Tôi nghe như vầy:
Một thời Đức Phật trú tại Chi-đề-sấu, trong rừng Thủy chử.
Bấy giờ Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:
“Thuở xưa, lúc Ta chưa đắc Đạo giác ngộ vô thượng chánh chân, bấy giờ Ta nghĩ rằng: ‘Ta làm sao để được phát sanh ánh sáng, nhân ánh sáng ấy mà thấy hình sắc. Như vậy, trí kiến của ta sẽ cực kỳ minh tịnh’. Vì để có trí kiến cực kỳ minh tịnh ấy mà Ta sống cô độc tại một nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần. Ta nhân sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần nên đạt đựoc ánh sáng, liền thấy sắc. Nhưng Ta chưa cùng với Chư Thiên kia tụ hội, cùng chào hỏi, cùng luận thuyết, cùng đối đáp.
“Ta lại nghĩ rằng: ‘Ta làm sao để được phát sanh ánh sáng. Nhân ánh sáng ấy mà hấy hình sắc và cùng Chư Thiên kia tụ hội, cùng chào hỏi, cùng luận thuyết, cùng đối đáp. Như vậy trí kiến của Ta sẽ cực kỳ minh tịnh. Vì để có trí kiến cực kỳ minh tịnh này mà Ta sống tại nơi xa vắng, cô độc, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần. Ta nhân sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần nên đạt được ánh sáng, liền thấy hình sắc, cùng Chư Thiên kia tụ hội, cùng chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp, nhưng Ta không biết Chư Thiên kia có họ như thế nào, tên như thế nào, sanh như thế nào.
“Ta lại nghĩ rằng: ‘Ta làm sao để được phát sanh ánh sáng. Nhân ánh sáng ấy mà thấy hình sắc và cùng Chư Thiên kia tụ hội, cùng chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp và cũng biết Chư Thiên kia có họ như vậy, tên như vậy và sanh như vậy. Như thế, trí kiến của Ta cực kỳ minh tịnh’. Vì để có trí và kiến cực kỳ minh tịnh này mà Ta sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần. Nhân sống cô độc tại nơi xa vắng, tu hành tinh cần, liền thấy được ánh sáng và cùng Chư Thiên kia tụ hội, chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp và cũng biết được Chư Thiên ấy danh tánh như vậy, tên tự như vậy và sanh như vậy. Nhưng Ta không biết Chư Thiên kia ăn như thế nào, thọ khổ lạc như thế nào.
“Ta lại nghĩ rằng: ‘Ta làm sao để được phát sanh ánh sáng, nhân ánh sáng ấy mà thấy hình sắc và cùng Chư Thiên tụ hội, chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp, biết Chư Thiên ấy có họ như vậy, tên như vậy, sanh như vậy và cũng biết Chư Thiên ấy ăn như vậy, thọ khổ lạc như vậy. Như thế trí kiến của Ta sẽ cực kỳ minh tịnh’. Vì để có trí vkiến cực kỳ minh tịnh này mà Ta sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần. Nhân sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần, Ta được ánh sáng, liền thấy hình sắc và cùng Chư Thiên tụ hội, cùng chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp, cũng biết Chư Thiên ấy có họ như vậy, tên như vậy và sanh như vậy; và cũng biết Chư Thiên ấy ăn như vậy, thọ khổ lạc như vậy. Nhưng Ta không biết Chư Thiên ấy trường thọ như thế nào, tồn tại lâu như thế nào, mạng tận như thế nào.
“Ta lại nghĩ rằng: ‘Ta làm sao để được phát sanh ánh sáng, nhân ánh sáng ấy mà thấy hình sắc và cùng Chư Thiên tụ hội, cùng chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp, biết Chư Thiên ấy có họ như vậy, tên như vậy, sanh như vậy, cũng biết Chư Thiên ấy ăn như vậy, thọ khổ lạc như vậy; cũng biết Chư Thiên ấy trường thọ như thế, tồn tại lâu như thế, mạng tận như thế. Như thế trí kiến của Ta sẽ cực kỳ minh tịnh’. Vì để có trí kiến cực kỳ minh tịnh này mà Ta sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần. Nhân sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần, Ta được ánh sáng, liền thấy hình sắc và cùng Chư Thiên tụ hội, cùng chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp, cũng biết Chư Thiên ấy có họ như vậy, tên như vậy, sanh như vậy; biết Chư Thiên ấy ăn như vậy, thọ khổ lạc như vậy; và cũng biết Chư Thiên ấy trường thọ như vậy, tồn tại lâu như vậy, mạng tận như vậy. Nhưng Ta không biết Chư Thiên ấy tạo nghiệp như thế nào, đã chết nơi này và sanh nơi kia như thế nào.
“Ta lại nghĩ rằng: ‘Ta làm sao để được phát sanh ánh sáng, nhân ánh sáng ấy mà thấy hình sắc và cùng Chư Thiên kia tụ hội, cùng chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp, biết Chư Thiên ấy có họ như vậy, tên như vậy, sanh như vậy, biết Chư Thiên ấy ăn như vậy, thọ khổ lạc như vậy; biết Chư Thiên ấy trường thọ như vậy, tồn tại lâu như vậy, mạng tận như vậy; và cũng biết Chư Thiên ấy tạo nghiệp như vậy, chết nơi này và sanh nơi kia như vậy. Như thế trí kiến của Ta sẽ cực kỳ minh tịnh’. Vì để có trí kiến cực kỳ minh tịnh này mà Ta sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần. Nhân sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần, Ta đạt được ánh sáng, liền thấy hình sắc và cùng Chư Thiên kia tụ hội, cùng chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp, biết Chư Thiên ấy có họ như vậy, tên như vậy, sanh như vậy; biết Chư Thiên ấy ăn như vậy, thọ khổ lạc như vậy; biết Chư Thiên ấy trường thọ như vậy, tồn tại lâu như vậy, mạng tận như vậy; và cũng biết Chư Thiên ấy tạo nghiệp như vậy, chết nơi này và sanh nơi kia như vậy. Nhưng Ta không biết Chư Thiên ấy ở trong những cõi trời nào.
“Ta lại nghĩ rằng: ‘Ta làm sao để được phát sanh ánh sáng, nhân ánh sáng ấy mà thấy hình sắc và cùng Chư Thiên tụ hội, cùng chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp, biết Chư Thiên ấy có họ như vậy, tên như vậy, sanh như vậy, biết Chư Thiên ấy ăn như vậy, thọ khổ lạc như vậy; biết Chư Thiên ấy trường thọ như vậy, tồn tại lâu như vậy, mạng tận như vậy; biết Chư Thiên ấy tạo nghiệp như vậy, chết nơi này và sanh nơi kia như vậy; và cũng biết Chư Thiên ở trong các cõi trời ấy. Như thế trí kiến của Ta sẽ cực kỳ minh tịnh’. Vì để có trí kiến cực kỳ minh tịnh này mà Ta sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần. Ta nhân sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần, nên đạt được ánh sáng, liền thấy hình sắc và cùng Chư Thiên kia tụ hội, cùng chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp, biết Chư Thiên ấy có họ như vậy, tên như vậy, sanh như vậy; biết Chư Thiên ấy ăn như vậy, thọ khổ lạc như vậy; biết Chư Thiên ấy trường thọ như vậy, tồn tại lâu như vậy, mạng tận như vậy; biết Chư Thiên ấy tạo nghiệp như vậy, chết nơi này và sanh nơi kia như vậy; và cũng biết Chư Thiên ở trong những cõi trời ấy. Nhưng Ta không biết Ta đã từng sanh vào cõi đó hay chưa từng sanh vào cõi đó.
“Ta lại nghĩ rằng: ‘Ta làm sao để được phát sanh ánh sáng, nhân ánh sáng ấy mà thấy hình sắc và cùng Chư Thiên tụ hội, cùng chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp, biết Chư Thiên ấy có họ như vậy, tự như vậy, sanh như vậy, biết Chư Thiên ấy ăn như vậy, thọ khổ lạc như vậy; biết Chư Thiên ấy trường thọ như vậy, tồn tại lâu như vậy, mạng tận như vậy; biết Chư Thiên ấy tạo nghiệp như vậy, chết nơi này và sanh nơi kia như vậy; biết Chư Thiên ở trong các cõi trời ấy; và cũng biết ở cõi trời ấy Ta đã từng sanh vào hay chưa từng sanh vào. Như thế trí kiến của Ta sẽ cực kỳ minh tịnh”. Vì để có trí kiến cực kỳ minh tịnh này mà Ta sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần. Ta nhân sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần, nên đạt được ánh sáng, liền thấy hình sắc và cùng Chư Thiên kia tụ hội, cùng chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp, biết Chư Thiên ấy có họ như vậy, tên như vậy, sanh như vậy; biết Chư Thiên ấy ăn như vậy, thọ khổ lạc như vậy; biết Chư Thiên ấy trường thọ như vậy, tồn tại lâu như vậy, mạng tận như vậy; biết Chư Thiên ấy tạo nghiệp như vậy, đã chết nơi này và sanh nơi kia như vậy; biết Chư Thiên ở trong những cõi trời ấy; và cũng biết ở cõi trời ấy Ta đã từng sanh vào.
“Nếu Ta không biết một cách chân chánh tám hành này thì không thể nói một cách xác định là đã chứng đắc, cũng không biết Ta đắc Đạo giác ngộ vô thượng chánh chân; đối với Chư Thiên, Ma, Phạm, Sa-môn, Bà-la-môn ở thế gian này Ta không thể siêu việt lên trên; Ta cũng không đắc giải thoát với những sự giải thoát sai biệt. Ta cũng chưa lìa các đảo điên, chưa biết như thật rằng ‘Sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã vững, việc cần làm đã làm xong, không còn tái sanh nữa’.
“Nếu Ta biết được một cách chân chánh tám hành này thì mới có thể nói một cách xác định đã chứng đắc, cũng biết rằng Ta đã đắc đạo giác ngộ vô thượng chánh chân, đối với Chư Thiên, Ma, Phạm, Sa-môn, Bà-la-môn, Ta siêu việt lên trên. Ta cũng chứng đắc giải thoát với những sự giải thoát sai biệt; tâm Ta đã xa lìa các điên đảo, biết như thật rằng ‘Sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã vững, việc cần làm đã làm xong, không còn tái sanh nữa’.”
Phật thuyết như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật thuyết, hoan hỷ phụng hành.
中阿含經卷第十八
T 0539b17T 0539b18東晉罽賓三藏瞿曇僧伽提婆譯
T 0539b19T 0539b21我聞如是：
一時，佛遊枝提瘦，在水渚林中。
T 0539b22爾時，世尊告諸比丘：「我本未得覺無上正真T 0539b23道時，而作是念：『我寧可得生其光明，因其T 0539b24光明而見形色。如是我智見極大明淨。』我T 0539b25為智見極明淨故，便在遠離獨住，心無放T 0539b26逸，修行精勤。我因在遠離獨住，心無放逸，T 0539b27修行精勤故，即得光明，便見形色也。然我T 0539b28未與彼天共同集會，未相慰勞，未有所T 0539b29論說，未有所答對。
「我復作是念：『我寧可T 0539c01得生其光明，因其光明而見形色，及T 0539c02與彼天共同集會，共相慰勞，有所論說，有T 0539c03所答對。如是我智見極大明淨。』我為智見T 0539c04極明淨故，便在遠離獨住，心無放逸，修行T 0539c05精勤。我因在遠離獨住，心無放逸，修行精T 0539c06勤故，即得光明，便見形色，及與彼天共同T 0539c07集會，共相慰勞，有所論說，有所答對也。然T 0539c08我不知彼天如是姓、如是字、如是生。
「我復T 0539c09作是念：『我寧可得生其光明，因其光明而T 0539c10見形色，及與彼天共同集會，共相慰勞，有T 0539c11所論說，有所答對；亦知彼天如是姓、如是T 0539c12字、如是生。如是我智見極大明淨。』我為智T 0539c13見極明淨故，便在遠離獨住，心無放逸，修T 0539c14行精勤。我因在遠離獨住，心無放逸，修行T 0539c15精勤故，即得光明，便見形色，及與彼天共T 0539c16同集會，共相慰勞，有所論說，有所答對；亦T 0539c17知彼天如是姓、如是字、如是生也。然我不T 0539c18知彼天如是食、如是受苦樂。
「我復作是念：T 0539c19『我寧可得生其光明，因其光明而見形色，T 0539c20及與彼天共同集會，共相慰勞，有所論說，T 0539c21有所答對；亦知彼天如是姓、如是字、如是T 0539c22生；亦知彼天如是食、如是受苦樂。如是我T 0539c23智見極大明淨。』我為智見極明淨故，便在T 0539c24遠離獨住，心無放逸，修行精勤。我因在遠T 0539c25離獨住，心無放逸，修行精勤故，即得光明，T 0539c26便見形色，及與彼天共同集會，共相慰勞，T 0539c27有所論說，有所答對；亦知彼天如是姓、T 0539c28如是字、如是生；亦知彼天如是食、如是T 0539c29受苦樂也。然我不知彼天如是長壽、如是T 0540a01久住、如是命盡。
「我復作是念：『我寧可得生T 0540a02其光明，因其光明而見形色，及與彼天共T 0540a03同集會，共相慰勞，有所論說，有所答對；亦T 0540a04知彼天如是姓、如是字、如是生；亦知彼天T 0540a05如是食、如是受苦樂，亦知彼天如是長壽、T 0540a06如是久住、如是命盡。如是我智見極大明T 0540a07淨。』我為智見極明淨故，便在遠離獨住，心T 0540a08無放逸，修行精勤。我因在遠離獨住，心無T 0540a09放逸，修行精勤故，即得光明，便見形色，及T 0540a10與彼天共同集會，共相慰勞，有所論說，有T 0540a11所答對；亦知彼天如是姓、如是字、如是生；T 0540a12亦知彼天如是食、如是受苦樂；亦知彼T 0540a13天如是長壽、如是久住、如是命盡也。然我T 0540a14不知彼天作如是如是業已，死此生彼。
T 0540a15「我復作是念：『我寧可得生其光明，因其光T 0540a16明而見形色，及與彼天共同集會，共相T 0540a17慰勞，有所論說，有所答對；亦知彼天如T 0540a18是姓、如是字、如是生；亦知彼天如是食、如T 0540a19是受苦樂；亦知彼天如是長壽、如是久住、T 0540a20如是命盡；亦知彼天作如是如是業已，死T 0540a21此生彼。如是我智見極大明淨。』我為智T 0540a22見極明淨故，便在遠離獨住，心無放逸，修T 0540a23行精勤。我因在遠離獨住，心無放逸，修行T 0540a24精勤故，即得光明，便見形色，及與彼天共T 0540a25同集會，共相慰勞，有所論說，有所答對；亦T 0540a26知彼天如是姓、如是字、如是生；亦知彼天T 0540a27如是食、如是受苦樂；亦知彼天如是長壽、T 0540a28如是久住、如是命盡；亦知彼天作如是如T 0540a29是業已，死此生彼也。然我不知彼天、彼彼T 0540b01天中。
「我復作是念：『我寧可得生其光明，因T 0540b02其光明而見形色，及與彼天共同集會，T 0540b03共相慰勞，有所論說，有所答對；亦知彼天T 0540b04如是姓、如是字、如是生；亦知彼天如是食、T 0540b05如是受苦樂；亦知彼天如是長壽、如是久T 0540b06住、如是命盡；亦知彼天作如是如是業已，T 0540b07死此生彼；亦知彼天、彼彼天中。如是我智T 0540b08見極大明淨。』我為智見極明淨故，便在遠T 0540b09離獨住，心無放逸，修行精勤。我因在遠離T 0540b10獨住，心無放逸，修行精勤故，即得光明，便T 0540b11見形色，及與彼天共同集會，共相慰勞，有T 0540b12所論說，有所答對；亦知彼天如是姓、如是T 0540b13字、如是生；亦知彼天如是食、如是受苦樂；T 0540b14亦知彼天如是長壽、如是久住、如是命盡；T 0540b15亦知彼天作如是如是業已，死此生彼；T 0540b16亦知彼天、彼彼天中也。然我不知彼天上，T 0540b17我曾生中、未曾生中。
「我復作是念：『我寧可T 0540b18得生其光明，因其光明而見形色，及與彼T 0540b19天共同集會，共相慰勞，有所論說，有所答T 0540b20對；亦知彼天如是姓、如是字、如是生；亦知T 0540b21彼天如是食、如是受苦樂；亦知彼天如是T 0540b22長壽、如是久住、如是命盡；亦知彼天作如T 0540b23是如是業已，死此生彼；亦知彼天、彼彼天T 0540b24中；亦知彼天上，我曾生中、未曾生中。如是T 0540b25我智見極大明淨。』我為智見極明淨故，便T 0540b26在遠離獨住，心無放逸，修行精勤。我因在T 0540b27遠離獨住，心無放逸，修行精勤故，即得光T 0540b28明，便見形色，及與彼天共同集會，共相慰T 0540b29勞，有所論說，有所答對；亦知彼天如是T 0540c01姓、如是字、如是生；亦知彼天如是食、如是T 0540c02受苦樂；亦知彼天如是長壽、如是久住、如T 0540c03是命盡；亦知彼天作如是如是業已，死此T 0540c04生彼；亦知彼天、彼彼天中；亦知彼天上，我T 0540c05曾生中、未曾生中也。
「若我不正知得此T 0540c06八行者，便不可一向說得，亦不知我得T 0540c07覺無上正真之道；我亦於此世間，諸天、魔、梵、T 0540c08沙門、梵志不能出過其上；我亦不得解脫T 0540c09種種解脫；我亦未離諸顛倒，未生已盡、梵T 0540c10行已立、所作已辦、不更受有，知如真。若我T 0540c11正知得此八行者，便可一向說得，亦知我T 0540c12得覺無上正真之道；我亦於此世間，諸天、魔、T 0540c13梵、沙門、梵志出過其上；我亦得解脫種種T 0540c14解脫，我心已離諸顛倒，生已盡，梵行已立，所T 0540c15作已辦，不更受有，知如真。」
佛說如是。彼諸T 0540c16比丘聞佛所說，歡喜奉行。
T 0540c17
天經第二竟（千七百七十四字）
T 0540c18 SC 1Thus have I heard: One time, the Buddha traveled to Cedi and stayed at Waterside Grove.
1. Purifying Knowledge and Vision
SC 2It was then that the Bhagavān addressed the monks, “Before I had awakened to the unsurpassed and correct awakening, I had the thought, ‘I’d like to be able to produce their light. As a result of their light, I’ll see shapes and forms. Thus, my knowledge and vision will be fully and radiantly purified.’
SC 3“In order for knowledge and vision to be fully and radiantly purified, I lived alone in seclusion, my mind wasn’t careless, and I cultivated diligence. As a result of living alone in seclusion, not being careless, and cultivating diligence, I apprehended light and then saw forms. That was before I had met with those gods, before we exchanged greetings, before any conversation, and before any reply.
2. Meeting and Conversing with Gods
SC 4“Again, I thought, ‘I’d like to be able to produce their light. As a result of their light, then I’ll see shapes and forms. I’ll also meet with those gods, exchange greetings, and have some conversation and receive replies from them. Thus, my knowledge and vision will be fully and radiantly purified.’
SC 5“In order for knowledge and vision to be fully and radiantly purified, I lived alone in seclusion, my mind wasn’t careless, and I cultivated diligence. As a result of living alone in seclusion, not being careless, and cultivating diligence, I apprehended light and then saw forms. I also met with those gods, exchanged greetings, and had some conversation and received some replies from them. Still, I didn’t know about the clans, names, or births of those gods.
3. The Names and Births of Gods
SC 6“Again, I thought, ‘I’d like to be able to produce their light. As a result of their light, then I’ll see shapes and forms. I’ll meet with those gods, exchange greetings, and have some conversation and receive some replies from them. I’ll also know about the clans, names, or births of those gods. Thus, my knowledge and vision will be fully and radiantly purified.’
SC 7“In order for knowledge and vision to be fully and radiantly purified, I lived alone in seclusion, my mind wasn’t careless, and I cultivated diligence. As a result of living alone in seclusion, not being careless, and cultivating diligence, I apprehended light and then saw forms. I met with those gods, exchanged greetings, and had some conversation and received some replies from them. I also knew about the clans, names, or births of those gods. Still, I didn’t know about their food or the pains and pleasures experienced by those gods.
4. The Food and Experiences of Gods
SC 8“Again, I thought, ‘I’d like to be able to produce their light. As a result of their light, then I’ll see shapes and forms. I’ll meet with those gods, exchange greetings, and have some conversation and receive some replies from them. I’ll know about the clans, names, or births of those gods. I’ll also know about their food and the pains and pleasures experienced by those gods. Thus, my knowledge and vision will be fully and radiantly purified.’
SC 9“In order for knowledge and vision to be fully and radiantly purified, I lived alone in seclusion, my mind wasn’t careless, and I cultivated diligence. As a result of living alone in seclusion, not being careless, and cultivating diligence, I apprehended light and then saw forms. I met with those gods, exchanged greetings, and had some conversation and received some replies from them. I knew about the clans, names, or births of those gods. I also knew about their food and the pains and pleasures experienced by those gods. Still, I didn’t know about the life spans, durations, or the ends of those gods’ lives.
5. The Life Spans of Gods
SC 10“Again, I thought, ‘I’d like to be able to produce their light. As a result of their light, then I’ll see shapes and forms. I’ll meet with those gods, exchange greetings, and have some conversation and receive some replies from them. I’ll know about the clans, names, or births of those gods. I’ll know about their food and the pains and pleasures experienced by those gods. I’ll also know about the life spans, durations, or the ends of those gods’ lives. Thus, my knowledge and vision will be fully and radiantly purified.’
SC 11“In order for knowledge and vision to be fully and radiantly purified, I lived alone in seclusion, my mind wasn’t careless, and I cultivated diligence. As a result of living alone in seclusion, not being careless, and cultivating diligence, I apprehended light and then saw forms. I met with those gods, exchanged greetings, and had some conversation and received some replies from them. I knew about the clans, names, or births of those gods. I knew about their food and the pains and pleasures experienced by those gods. I also knew about the life spans, durations, or the ends of those gods’ lives. Still, I didn’t know about what actions those gods had done to die and be born there.
6. Actions That Lead to Birth in the Heavens
SC 12“Again, I thought, ‘I’d like to be able to produce their light. As a result of their light, then I’ll see shapes and forms. I’ll meet with those gods, exchange greetings, and have some conversation and receive some replies from them. I’ll know about the clans, names, or births of those gods. I’ll know about their food and the pains and pleasures experienced by those gods. I’ll know about the life spans, durations, or the ends of those gods’ lives. I’ll also know about what actions those gods had done to die and be born there. Thus, my knowledge and vision will be fully and radiantly purified.’
SC 13“In order for knowledge and vision to be fully and radiantly purified, I lived alone in seclusion, my mind wasn’t careless, and I cultivated diligence. As a result of living alone in seclusion, not being careless, and cultivating diligence, I apprehended light and then saw forms. I met with those gods, exchanged greetings, and had some conversation and received some replies from them. I knew about the clans, names, or births of those gods. I knew about their food and the pains and pleasures experienced by those gods. I knew about the life spans, durations, or the ends of those gods’ lives. I also knew about what actions those gods had done to die and be born there. Still, I didn’t know in what heavens those gods were.
7. The Heavens Where Gods Are Born
SC 14“Again, I thought, ‘I’d like to be able to produce their light. As a result of their light, then I’ll see shapes and forms. I’ll meet with those gods, exchange greetings, and have some conversation and receive some replies from them. I’ll know about the clans, names, or births of those gods. I’ll know about their food and the pains and pleasures experienced by those gods. I’ll know about the life spans, durations, or the ends of those gods’ lives. I’ll know about what actions those gods had done to die and be born there. I’ll also know in what heavens those gods are. Thus, my knowledge and vision will be fully and radiantly purified.’
SC 15“In order for knowledge and vision to be fully and radiantly purified, I lived alone in seclusion, my mind wasn’t careless, and I cultivated diligence. As a result of living alone in seclusion, not being careless, and cultivating diligence, I apprehended light and then saw forms. I met with those gods, exchanged greetings, and had some conversation and received some replies from them. I knew about the clans, names, or births of those gods. I knew about their food and the pains and pleasures experienced by those gods. I knew about the life spans, durations, or the ends of those gods’ lives. I knew about what actions those gods had done to die and be born there. I also knew in what heavens those gods were. Still, I didn’t know whether I had previously been born or never been born in those heavens above.
8. Previous Births in the Heavens
SC 16“Again, I thought, ‘I’d like to be able to produce their light. As a result of their light, then I’ll see shapes and forms. I’ll meet with those gods, exchange greetings, and have some conversation and receive some replies. I’ll know about the clans, names, or births of those gods. I’ll know about their food and the pains and pleasures experienced by those gods. I’ll know about the life spans, durations, or the ends of those gods’ lives. I’ll know about what actions those gods had done to die and be born there. I’ll know in what heavens those gods are. I’ll also know whether I had previously been born or never been born in those heavens above. Thus, my knowledge and vision will be fully and radiantly purified.’
SC 17“In order for knowledge and vision to be fully and radiantly purified, I lived alone in seclusion. My mind was without carelessness, and I cultivated diligence. As a result of living alone in seclusion, my mind being without carelessness, and cultivating diligence, I apprehended light and then saw forms. I met with those gods, exchanged greetings, and had some conversation and receive some replies. I knew about the clans, names, or births of those gods. I knew about their food and the pains and pleasures experienced by those gods. I knew about the life spans, durations, or the ends of those gods’ lives. I knew about what actions those gods had done to die and be born there. I knew in what heavens those gods were. I also knew whether I had previously been born or never been born in those heavens above.
Conclusion
SC 18“If I didn’t rightly know and apprehend these eight practices, then I couldn’t thoroughly declare their attainment. I wouldn’t know that I had awakened to the unsurpassed and correct awakening, nor could I have gone beyond this world’s gods, Māra, Brahmā, ascetics, and priests. I wouldn’t have been liberated by various liberations. I wasn’t yet free from delusions. I also wouldn’t have ended birth, established the religious practice, or accomplished the task, or truly known that I had stopped being subject to existence.
SC 19“If I rightly knew and attained these eight practices, then I could thoroughly declare their attainment. I knew I had awakened to the unsurpassed and correct awakening. I had gone beyond this world’s gods, Māra, Brahmā, ascetics, and priests. I was liberated by various liberations. My mind was free of delusions. I also had ended birth, established the religious practice, accomplished the task, and truly knew I was no longer subject to existence.”
SC 20The Buddha spoke thus. Those monks who heard what the Buddha taught rejoiced and approved.
Tôi nghe như vầy:
Một thời Đức Phật trú tại Chi-đề-sấu, trong rừng Thủy chử.
Bấy giờ Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:
“Thuở xưa, lúc Ta chưa đắc Đạo giác ngộ vô thượng chánh chân, bấy giờ Ta nghĩ rằng: ‘Ta làm sao để được phát sanh ánh sáng, nhân ánh sáng ấy mà thấy hình sắc. Như vậy, trí kiến của ta sẽ cực kỳ minh tịnh’. Vì để có trí kiến cực kỳ minh tịnh ấy mà Ta sống cô độc tại một nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần. Ta nhân sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần nên đạt đựoc ánh sáng, liền thấy sắc. Nhưng Ta chưa cùng với Chư Thiên kia tụ hội, cùng chào hỏi, cùng luận thuyết, cùng đối đáp.
“Ta lại nghĩ rằng: ‘Ta làm sao để được phát sanh ánh sáng. Nhân ánh sáng ấy mà hấy hình sắc và cùng Chư Thiên kia tụ hội, cùng chào hỏi, cùng luận thuyết, cùng đối đáp. Như vậy trí kiến của Ta sẽ cực kỳ minh tịnh. Vì để có trí kiến cực kỳ minh tịnh này mà Ta sống tại nơi xa vắng, cô độc, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần. Ta nhân sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần nên đạt được ánh sáng, liền thấy hình sắc, cùng Chư Thiên kia tụ hội, cùng chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp, nhưng Ta không biết Chư Thiên kia có họ như thế nào, tên như thế nào, sanh như thế nào.
“Ta lại nghĩ rằng: ‘Ta làm sao để được phát sanh ánh sáng. Nhân ánh sáng ấy mà thấy hình sắc và cùng Chư Thiên kia tụ hội, cùng chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp và cũng biết Chư Thiên kia có họ như vậy, tên như vậy và sanh như vậy. Như thế, trí kiến của Ta cực kỳ minh tịnh’. Vì để có trí và kiến cực kỳ minh tịnh này mà Ta sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần. Nhân sống cô độc tại nơi xa vắng, tu hành tinh cần, liền thấy được ánh sáng và cùng Chư Thiên kia tụ hội, chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp và cũng biết được Chư Thiên ấy danh tánh như vậy, tên tự như vậy và sanh như vậy. Nhưng Ta không biết Chư Thiên kia ăn như thế nào, thọ khổ lạc như thế nào.
“Ta lại nghĩ rằng: ‘Ta làm sao để được phát sanh ánh sáng, nhân ánh sáng ấy mà thấy hình sắc và cùng Chư Thiên tụ hội, chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp, biết Chư Thiên ấy có họ như vậy, tên như vậy, sanh như vậy và cũng biết Chư Thiên ấy ăn như vậy, thọ khổ lạc như vậy. Như thế trí kiến của Ta sẽ cực kỳ minh tịnh’. Vì để có trí vkiến cực kỳ minh tịnh này mà Ta sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần. Nhân sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần, Ta được ánh sáng, liền thấy hình sắc và cùng Chư Thiên tụ hội, cùng chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp, cũng biết Chư Thiên ấy có họ như vậy, tên như vậy và sanh như vậy; và cũng biết Chư Thiên ấy ăn như vậy, thọ khổ lạc như vậy. Nhưng Ta không biết Chư Thiên ấy trường thọ như thế nào, tồn tại lâu như thế nào, mạng tận như thế nào.
“Ta lại nghĩ rằng: ‘Ta làm sao để được phát sanh ánh sáng, nhân ánh sáng ấy mà thấy hình sắc và cùng Chư Thiên tụ hội, cùng chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp, biết Chư Thiên ấy có họ như vậy, tên như vậy, sanh như vậy, cũng biết Chư Thiên ấy ăn như vậy, thọ khổ lạc như vậy; cũng biết Chư Thiên ấy trường thọ như thế, tồn tại lâu như thế, mạng tận như thế. Như thế trí kiến của Ta sẽ cực kỳ minh tịnh’. Vì để có trí kiến cực kỳ minh tịnh này mà Ta sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần. Nhân sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần, Ta được ánh sáng, liền thấy hình sắc và cùng Chư Thiên tụ hội, cùng chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp, cũng biết Chư Thiên ấy có họ như vậy, tên như vậy, sanh như vậy; biết Chư Thiên ấy ăn như vậy, thọ khổ lạc như vậy; và cũng biết Chư Thiên ấy trường thọ như vậy, tồn tại lâu như vậy, mạng tận như vậy. Nhưng Ta không biết Chư Thiên ấy tạo nghiệp như thế nào, đã chết nơi này và sanh nơi kia như thế nào.
“Ta lại nghĩ rằng: ‘Ta làm sao để được phát sanh ánh sáng, nhân ánh sáng ấy mà thấy hình sắc và cùng Chư Thiên kia tụ hội, cùng chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp, biết Chư Thiên ấy có họ như vậy, tên như vậy, sanh như vậy, biết Chư Thiên ấy ăn như vậy, thọ khổ lạc như vậy; biết Chư Thiên ấy trường thọ như vậy, tồn tại lâu như vậy, mạng tận như vậy; và cũng biết Chư Thiên ấy tạo nghiệp như vậy, chết nơi này và sanh nơi kia như vậy. Như thế trí kiến của Ta sẽ cực kỳ minh tịnh’. Vì để có trí kiến cực kỳ minh tịnh này mà Ta sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần. Nhân sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần, Ta đạt được ánh sáng, liền thấy hình sắc và cùng Chư Thiên kia tụ hội, cùng chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp, biết Chư Thiên ấy có họ như vậy, tên như vậy, sanh như vậy; biết Chư Thiên ấy ăn như vậy, thọ khổ lạc như vậy; biết Chư Thiên ấy trường thọ như vậy, tồn tại lâu như vậy, mạng tận như vậy; và cũng biết Chư Thiên ấy tạo nghiệp như vậy, chết nơi này và sanh nơi kia như vậy. Nhưng Ta không biết Chư Thiên ấy ở trong những cõi trời nào.
“Ta lại nghĩ rằng: ‘Ta làm sao để được phát sanh ánh sáng, nhân ánh sáng ấy mà thấy hình sắc và cùng Chư Thiên tụ hội, cùng chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp, biết Chư Thiên ấy có họ như vậy, tên như vậy, sanh như vậy, biết Chư Thiên ấy ăn như vậy, thọ khổ lạc như vậy; biết Chư Thiên ấy trường thọ như vậy, tồn tại lâu như vậy, mạng tận như vậy; biết Chư Thiên ấy tạo nghiệp như vậy, chết nơi này và sanh nơi kia như vậy; và cũng biết Chư Thiên ở trong các cõi trời ấy. Như thế trí kiến của Ta sẽ cực kỳ minh tịnh’. Vì để có trí kiến cực kỳ minh tịnh này mà Ta sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần. Ta nhân sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần, nên đạt được ánh sáng, liền thấy hình sắc và cùng Chư Thiên kia tụ hội, cùng chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp, biết Chư Thiên ấy có họ như vậy, tên như vậy, sanh như vậy; biết Chư Thiên ấy ăn như vậy, thọ khổ lạc như vậy; biết Chư Thiên ấy trường thọ như vậy, tồn tại lâu như vậy, mạng tận như vậy; biết Chư Thiên ấy tạo nghiệp như vậy, chết nơi này và sanh nơi kia như vậy; và cũng biết Chư Thiên ở trong những cõi trời ấy. Nhưng Ta không biết Ta đã từng sanh vào cõi đó hay chưa từng sanh vào cõi đó.
“Ta lại nghĩ rằng: ‘Ta làm sao để được phát sanh ánh sáng, nhân ánh sáng ấy mà thấy hình sắc và cùng Chư Thiên tụ hội, cùng chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp, biết Chư Thiên ấy có họ như vậy, tự như vậy, sanh như vậy, biết Chư Thiên ấy ăn như vậy, thọ khổ lạc như vậy; biết Chư Thiên ấy trường thọ như vậy, tồn tại lâu như vậy, mạng tận như vậy; biết Chư Thiên ấy tạo nghiệp như vậy, chết nơi này và sanh nơi kia như vậy; biết Chư Thiên ở trong các cõi trời ấy; và cũng biết ở cõi trời ấy Ta đã từng sanh vào hay chưa từng sanh vào. Như thế trí kiến của Ta sẽ cực kỳ minh tịnh”. Vì để có trí kiến cực kỳ minh tịnh này mà Ta sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần. Ta nhân sống cô độc tại nơi xa vắng, tâm không phóng dật, tu hành tinh cần, nên đạt được ánh sáng, liền thấy hình sắc và cùng Chư Thiên kia tụ hội, cùng chào hỏi nhau, cùng luận thuyết, cùng đối đáp, biết Chư Thiên ấy có họ như vậy, tên như vậy, sanh như vậy; biết Chư Thiên ấy ăn như vậy, thọ khổ lạc như vậy; biết Chư Thiên ấy trường thọ như vậy, tồn tại lâu như vậy, mạng tận như vậy; biết Chư Thiên ấy tạo nghiệp như vậy, đã chết nơi này và sanh nơi kia như vậy; biết Chư Thiên ở trong những cõi trời ấy; và cũng biết ở cõi trời ấy Ta đã từng sanh vào.
“Nếu Ta không biết một cách chân chánh tám hành này thì không thể nói một cách xác định là đã chứng đắc, cũng không biết Ta đắc Đạo giác ngộ vô thượng chánh chân; đối với Chư Thiên, Ma, Phạm, Sa-môn, Bà-la-môn ở thế gian này Ta không thể siêu việt lên trên; Ta cũng không đắc giải thoát với những sự giải thoát sai biệt. Ta cũng chưa lìa các đảo điên, chưa biết như thật rằng ‘Sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã vững, việc cần làm đã làm xong, không còn tái sanh nữa’.
“Nếu Ta biết được một cách chân chánh tám hành này thì mới có thể nói một cách xác định đã chứng đắc, cũng biết rằng Ta đã đắc đạo giác ngộ vô thượng chánh chân, đối với Chư Thiên, Ma, Phạm, Sa-môn, Bà-la-môn, Ta siêu việt lên trên. Ta cũng chứng đắc giải thoát với những sự giải thoát sai biệt; tâm Ta đã xa lìa các điên đảo, biết như thật rằng ‘Sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã vững, việc cần làm đã làm xong, không còn tái sanh nữa’.”
Phật thuyết như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật thuyết, hoan hỷ phụng hành.
SC 1Thus have I heard: One time, the Buddha traveled to Cedi and stayed at Waterside Grove.
1. Purifying Knowledge and Vision
SC 2It was then that the Bhagavān addressed the monks, “Before I had awakened to the unsurpassed and correct awakening, I had the thought, ‘I’d like to be able to produce their light. As a result of their light, I’ll see shapes and forms. Thus, my knowledge and vision will be fully and radiantly purified.’
SC 3“In order for knowledge and vision to be fully and radiantly purified, I lived alone in seclusion, my mind wasn’t careless, and I cultivated diligence. As a result of living alone in seclusion, not being careless, and cultivating diligence, I apprehended light and then saw forms. That was before I had met with those gods, before we exchanged greetings, before any conversation, and before any reply.
2. Meeting and Conversing with Gods
SC 4“Again, I thought, ‘I’d like to be able to produce their light. As a result of their light, then I’ll see shapes and forms. I’ll also meet with those gods, exchange greetings, and have some conversation and receive replies from them. Thus, my knowledge and vision will be fully and radiantly purified.’
SC 5“In order for knowledge and vision to be fully and radiantly purified, I lived alone in seclusion, my mind wasn’t careless, and I cultivated diligence. As a result of living alone in seclusion, not being careless, and cultivating diligence, I apprehended light and then saw forms. I also met with those gods, exchanged greetings, and had some conversation and received some replies from them. Still, I didn’t know about the clans, names, or births of those gods.
3. The Names and Births of Gods
SC 6“Again, I thought, ‘I’d like to be able to produce their light. As a result of their light, then I’ll see shapes and forms. I’ll meet with those gods, exchange greetings, and have some conversation and receive some replies from them. I’ll also know about the clans, names, or births of those gods. Thus, my knowledge and vision will be fully and radiantly purified.’
SC 7“In order for knowledge and vision to be fully and radiantly purified, I lived alone in seclusion, my mind wasn’t careless, and I cultivated diligence. As a result of living alone in seclusion, not being careless, and cultivating diligence, I apprehended light and then saw forms. I met with those gods, exchanged greetings, and had some conversation and received some replies from them. I also knew about the clans, names, or births of those gods. Still, I didn’t know about their food or the pains and pleasures experienced by those gods.
4. The Food and Experiences of Gods
SC 8“Again, I thought, ‘I’d like to be able to produce their light. As a result of their light, then I’ll see shapes and forms. I’ll meet with those gods, exchange greetings, and have some conversation and receive some replies from them. I’ll know about the clans, names, or births of those gods. I’ll also know about their food and the pains and pleasures experienced by those gods. Thus, my knowledge and vision will be fully and radiantly purified.’
SC 9“In order for knowledge and vision to be fully and radiantly purified, I lived alone in seclusion, my mind wasn’t careless, and I cultivated diligence. As a result of living alone in seclusion, not being careless, and cultivating diligence, I apprehended light and then saw forms. I met with those gods, exchanged greetings, and had some conversation and received some replies from them. I knew about the clans, names, or births of those gods. I also knew about their food and the pains and pleasures experienced by those gods. Still, I didn’t know about the life spans, durations, or the ends of those gods’ lives.
5. The Life Spans of Gods
SC 10“Again, I thought, ‘I’d like to be able to produce their light. As a result of their light, then I’ll see shapes and forms. I’ll meet with those gods, exchange greetings, and have some conversation and receive some replies from them. I’ll know about the clans, names, or births of those gods. I’ll know about their food and the pains and pleasures experienced by those gods. I’ll also know about the life spans, durations, or the ends of those gods’ lives. Thus, my knowledge and vision will be fully and radiantly purified.’
SC 11“In order for knowledge and vision to be fully and radiantly purified, I lived alone in seclusion, my mind wasn’t careless, and I cultivated diligence. As a result of living alone in seclusion, not being careless, and cultivating diligence, I apprehended light and then saw forms. I met with those gods, exchanged greetings, and had some conversation and received some replies from them. I knew about the clans, names, or births of those gods. I knew about their food and the pains and pleasures experienced by those gods. I also knew about the life spans, durations, or the ends of those gods’ lives. Still, I didn’t know about what actions those gods had done to die and be born there.
6. Actions That Lead to Birth in the Heavens
SC 12“Again, I thought, ‘I’d like to be able to produce their light. As a result of their light, then I’ll see shapes and forms. I’ll meet with those gods, exchange greetings, and have some conversation and receive some replies from them. I’ll know about the clans, names, or births of those gods. I’ll know about their food and the pains and pleasures experienced by those gods. I’ll know about the life spans, durations, or the ends of those gods’ lives. I’ll also know about what actions those gods had done to die and be born there. Thus, my knowledge and vision will be fully and radiantly purified.’
SC 13“In order for knowledge and vision to be fully and radiantly purified, I lived alone in seclusion, my mind wasn’t careless, and I cultivated diligence. As a result of living alone in seclusion, not being careless, and cultivating diligence, I apprehended light and then saw forms. I met with those gods, exchanged greetings, and had some conversation and received some replies from them. I knew about the clans, names, or births of those gods. I knew about their food and the pains and pleasures experienced by those gods. I knew about the life spans, durations, or the ends of those gods’ lives. I also knew about what actions those gods had done to die and be born there. Still, I didn’t know in what heavens those gods were.
7. The Heavens Where Gods Are Born
SC 14“Again, I thought, ‘I’d like to be able to produce their light. As a result of their light, then I’ll see shapes and forms. I’ll meet with those gods, exchange greetings, and have some conversation and receive some replies from them. I’ll know about the clans, names, or births of those gods. I’ll know about their food and the pains and pleasures experienced by those gods. I’ll know about the life spans, durations, or the ends of those gods’ lives. I’ll know about what actions those gods had done to die and be born there. I’ll also know in what heavens those gods are. Thus, my knowledge and vision will be fully and radiantly purified.’
SC 15“In order for knowledge and vision to be fully and radiantly purified, I lived alone in seclusion, my mind wasn’t careless, and I cultivated diligence. As a result of living alone in seclusion, not being careless, and cultivating diligence, I apprehended light and then saw forms. I met with those gods, exchanged greetings, and had some conversation and received some replies from them. I knew about the clans, names, or births of those gods. I knew about their food and the pains and pleasures experienced by those gods. I knew about the life spans, durations, or the ends of those gods’ lives. I knew about what actions those gods had done to die and be born there. I also knew in what heavens those gods were. Still, I didn’t know whether I had previously been born or never been born in those heavens above.
8. Previous Births in the Heavens
SC 16“Again, I thought, ‘I’d like to be able to produce their light. As a result of their light, then I’ll see shapes and forms. I’ll meet with those gods, exchange greetings, and have some conversation and receive some replies. I’ll know about the clans, names, or births of those gods. I’ll know about their food and the pains and pleasures experienced by those gods. I’ll know about the life spans, durations, or the ends of those gods’ lives. I’ll know about what actions those gods had done to die and be born there. I’ll know in what heavens those gods are. I’ll also know whether I had previously been born or never been born in those heavens above. Thus, my knowledge and vision will be fully and radiantly purified.’
SC 17“In order for knowledge and vision to be fully and radiantly purified, I lived alone in seclusion. My mind was without carelessness, and I cultivated diligence. As a result of living alone in seclusion, my mind being without carelessness, and cultivating diligence, I apprehended light and then saw forms. I met with those gods, exchanged greetings, and had some conversation and receive some replies. I knew about the clans, names, or births of those gods. I knew about their food and the pains and pleasures experienced by those gods. I knew about the life spans, durations, or the ends of those gods’ lives. I knew about what actions those gods had done to die and be born there. I knew in what heavens those gods were. I also knew whether I had previously been born or never been born in those heavens above.
Conclusion
SC 18“If I didn’t rightly know and apprehend these eight practices, then I couldn’t thoroughly declare their attainment. I wouldn’t know that I had awakened to the unsurpassed and correct awakening, nor could I have gone beyond this world’s gods, Māra, Brahmā, ascetics, and priests. I wouldn’t have been liberated by various liberations. I wasn’t yet free from delusions. I also wouldn’t have ended birth, established the religious practice, or accomplished the task, or truly known that I had stopped being subject to existence.
SC 19“If I rightly knew and attained these eight practices, then I could thoroughly declare their attainment. I knew I had awakened to the unsurpassed and correct awakening. I had gone beyond this world’s gods, Māra, Brahmā, ascetics, and priests. I was liberated by various liberations. My mind was free of delusions. I also had ended birth, established the religious practice, accomplished the task, and truly knew I was no longer subject to existence.”
SC 20The Buddha spoke thus. Those monks who heard what the Buddha taught rejoiced and approved.