovely, that causes the well-being of others, that uses words and sounds that are completely understandable, that doesn’t cause people to be frightened, and that allows others to concentrate, then he speaks such words. He purifies his mind and rids it of coarse speech.
SC 26“He parts with fancy speech and stops fancy speech. He speaks timely speech, true speech, Dharma speech, purposeful speech, and calming speech. He enjoys calming speech, performs tasks in a timely way as is appropriate, and he well teaches and well admonishes others. He purifies his mind and rids it of fancy speech.
SC 27“He renounces making a living, stops making a living, and discards measurements and weights. He doesn’t accept money and doesn’t fetter people. He doesn’t hope to bend weights and measures in order to cheat people for a small profit. He purifies his mind and rids it of making a living.
SC 28“He parts with accepting widowed women and girls and stops accepting widowed women and girls. He purifies his mind and rids it of accepting widowed women and girls.
SC 29“He parts with accepting servants and stops accepting servants. He purifies his mind and rids it of accepting servants.
SC 30“He parts with accepting elephants, horses, cattle, and sheep and stops accepting elephants, horses, cattle, and sheep. He purifies his mind and rids it of accepting elephants, horses, cattle, and sheep.
SC 31“He parts with accepting chickens and pigs and stops accepting chickens and pigs. He purifies his mind and rids it of accepting chickens and pigs.
SC 32“He parts with accepting farm work and selling goods at markets and stops accepting farm work and selling goods at markets. He purifies his mind and rids it of accepting farm work and selling goods at markets.
SC 33“He parts with accepting and growing rice, barley, and beans and stops accepting and growing rice, barley, and beans. He purifies his mind and rids it of accepting and growing rice, barley, and beans.
SC 34“He parts with wine and stops drinking wine. He purifies his mind and rids it of drinking wine.
SC 35“He parts with high, wide, and large beds and stops using high, wide, and large beds. He purifies his mind and rids it of using high, wide, and large beds.
SC 36“He parts with flower garlands, jewelry, perfume, and cosmetics and stops using flower garlands, jewelry, perfume, and cosmetics. He purifies his mind and rids it of using flower garlands, jewelry, perfume, and cosmetics.
SC 37“He parts with singing, dancing, and going to watch and listen to them and stops singing, dancing, and watching and listening to them. He purifies his mind and rids it of singing, dancing, and going to watch and listen to them.
SC 38“He parts with being born with valuable physical forms and stops being born with valuable physical forms. He purifies his mind and rids it of being born with valuable physical forms.
SC 39“He parts with eating after midday and stops eating after midday. He eats one meal and not at night but during the training time. He purifies his mind and rids it of eating after midday.
The Stages of Training
SC 40“After he accomplishes this group of noble precepts, he again has to practice being quite satisfied, taking clothing to cover himself and food to fill his body. Wherever he goes, he has his robes and bowl, traveling without a care like a hawk flying through the sky with a pair of wings.
SC 41“After he accomplishes this group of noble precepts and is quite satisfied, he also guards his faculties. He accomplishes being constantly mindful and closed off, mindfully wanting clear understanding, and guarding that mindful state of mind. He continuously produces correct knowing.
SC 42“If his eye sees forms, he still doesn’t accept those perceptions and doesn’t partake of the forms. That is, because of resentment and arguing, he guards the eye faculty, and then longing, grief, and bad and unskillful things won’t arise in his mind. Because it leads to them, he guards the eye faculty. Thus, if his ear … nose … tongue … body … If his mind knows things, he still doesn’t accept those perceptions and doesn’t partake of those things. That is, because of resentment and arguing, he guards the mind faculty, and then longing, grief, and bad and unskillful things won’t arise in his mind. Because it leads to them, he guards the mind faculty.
SC 43“After he accomplishes this group of noble precepts, is quite satisfied, and guards his faculties, he again has to learn correct knowing of exiting and entering. Well observing and discerning while bending and stretching or rising and sitting down, his behavior and expression are serene. He wears his outer and inner robes and holds his bowl well. While walking, standing, sitting, lying down, sleeping, waking, speaking, and remaining silent, he correctly knows them.
SC 44“After he accomplishes this group of noble precepts, is quite satisfied, guards his faculties, and correctly knows exiting and entering, he again lives secluded in a peaceful place. It might be under a tree, in an empty and peaceful dwelling, or in a mountain cave. Sometimes it’s on bare ground or a pile of straw. Perhaps he goes to a forest, or maybe he stays in a cemetery.
SC 45“After he’s staying in a peaceful place, perhaps under a tree or in an empty and peaceful dwelling, he spreads out his sitting mat and sits down crossed-legged. With correct posture and correct intent, he avoids what’s contrary to mindfulness and puts a stop to longing. Without any arguing, he sees another’s property and requirements for living without longing or wanting them for himself. He purifies his mind and rids it of longing. Thus … hatred … drowsiness … regret … doubt. It not having any resemblance to good qualities, he purifies his mind and rids it of doubt.
SC 46“After he has stopped these five hindrances and mental defilements that weaken wisdom, he parts with desires and bad, unskillful things. With perception and examination, this seclusion gives rise joy and happiness, and he accomplishes and dwells in the first dhyāna.
SC 47“Priest, this is what’s exhausted by the Tathāgata, what’s practiced by the Tathāgata, and what’s worn by the Tathāgata. Still, this isn’t entirely what makes the Bhagavān a Tathāgata, Arhat, and Completely Awakened One, nor why the Bhagavān’s teaching is good and the Tathāgata’s disciples are a noble assembly that’s well destined.
SC 48“After his perception and examination stops, he’s internally stilled, and his mind is unified. Without perception or examination, samādhi gives rise to joy and happiness, and he accomplishes and dwells in the second dhyāna.
SC 49“Priest, this is what’s exhausted by the Tathāgata, what’s practiced by the Tathāgata, and what’s worn by the Tathāgata. Still, this isn’t entirely what makes the Bhagavān a Tathāgata, Arhat, and Completely Awakened One, nor why the Bhagavān’s teaching is good and the Tathāgata’s disciples are a noble assembly that’s well destined.
SC 50“He parts with joy and desire, and he is equanimous without further pursuit. With right mindfulness and right knowledge, he personally experiences the happiness that’s described by the nobles and that’s the noble’s equanimity, mindfulness, happy abode, and emptiness. He accomplishes and dwells in the third dhyāna.
SC 51“Priest, this is what’s exhausted by the Tathāgata, what’s practiced by the Tathāgata, and what’s worn by the Tathāgata. Still, this isn’t entirely what makes the Bhagavān a Tathāgata, Arhat, and Completely Awakened One, nor why the Bhagavān’s teaching is good and the Tathāgata’s disciples are a noble assembly that’s well destined.
SC 52“His pleasure and pain ceases. The basis of joy and sorrow having ceased, he is neither discomforted nor delighted. Equanimous, mindful, and pure, he accomplishes and dwells in the fourth dhyāna.
SC 53“Priest, this is what’s exhausted by the Tathāgata, what’s practiced by the Tathāgata, and what’s worn by the Tathāgata. Still, this isn’t entirely what makes the Bhagavān a Tathāgata, Arhat, and Completely Awakened One, nor why the Bhagavān’s teaching is good and the Tathāgata’s disciples are a noble assembly that’s well destined.
SC 54“After he attains a concentrated mind in this way, he is pure, undefiled, untroubled, flexible, and abides well. He attains an imperturbable mind that’s headed for the end of contaminants and realization of the penetrating knowledges.
SC 55“He truly knows, ‘This is suffering.’ He truly knows, ‘This is the formation of suffering’ … ‘This is the cessation of suffering’ … ‘This is the path to the cessation of suffering.’ He truly knows, ‘These are contaminants’ … ‘This is the formation of contaminants’ … ‘This is the cessation of contaminants’ … ‘This is the path to the cessation of contaminants.’
SC 56“Knowing and seeing in this way, his mind is liberated from the contaminants of desire and liberated from the contaminants of existence and ignorance. Once he’s liberated, he readily knows that he’s liberated: ‘Birth has been ended, the religious practice has been established, and the task has been accomplished. I truly know that I’m no longer subject to existence.’
SC 57“Priest, this is what’s exhausted by the Tathāgata, what’s practiced by the Tathāgata, and what’s worn by the Tathāgata. Still, this isn’t entirely what makes the Bhagavān a Tathāgata, Arhat, and Completely Awakened One, nor why the Bhagavān’s teaching is good and the Tathāgata’s disciples are a noble assembly that’s well destined.
Conclusion
SC 58“Priest, what do you think? Is this parable of the elephant’s footprint in this way well told and complete?”
[Jāṇussoṇi] replied, “Indeed, Gautama! The parable of the elephant’s footprint is in this way well told and complete.”
SC 59The priest [Jāṇussoṇi] said, “Bhagavān, I have known it. Sugata, I have understood it. Bhagavān, now I take refuge in the Buddha, the Dharma, and the Saṅgha of monks. Please, Bhagavān, accept me as a layman. From today until the end of my life, I’ll devote myself [to the precepts].”
SC 60The Buddha spoke thus. When the priest [Jāṇussoṇi] and the wanderer Pilotika heard what the Buddha taught, they rejoiced and approved.