Tôi nghe như vầy:
Một thời Đức Phật trú tại Câu-lâu-sấu, ở Kiếm-ma-sắt-đàm, một đô ấp của Câu-lâu.
Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo rằng:
“Dục là vô thường, hư ngụy, giả dối. Đã là pháp giả dối thì huyễn hóa, dối gạt, ngu si. Dầu là dục của đời nay hay là dục của đời sau, hoặc sắc đời này hay sắc đời sau, tất cả đều là cảnh giới của Ma, là miếng mồi của Ma. Nhân những thứ ấy mới sanh ra vô lượng pháp ác bất thiện, tham lam, sân nhuế và đấu tranh, làm chướng ngại cho sự tu học của Thánh đệ tử.
“Đa văn Thánh đệ tử nên quán như vầy, ‘Thế Tôn nói rằng dục là vô thường, hư ngụy, giả dối, huyễn hóa, dối gạt, ngu si. Dù là dục của đời này hay dục của đời sau, dù là sắc của đời này hay sắc của đời sau, tất cả đều là cảnh giới của Ma, là miếng mồi của Ma. Nhân những thứ ấy, tâm mới sanh ra vô lượng pháp ác bất thiện, tham lam, sân nhuế và đấu tranh, làm chướng ngại sự tu học của Thánh đệ tử’.
“Rồi vị ấy có thể suy nghĩ như vầy: ‘Ta hãy đạt đến tâm quảng đại, thành tựu và an trú, nhiếp phục thế gian, nhiếp trì tâm ấy. Nếu ta đạt đến tâm quảng đại, thành tựu và an trú, nhiếp phục thế gian, nhiếp trì tâm ấy, thì tâm như thế không sanh ra vô lượng pháp ác bất thiện, tham lam, sân nhuế và đấu tranh, làm chướng ngại sự tu học của Thánh đệ tử’.
“Vị ấy bằng sự hành này, bằng sự học này, như vậy mà tu tập để phát triển rộng lớn, liền ở nơi xứ mà tâm được minh tịnh. Sau khi tâm đã minh tịnh ở nơi xứ, Tỳ-kheo ấy, hoặc nhờ đó mà nhập vào bất động, hoặc do tuệ mà giải thoát. Về sau, khi thân hoại mạng chung, nhân tâm ý đã có sẵn ấy, chắc chắn đạt đến bất động. Đó gọi là thuyết về Tịnh bất động đạo thứ nhất.
“Lại nữa, Đa văn Thánh đệ tử nên quán như thế này: ‘Những gì là sắc, tất cả những sắc ấy là bốn đại và bốn đại tạo thành. Bốn đại ấy là pháp vô thường, khổ và diệt’. Vị ấy bằng sự hành này, bằng sự học này, như vậy mà tu tập để phát triển rộng lớn, liền ở nơi xứ mà tâm được minh tịnh. Sau khi tâm đã minh tịnh ở nơi xứ, Tỳ-kheo ấy, hoặc nhờ đó mà nhập vào bất động, hoặc do tuệ mà giải thoát. Về sau, khi thân hoại mạng chung, nhân tâm ý đã có sẵn ấy, chắc chắn đạt đến bất động. Đó gọi là thuyết Tịnh bất động đạo thứ hai.
“Lại nữa, Đa văn Thánh đệ tử nên quán như thế này: ‘Dù là dục của đời này hay dục của đời sau, dù là sắc đời này hay sắc đời sau, dù là dục tưởng của đời này hay dục tưởng của đời sau, dù là sắc tưởng của đời này hay sắc tưởng của đời sau, tất cả tưởng ấy đều là pháp vô thường, khổ và diệt’. Vị ấy bằng sự hành này, bằng sự học này, như vậy mà tu tập để phát triển rộng lớn, liền ở nơi xứ mà tâm được minh tịnh. Sau khi tâm đã minh tịnh ở nơi xứ, Tỳ-kheo ấy, hoặc nhờ đó mà nhập vào bất động, hoặc do tuệ mà giải thoát. Về sau, khi thân hoại mạng chung, nhân tâm ý đã có sẵn ấy, chắc chắn đạt đến bất động. Đó gọi là thuyết Tịnh bất động đạo thứ ba.
“Lại nữa, Đa văn Thánh đệ tử nên quán thế này: ‘Dù là dục tưởng của đời này hay dục tưởng của đời sau, dù là sắc tưởng của đời này hay sắc tưởng của đời sau, và bất động tưởng, tất cả tưởng đều là pháp vô thường, khổ và diệt’. Vị ấy bấy giờ đắc Vô sở hữu xứ tưởng. Vị ấy bằng sự hành này, bằng sự học này, như vậy mà tu tập để phát triển rộng lớn, liền ở nơi xứ mà tâm được minh tịnh. Sau khi tâm đã minh tịnh ở nơi xứ, Tỳ-kheo ấy, hoặc nhờ đó mà nhập vào bất động, hoặc do tuệ mà giải thoát. Về sau, khi thân hoại mạng chung, nhân tâm ý đã có sẵn ấy, chắc chắn đạt đến bất động. Đó là gọi là thuyết Tịnh vô sở hữu xứ đạo thứ nhất.
“Lại nữa, Đa văn Thánh đệ tử nên quán như thế này: ‘Thế gian này là không, ngã không, ngã sở không, cái hữu thường không, cái hữu hằng không, cái trường tồn không, cái không biến dịch không’. Vị ấy hành như vậy, học như vậy, tu tập và phát triển như vậy thì ở nơi xứ mà tâm được minh tịnh. Sau khi ở nơi xứ mà tâm được minh tịnh, Tỳ-kheo ấy hoặc nhờ đó mà tâm nhập Vô sở hữu xứ, hoặc do tuệ mà giải thoát. Về sau, khi thân hoại mạng chung, nhân tâm ý đã có sẵn ấy, chắc chắn đạt đến Vô sở hữu xứ. Đó là trường hợp thứ hai được gọi là Tịnh vô sở hữu xứ đạo.
“Lại nữa, Đa văn Thánh đệ tử nên quán như thế này: ‘Ta không phải được tạo ra vì cái khác, cũng không phải được tạo ra vi chính mình ’. Vị ấy hành như vậy, học như vậy, tu tập và phát triển như vậy, ở nơi xứ mà tâm được minh tịnh. Sau khi ở nơi xứ mà tâm được minh tịnh, Tỳ-kheo ấy hoặc nhờ đó mà nhập Vô sở hữu xứ, hoặc do tuệ mà giải thoát. Về sau, khi thân hoại mạng chung, nhân tâm ý đã có sẵn ấy, chắc chắn đạt đến vô sở hữu xứ. Đó là trường hợp thứ ba được gọi là Tịnh vô sở hữu xứ đạo.
“Lại nữa, Đa văn Thánh đệ tử nên quán như thế này: ‘Dù là dục của đời này hay dục của đời sau, dù là sắc của đời này hay sắc của đời sau, dù là dục tưởng của đời này hay dục tưởng của đời sau, dù là sắc tưởng của đời này hay sắc tưởng của đời sau và bất động tưởng, vô sở hữu xứ tưởng, tất cả tưởng ấy đều là pháp vô thường, khổ và diệt’. Bấy giờ vị ấy đắc Vô tưởng. Vị ấy hành như vậy, học như vậy, tu tập và phát triển như vậy, thì ở nơi xứ mà tâm được minh tịnh. Sau khi ở nơi xứ mà tâm được minh tịnh, Tỳ-kheo ấy hoặc nhờ đó mà nhập vô tưởng, hoặc do tuệ mà giải thoát. Về sau, khi thân hoại mạng chung, nhân tâm ý đã có sẵn ấy, chắc chắn đạt đến vô tưởng xứ. Đó là nói về Tịnh vô tưởng đạo”.
Bấy giờ, Tôn giả A-nan đang cầm quạt đứng hầu Đức Phật. Tôn giả hướng về Phật mà bạch rằng:
“Bạch Đức Thế Tôn, nếu có Tỳ-kheo nào thực hành như vầy, ‘Không có ta, không có sở hữu của ta; ta sẽ không tồn tại, sở hữu của ta sẽ không tồn tại; những gì có trước kia,’ hoàn toàn xả ly như vậy. Bạch Thế Tôn, Tỳ-kheo ấy thực hành như thế, có chứng đắc cứu cánh Niết-bàn chăng?”
Đức Phật nói rằng:
“Này A-nan, sự kiện ấy không nhất định. Hoặc có người chứng đắc, hoặc có người không chứng đắc”.
Tôn giả A-nan lại thưa:
“Bạch Thế Tôn, Tỳ-kheo ấy hành như thế nào mà không chứng đắc Niết-bàn?”
Đức Thế Tôn đáp:
“Này A-nan, Tỳ-kheo nào hành như vầy, ‘Không có ta, không có sở hữu của ta; ta sẽ không tồn tại, sở hữu của ta sẽ không tồn tại; những gì có trước kia,’ hoàn toàn xả ly như vậy. Nhưng này A-nan, nếu Tỳ-kheo ấy vui thích với sự xả ấy, đắm trước nơi sự xả ấy, an trú nơi xả ấy, Tỳ-kheo như thế chắc chắn không chứng đắc Niết-bàn”.
Tôn giả A-nan bạch rằng:
“Bạch Thế Tôn, Tỳ-kheo nào nếu có chấp thủ sẽ không đắc Niết-bàn chăng?”
Đức Thế Tôn đáp:
“Này A-nan, nếu Tỳ-kheo nào có chỗ chấp thủ thì chắc chắn không đắc Niết-bàn”.
Tôn giả A-nan bạch rằng:
“Bạch Thế Tôn, Tỳ-kheo ấy bị chấp thủ bởi những gì?”
Đức Thế Tôn đáp:
-Này A-nan, còn hữu dư ở trong hành; đó là Phi tưởng phi phi tưởng xứ, bậc nhất trong các hữu mà Tỳ-kheo ấy chấp thủ”.
Tôn giả A-nan bạch rằng:
“Bạch Thế Tôn, Tỳ-kheo ấy còn chấp thủ vào hành nào khác nữa chăng?”
Đức Thế Tôn đáp:
“Đúng như thế, Tỳ-kheo ấy còn chấp thủ vào hành khác nữa”.
Tôn giả A-nan bạch rằng:
“Bạch Thế Tôn, Tỳ-kheo phải hành như thế nào thì chắc chắn đắc Niết-bàn?”
Đức Thế Tôn đáp:
“Này A-nan, Tỳ-kheo nào hành như vầy, ‘Không có ta, không có sở hữu của ta; ta sẽ không tồn tại, sở hữu của ta sẽ không tồn tại; những gì có trước kia,’ hoàn toàn xả ly như vậy. Và này A-nan, nếu Tỳ-kheo ấy không ưa thích với xả ấy, không đắm trước xả ấy, không an trú nơi xả ấy, thì này A-nan, Tỳ-kheo thực hành như thế, chắc chắn chứng đắc Niết-bàn”.
Tôn gả A-nan hỏi rằng:
“Bạch Thế Tôn, nếu Tỳ-kheo nào không chấp thủ vào đâu cả thì chắc chắn chứng đắc Niết-bàn chăng?”
Đức Thế Tôn đáp:
“Này A-nan, nếu Tỳ-kheo nào không chấp thủ vào đâu cả thì chắc chắn chứng đắc Niết-bàn”.
Bấy giờ Tôn giả A-nan chắp tay hướng về Phật, bạch rằng:
“Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã thuyết về Tịnh bất động đạo, đã thuyết về Tịnh vô sở hữu xứ đạo, đã thuyết về Tịnh vô tưởng xứ đạo, đã thuyết về Vô dư Niết-bàn. Bạch Thế Tôn, thế nào là sự giải thoát của bậc Thánh?”
Đức Thế Tôn đáp:
“Này A-nan, Đa văn Thánh đệ tử nên quán như thế này: ‘Dù là dục của đời này hay dục của đời sau, dù là sắc của đời này hay là sắc của đời sau, dù là dục tưởng của đời này hay là dục tưởng của đời sau, dù là sắc tưởng của đời này hay là sắc tưởng của đời sau và bất động tưởng, vô sở hữu tưởng, vô tưởng tưởng, tất cả các tưởng ấy đều là pháp vô thường, khổ và diệt, đó là hữu thân. Nếu là hữu thân thì đó là sanh, đó là già, đó là bệnh, đó là chết.
“Này A-nan, nếu có pháp này thì diệt trừ tất cả, không để lưu dư, không để có trở lại. Như vậy thì không sanh, không già, không bệnh, không chết.
“Bậc Thánh quán như vậy. Nếu cai gì có, cái đó là pháp giải thoát. Nếu có cái gì là bất tử, cái đó là Vô dư Niết-bàn. Vị nào quán như vậy, chắc chắn tâm giải thoát dục lậu, tâm giải thoát hữu lậu và vô minh lậu. Đã giải thoát liền biết đã giải thoát, biết như thật rằng ‘Sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã vững, việc cần làm đã làm xong, không còn tái sanh nữa’.
“Này A-nan, Ta nay đã nói cho ngươi nghe về Tịnh bất động đạo, về Tịnh vô sở hữu xứ đạo, về Tịnh vô tưởng đạo, về Vô dư Niết-bàn, về sự giải thoát của bậc Thánh. Như bậc Tôn sư với tâm đại bi, đoái tưởng, thương xót, mong cầu phước lợi và thiện ích, cầu an ổn và khoái lạc cho đệ tử, những điều ấy Ta nay đã làm xong. Các ngươi hãy tự mình làm. Hãy đi đến nơi rừng vắng, đến dưới gốc cây, chỗ yên tĩnh, trống vắng, ngồi tĩnh tọa mà tư duy, chớ có phóng dật, đừng để về sau phải hối hận. Đó là lời khuyến giáo của Ta, đó là huấn thị của Ta”.
Phật thuyết như vậy. Tôn giả A-nan và các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật thuyết, hoan hỷ phụng hành.
T 0542b05我聞如是：
一時，佛遊拘樓瘦，在劒磨瑟T 0542b06曇拘樓都邑。
爾時，世尊告諸比丘：「欲者無常、T 0542b07虛偽、妄言，是妄言法，則是幻化、欺誑、愚癡。若T 0542b08現世欲及後世欲，若現世色及後世色，彼一T 0542b09切是魔境界，則是魔餌，因此令心生無量惡T 0542b10不善之法，增伺、瞋恚及鬪諍等，謂聖弟子學T 0542b11時為作障礙。多聞聖弟子作如是觀，世尊T 0542b12所說，欲者無常、虛偽、妄言，是妄言法則是幻T 0542b13化、欺誑、愚癡。若現世欲及後世欲，若現世色T 0542b14及後世色，彼一切是魔境界，則是魔餌，因此T 0542b15令心生無量惡不善之法，增伺、瞋恚及鬪諍T 0542b16等，謂聖弟子學時為作障礙。彼作是念：『我T 0542b17可得大心成就遊，掩伏世間，攝持其心。若T 0542b18我得大心成就遊，掩伏世間，攝持其心者，T 0542b19如是心便不生無量惡不善之法，增伺、瞋T 0542b20恚及鬪諍等，謂聖弟子學時為作障礙。』彼以T 0542b21是行、以是學，如是修習而廣布，便於處得T 0542b22心淨。於處得心淨已，比丘者或於此得入T 0542b23不動，或以慧為解。彼於後時，身壞命終，因T 0542b24本意故，必至不動。是謂第一說淨不動道。
T 0542b25「復次，多聞聖弟子作如是觀，若有色者，彼T 0542b26一切四大及四大造，四大者是無常法，是苦、T 0542b27是滅。彼如是行、如是學，如是修習而廣布，T 0542b28便於處得心淨。於處得心淨已，比丘者或T 0542b29於此得入不動，或以慧為解。彼於後時，T 0542c01身壞命終，因本意故，必至不動。是謂第二T 0542c02說淨不動道。
「復次，多聞聖弟子作如是觀，T 0542c03若現世欲及後世欲，若現世色及後世色，若T 0542c04現世欲想、後世欲想，若現世色想、後世色想，T 0542c05彼一切想是無常法、是苦、是滅，彼於爾時T 0542c06必得不動想。彼如是行、如是學，如是修習T 0542c07而廣布，便於處得心淨，於處得心淨已，比T 0542c08丘者或於此得入不動，或以慧為解。彼T 0542c09於後時，身壞命終，因本意故，必至不動。是T 0542c10謂第三說淨不動道。
「復次，多聞聖弟子作如T 0542c11是觀，若現世欲想、後世欲想，若現世色想、後T 0542c12世色想及不動想；彼一切想是無常法、是苦、T 0542c13是滅，彼於爾時得無所有處想。彼如是行、T 0542c14如是學，如是修習而廣布，便於處得心淨，T 0542c15於處得心淨已，比丘者或於此得入不動，T 0542c16或以慧為解。彼於後時，身壞命終，因本意T 0542c17故，必至不動。是謂第一說淨無所有處道。
T 0542c18「復次，多聞聖弟子作如是觀，此世空，空於神、T 0542c19神所有，空有常，空有恒，空長存，空不變易。彼T 0542c20如是行、如是學，如是修習而廣布，便於處T 0542c21得心淨，於處得心淨已，比丘者或於此得T 0542c22入無所有處，或以慧為解。彼於後時，身壞T 0542c23命終，因本意故，必至無所有處。是謂第二T 0542c24說淨無所有處道。
「復次，多聞聖弟子作如是T 0542c25觀，我非為他而有所為，亦非自為而有所T 0542c26為。彼如是行、如是學，如是修習而廣布，便T 0542c27於處得心淨，於處得心淨已，比丘者或於T 0542c28此得入無所有處，或以慧為解。彼於後時，T 0542c29身壞命終，因本意故，必至無所有處。是謂T 0543a01第三說淨無所有處道。
「復次，多聞聖弟子作T 0543a02如是觀，若現世欲及後世欲，若現世色及後T 0543a03世色，若現世欲想、後世欲想，若現世色想、後T 0543a04世色想及不動想、無所有處想，彼一切想是無T 0543a05常法、是苦、是滅，彼於爾時而得無想。彼如T 0543a06是行、如是學，如是修習而廣布，便於處得T 0543a07心淨，於處得心淨已，比丘者或於此得入T 0543a08無想，或以慧為解。彼於後時，身壞命終，因T 0543a09本意故，必至無想處。是謂說淨無想道。」
是T 0543a10時，尊者阿難執拂侍佛。於是，尊者阿難叉T 0543a11手向佛，白曰：「世尊！若有比丘如是行，無我、T 0543a12無我所，我當不有、我所當不有，若本有者，T 0543a13便盡得捨。世尊！比丘行如是，彼為盡，得般T 0543a14涅槃耶？」
世尊告曰：「阿難！此事不定，或有得T 0543a15者，或有不得。」
尊者阿難白曰：「世尊！比丘云T 0543a16何行不得般涅槃？」
世尊告曰：「阿難！若比丘T 0543a17如是行，無我、無我所，我當不有、我所T 0543a18當不有，若本有者，便盡得捨。阿難！若比丘T 0543a19樂彼捨、著彼捨、住彼捨者，阿難！比丘行T 0543a20如是，必不得般涅槃。」
尊者阿難白曰：「世T 0543a21尊！比丘若有所受，不得般涅槃耶？」
世尊告T 0543a22曰：「阿難！若比丘有所受者，彼必不得般涅T 0543a23槃也。」
尊者阿難白曰：「世尊！彼比丘為何所T 0543a24受？」
世尊告曰：「阿難！行中有餘，謂有想、無想T 0543a25處，於有中第一，彼比丘受。」
尊者阿難白曰：T 0543a26「世尊！彼比丘受餘行耶？」
世尊告曰：「阿難！如T 0543a27是比丘受餘行也。」
尊者阿難白曰：「世尊！比T 0543a28丘云何行必得般涅槃？」
世尊告曰：「阿難！若比T 0543a29丘如是行，無我、無我所，我當不有、我所當T 0543b01不有，若本有者，便盡得捨。阿難！若比丘T 0543b02不樂彼捨、不著彼捨、不住彼捨者，阿難！T 0543b03比丘行如是，必得般涅槃。」
尊者阿難白曰：T 0543b04「世尊！比丘若無所受，必得般涅槃耶？」
世尊T 0543b05告曰：「阿難！若比丘無所受，必得般涅槃。」
爾T 0543b06時，尊者阿難叉手向佛，白曰：「世尊已說淨不T 0543b07動道，已說淨無所有處道，已說淨無想道，T 0543b08已說無餘涅槃。世尊！云何聖解脫耶？」
世尊告T 0543b09曰：「阿難！多聞聖弟子作如是觀，若現世欲T 0543b10及後世欲，若現世色及後世色，若現世欲想、T 0543b11後世欲想，若現世色想、後世色想及不動想、T 0543b12無所有處想、無想想，彼一切想是無常法、是T 0543b13苦、是滅，是謂自己有。若自己有者，是生、是老、T 0543b14是病、是死。阿難！若有此法，一切盡滅無餘T 0543b15不復有者，彼則無生，無老、病、死。聖如是觀，T 0543b16若有者必是解脫法，若有無餘涅槃者是名T 0543b17甘露，彼如是觀、如是見，必得欲漏心解脫，T 0543b18有漏、無明漏心解脫。解脫已，便知解脫，生T 0543b19已盡，梵行已立，所作已辦，不更受有，知如T 0543b20真。
「阿難！我今為汝已說淨不動道，已說淨T 0543b21無所有處道，已說淨無想道，已說無餘涅T 0543b22槃，已說聖解脫。如尊師所為弟子起大慈T 0543b23哀，憐念愍傷，求義及饒益，求安隱快樂者，T 0543b24我今已作；汝等當復自作，至無事處，至林T 0543b25樹下，空安靜處，燕坐思惟，勿得放逸，勤加T 0543b26精進，莫令後悔。此是我之教勅，是我訓誨。」
T 0543b27佛說如是。尊者阿難及諸比丘，聞佛所說，T 0543b28歡喜奉行。
T 0543b29
淨不動道經第四竟（千七百八十七字）
T 0543c01 SC 1Thus have I heard: One time, the Buddha traveled to Kuru and stayed at the Kuru town of Kalmāṣadamya.
SC 2It was then that the Bhagavān addressed the monks, “Desires are impermanent, fake, and false. These falsehoods then are illusory, deceptive, and foolish. Whether it’s desires in the present life, desires in the afterlife, forms in the present life, or forms in the afterlife, they are all the domain of Māra. They are Māra’s bait. As a result of them, the mind is affected by measureless bad and unskillful things like longing, anger, and fighting, which become obstacles when the noble disciple trains.
SC 3“The well-versed noble disciple will perform this contemplation about what the Bhagavān has taught: ‘Desires are impermanent, fake, and false. These falsehoods then are illusory, deceptive, and foolish. Whether it’s desires in the present life, desires in the afterlife, forms in the present life, or forms in the afterlife, they are all the domain of Māra. They are Māra’s bait. As a result of them, the mind is affected by measureless bad and unskillful things, such as longing, anger, and fighting, which become obstacles when the noble disciple trains.’
SC 4“He thinks, ‘I could accomplish and dwell in a great mental state by shutting out the world and collecting my mind. If I accomplish and dwell in a great mental state by shutting out the worldly and collecting my mind, such a mental state won’t readily produce the measureless bad and unskillful things such as longing, anger, and fighting, which become obstacles when the noble disciple trains.’
SC 5“With that practice and that training, he thus cultivates and expands his mind, readily attaining mental purity in that abode. Attaining mental purity in that abode, the monk might attain entry into the imperturbable right there, or wisdom may be his release. Later, when his body breaks up and his life ends, he’ll surely arrive at the imperturbable as a result of that previous mentality. This is the first description of the pure way to the imperturbable.
SC 6“Furthermore, the well-versed noble disciple performs this contemplation: ‘Whatever has form, all of four elements and what’s made of the four elements, those four elements are impermanent things. They are painful and ceasing.’ Practicing and training in this way, he cultivates and expands, readily attaining mental purity in that abode. After attaining mental purity in that abode, the monk might attain entry to the imperturbable right there, or wisdom may be his release. Later, when his body breaks up and his life ends, he’ll surely arrive at the imperturbable as a result of that previous mentality. This is the second description of the pure way to the imperturbable.
SC 7“Furthermore, the well-versed noble disciple performs this contemplation: ‘Whether it’s desires in the present life, desires in the afterlife, forms in present life, forms in the afterlife, notions of desire in the present life, or notions of desire in the afterlife, all those notions are impermanent things. They are painful and ceasing.’ At that point, he’ll surely attain a conception of the imperturbable. Practicing and training in this way, he thus cultivates and expands, readily attaining mental purity in that abode. After attaining mental purity in that abode, the monk might attain entry into the imperturbable right there, or wisdom may be his release. Later, when his body breaks up and his life ends, he’ll surely arrive at the imperturbable as a result of that previous mentality. This is the third description of the pure way to the imperturbable.
SC 8“Furthermore, the well-versed noble disciple performs this contemplation: ‘Whether it’s notions of desire in the present life, notions of desire in the afterlife, notions of form in the present life, or notions of form in the afterlife, all those notions are impermanent things. They are painful and ceasing.’ At that point, he’ll attain a conception of the abode of nothingness. Practicing and training in this way, he thus cultivates and expands, readily attaining mental purity in that abode. After attaining mental purity in that abode, the monk might attain entry into the imperturbable right there, or wisdom may be his release. Later, when his body breaks up and his life ends, he’ll surely arrive at the imperturbable as a result of that previous mentality. This is the first description of the pure way to the abode of nothingness.
SC 9“Furthermore, the well-versed noble disciple performs this contemplation: ‘This world is empty, empty of spirit and what belongs to spirit, empty of the permanent, empty of the eternal, empty of the enduring, and empty of the unchanging.’ Practicing and training in this way, he thus cultivates and expands, readily attaining mental purity in that abode. After attaining mental purity in that abode, the monk might attain entry into the abode of nothingness right there, or wisdom may be his release. Later, when his body breaks up and his life ends, he’ll surely arrive at the abode of nothingness as a result of that previous mentality. This is the second description of the pure way to the abode of nothingness.
SC 10“Furthermore, the well-versed noble disciple performs this contemplation: ‘I’m not subject to others or anything belonging to them, nor are they subject to me or anything belonging to me.’ Practicing and training in this way, he thus cultivates and expands, readily attaining mental purity in that abode. After attaining mental purity in that abode, the monk might attain entry into the abode of nothingness right there, or wisdom may be his release. Later, when his body breaks up and his life ends, he’ll surely arrive at the abode of nothingness as a result of that previous mentality. This is the third description of the pure way to the abode of nothingness.
SC 11“Furthermore, the well-versed noble disciple performs this contemplation: ‘Whether it’s desires in the present life, desires in the afterlife, forms in the present life, forms in the afterlife, notions of desire in the present life, notions of desire in the afterlife, notions of form in the present life, notions of form in the afterlife, a conception of the imperturbable, or a conception of the abode of nothingness, all those notions are impermanent things. They are painful and ceasing.’ At that point, he’ll attain the absence of conceptions. Practicing and training in this way, he thus cultivates and expands, readily attaining mental purity in that abode. After attaining mental purity in that abode, the monk might attain entry into the absence of conceptions right there, or wisdom may be his release. Later, when his body breaks up and his life ends, he’ll surely arrive at the abode without conceptions as a result of that previous mentality. This is the description of the pure way to the absence of conceptions.”
SC 12At the time, Venerable Ānanda was holding a fan and attending to the Buddha. He saluted the Buddha with his hands together and said, “Bhagavān, suppose there’s a monk who thus practices: ‘There’s no “I” or “mine;” “I” won’t exist, and “mine” won’t exist.’ He readily ends what has existed in the past and attains equanimity. Bhagavān, will a monk who practices in this way reach his end and attain parinirvāṇa?”
The Bhagavān told him, “Ānanda, this is not something that’s certain. He might have that attainment, or he might not.”
SC 13Venerable Ānanda said, “Bhagavān, how does a monk practice who won’t attain parinirvāṇa?”
The Bhagavān told him, “Ānanda, suppose a monk practices in this way: ‘There’s no “I” and no “mine;” “I” won’t exist, and “mine” won’t exist.’ He readily ends what has existed in the past and attains equanimity. Ānanda, suppose a monk enjoys that equanimity, attaches to that equanimity, and abides in that equanimity. Ānanda, a monk who practices in this way surely won’t attain parinirvāṇa.”
SC 14Venerable Ānanda said, “Bhagavān, if a monk has something he accepts, he won’t attain parinirvāṇa?”
The Bhagavān told him, “Ānanda, if a monk has something he accepts, he surely won’t attain parinirvāṇa.”
SC 15Venerable Ānanda said, “But, Bhagavān, what does that monk accept?”
The Bhagavān told him, “Ānanda, there’s something remaining in his practice, which is the abode with and without conceptions, which is the best among existences. That monk will experience it.”
SC 16Venerable Ānanda said, “Bhagavān, that monk will undertake another practice?”
The Bhagavān told him, “So it is, Ānanda. That monk will undertake another practice.”
SC 17Venerable Ānanda said, “Bhagavān, what does a monk practice to surely attain parinirvāṇa?”
The Bhagavān told him, “Ānanda, suppose a monk practices in this way: ‘There’s no “I” and no “mine.” “I” won’t exist, and “mine” won’t exist.’ He readily ends what has existed in the past and attains equanimity. Ānanda, suppose that monk doesn’t enjoy equanimity, doesn’t attach to equanimity, and doesn’t abide in equanimity. Ānanda, practicing in this way, that monk will surely attain parinirvāṇa.”
SC 18Venerable Ānanda said, “Bhagavān, if a monk accepts nothing, will he surely attain parinirvāṇa?”
The Bhagavān told him, “Ānanda, if a monk accepts nothing, he’ll surely attain parinirvāṇa.”
SC 19It was then that Venerable Ānanda saluted the Bhagavān with his palms together and said, “The Bhagavān has described the pure way to the imperturbable. He has described the pure way to the abode of nothingness. He has described the pure way to no conceptions. He has described nirvāṇa without remainder. Bhagavān, what is the noble liberation?”
SC 20The Bhagavān told him, “Ānanda, the well-versed noble disciple performs this contemplation: ‘Whether it’s desires in the present life, desires in the afterlife, forms in the present life, forms in the afterlife, notions of desire in the present life, notions of desire in the afterlife, notions of form in the present life, notions of form in the afterlife, a conception of the imperturbable, a conception of the abode of nothingness, or a conception of no conception, all those notions are impermanent things. They are painful and ceasing.’ This is said to be self-existence. If a self exists, this is birth, old age, illness, and death.
SC 21“Ānanda, suppose he has this teaching: ‘Everything ends and ceases without remainder and never again exists. It then has no birth and no old age, illness, or death.’ The noble people thus contemplate. If he has that, it’s surely the teaching of liberation. Whether it’s nirvāṇa with or without remainder, it’s called immortality.
SC 22“Contemplating and seeing in this way, he’ll surely attain his mind’s liberation from the contaminants of desire and it’s liberation from the contaminants of existence and contaminants of ignorance. After being liberated, he readily knows that he is liberated: ‘Birth has been ended, the religious practice has been established, and the task has been accomplished. I truly know that I’m longer subject to existence.’
SC 23“Ānanda, I’ve now described for you the pure way to the imperturbable, described the pure way to the abode of nothingness, described the pure way to no conceptions, described nirvāṇa without remainder, and described the noble liberation. As an honored teacher produces great sympathy, protective mindfulness, and pity, seeks meaning, benefit, well-being, and happiness for his disciples, I’ve done that now. You should go on to do this yourselves. Go somewhere there’s no worldly affairs and sit under a tree in a grove or in an empty and peaceful dwelling. Sitting in reflection, don’t become careless, but diligently apply effort. Don’t let yourself regret it later. This is my instruction. This is my admonition.”
SC 24The Buddha thus spoke. Venerable Ānanda and the monks who heard what the Buddha taught rejoiced and approved.
Tôi nghe như vầy:
Một thời Đức Phật trú tại Câu-lâu-sấu, ở Kiếm-ma-sắt-đàm, một đô ấp của Câu-lâu.
Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo rằng:
“Dục là vô thường, hư ngụy, giả dối. Đã là pháp giả dối thì huyễn hóa, dối gạt, ngu si. Dầu là dục của đời nay hay là dục của đời sau, hoặc sắc đời này hay sắc đời sau, tất cả đều là cảnh giới của Ma, là miếng mồi của Ma. Nhân những thứ ấy mới sanh ra vô lượng pháp ác bất thiện, tham lam, sân nhuế và đấu tranh, làm chướng ngại cho sự tu học của Thánh đệ tử.
“Đa văn Thánh đệ tử nên quán như vầy, ‘Thế Tôn nói rằng dục là vô thường, hư ngụy, giả dối, huyễn hóa, dối gạt, ngu si. Dù là dục của đời này hay dục của đời sau, dù là sắc của đời này hay sắc của đời sau, tất cả đều là cảnh giới của Ma, là miếng mồi của Ma. Nhân những thứ ấy, tâm mới sanh ra vô lượng pháp ác bất thiện, tham lam, sân nhuế và đấu tranh, làm chướng ngại sự tu học của Thánh đệ tử’.
“Rồi vị ấy có thể suy nghĩ như vầy: ‘Ta hãy đạt đến tâm quảng đại, thành tựu và an trú, nhiếp phục thế gian, nhiếp trì tâm ấy. Nếu ta đạt đến tâm quảng đại, thành tựu và an trú, nhiếp phục thế gian, nhiếp trì tâm ấy, thì tâm như thế không sanh ra vô lượng pháp ác bất thiện, tham lam, sân nhuế và đấu tranh, làm chướng ngại sự tu học của Thánh đệ tử’.
“Vị ấy bằng sự hành này, bằng sự học này, như vậy mà tu tập để phát triển rộng lớn, liền ở nơi xứ mà tâm được minh tịnh. Sau khi tâm đã minh tịnh ở nơi xứ, Tỳ-kheo ấy, hoặc nhờ đó mà nhập vào bất động, hoặc do tuệ mà giải thoát. Về sau, khi thân hoại mạng chung, nhân tâm ý đã có sẵn ấy, chắc chắn đạt đến bất động. Đó gọi là thuyết về Tịnh bất động đạo thứ nhất.
“Lại nữa, Đa văn Thánh đệ tử nên quán như thế này: ‘Những gì là sắc, tất cả những sắc ấy là bốn đại và bốn đại tạo thành. Bốn đại ấy là pháp vô thường, khổ và diệt’. Vị ấy bằng sự hành này, bằng sự học này, như vậy mà tu tập để phát triển rộng lớn, liền ở nơi xứ mà tâm được minh tịnh. Sau khi tâm đã minh tịnh ở nơi xứ, Tỳ-kheo ấy, hoặc nhờ đó mà nhập vào bất động, hoặc do tuệ mà giải thoát. Về sau, khi thân hoại mạng chung, nhân tâm ý đã có sẵn ấy, chắc chắn đạt đến bất động. Đó gọi là thuyết Tịnh bất động đạo thứ hai.
“Lại nữa, Đa văn Thánh đệ tử nên quán như thế này: ‘Dù là dục của đời này hay dục của đời sau, dù là sắc đời này hay sắc đời sau, dù là dục tưởng của đời này hay dục tưởng của đời sau, dù là sắc tưởng của đời này hay sắc tưởng của đời sau, tất cả tưởng ấy đều là pháp vô thường, khổ và diệt’. Vị ấy bằng sự hành này, bằng sự học này, như vậy mà tu tập để phát triển rộng lớn, liền ở nơi xứ mà tâm được minh tịnh. Sau khi tâm đã minh tịnh ở nơi xứ, Tỳ-kheo ấy, hoặc nhờ đó mà nhập vào bất động, hoặc do tuệ mà giải thoát. Về sau, khi thân hoại mạng chung, nhân tâm ý đã có sẵn ấy, chắc chắn đạt đến bất động. Đó gọi là thuyết Tịnh bất động đạo thứ ba.
“Lại nữa, Đa văn Thánh đệ tử nên quán thế này: ‘Dù là dục tưởng của đời này hay dục tưởng của đời sau, dù là sắc tưởng của đời này hay sắc tưởng của đời sau, và bất động tưởng, tất cả tưởng đều là pháp vô thường, khổ và diệt’. Vị ấy bấy giờ đắc Vô sở hữu xứ tưởng. Vị ấy bằng sự hành này, bằng sự học này, như vậy mà tu tập để phát triển rộng lớn, liền ở nơi xứ mà tâm được minh tịnh. Sau khi tâm đã minh tịnh ở nơi xứ, Tỳ-kheo ấy, hoặc nhờ đó mà nhập vào bất động, hoặc do tuệ mà giải thoát. Về sau, khi thân hoại mạng chung, nhân tâm ý đã có sẵn ấy, chắc chắn đạt đến bất động. Đó là gọi là thuyết Tịnh vô sở hữu xứ đạo thứ nhất.
“Lại nữa, Đa văn Thánh đệ tử nên quán như thế này: ‘Thế gian này là không, ngã không, ngã sở không, cái hữu thường không, cái hữu hằng không, cái trường tồn không, cái không biến dịch không’. Vị ấy hành như vậy, học như vậy, tu tập và phát triển như vậy thì ở nơi xứ mà tâm được minh tịnh. Sau khi ở nơi xứ mà tâm được minh tịnh, Tỳ-kheo ấy hoặc nhờ đó mà tâm nhập Vô sở hữu xứ, hoặc do tuệ mà giải thoát. Về sau, khi thân hoại mạng chung, nhân tâm ý đã có sẵn ấy, chắc chắn đạt đến Vô sở hữu xứ. Đó là trường hợp thứ hai được gọi là Tịnh vô sở hữu xứ đạo.
“Lại nữa, Đa văn Thánh đệ tử nên quán như thế này: ‘Ta không phải được tạo ra vì cái khác, cũng không phải được tạo ra vi chính mình ’. Vị ấy hành như vậy, học như vậy, tu tập và phát triển như vậy, ở nơi xứ mà tâm được minh tịnh. Sau khi ở nơi xứ mà tâm được minh tịnh, Tỳ-kheo ấy hoặc nhờ đó mà nhập Vô sở hữu xứ, hoặc do tuệ mà giải thoát. Về sau, khi thân hoại mạng chung, nhân tâm ý đã có sẵn ấy, chắc chắn đạt đến vô sở hữu xứ. Đó là trường hợp thứ ba được gọi là Tịnh vô sở hữu xứ đạo.
“Lại nữa, Đa văn Thánh đệ tử nên quán như thế này: ‘Dù là dục của đời này hay dục của đời sau, dù là sắc của đời này hay sắc của đời sau, dù là dục tưởng của đời này hay dục tưởng của đời sau, dù là sắc tưởng của đời này hay sắc tưởng của đời sau và bất động tưởng, vô sở hữu xứ tưởng, tất cả tưởng ấy đều là pháp vô thường, khổ và diệt’. Bấy giờ vị ấy đắc Vô tưởng. Vị ấy hành như vậy, học như vậy, tu tập và phát triển như vậy, thì ở nơi xứ mà tâm được minh tịnh. Sau khi ở nơi xứ mà tâm được minh tịnh, Tỳ-kheo ấy hoặc nhờ đó mà nhập vô tưởng, hoặc do tuệ mà giải thoát. Về sau, khi thân hoại mạng chung, nhân tâm ý đã có sẵn ấy, chắc chắn đạt đến vô tưởng xứ. Đó là nói về Tịnh vô tưởng đạo”.
Bấy giờ, Tôn giả A-nan đang cầm quạt đứng hầu Đức Phật. Tôn giả hướng về Phật mà bạch rằng:
“Bạch Đức Thế Tôn, nếu có Tỳ-kheo nào thực hành như vầy, ‘Không có ta, không có sở hữu của ta; ta sẽ không tồn tại, sở hữu của ta sẽ không tồn tại; những gì có trước kia,’ hoàn toàn xả ly như vậy. Bạch Thế Tôn, Tỳ-kheo ấy thực hành như thế, có chứng đắc cứu cánh Niết-bàn chăng?”
Đức Phật nói rằng:
“Này A-nan, sự kiện ấy không nhất định. Hoặc có người chứng đắc, hoặc có người không chứng đắc”.
Tôn giả A-nan lại thưa:
“Bạch Thế Tôn, Tỳ-kheo ấy hành như thế nào mà không chứng đắc Niết-bàn?”
Đức Thế Tôn đáp:
“Này A-nan, Tỳ-kheo nào hành như vầy, ‘Không có ta, không có sở hữu của ta; ta sẽ không tồn tại, sở hữu của ta sẽ không tồn tại; những gì có trước kia,’ hoàn toàn xả ly như vậy. Nhưng này A-nan, nếu Tỳ-kheo ấy vui thích với sự xả ấy, đắm trước nơi sự xả ấy, an trú nơi xả ấy, Tỳ-kheo như thế chắc chắn không chứng đắc Niết-bàn”.
Tôn giả A-nan bạch rằng:
“Bạch Thế Tôn, Tỳ-kheo nào nếu có chấp thủ sẽ không đắc Niết-bàn chăng?”
Đức Thế Tôn đáp:
“Này A-nan, nếu Tỳ-kheo nào có chỗ chấp thủ thì chắc chắn không đắc Niết-bàn”.
Tôn giả A-nan bạch rằng:
“Bạch Thế Tôn, Tỳ-kheo ấy bị chấp thủ bởi những gì?”
Đức Thế Tôn đáp:
-Này A-nan, còn hữu dư ở trong hành; đó là Phi tưởng phi phi tưởng xứ, bậc nhất trong các hữu mà Tỳ-kheo ấy chấp thủ”.
Tôn giả A-nan bạch rằng:
“Bạch Thế Tôn, Tỳ-kheo ấy còn chấp thủ vào hành nào khác nữa chăng?”
Đức Thế Tôn đáp:
“Đúng như thế, Tỳ-kheo ấy còn chấp thủ vào hành khác nữa”.
Tôn giả A-nan bạch rằng:
“Bạch Thế Tôn, Tỳ-kheo phải hành như thế nào thì chắc chắn đắc Niết-bàn?”
Đức Thế Tôn đáp:
“Này A-nan, Tỳ-kheo nào hành như vầy, ‘Không có ta, không có sở hữu của ta; ta sẽ không tồn tại, sở hữu của ta sẽ không tồn tại; những gì có trước kia,’ hoàn toàn xả ly như vậy. Và này A-nan, nếu Tỳ-kheo ấy không ưa thích với xả ấy, không đắm trước xả ấy, không an trú nơi xả ấy, thì này A-nan, Tỳ-kheo thực hành như thế, chắc chắn chứng đắc Niết-bàn”.
Tôn gả A-nan hỏi rằng:
“Bạch Thế Tôn, nếu Tỳ-kheo nào không chấp thủ vào đâu cả thì chắc chắn chứng đắc Niết-bàn chăng?”
Đức Thế Tôn đáp:
“Này A-nan, nếu Tỳ-kheo nào không chấp thủ vào đâu cả thì chắc chắn chứng đắc Niết-bàn”.
Bấy giờ Tôn giả A-nan chắp tay hướng về Phật, bạch rằng:
“Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã thuyết về Tịnh bất động đạo, đã thuyết về Tịnh vô sở hữu xứ đạo, đã thuyết về Tịnh vô tưởng xứ đạo, đã thuyết về Vô dư Niết-bàn. Bạch Thế Tôn, thế nào là sự giải thoát của bậc Thánh?”
Đức Thế Tôn đáp:
“Này A-nan, Đa văn Thánh đệ tử nên quán như thế này: ‘Dù là dục của đời này hay dục của đời sau, dù là sắc của đời này hay là sắc của đời sau, dù là dục tưởng của đời này hay là dục tưởng của đời sau, dù là sắc tưởng của đời này hay là sắc tưởng của đời sau và bất động tưởng, vô sở hữu tưởng, vô tưởng tưởng, tất cả các tưởng ấy đều là pháp vô thường, khổ và diệt, đó là hữu thân. Nếu là hữu thân thì đó là sanh, đó là già, đó là bệnh, đó là chết.
“Này A-nan, nếu có pháp này thì diệt trừ tất cả, không để lưu dư, không để có trở lại. Như vậy thì không sanh, không già, không bệnh, không chết.
“Bậc Thánh quán như vậy. Nếu cai gì có, cái đó là pháp giải thoát. Nếu có cái gì là bất tử, cái đó là Vô dư Niết-bàn. Vị nào quán như vậy, chắc chắn tâm giải thoát dục lậu, tâm giải thoát hữu lậu và vô minh lậu. Đã giải thoát liền biết đã giải thoát, biết như thật rằng ‘Sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã vững, việc cần làm đã làm xong, không còn tái sanh nữa’.
“Này A-nan, Ta nay đã nói cho ngươi nghe về Tịnh bất động đạo, về Tịnh vô sở hữu xứ đạo, về Tịnh vô tưởng đạo, về Vô dư Niết-bàn, về sự giải thoát của bậc Thánh. Như bậc Tôn sư với tâm đại bi, đoái tưởng, thương xót, mong cầu phước lợi và thiện ích, cầu an ổn và khoái lạc cho đệ tử, những điều ấy Ta nay đã làm xong. Các ngươi hãy tự mình làm. Hãy đi đến nơi rừng vắng, đến dưới gốc cây, chỗ yên tĩnh, trống vắng, ngồi tĩnh tọa mà tư duy, chớ có phóng dật, đừng để về sau phải hối hận. Đó là lời khuyến giáo của Ta, đó là huấn thị của Ta”.
Phật thuyết như vậy. Tôn giả A-nan và các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật thuyết, hoan hỷ phụng hành.
SC 1Thus have I heard: One time, the Buddha traveled to Kuru and stayed at the Kuru town of Kalmāṣadamya.
SC 2It was then that the Bhagavān addressed the monks, “Desires are impermanent, fake, and false. These falsehoods then are illusory, deceptive, and foolish. Whether it’s desires in the present life, desires in the afterlife, forms in the present life, or forms in the afterlife, they are all the domain of Māra. They are Māra’s bait. As a result of them, the mind is affected by measureless bad and unskillful things like longing, anger, and fighting, which become obstacles when the noble disciple trains.
SC 3“The well-versed noble disciple will perform this contemplation about what the Bhagavān has taught: ‘Desires are impermanent, fake, and false. These falsehoods then are illusory, deceptive, and foolish. Whether it’s desires in the present life, desires in the afterlife, forms in the present life, or forms in the afterlife, they are all the domain of Māra. They are Māra’s bait. As a result of them, the mind is affected by measureless bad and unskillful things, such as longing, anger, and fighting, which become obstacles when the noble disciple trains.’
SC 4“He thinks, ‘I could accomplish and dwell in a great mental state by shutting out the world and collecting my mind. If I accomplish and dwell in a great mental state by shutting out the worldly and collecting my mind, such a mental state won’t readily produce the measureless bad and unskillful things such as longing, anger, and fighting, which become obstacles when the noble disciple trains.’
SC 5“With that practice and that training, he thus cultivates and expands his mind, readily attaining mental purity in that abode. Attaining mental purity in that abode, the monk might attain entry into the imperturbable right there, or wisdom may be his release. Later, when his body breaks up and his life ends, he’ll surely arrive at the imperturbable as a result of that previous mentality. This is the first description of the pure way to the imperturbable.
SC 6“Furthermore, the well-versed noble disciple performs this contemplation: ‘Whatever has form, all of four elements and what’s made of the four elements, those four elements are impermanent things. They are painful and ceasing.’ Practicing and training in this way, he cultivates and expands, readily attaining mental purity in that abode. After attaining mental purity in that abode, the monk might attain entry to the imperturbable right there, or wisdom may be his release. Later, when his body breaks up and his life ends, he’ll surely arrive at the imperturbable as a result of that previous mentality. This is the second description of the pure way to the imperturbable.
SC 7“Furthermore, the well-versed noble disciple performs this contemplation: ‘Whether it’s desires in the present life, desires in the afterlife, forms in present life, forms in the afterlife, notions of desire in the present life, or notions of desire in the afterlife, all those notions are impermanent things. They are painful and ceasing.’ At that point, he’ll surely attain a conception of the imperturbable. Practicing and training in this way, he thus cultivates and expands, readily attaining mental purity in that abode. After attaining mental purity in that abode, the monk might attain entry into the imperturbable right there, or wisdom may be his release. Later, when his body breaks up and his life ends, he’ll surely arrive at the imperturbable as a result of that previous mentality. This is the third description of the pure way to the imperturbable.
SC 8“Furthermore, the well-versed noble disciple performs this contemplation: ‘Whether it’s notions of desire in the present life, notions of desire in the afterlife, notions of form in the present life, or notions of form in the afterlife, all those notions are impermanent things. They are painful and ceasing.’ At that point, he’ll attain a conception of the abode of nothingness. Practicing and training in this way, he thus cultivates and expands, readily attaining mental purity in that abode. After attaining mental purity in that abode, the monk might attain entry into the imperturbable right there, or wisdom may be his release. Later, when his body breaks up and his life ends, he’ll surely arrive at the imperturbable as a result of that previous mentality. This is the first description of the pure way to the abode of nothingness.
SC 9“Furthermore, the well-versed noble disciple performs this contemplation: ‘This world is empty, empty of spirit and what belongs to spirit, empty of the permanent, empty of the eternal, empty of the enduring, and empty of the unchanging.’ Practicing and training in this way, he thus cultivates and expands, readily attaining mental purity in that abode. After attaining mental purity in that abode, the monk might attain entry into the abode of nothingness right there, or wisdom may be his release. Later, when his body breaks up and his life ends, he’ll surely arrive at the abode of nothingness as a result of that previous mentality. This is the second description of the pure way to the abode of nothingness.
SC 10“Furthermore, the well-versed noble disciple performs this contemplation: ‘I’m not subject to others or anything belonging to them, nor are they subject to me or anything belonging to me.’ Practicing and training in this way, he thus cultivates and expands, readily attaining mental purity in that abode. After attaining mental purity in that abode, the monk might attain entry into the abode of nothingness right there, or wisdom may be his release. Later, when his body breaks up and his life ends, he’ll surely arrive at the abode of nothingness as a result of that previous mentality. This is the third description of the pure way to the abode of nothingness.
SC 11“Furthermore, the well-versed noble disciple performs this contemplation: ‘Whether it’s desires in the present life, desires in the afterlife, forms in the present life, forms in the afterlife, notions of desire in the present life, notions of desire in the afterlife, notions of form in the present life, notions of form in the afterlife, a conception of the imperturbable, or a conception of the abode of nothingness, all those notions are impermanent things. They are painful and ceasing.’ At that point, he’ll attain the absence of conceptions. Practicing and training in this way, he thus cultivates and expands, readily attaining mental purity in that abode. After attaining mental purity in that abode, the monk might attain entry into the absence of conceptions right there, or wisdom may be his release. Later, when his body breaks up and his life ends, he’ll surely arrive at the abode without conceptions as a result of that previous mentality. This is the description of the pure way to the absence of conceptions.”
SC 12At the time, Venerable Ānanda was holding a fan and attending to the Buddha. He saluted the Buddha with his hands together and said, “Bhagavān, suppose there’s a monk who thus practices: ‘There’s no “I” or “mine;” “I” won’t exist, and “mine” won’t exist.’ He readily ends what has existed in the past and attains equanimity. Bhagavān, will a monk who practices in this way reach his end and attain parinirvāṇa?”
The Bhagavān told him, “Ānanda, this is not something that’s certain. He might have that attainment, or he might not.”
SC 13Venerable Ānanda said, “Bhagavān, how does a monk practice who won’t attain parinirvāṇa?”
The Bhagavān told him, “Ānanda, suppose a monk practices in this way: ‘There’s no “I” and no “mine;” “I” won’t exist, and “mine” won’t exist.’ He readily ends what has existed in the past and attains equanimity. Ānanda, suppose a monk enjoys that equanimity, attaches to that equanimity, and abides in that equanimity. Ānanda, a monk who practices in this way surely won’t attain parinirvāṇa.”
SC 14Venerable Ānanda said, “Bhagavān, if a monk has something he accepts, he won’t attain parinirvāṇa?”
The Bhagavān told him, “Ānanda, if a monk has something he accepts, he surely won’t attain parinirvāṇa.”
SC 15Venerable Ānanda said, “But, Bhagavān, what does that monk accept?”
The Bhagavān told him, “Ānanda, there’s something remaining in his practice, which is the abode with and without conceptions, which is the best among existences. That monk will experience it.”
SC 16Venerable Ānanda said, “Bhagavān, that monk will undertake another practice?”
The Bhagavān told him, “So it is, Ānanda. That monk will undertake another practice.”
SC 17Venerable Ānanda said, “Bhagavān, what does a monk practice to surely attain parinirvāṇa?”
The Bhagavān told him, “Ānanda, suppose a monk practices in this way: ‘There’s no “I” and no “mine.” “I” won’t exist, and “mine” won’t exist.’ He readily ends what has existed in the past and attains equanimity. Ānanda, suppose that monk doesn’t enjoy equanimity, doesn’t attach to equanimity, and doesn’t abide in equanimity. Ānanda, practicing in this way, that monk will surely attain parinirvāṇa.”
SC 18Venerable Ānanda said, “Bhagavān, if a monk accepts nothing, will he surely attain parinirvāṇa?”
The Bhagavān told him, “Ānanda, if a monk accepts nothing, he’ll surely attain parinirvāṇa.”
SC 19It was then that Venerable Ānanda saluted the Bhagavān with his palms together and said, “The Bhagavān has described the pure way to the imperturbable. He has described the pure way to the abode of nothingness. He has described the pure way to no conceptions. He has described nirvāṇa without remainder. Bhagavān, what is the noble liberation?”
SC 20The Bhagavān told him, “Ānanda, the well-versed noble disciple performs this contemplation: ‘Whether it’s desires in the present life, desires in the afterlife, forms in the present life, forms in the afterlife, notions of desire in the present life, notions of desire in the afterlife, notions of form in the present life, notions of form in the afterlife, a conception of the imperturbable, a conception of the abode of nothingness, or a conception of no conception, all those notions are impermanent things. They are painful and ceasing.’ This is said to be self-existence. If a self exists, this is birth, old age, illness, and death.
SC 21“Ānanda, suppose he has this teaching: ‘Everything ends and ceases without remainder and never again exists. It then has no birth and no old age, illness, or death.’ The noble people thus contemplate. If he has that, it’s surely the teaching of liberation. Whether it’s nirvāṇa with or without remainder, it’s called immortality.
SC 22“Contemplating and seeing in this way, he’ll surely attain his mind’s liberation from the contaminants of desire and it’s liberation from the contaminants of existence and contaminants of ignorance. After being liberated, he readily knows that he is liberated: ‘Birth has been ended, the religious practice has been established, and the task has been accomplished. I truly know that I’m longer subject to existence.’
SC 23“Ānanda, I’ve now described for you the pure way to the imperturbable, described the pure way to the abode of nothingness, described the pure way to no conceptions, described nirvāṇa without remainder, and described the noble liberation. As an honored teacher produces great sympathy, protective mindfulness, and pity, seeks meaning, benefit, well-being, and happiness for his disciples, I’ve done that now. You should go on to do this yourselves. Go somewhere there’s no worldly affairs and sit under a tree in a grove or in an empty and peaceful dwelling. Sitting in reflection, don’t become careless, but diligently apply effort. Don’t let yourself regret it later. This is my instruction. This is my admonition.”
SC 24The Buddha thus spoke. Venerable Ānanda and the monks who heard what the Buddha taught rejoiced and approved.