Tôi nghe như vầy:
Một thời Phật trú tại nước Xá-vệ, trong rừng Thắng Lâm Lâm Lâm, vườn Cấp Cô Độc.
Bấy giờ Tôn giả Xá-lợi-phất bảo các Tỳ-kheo rằng:
“Này Chư Hiền, hôm nay tôi sẽ nói năm pháp trừ não cho các vị. Hãy lắng nghe, hãy khéo suy nghĩ!”
Các vị Tỳ-kheo vâng lời lắng nghe.
Tôn giả Xá-lợi-phất nói rằng:
(i) “Những gì là năm? Này Chư Hiền, hoặc có một người thân hành không thanh tịnh, nhưng khẩu hành thanh tịnh. Nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận, phải nên trừ bỏ.
“Lại nữa, này Chư Hiền, hoặc một người hoặc khẩu hành không thanh tịnh nhưng thân hành thanh tịnh. Nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận, phải nên trừ bỏ.
“Lại nữa, này Chư Hiền, hoặc một người thân hành không thanh tịnh, khẩu hành không thanh tịnh, nhưng tâm có chút thanh tịnh. Nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận, phải nên trừ bỏ.
“Lại nữa, này Chư Hiền, hoặc một người thân hành không thanh tịnh, khẩu và ý hành không thanh tịnh. Nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận, phải nên trừ bỏ.
“Lại nữa, này Chư Hiền, hoặc một người thân hành thanh tịnh, khẩu và ý hành thanh tịnh. Nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận, phải nên trừ bỏ.
(ii.1) “Này Chư Hiền, hoặc có một người thân hành không thanh tịnh, nhưng khẩu hành thanh tịnh. Nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận, phải nên trừ bỏ như thế nào? Này Chư Hiền, cũng như Tỳ-kheo A-lan-nhã thọ trì y áo phấn tảo, thấy vải xấu vất trong đống rác, bẩn dáy hoặc vì bị đại tiện; hoặc tiểu tiện, nước mũi, nước miếng và các đồ bất tịnh khác thấm bẩn. Thấy rồi, tay trái cầm lên; tay phải căng rộng ra; nếu chẳng phải bị đại tiện, tiểu tiện, nước mũi, nước miếng và các đồ bất tịnh khác thấm bẩn, lại không có rách lủng, liền xếp cất lấy. Cũng vậy, này Chư Hiền, đối với một người thân hành không thanh tịnh, nhưng khẩu hành thanh tịnh, chớ nghĩ thân hành không thanh tịnh, mà chỉ nghĩ đến khẩu hành thanh tịnh của người ấy. Nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận, phải nên trừ bỏ như vậy.
“Này Chư Hiền, hoặc một người hoặc khẩu hành không thanh tịnh nhưng thân hành thanh tịnh. Nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận; nên trừ bỏ như thế nào? Này Chư Hiền, cũng như cách thôn xóm không xa, có hồ nước rất sâu, rêu cỏ che lấp. Có người đi đến, rất nóng bức, phiền muộn, đói khát, mệt mỏi, bị gió nóng bức bách. Người ấy đến nơi hồ, cởi áo để trên bờ, rồi nhảy xuống hồ, hai tay khoát rêu ra, khoan khoái mặc tình tắm rửa, trừ bỏ nóng bức, phiền muộn, đói khát, mệt mỏi. Cũng vậy, này Chư Hiền, đối với một người khẩu không tịnh hạnh, nhưng thân hành tịnh hạnh, chớ nghĩ về khẩu hành không thanh tịnh mà hãy nghĩ về thân hành thanh tịnh của người ấy. Nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận; nên đoạn trừ như vậy.
“Này Chư Hiền, hoặc một người thân hành không thanh tịnh, khẩu hành không thanh tịnh, nhưng tâm có chút thanh tịnh. Nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận, phải nên trừ bỏ như thế nào? Này Chư Hiền, như trên con đường ngã tư có nước trong dấu chân trâu. Có một người đi đến, trong lúc đang quá nóng bức, phiền muộn, đói khát, mệt mỏi, gió nóng bức bách. Người ấy nghĩ thế này: ‘Mặc dù nước trong lổ chân trâu ở ngã tư đường này ít, nếu ta dùng tay hoặc lá cây múc lấy, thì sẽ quậy thành đục ngầu, không thể trừ bỏ sự nóng bức vô cùng, phiền muộn, đói khát, mệt mỏi, cho ta. Ta hãy nên quỳ xuống, tay và đầu gối áp sát mặt đất, dùng miệng uống nước’. Người ấy liền quỳ dài xuống, tay và đầu gối áp sát mặt đất, dùng miệng uống nước. Người ấy liền trừ được sự nóng bức vô cùng, phiền muộn, đói khát, mệt mỏi. Cũng vậy, này Chư Hiền, đối với người thân hành không thanh tịnh, khẩu hành không thanh tịnh, nhưng tâm có chút thanh tịnh, chớ nên nghĩ đến thân hành không thanh tịnh, khẩu hành không thanh tịnh, mà chỉ nên nghĩ đến tâm có chút thanh tịnh của người ấy. Này Chư Hiền, nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận; nên đoạn trừ như vậy.
“Này Chư Hiền, hoặc một người thân hành không thanh tịnh, khẩu và ý hành không thanh tịnh. Nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận, phải nên trừ bỏ như thế nào? Này Chư Hiền, cũng như có người đi xa trên con đường dài; nửa đường mắc bệnh rất là khốn đốn, héo hắt, cô độc, không bạn bè; thôn xóm phía sau càng lúc càng xa mà thôn xóm phía trước lại chưa đến. Nếu có người đi đến, đứng bên cạnh, thấy người bộ hành này đi xa trên con đường dài, nửa đường mắc bệnh rất là khốn đốn, héo hắt, cô độc, không bạn bè, thôn xóm phía sau càng lúc càng xa mà thôn xóm phía trước thì chưa đến. Người kia nếu được người chăm sóc, từ giữa cánh đồng xa xôi dắt đến thôn ấp, cho uống thang thuốc hay, bồi dưỡng bằng đồ ngon mỹ diệu, được chăm sóc kỹ lưỡng; như vậy người ấy chắc chắn được lành bớt. Đó là người kia có lòng thương xót, có từ niệm đối với người bệnh này. Cũng vậy, này Chư Hiền, hoặc một người thân hành không thanh tịnh, khẩu và ý hành không thanh tịnh. Nếu người có trí thấy, nên nghĩ thế này: ‘Vị này thân hành không thanh tịnh, khẩu và ý hành không thanh tịnh, đừng để cho vị này do bởi thân hành không thanh tịnh, khẩu và ý hành không thanh tịnh, mà khi thân hoại mạng chung thẳng đến ác xứ, sanh vào địa ngục. Nếu vị này gặp thiện tri thức, sẽ bỏ thân hành không thanh tịnh để tu thân hành thanh tịnh; trừ bỏ khẩu và ý hành không thanh tịnh để tu khẩu và ý hành thanh tịnh. Do vậy, vị này sẽ do thân hành thanh tịnh, khẩu và ý hành thanh tịnh mà khi thân hoại mạng chung chắc chắn sanh đến thiện xứ, cho đến sanh thiên giới’. Đó là vị kia có lòng thương xót, có từ niệm đối với vị này. Nếu người có trí mà sanh lòng hờn giận, nên đoạn trừ như vậy.
“Này Chư Hiền, hoặc có một người thân hành thanh tịnh, khẩu và ý hành thanh tịnh. Nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận, phải nên trừ bỏ như thế nào? Này Chư Hiền, cũng như ngoài thôn xóm không xa, có hồ nước tốt, đã trong lại ngọt, đáy sâu bằng phẳng, đầy đặn, cỏ biếc ngập bờ, bốn phía có cây cỏ. Nếu có người đến, rất nóng bức, phiền muộn, đói khát, mệt mỏi, gió nóng bức bách. Người kia đến bờ rồi, cởi áo để trên bờ, nhảy xuống hồ, khoan khoái mặc tình tắm rửa, trừ bỏ sự nóng bức, phiền muộn, đói khát, mệt mỏi. Cũng vậy, này Chư Hiền, hoặc có một người thân hành thanh tịnh, khẩu và ý hành thanh tịnh, hãy thường nên nghĩ đến thân hành thanh tịnh, khẩu và ý hành thanh tịnh của người đó. Nếu người có trí thấy mà sanh hờn giận, nên trừ bỏ như vậy.
“Này Chư Hiền, năm pháp trừ não mà tôi vừa nói, chính do vậy mà được nói”.
Tôn giả Xá-lợi-phất thuyết như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe Tôn giả thuyết, hoan hỷ phụng hành.
T 0454a05我聞如是：
一時，佛遊舍衛國，在勝林給孤T 0454a06獨園。
爾時，尊者舍梨子告諸比丘：「諸賢！我今T 0454a07為汝說五除惱法。諦聽，諦聽！善思念之。」彼T 0454a08諸比丘受教而聽。
尊者舍梨子言：「云何為五？T 0454a09諸賢！或有一人身不淨行，口淨行，若慧者見，T 0454a10設生恚惱，應當除之。復次。諸賢！或有一人T 0454a11口不淨行，身淨行，若慧者見，設生恚惱，應當T 0454a12除之。復次。諸賢！或有一人身不淨行，口不T 0454a13淨行，心少有淨，若慧者見，設生恚惱，應當T 0454a14除之。復次。諸賢！或有一人身不淨行，口、意T 0454a15不淨行，若慧者見，設生恚惱，應當除之。復T 0454a16次。諸賢！或有一人身淨行，口、意淨行，若慧者T 0454a17見，設生恚惱，應當除之。
「諸賢！或有一人T 0454a18身不淨行，口淨行，若慧者見，設生恚惱，當T 0454a19云何除？諸賢！猶如阿練若比丘持糞T 0454a20掃衣，見糞聚中所棄弊衣，或大便污，或小T 0454a21便、涕、唾及餘不淨之所染污，見已，左手執之，T 0454a22右手舒張，若非大便、小便、涕、唾及餘不淨之T 0454a23所污處，又不穿者，便裂取之。如是，諸賢！T 0454a24或有一人身不淨行，口淨行，莫念彼身不T 0454a25淨行也，但當念彼口之淨行，若慧者見，T 0454a26設生恚惱，應如是除。
「諸賢！或有一人口T 0454a27不淨行，身淨行，若慧者見，設生恚惱，當云何T 0454a28除？諸賢！猶村外不遠，有深水池，藳草所T 0454a29覆，若有人來，熱極煩悶，飢渴頓乏，風熱所T 0454b01逼，彼至池已，脫衣置岸，便入池中，兩手披T 0454b02藳，恣意快浴，除熱煩悶，飢渴頓乏。如是，諸T 0454b03賢！或有一人口不淨行，身有淨行，莫念T 0454b04彼口不淨行，但當念彼身之淨行，若慧者見，T 0454b05設生恚惱，應如是除。
「諸賢！或有一人T 0454b06身不淨行，口不淨行，心少有淨，若慧者見，設T 0454b07生恚惱，當云何除？諸賢！猶四衢道，有牛T 0454b08跡水。若有人來，熱極煩悶，飢渴頓乏，風熱T 0454b09所逼，彼作是念：『此四衢道牛跡少水，我若以T 0454b10手、以葉取者，則擾渾濁，不得除我熱極煩T 0454b11悶、飢渴頓乏。我寧可跪，手膝拍地，以口飲T 0454b12水。』彼即長跪，手膝拍地，以口飲水，彼即得T 0454b13除熱極煩悶、飢渴頓乏。如是，諸賢！或有一T 0454b14人身不淨行，口不淨行，心少有淨，莫得念T 0454b15彼身不淨行，口不淨行，但當念彼心少有淨。T 0454b16諸賢！若慧者見，設生恚惱，應如是除。
「諸賢！T 0454b17或有一人身不淨行，口、意不淨行，若慧者見，T 0454b18設生恚惱，當云何除？諸賢！猶如有人遠涉T 0454b19長路，中道得病，極困委頓，獨無伴侶，後村T 0454b20轉遠，而前村未至。若有人來住一面，見此T 0454b21行人遠涉長路，中道得病，極困委頓，獨T 0454b22無伴侶，後村轉遠，而前村未至，彼若得侍T 0454b23人，從逈野中，將至村邑，與妙湯藥，餔養美T 0454b24食，好瞻視者，如是此人病必得差，謂彼人T 0454b25於此病人，極有哀愍慈念之心。如是，諸賢！T 0454b26或有一人身不淨行，口、意不淨行，若慧者見，T 0454b27便作是念：『此賢身不淨行，口、意不淨行，莫T 0454b28令此賢因身不淨行，口、意不淨行，身壞命終，T 0454b29趣至惡處，生地獄中。若此賢得善知識者，T 0454c01捨身不淨行，修身淨行，捨口、意不淨行，修T 0454c02口、意淨行。如是，此賢因身淨行，口、意淨行，T 0454c03身壞命終，必至善處，乃生天上。』謂彼賢為T 0454c04此賢極有哀愍慈念之心，若慧者見，設生恚T 0454c05惱，應如是除。
「諸賢！或有一人身淨行，口、T 0454c06意淨行，若慧者見，設生恚惱，當云何除？諸T 0454c07賢！猶村外不遠，有好池水，既清且美，其T 0454c08淵平滿，翠草被岸，華樹四周，若有人來，熱極T 0454c09煩悶，飢渴頓乏，風熱所逼，彼至池已，脫衣置T 0454c10岸，便入池中，恣意快浴，除熱煩悶、飢渴頓T 0454c11乏。如是，諸賢！或有一人身淨行，口、意淨行，T 0454c12常當念彼身之淨行，口、意淨行，若慧者見，設T 0454c13生恚惱，應如是除。諸賢！我向所說五除T 0454c14惱法者，因此故說。」
尊者舍梨子所說如是。T 0454c15諸比丘聞已，歡喜奉行。
T 0454c16
水喻經第五竟（千一百一字）
T 0454c17
中阿含經卷第五（七千一百七十四字）（初一日誦）
SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha traveled to the country of Śrāvastī and stayed at Anāthapiṇḍada’s Park in Jeta’s Grove.
SC 2It was then that Venerable Śāriputra addressed the monks, “Venerables, now I will teach you the five ways to eliminate irritation. Listen closely! Listen closely, and consider it well.” Those monks accepted the teaching and listened.
SC 3Venerable Śāriputra said, “What are the five? Venerables, there might be someone whose physical conduct is impure, but their verbal conduct is pure. If a wise person is angered by seeing this, they should eliminate that anger. Furthermore, Venerables, there might be someone whose verbal conduct is impure, but their physical conduct is pure. If a wise person is angered by seeing this, they should eliminate that anger. Furthermore, Venerables, there might be someone whose physical and verbal conduct is impure, but their mind has some purity. If a wise person is angered by seeing this, they should eliminate that anger. Furthermore, Venerables, there might be someone whose physical, verbal, and mental conduct is impure. If a wise person is angered by seeing this, they should eliminate that anger. Furthermore, Venerables, there might be someone whose physical, verbal, and mental conduct is pure. If a wise person is angered by seeing this, they should eliminate that anger.
SC 4“Venerables, there might be someone whose physical conduct is impure, but their verbal conduct is pure. If a wise person is angered by seeing this, how should they eliminate that anger? Venerables, it’s like a forest monk who takes discarded clothes from rubbish. He sees some discarded clothes in a pile of rubbish that are stained by excrement, urine, phlegm, or some other impurity. Having seen it, he holds it in his left hand and spreads it out with his right hand. He then tears off and takes what’s not stained by excrement, urine, phlegm, or some other impurity and doesn’t have holes.
SC 5“In this way, Venerables, there might be someone whose physical conduct is impure, but their verbal conduct is pure. Don’t think about their impure physical conduct. Just think about their pure verbal conduct. If a wise person is angered by what they see, they should eliminate that anger in this way.
SC 6“Venerables, there might be someone whose verbal conduct is impure, but their physical conduct is pure. If a wise person is angered by seeing this, how should they eliminate that anger? Venerables, it’s like a deep water near a village that’s hidden by moss and grass. Suppose someone comes along who is hot, distressed, hungry, thirsty, exhausted, and oppressed by wind and heat. Once they reach the water, they leave their clothes on the shore and wade into the pool. Parting the moss and grass with both hands, they bathe there as much as they like, which eliminates their fever, distress, hunger, thirst, and exhaustion.
SC 7“In this way, Venerables, there might be someone whose verbal conduct is impure, but their physical conduct is pure. Don’t think about their impure verbal conduct. Just think about their pure physical conduct. If a wise person is angered by what they see, they should eliminate that anger in this way.
SC 8“Venerables, there might be someone whose physical and verbal conduct is impure, but their mind has some purity. If a wise person is angered by seeing this, how should they eliminate that anger? Venerables, it’s like a puddle in a cow’s footprint in an four-way intersection. Suppose someone comes along who is hot, distressed, hungry, thirsty, exhausted, and oppressed by wind and heat. They think, ‘This little puddle of water in this intersection would be stirred up and become muddy if I scoop it up with my hands or a leaf, and then it won’t eliminate my fever, distress, hunger, thirst, and exhaustion. I’d better kneel down on my hands and knees and drink from it with my mouth.’ They then kneel down on their hands and knees and drink from it with their mouth. Then, they can eliminate their fever, distress, hunger, thirst, and exhaustion.
SC 9“In this way, Venerables, there might be someone whose physical and verbal conduct is impure, but their mind has some purity. Don’t think about their impure physical and verbal conduct. Just think about their mind having some purity. Venerables, if a wise person is angered by what they see, they should eliminate that anger in this way.
SC 10“Venerables, there might be someone whose physical, verbal, and mental conduct is impure. If a wise person is angered by seeing this, how should they eliminate that anger? Venerables, it’s like someone who falls ill on the road while traveling a long distance. They’re in distress and exhausted, alone without companions, the last town is far away, and they’ve yet to reach the next one. Suppose someone comes along and stands next to them. They’d see that this traveler is in distress and exhausted, alone without companions, the last town is far away, and they’ve yet to reach the next one. If they can help that traveler, they would lead them from that wilderness to a town, give them excellent medicine, feed them a sumptuous meal, and look after them well. In this way, that person could surely recover from their illness. That is, this other person has thoughts of utmost compassion and caring for that ill person.
SC 11“In this way, Venerables, there might be someone whose physical, verbal, and mental conduct is impure. If a wise person sees this, they should think, ‘This Venerable’s physical, verbal, and mental conduct are impure. Don’t let this Venerable end up in a bad destiny or be born in Hell when their body breaks up and their life ends because their physical, verbal, and mental conduct is impure. If this Venerable could meet a good friend, they would abandon their impure physical conduct and cultivate pure physical conduct … abandon their impure verbal … mental conduct and cultivate pure verbal … mental conduct. In this way, this Venerable would surely end up in a good destination or even be born up in Heaven when their body breaks and their life ends because their physical, verbal, and mental conduct would be pure.’ This is the utmost thought of compassion and caring this Venerable has for that other Venerable. If a wise person is angered by what they see, they should eliminate that anger in this way.
SC 12“Venerables, there might be someone whose physical, verbal, and mental conduct is pure. If a wise person is angered by seeing this, how should they eliminate that anger? Venerables, it’s like a beautiful pond not far from a village that’s even more lovely when it’s clear. It’s deep, calm, and full, and it has green grass covering its banks and four rings of flowers and trees around it. Suppose someone comes along who’s hot, distressed, hungry, thirsty, exhausted, and oppressed by wind and heat. Once they reach the water, they leave their clothes on the shore and wade into the pool. They bathe as much as they like there, which eliminates their fever, distress, hunger, thirst, and exhaustion.
SC 13“In this way, Venerables, there might be someone whose physical, verbal, and mental conduct is pure. You should always be mindful of their pure physical, verbal, and mental conduct. If a wise person is angered by what they see, they should eliminate that anger in this way. Venerables, I said I would discuss five ways to eliminate irritation, and so I have done that.”
SC 14This is what Venerable Śāriputra said. The monks who heard it rejoiced and approved.
Tôi nghe như vầy:
Một thời Phật trú tại nước Xá-vệ, trong rừng Thắng Lâm Lâm Lâm, vườn Cấp Cô Độc.
Bấy giờ Tôn giả Xá-lợi-phất bảo các Tỳ-kheo rằng:
“Này Chư Hiền, hôm nay tôi sẽ nói năm pháp trừ não cho các vị. Hãy lắng nghe, hãy khéo suy nghĩ!”
Các vị Tỳ-kheo vâng lời lắng nghe.
Tôn giả Xá-lợi-phất nói rằng:
(i) “Những gì là năm? Này Chư Hiền, hoặc có một người thân hành không thanh tịnh, nhưng khẩu hành thanh tịnh. Nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận, phải nên trừ bỏ.
“Lại nữa, này Chư Hiền, hoặc một người hoặc khẩu hành không thanh tịnh nhưng thân hành thanh tịnh. Nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận, phải nên trừ bỏ.
“Lại nữa, này Chư Hiền, hoặc một người thân hành không thanh tịnh, khẩu hành không thanh tịnh, nhưng tâm có chút thanh tịnh. Nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận, phải nên trừ bỏ.
“Lại nữa, này Chư Hiền, hoặc một người thân hành không thanh tịnh, khẩu và ý hành không thanh tịnh. Nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận, phải nên trừ bỏ.
“Lại nữa, này Chư Hiền, hoặc một người thân hành thanh tịnh, khẩu và ý hành thanh tịnh. Nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận, phải nên trừ bỏ.
(ii.1) “Này Chư Hiền, hoặc có một người thân hành không thanh tịnh, nhưng khẩu hành thanh tịnh. Nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận, phải nên trừ bỏ như thế nào? Này Chư Hiền, cũng như Tỳ-kheo A-lan-nhã thọ trì y áo phấn tảo, thấy vải xấu vất trong đống rác, bẩn dáy hoặc vì bị đại tiện; hoặc tiểu tiện, nước mũi, nước miếng và các đồ bất tịnh khác thấm bẩn. Thấy rồi, tay trái cầm lên; tay phải căng rộng ra; nếu chẳng phải bị đại tiện, tiểu tiện, nước mũi, nước miếng và các đồ bất tịnh khác thấm bẩn, lại không có rách lủng, liền xếp cất lấy. Cũng vậy, này Chư Hiền, đối với một người thân hành không thanh tịnh, nhưng khẩu hành thanh tịnh, chớ nghĩ thân hành không thanh tịnh, mà chỉ nghĩ đến khẩu hành thanh tịnh của người ấy. Nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận, phải nên trừ bỏ như vậy.
“Này Chư Hiền, hoặc một người hoặc khẩu hành không thanh tịnh nhưng thân hành thanh tịnh. Nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận; nên trừ bỏ như thế nào? Này Chư Hiền, cũng như cách thôn xóm không xa, có hồ nước rất sâu, rêu cỏ che lấp. Có người đi đến, rất nóng bức, phiền muộn, đói khát, mệt mỏi, bị gió nóng bức bách. Người ấy đến nơi hồ, cởi áo để trên bờ, rồi nhảy xuống hồ, hai tay khoát rêu ra, khoan khoái mặc tình tắm rửa, trừ bỏ nóng bức, phiền muộn, đói khát, mệt mỏi. Cũng vậy, này Chư Hiền, đối với một người khẩu không tịnh hạnh, nhưng thân hành tịnh hạnh, chớ nghĩ về khẩu hành không thanh tịnh mà hãy nghĩ về thân hành thanh tịnh của người ấy. Nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận; nên đoạn trừ như vậy.
“Này Chư Hiền, hoặc một người thân hành không thanh tịnh, khẩu hành không thanh tịnh, nhưng tâm có chút thanh tịnh. Nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận, phải nên trừ bỏ như thế nào? Này Chư Hiền, như trên con đường ngã tư có nước trong dấu chân trâu. Có một người đi đến, trong lúc đang quá nóng bức, phiền muộn, đói khát, mệt mỏi, gió nóng bức bách. Người ấy nghĩ thế này: ‘Mặc dù nước trong lổ chân trâu ở ngã tư đường này ít, nếu ta dùng tay hoặc lá cây múc lấy, thì sẽ quậy thành đục ngầu, không thể trừ bỏ sự nóng bức vô cùng, phiền muộn, đói khát, mệt mỏi, cho ta. Ta hãy nên quỳ xuống, tay và đầu gối áp sát mặt đất, dùng miệng uống nước’. Người ấy liền quỳ dài xuống, tay và đầu gối áp sát mặt đất, dùng miệng uống nước. Người ấy liền trừ được sự nóng bức vô cùng, phiền muộn, đói khát, mệt mỏi. Cũng vậy, này Chư Hiền, đối với người thân hành không thanh tịnh, khẩu hành không thanh tịnh, nhưng tâm có chút thanh tịnh, chớ nên nghĩ đến thân hành không thanh tịnh, khẩu hành không thanh tịnh, mà chỉ nên nghĩ đến tâm có chút thanh tịnh của người ấy. Này Chư Hiền, nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận; nên đoạn trừ như vậy.
“Này Chư Hiền, hoặc một người thân hành không thanh tịnh, khẩu và ý hành không thanh tịnh. Nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận, phải nên trừ bỏ như thế nào? Này Chư Hiền, cũng như có người đi xa trên con đường dài; nửa đường mắc bệnh rất là khốn đốn, héo hắt, cô độc, không bạn bè; thôn xóm phía sau càng lúc càng xa mà thôn xóm phía trước lại chưa đến. Nếu có người đi đến, đứng bên cạnh, thấy người bộ hành này đi xa trên con đường dài, nửa đường mắc bệnh rất là khốn đốn, héo hắt, cô độc, không bạn bè, thôn xóm phía sau càng lúc càng xa mà thôn xóm phía trước thì chưa đến. Người kia nếu được người chăm sóc, từ giữa cánh đồng xa xôi dắt đến thôn ấp, cho uống thang thuốc hay, bồi dưỡng bằng đồ ngon mỹ diệu, được chăm sóc kỹ lưỡng; như vậy người ấy chắc chắn được lành bớt. Đó là người kia có lòng thương xót, có từ niệm đối với người bệnh này. Cũng vậy, này Chư Hiền, hoặc một người thân hành không thanh tịnh, khẩu và ý hành không thanh tịnh. Nếu người có trí thấy, nên nghĩ thế này: ‘Vị này thân hành không thanh tịnh, khẩu và ý hành không thanh tịnh, đừng để cho vị này do bởi thân hành không thanh tịnh, khẩu và ý hành không thanh tịnh, mà khi thân hoại mạng chung thẳng đến ác xứ, sanh vào địa ngục. Nếu vị này gặp thiện tri thức, sẽ bỏ thân hành không thanh tịnh để tu thân hành thanh tịnh; trừ bỏ khẩu và ý hành không thanh tịnh để tu khẩu và ý hành thanh tịnh. Do vậy, vị này sẽ do thân hành thanh tịnh, khẩu và ý hành thanh tịnh mà khi thân hoại mạng chung chắc chắn sanh đến thiện xứ, cho đến sanh thiên giới’. Đó là vị kia có lòng thương xót, có từ niệm đối với vị này. Nếu người có trí mà sanh lòng hờn giận, nên đoạn trừ như vậy.
“Này Chư Hiền, hoặc có một người thân hành thanh tịnh, khẩu và ý hành thanh tịnh. Nếu người có trí thấy, giả sử sanh hờn giận, phải nên trừ bỏ như thế nào? Này Chư Hiền, cũng như ngoài thôn xóm không xa, có hồ nước tốt, đã trong lại ngọt, đáy sâu bằng phẳng, đầy đặn, cỏ biếc ngập bờ, bốn phía có cây cỏ. Nếu có người đến, rất nóng bức, phiền muộn, đói khát, mệt mỏi, gió nóng bức bách. Người kia đến bờ rồi, cởi áo để trên bờ, nhảy xuống hồ, khoan khoái mặc tình tắm rửa, trừ bỏ sự nóng bức, phiền muộn, đói khát, mệt mỏi. Cũng vậy, này Chư Hiền, hoặc có một người thân hành thanh tịnh, khẩu và ý hành thanh tịnh, hãy thường nên nghĩ đến thân hành thanh tịnh, khẩu và ý hành thanh tịnh của người đó. Nếu người có trí thấy mà sanh hờn giận, nên trừ bỏ như vậy.
“Này Chư Hiền, năm pháp trừ não mà tôi vừa nói, chính do vậy mà được nói”.
Tôn giả Xá-lợi-phất thuyết như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe Tôn giả thuyết, hoan hỷ phụng hành.
SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha traveled to the country of Śrāvastī and stayed at Anāthapiṇḍada’s Park in Jeta’s Grove.
SC 2It was then that Venerable Śāriputra addressed the monks, “Venerables, now I will teach you the five ways to eliminate irritation. Listen closely! Listen closely, and consider it well.” Those monks accepted the teaching and listened.
SC 3Venerable Śāriputra said, “What are the five? Venerables, there might be someone whose physical conduct is impure, but their verbal conduct is pure. If a wise person is angered by seeing this, they should eliminate that anger. Furthermore, Venerables, there might be someone whose verbal conduct is impure, but their physical conduct is pure. If a wise person is angered by seeing this, they should eliminate that anger. Furthermore, Venerables, there might be someone whose physical and verbal conduct is impure, but their mind has some purity. If a wise person is angered by seeing this, they should eliminate that anger. Furthermore, Venerables, there might be someone whose physical, verbal, and mental conduct is impure. If a wise person is angered by seeing this, they should eliminate that anger. Furthermore, Venerables, there might be someone whose physical, verbal, and mental conduct is pure. If a wise person is angered by seeing this, they should eliminate that anger.
SC 4“Venerables, there might be someone whose physical conduct is impure, but their verbal conduct is pure. If a wise person is angered by seeing this, how should they eliminate that anger? Venerables, it’s like a forest monk who takes discarded clothes from rubbish. He sees some discarded clothes in a pile of rubbish that are stained by excrement, urine, phlegm, or some other impurity. Having seen it, he holds it in his left hand and spreads it out with his right hand. He then tears off and takes what’s not stained by excrement, urine, phlegm, or some other impurity and doesn’t have holes.
SC 5“In this way, Venerables, there might be someone whose physical conduct is impure, but their verbal conduct is pure. Don’t think about their impure physical conduct. Just think about their pure verbal conduct. If a wise person is angered by what they see, they should eliminate that anger in this way.
SC 6“Venerables, there might be someone whose verbal conduct is impure, but their physical conduct is pure. If a wise person is angered by seeing this, how should they eliminate that anger? Venerables, it’s like a deep water near a village that’s hidden by moss and grass. Suppose someone comes along who is hot, distressed, hungry, thirsty, exhausted, and oppressed by wind and heat. Once they reach the water, they leave their clothes on the shore and wade into the pool. Parting the moss and grass with both hands, they bathe there as much as they like, which eliminates their fever, distress, hunger, thirst, and exhaustion.
SC 7“In this way, Venerables, there might be someone whose verbal conduct is impure, but their physical conduct is pure. Don’t think about their impure verbal conduct. Just think about their pure physical conduct. If a wise person is angered by what they see, they should eliminate that anger in this way.
SC 8“Venerables, there might be someone whose physical and verbal conduct is impure, but their mind has some purity. If a wise person is angered by seeing this, how should they eliminate that anger? Venerables, it’s like a puddle in a cow’s footprint in an four-way intersection. Suppose someone comes along who is hot, distressed, hungry, thirsty, exhausted, and oppressed by wind and heat. They think, ‘This little puddle of water in this intersection would be stirred up and become muddy if I scoop it up with my hands or a leaf, and then it won’t eliminate my fever, distress, hunger, thirst, and exhaustion. I’d better kneel down on my hands and knees and drink from it with my mouth.’ They then kneel down on their hands and knees and drink from it with their mouth. Then, they can eliminate their fever, distress, hunger, thirst, and exhaustion.
SC 9“In this way, Venerables, there might be someone whose physical and verbal conduct is impure, but their mind has some purity. Don’t think about their impure physical and verbal conduct. Just think about their mind having some purity. Venerables, if a wise person is angered by what they see, they should eliminate that anger in this way.
SC 10“Venerables, there might be someone whose physical, verbal, and mental conduct is impure. If a wise person is angered by seeing this, how should they eliminate that anger? Venerables, it’s like someone who falls ill on the road while traveling a long distance. They’re in distress and exhausted, alone without companions, the last town is far away, and they’ve yet to reach the next one. Suppose someone comes along and stands next to them. They’d see that this traveler is in distress and exhausted, alone without companions, the last town is far away, and they’ve yet to reach the next one. If they can help that traveler, they would lead them from that wilderness to a town, give them excellent medicine, feed them a sumptuous meal, and look after them well. In this way, that person could surely recover from their illness. That is, this other person has thoughts of utmost compassion and caring for that ill person.
SC 11“In this way, Venerables, there might be someone whose physical, verbal, and mental conduct is impure. If a wise person sees this, they should think, ‘This Venerable’s physical, verbal, and mental conduct are impure. Don’t let this Venerable end up in a bad destiny or be born in Hell when their body breaks up and their life ends because their physical, verbal, and mental conduct is impure. If this Venerable could meet a good friend, they would abandon their impure physical conduct and cultivate pure physical conduct … abandon their impure verbal … mental conduct and cultivate pure verbal … mental conduct. In this way, this Venerable would surely end up in a good destination or even be born up in Heaven when their body breaks and their life ends because their physical, verbal, and mental conduct would be pure.’ This is the utmost thought of compassion and caring this Venerable has for that other Venerable. If a wise person is angered by what they see, they should eliminate that anger in this way.
SC 12“Venerables, there might be someone whose physical, verbal, and mental conduct is pure. If a wise person is angered by seeing this, how should they eliminate that anger? Venerables, it’s like a beautiful pond not far from a village that’s even more lovely when it’s clear. It’s deep, calm, and full, and it has green grass covering its banks and four rings of flowers and trees around it. Suppose someone comes along who’s hot, distressed, hungry, thirsty, exhausted, and oppressed by wind and heat. Once they reach the water, they leave their clothes on the shore and wade into the pool. They bathe as much as they like there, which eliminates their fever, distress, hunger, thirst, and exhaustion.
SC 13“In this way, Venerables, there might be someone whose physical, verbal, and mental conduct is pure. You should always be mindful of their pure physical, verbal, and mental conduct. If a wise person is angered by what they see, they should eliminate that anger in this way. Venerables, I said I would discuss five ways to eliminate irritation, and so I have done that.”
SC 14This is what Venerable Śāriputra said. The monks who heard it rejoiced and approved.