Tôi nghe như vầy:
Một thời Đức Phật trú Câu-lâu-sấu, tại đô ấp Kiếm-ma-sắt-đàm, một đô ấp của Câu-lâu.
Bấy giờ Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo rằng:
“Duyên nơi ý của mình mà không biết như thật về tâm trí của người khác thì không thể biết được sự Giác ngộ Chánh đẳng của Thế Tôn. Vậy làm thế nào để tìm hiểu Như Lai?”
Khi ấy các Tỳ-kheo bạch Thế Tôn rằng:
“Bạch Thế Tôn, Thế Tôn là gốc của pháp, Thế Tôn là chủ của pháp, pháp do nơi Thế Tôn mà có. Ngưỡng mong Ngài thuyết cho, chúng con nghe được rồi sẽ thấu rõ nghĩa lý.”
Phật liền bảo rằng:
“Này các Tỳ-kheo, hãy lắng nghe rõ và khéo suy nghĩ! Ta sẽ phân biệt đầy đủ cho các ông nghe.”
Bấy giờ các Tỳ-kheo vâng lời mà lắng nghe.
Thế Tôn bảo rằng:
“Duyên nơi ý của mình mà không biết như thật về tâm trí của người khác, phải do hai sự kiện để tìm hiểu Như Lai, một là sắc được biết bởi mắt và hai là tiếng được nghe bởi tai.
“Pháp ô nhiễm được biết bởi mắt và tai, có hay không có nơi Tôn giả ấy? Sau khi tìm hiểu, biết rằng pháp ô nhiễm được biết bởi mắt và tai không có nơi Tôn giả ấy. Nếu ở đây không có, lại phải tìm hiểu nữa.
“Pháp hỗn tạp được biết bởi mắt và tai, có hay không có nơi Tôn giả ấy? Sau khi tìm hiểu, biết rằng những pháp hỗn tạp được biết bởi mắt và tai không có nơi Tôn giả ấy. Nếu ở đây không có, phải tìm hiểu thêm nữa.
“Pháp bạch tịnh được biết bởi mắt và tai, có hay không có nơi Tôn giả ấy? Sau khi tìm hiểu, biết rằng pháp bạch tịnh được biết bởi mắt và tai có nói Tôn giả ấy. Nếu ở đây có, lại phải tìm nữa.
“Tôn giả ấy đã thực hành pháp ấy lâu dài hay chỉ thực hành tạm thời? Nếu khi tìm hiểu, biết rằng Tôn giả ấy thực hành pháp ấy lâu dài chứ không phải tạm thời. Nếu là thường thực hành, lại phải tìm hiểu thêm nữa.
“Tôn giả ấy nhập vào thiền này vì danh dự, vì lợi nghĩa, hay không vì danh dự và lợi nghĩa? Nếu khi tìm hiểu, biết rằng Tôn giả ấy nhập vào thiền này không phải vì tai hoạn.
“Nếu có người nói như vầy, ‘Tôn giả ấy hành an lạc không phải vì sợ hãi; ly dục, không hành dục, vì dục đã diệt tận ’, thì nên hỏi người ấy rằng, ‘Này Hiền giả, với hành vi nào, với năng lực nào, với trí tuệ nào để Hiền giả có thể tự mình nhận xét chân chánh rằng, Tôn giả ấy hành an lạc không phải vì sợ hãi; ly dục, không hành dục, vì dục đã diệt tận?’ Nếu người ấy trả lời như vầy, ‘Tôi không biết tâm trí của vị ấy, cũng không phải do sự kiện nào khác mà biết. Nhưng vị Tôn giả ấy, hoặc khi sống một mình, hoặc khi ở giữa đại chúng, hoặc ở giữa chỗ tập họp, nơi đó hoặc có Thiện thệ hay những người thọ hóa bởi Thiện thệ, hoặc là bậc Tông chủ, hoặc là người được thấy bởi vật dục, này Hiền giả, tôi cũng không tự mình hiểu biết vị ấy. Tôi nghe từ chính Tôn giả ấy mà trực tiếp ghi nhận như vầy, ‘Ta hành an lạc không phải vì sợ hãi; ly dục, không hành dục, vì dục đã diệt tận’ Này Hiền giả, với hành vi như vậy, với năng lực như vậy, với trí tuệ như vậy, khiến tôi tự mình nhận xét chân chánh mà nói rằng, ‘Tôn giả ấy hành an lạc không phải vì sợ hãi; ly dục, không hành dục, vì dục đã diệt tận.’
“Trong đây lại cần phải hỏi thêm nữa về Như Lai, ‘Nếu có pháp ô nhiễm được biết bởi mắt và tai, có trường hợp pháp ấy bị diệt tận vô dư chăng? Nếu có pháp hỗn tạp được biết bởi mắt và tai, có trường hợp pháp ấy bị diệt tận vô dư chăng? Nếu có pháp bạch tịnh, có trường hợp pháp ấy bị diệt tận vô dư chăng?’ Như Lai bèn trả lời người ấy rằng, ‘Nếu có pháp ô nhiễm được biết bởi mắt và tai, có trường hợp pháp này bị diệt tận vô dư. Nếu có pháp hỗn tạp được biết bởi mắt và tai, có trường hợp pháp này bị diệt tận vô dư.’
“Nếu có pháp ô nhiễm được nhận biết bởi mắt và tai, Như Lai diệt tận, đoạn trừ, nhổ tuyệt gốc rễ, không bao giờ sanh khởi trở lại nữa. Nếu có pháp hỗn tạp được biết bởi mắt và tai, Như Lai diệt tận, đoạn trừ, nhổ tuyệt gốc rễ, không bao giờ sanh trở lại nữa. Nếu có pháp bạch tịnh, thì Ta với pháp bạch tịnh như vậy, cảnh giới như vậy, đạo Sa-môn như vậy, Ta như vậy mà thành tựu Chánh pháp luật này.
“Có đệ tử tịnh tín đến thăm viếng Như Lai, phụng sự Như Lai, nghe pháp từ Như Lai, và được Như Lai nói pháp cho, pháp cao siêu càng lúc càng cao siêu, pháp vi diệu càng lúc càng vi diệu, khéo đoạn trừ hắc bạch. Sau khi được Như Lai nói pháp cho nghe, pháp cao siêu càng lúc càng cao siêu, pháp vi diệu càng lúc càng vi diệu, khéo đoạn trừ hắc bạch; nghe như vậy như vậy rồi, vị ấy biết tường tận pháp một, đối với các pháp mà chứng đắc cứu cánh, tịnh tín nơi Thế Tôn, biết rằng ‘Thế Tôn là vị Chánh Đẳng Giác’ vậy.
“Ở đây, lại cần hỏi thêm vị ấy rằng, ‘Này Hiền giả, do hành vi nào, do năng lực nào, do trí tuệ nào để Hiền giả có thể biết tường tận pháp một, đối với các pháp mà chứng đắc cứu cánh, tịnh tín nơi Thế Tôn, biết rằng ‘Thế Tôn là vị Chánh Đẳng Giác?’ Vị ấy sẽ trả lời như vầy, ‘Này Hiền giả, tôi không biết tâm của Thế Tôn, cũng không do sự kiện nào khác mà biết. Tôi do nơi Thế Tôn mà có tịnh tín như vậy. Thế Tôn nói pháp cho tôi nghe, pháp cao siêu càng lúc càng cao siêu, pháp vi diệu càng lúc càng vi diệu, khéo đoạn trừ hắc bạch. Này Hiền giả, như Thế Tôn nói pháp cho tôi nghe, và tôi nghe như vậy như vậy, Như Lai nói pháp cho tôi nghe, pháp cao siêu càng lúc càng cao siêu, pháp vi diệu càng lúc càng vi diệu, khéo đoạn trừ hắc bạch, và tôi nghe như vậy như vậy rồi, biết tường tận pháp một, đối với các pháp mà chứng đắc cứu cánh, tịnh tín nơi Thế Tôn, biết rằng ‘Thế Tôn là vị Chánh Đẳng Giác.’ Này Hiền giả, tôi do hành vi như vậy, năng lực như vậy, trí tuệ như vậy, khiến tôi biết tường tận pháp một, đối với các pháp mà chứng đắc cứu cánh, tịnh tín nơi Thế Tôn, biết rằng ‘Thế Tôn là vị Chánh Đẳng Giác.’’
“Nếu ai có hành này, lực này, trồng sâu gốc rễ tịnh tín nơi Như Lai, tín căn đã vững, thì được gọi là tín tương ưng với trí bất hoại, do thấy được gốc rễ. Sa-môn, Bà-la-môn, Chư thiên, Ma, Phạm và các hàng thế gian khác không thể tước đoạt được. Hãy như vậy mà tìm hiểu Như Lai. Hãy như vậy mà nhận biết chính đáng về Như Lai.”
Phật thuyết như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật thuyết, hoan hỷ phụng hành.
T 0731b02我聞如是：
一時，佛遊拘樓瘦劒摩瑟曇拘樓T 0731b03都邑。
爾時，世尊告諸比丘：「緣於彼意，不知T 0731b04他心如真者，彼世尊正盡覺不可知，云何T 0731b05求解於如來乎？」
時，諸比丘白世尊曰：「世尊T 0731b06為法本，世尊為法主，法由世尊，唯願說T 0731b07之，我等聞已，得廣知義。」
佛便告曰：「比丘！諦T 0731b08聽，善思念之，我當為汝具分別說。」時，諸比T 0731b09丘受教而聽。
世尊告曰：「緣於彼意，不知他T 0731b10心如真者，當以二事求解如來，一者眼T 0731b11知色，二者耳聞聲。若有穢污眼、耳知法，是T 0731b12彼尊者為有、為無耶？若求時，則知所有穢污T 0731b13眼、耳知法，彼尊者無。若無此者，當復更求，T 0731b14若有雜眼、耳知法，是彼尊者為有、為無耶？T 0731b15若求時，則知所有雜眼、耳知法，彼尊者無。若T 0731b16無此者，當復更求，若有白淨眼、耳知法，是T 0731b17彼尊者為有、為無耶？若求時，則知所有白T 0731b18淨眼、耳知法，彼尊者有。若有此者，當復更T 0731b19求，彼尊者為長夜行此法、為暫行耶？若求T 0731b20時，則知彼尊者長夜行此法，不暫行也。若T 0731b21常行者，當復更求，彼尊者為為名譽，為為T 0731b22利義入此禪耶？不為名譽，不為利義入T 0731b23此禪耶？若求時，則知彼尊者非為災患故T 0731b24入此禪也。
「若有作是說：『彼尊者樂行非T 0731b25恐怖，離欲不行欲，欲已盡也。』便應問彼：T 0731b26『賢者！有何行、有何力、有何智，令賢者自正T 0731b27觀如是說，彼尊者樂行非恐怖，離欲不行T 0731b28欲，欲已盡耶？』彼若作是答：『賢者！我不知彼T 0731b29心，亦非餘事知，然彼尊者或獨住，或在眾，T 0731c01或在集會。若有善逝，若為善逝所化為宗T 0731c02主，因食可見彼賢者，我不自知，我從彼尊T 0731c03者聞，面前諮受，我樂行非恐怖，離欲不行T 0731c04欲，欲已盡也。賢者！我有是行、有是力、有是T 0731c05智，令我自正觀如是說，彼尊者樂行不恐T 0731c06怖，離欲不行欲，欲已盡也。』
「於中當復問T 0731c07彼如來法。若有穢污眼、耳知法，有彼處此T 0731c08法滅盡無餘。若有雜眼、耳知法，有彼處此T 0731c09法滅盡無餘。若有白淨法，有彼處此法滅T 0731c10盡無餘，如來為彼答。若有穢污眼、耳知法，T 0731c11有彼處此法滅盡無餘。若有雜眼、耳知法，T 0731c12有彼處此法滅盡無餘。若有穢污眼、耳知T 0731c13法，如來滅斷拔絕根本，終不復生。若有雜T 0731c14眼、耳知法，如來滅斷拔絕根本，終不復生。T 0731c15若有白淨法，如是我白淨，如是境界，如是T 0731c16沙門，我如是成就此正法、律。有信弟子往T 0731c17見如來，奉侍如來，從如來聞法，如來為T 0731c18說法，上復上，妙復妙，善除黑白。如來為說T 0731c19法，上復上，妙復妙，善除黑白者，如是如是T 0731c20聞已，知斷一法，於諸法得究竟，靖信世T 0731c21尊，彼世尊正盡覺也。
「復應問彼：『賢者！有何T 0731c22行、有何力、有何智，令賢者知斷一法，於T 0731c23諸法得究竟？靖信世尊，彼世尊正盡覺耶？』T 0731c24彼如是答：『賢者！我不知世尊心，亦非餘T 0731c25事知，我因世尊有如是靖信，世尊為我T 0731c26說法，上復上，妙復妙，善除黑白。賢者！如如T 0731c27世尊為我說法者，如是如是我聞，如來為T 0731c28我說法，上復上，妙復妙，善除黑白。如是如T 0731c29是我聞已，知斷一法，於諸法得究竟，靖T 0732a01信世尊，彼世尊正盡覺也。賢者！我有是行、T 0732a02有是力、有是智，令我知斷一法，於諸法T 0732a03得究竟，靖信世尊，彼世尊正盡覺也。若有T 0732a04此行、有此力，深著如來信根已立者，是謂T 0732a05信見本不壞智相應，沙門、梵志、天及魔、梵及T 0732a06餘世間無有能奪，如是求解如來，如是正T 0732a07知如來。』」
佛說如是。彼諸比丘聞佛所說，歡T 0732a08喜奉行。
T 0732a09求解經第五竟（千一十八字）
T 0732a10
中阿含經卷第四十八（九千九百一十九字）
T 0732a11
中阿含雙品第四竟（九千九百一十九字）（第四分別誦T 0732a12竟）
SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha traveled to Kuru and stayed at the Kuru town of [Karmasadharma].
SC 2It was then that the Bhagavān addressed the monks, “Someone who doesn’t know other minds as they truly are isn’t able to know the Bhagavān’s right and complete enlightenment. How should they inquire about the Tathāgata?”
The monks then said to the Bhagavān, “The Bhagavān is the basis of the Dharma, the Bhagavān is the Dharma lord, and the Dharma comes from the Bhagavān. Please let him teach it. After listening, we’ll get a detailed knowledge of its meaning.”
SC 3The Buddha told them, “Listen closely, monks, listen closely! Well consider it. I’ll provide a discerning explanation for you.”
The monks then accepted the teaching and listened.
SC 4The Bhagavān told them, “When someone doesn’t know other minds as they truly are, they should inquire about the Tathāgata in two ways: 1) the forms that they see with their eyes and 2) the sounds that they hear with their ears. Does that venerable have defiled states that are perceived by the eye and ear, or are there none? Suppose when someone searches for defiled states that are perceived by the eye and ear, that venerable doesn’t have any. If none are present, then they search further.
SC 5“Does that venerable have mixed states that are perceived by the eye and ear, or are there none? Suppose when someone searches for mixed states that are perceived by the eye and ear, that venerable doesn’t have any. If none are present, then they search further.
SC 6“Does that venerable have clean states that are perceived by the eye and ear, or are there none? Suppose when someone searches for clean states that are known by the eye and ear, that venerable has them. If they are present, then they search further.
SC 7“Has that venerable engaged in these states for long, or has he engaged in them for [only] a short time? Suppose when someone searches, they find that that venerable has been engaged in these states for a long time and hasn’t engaged in them for [only] a short time. If he has been constantly engaged in them, then they search further.
SC 8“Has that venerable entered the meditations to become famous or to be rewarded, or has he entered the meditations not to become famous or to be rewarded? Suppose when someone searches, they find that that venerable hasn’t entered the meditations because of misfortune. Suppose they were to say, ‘That venerable practices in comfort and not in fear. Parting with desire, he doesn’t pursue desire, and his desire have been ended.’
SC 9“He then should be asked, ‘Good man, what practice, power, and knowledge allow you to correctly observe that venerable and thus say that he practices in comfort and not in fear and that he has parted with desire, doesn’t pursue desire, and his desire has been ended?’
SC 10“He then might answer, ‘Good man, I don’t know his mind, nor do I know about other matters. Still, sometimes he dwells alone, lives with a community, or he’s present in a meeting. When the Sugata is there, the Sugata is teaching as the leader or during meals, I have been able to watch that good man. I do not know it myself, but I’ve heard that venerable attest right in front of me, “I practice in comfort and not in fear. Parting with desire, I don’t pursue desire, and my desire has been ended.” Good man, this is my practice, power, and knowledge that allow me to correctly observe that venerable and thus say that he practices in comfort and not in fear and that he has parted with desire, doesn’t pursue desire, and his desire has been ended.’
SC 11“Thereupon, he again questions the state of that Tathāgata, ‘If there were defiled states that are perceived by the eye and ear dwelling in him, has he eliminated these states without remainder? If there were mixed states that are perceived by the eye and ear dwelling in him, has he eliminated these states without remainder? If there were clean states that are perceived by the eye and ear dwelling in him, has he eliminated these states without remainder?’
SC 12“The Tathāgata answers his questions, ‘If there were defiled states that are perceived by the eye and ear dwelling there, I have eliminated these states without remainder. If there were mixed states that are perceived by the eye and ear dwelling there, I have eliminated these states without remainder. The Tathāgata has stopped defiled states that are perceived by the eye and ear; he has pulled them out and cut them at the root, so they will never arise again. The Tathāgata has stopped mixed states that are perceived by the eye and ear; he has pulled them out and cut them at the root, so they will never arise again.
SC 13“‘If I have clean states, thus was I cleansed. Such is the domain, and such is the ascetic; I have thus accomplished this right teaching and discipline.’
SC 14“It’s for the faithful disciple who goes to see the Tathāgata, serves the Tathāgata, and hears Dharma from the Tathāgata that the Tathāgata teaches the Dharma. It goes higher and higher, becomes more and more sublime, and well destroys the dark and light. When the Tathāgata teaches the Dharma for someone, it goes higher and higher, becomes more and more sublime, and well destroys the dark and light. They will know conclusively of this one Dharma after thus hearing it that they’ve attained the ultimate of teachings. Theirs will be a clear faith in the Bhagavān: ‘That Bhagavān is rightly and completely enlightened.’
SC 15“Again, he should be asked, ‘Good man, what practice, power, and knowledge allow you to know conclusively of this one Dharma that you’ve attained the ultimate of teachings? How do you have this clear faith in the Bhagavān: “That Bhagavān is rightly and completely enlightened”?’
SC 16“He thus answers, ‘Good man, I don’t know the Bhagavān’s mind nor do I know about other matters. My reason for having such a clear faith in the Bhagavān is that the Bhagavān has taught the Dharma for me, and it goes higher and higher, becomes more and more sublime, and well destroys the dark and light.
SC 17“‘Good man, such was the Dharma the Bhagavān taught for me, and thus did I hear it. The Tathāgata taught for me the Dharma, and it went higher and higher, became more and more sublime, and well destroyed the dark and light. After I thus heard it, I knew conclusively of this one Dharma that I had attained the ultimate of teachings. I have a clear faith in the Bhagavān: “That Bhagavān is rightly and completely enlightened.”
SC 18“‘Good man, this is my practice, power, and knowledge that allow me to know conclusively of this one Dharma that I’ve attained the ultimate of teachings. I have a clear faith in the Bhagavān: “That Bhagavān is rightly and completely enlightened.”’
SC 19“If someone has this practice and this power, becomes deeply attached to the Tathāgata, and they’ve established the faculty of faith, this is called the root of faith and vision that’s associated with unchanging knowledge. No ascetic, priest, god, Māra, Brahmā, or other worldly being can snatch it from them. Thus do they inquire about the Tathāgata, and thus do they rightly know the Tathāgata.”
SC 20The Buddha spoke thus. The monks who heard what the Buddha taught rejoiced and approved.
Tôi nghe như vầy:
Một thời Đức Phật trú Câu-lâu-sấu, tại đô ấp Kiếm-ma-sắt-đàm, một đô ấp của Câu-lâu.
Bấy giờ Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo rằng:
“Duyên nơi ý của mình mà không biết như thật về tâm trí của người khác thì không thể biết được sự Giác ngộ Chánh đẳng của Thế Tôn. Vậy làm thế nào để tìm hiểu Như Lai?”
Khi ấy các Tỳ-kheo bạch Thế Tôn rằng:
“Bạch Thế Tôn, Thế Tôn là gốc của pháp, Thế Tôn là chủ của pháp, pháp do nơi Thế Tôn mà có. Ngưỡng mong Ngài thuyết cho, chúng con nghe được rồi sẽ thấu rõ nghĩa lý.”
Phật liền bảo rằng:
“Này các Tỳ-kheo, hãy lắng nghe rõ và khéo suy nghĩ! Ta sẽ phân biệt đầy đủ cho các ông nghe.”
Bấy giờ các Tỳ-kheo vâng lời mà lắng nghe.
Thế Tôn bảo rằng:
“Duyên nơi ý của mình mà không biết như thật về tâm trí của người khác, phải do hai sự kiện để tìm hiểu Như Lai, một là sắc được biết bởi mắt và hai là tiếng được nghe bởi tai.
“Pháp ô nhiễm được biết bởi mắt và tai, có hay không có nơi Tôn giả ấy? Sau khi tìm hiểu, biết rằng pháp ô nhiễm được biết bởi mắt và tai không có nơi Tôn giả ấy. Nếu ở đây không có, lại phải tìm hiểu nữa.
“Pháp hỗn tạp được biết bởi mắt và tai, có hay không có nơi Tôn giả ấy? Sau khi tìm hiểu, biết rằng những pháp hỗn tạp được biết bởi mắt và tai không có nơi Tôn giả ấy. Nếu ở đây không có, phải tìm hiểu thêm nữa.
“Pháp bạch tịnh được biết bởi mắt và tai, có hay không có nơi Tôn giả ấy? Sau khi tìm hiểu, biết rằng pháp bạch tịnh được biết bởi mắt và tai có nói Tôn giả ấy. Nếu ở đây có, lại phải tìm nữa.
“Tôn giả ấy đã thực hành pháp ấy lâu dài hay chỉ thực hành tạm thời? Nếu khi tìm hiểu, biết rằng Tôn giả ấy thực hành pháp ấy lâu dài chứ không phải tạm thời. Nếu là thường thực hành, lại phải tìm hiểu thêm nữa.
“Tôn giả ấy nhập vào thiền này vì danh dự, vì lợi nghĩa, hay không vì danh dự và lợi nghĩa? Nếu khi tìm hiểu, biết rằng Tôn giả ấy nhập vào thiền này không phải vì tai hoạn.
“Nếu có người nói như vầy, ‘Tôn giả ấy hành an lạc không phải vì sợ hãi; ly dục, không hành dục, vì dục đã diệt tận ’, thì nên hỏi người ấy rằng, ‘Này Hiền giả, với hành vi nào, với năng lực nào, với trí tuệ nào để Hiền giả có thể tự mình nhận xét chân chánh rằng, Tôn giả ấy hành an lạc không phải vì sợ hãi; ly dục, không hành dục, vì dục đã diệt tận?’ Nếu người ấy trả lời như vầy, ‘Tôi không biết tâm trí của vị ấy, cũng không phải do sự kiện nào khác mà biết. Nhưng vị Tôn giả ấy, hoặc khi sống một mình, hoặc khi ở giữa đại chúng, hoặc ở giữa chỗ tập họp, nơi đó hoặc có Thiện thệ hay những người thọ hóa bởi Thiện thệ, hoặc là bậc Tông chủ, hoặc là người được thấy bởi vật dục, này Hiền giả, tôi cũng không tự mình hiểu biết vị ấy. Tôi nghe từ chính Tôn giả ấy mà trực tiếp ghi nhận như vầy, ‘Ta hành an lạc không phải vì sợ hãi; ly dục, không hành dục, vì dục đã diệt tận’ Này Hiền giả, với hành vi như vậy, với năng lực như vậy, với trí tuệ như vậy, khiến tôi tự mình nhận xét chân chánh mà nói rằng, ‘Tôn giả ấy hành an lạc không phải vì sợ hãi; ly dục, không hành dục, vì dục đã diệt tận.’
“Trong đây lại cần phải hỏi thêm nữa về Như Lai, ‘Nếu có pháp ô nhiễm được biết bởi mắt và tai, có trường hợp pháp ấy bị diệt tận vô dư chăng? Nếu có pháp hỗn tạp được biết bởi mắt và tai, có trường hợp pháp ấy bị diệt tận vô dư chăng? Nếu có pháp bạch tịnh, có trường hợp pháp ấy bị diệt tận vô dư chăng?’ Như Lai bèn trả lời người ấy rằng, ‘Nếu có pháp ô nhiễm được biết bởi mắt và tai, có trường hợp pháp này bị diệt tận vô dư. Nếu có pháp hỗn tạp được biết bởi mắt và tai, có trường hợp pháp này bị diệt tận vô dư.’
“Nếu có pháp ô nhiễm được nhận biết bởi mắt và tai, Như Lai diệt tận, đoạn trừ, nhổ tuyệt gốc rễ, không bao giờ sanh khởi trở lại nữa. Nếu có pháp hỗn tạp được biết bởi mắt và tai, Như Lai diệt tận, đoạn trừ, nhổ tuyệt gốc rễ, không bao giờ sanh trở lại nữa. Nếu có pháp bạch tịnh, thì Ta với pháp bạch tịnh như vậy, cảnh giới như vậy, đạo Sa-môn như vậy, Ta như vậy mà thành tựu Chánh pháp luật này.
“Có đệ tử tịnh tín đến thăm viếng Như Lai, phụng sự Như Lai, nghe pháp từ Như Lai, và được Như Lai nói pháp cho, pháp cao siêu càng lúc càng cao siêu, pháp vi diệu càng lúc càng vi diệu, khéo đoạn trừ hắc bạch. Sau khi được Như Lai nói pháp cho nghe, pháp cao siêu càng lúc càng cao siêu, pháp vi diệu càng lúc càng vi diệu, khéo đoạn trừ hắc bạch; nghe như vậy như vậy rồi, vị ấy biết tường tận pháp một, đối với các pháp mà chứng đắc cứu cánh, tịnh tín nơi Thế Tôn, biết rằng ‘Thế Tôn là vị Chánh Đẳng Giác’ vậy.
“Ở đây, lại cần hỏi thêm vị ấy rằng, ‘Này Hiền giả, do hành vi nào, do năng lực nào, do trí tuệ nào để Hiền giả có thể biết tường tận pháp một, đối với các pháp mà chứng đắc cứu cánh, tịnh tín nơi Thế Tôn, biết rằng ‘Thế Tôn là vị Chánh Đẳng Giác?’ Vị ấy sẽ trả lời như vầy, ‘Này Hiền giả, tôi không biết tâm của Thế Tôn, cũng không do sự kiện nào khác mà biết. Tôi do nơi Thế Tôn mà có tịnh tín như vậy. Thế Tôn nói pháp cho tôi nghe, pháp cao siêu càng lúc càng cao siêu, pháp vi diệu càng lúc càng vi diệu, khéo đoạn trừ hắc bạch. Này Hiền giả, như Thế Tôn nói pháp cho tôi nghe, và tôi nghe như vậy như vậy, Như Lai nói pháp cho tôi nghe, pháp cao siêu càng lúc càng cao siêu, pháp vi diệu càng lúc càng vi diệu, khéo đoạn trừ hắc bạch, và tôi nghe như vậy như vậy rồi, biết tường tận pháp một, đối với các pháp mà chứng đắc cứu cánh, tịnh tín nơi Thế Tôn, biết rằng ‘Thế Tôn là vị Chánh Đẳng Giác.’ Này Hiền giả, tôi do hành vi như vậy, năng lực như vậy, trí tuệ như vậy, khiến tôi biết tường tận pháp một, đối với các pháp mà chứng đắc cứu cánh, tịnh tín nơi Thế Tôn, biết rằng ‘Thế Tôn là vị Chánh Đẳng Giác.’’
“Nếu ai có hành này, lực này, trồng sâu gốc rễ tịnh tín nơi Như Lai, tín căn đã vững, thì được gọi là tín tương ưng với trí bất hoại, do thấy được gốc rễ. Sa-môn, Bà-la-môn, Chư thiên, Ma, Phạm và các hàng thế gian khác không thể tước đoạt được. Hãy như vậy mà tìm hiểu Như Lai. Hãy như vậy mà nhận biết chính đáng về Như Lai.”
Phật thuyết như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật thuyết, hoan hỷ phụng hành.
SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha traveled to Kuru and stayed at the Kuru town of [Karmasadharma].
SC 2It was then that the Bhagavān addressed the monks, “Someone who doesn’t know other minds as they truly are isn’t able to know the Bhagavān’s right and complete enlightenment. How should they inquire about the Tathāgata?”
The monks then said to the Bhagavān, “The Bhagavān is the basis of the Dharma, the Bhagavān is the Dharma lord, and the Dharma comes from the Bhagavān. Please let him teach it. After listening, we’ll get a detailed knowledge of its meaning.”
SC 3The Buddha told them, “Listen closely, monks, listen closely! Well consider it. I’ll provide a discerning explanation for you.”
The monks then accepted the teaching and listened.
SC 4The Bhagavān told them, “When someone doesn’t know other minds as they truly are, they should inquire about the Tathāgata in two ways: 1) the forms that they see with their eyes and 2) the sounds that they hear with their ears. Does that venerable have defiled states that are perceived by the eye and ear, or are there none? Suppose when someone searches for defiled states that are perceived by the eye and ear, that venerable doesn’t have any. If none are present, then they search further.
SC 5“Does that venerable have mixed states that are perceived by the eye and ear, or are there none? Suppose when someone searches for mixed states that are perceived by the eye and ear, that venerable doesn’t have any. If none are present, then they search further.
SC 6“Does that venerable have clean states that are perceived by the eye and ear, or are there none? Suppose when someone searches for clean states that are known by the eye and ear, that venerable has them. If they are present, then they search further.
SC 7“Has that venerable engaged in these states for long, or has he engaged in them for [only] a short time? Suppose when someone searches, they find that that venerable has been engaged in these states for a long time and hasn’t engaged in them for [only] a short time. If he has been constantly engaged in them, then they search further.
SC 8“Has that venerable entered the meditations to become famous or to be rewarded, or has he entered the meditations not to become famous or to be rewarded? Suppose when someone searches, they find that that venerable hasn’t entered the meditations because of misfortune. Suppose they were to say, ‘That venerable practices in comfort and not in fear. Parting with desire, he doesn’t pursue desire, and his desire have been ended.’
SC 9“He then should be asked, ‘Good man, what practice, power, and knowledge allow you to correctly observe that venerable and thus say that he practices in comfort and not in fear and that he has parted with desire, doesn’t pursue desire, and his desire has been ended?’
SC 10“He then might answer, ‘Good man, I don’t know his mind, nor do I know about other matters. Still, sometimes he dwells alone, lives with a community, or he’s present in a meeting. When the Sugata is there, the Sugata is teaching as the leader or during meals, I have been able to watch that good man. I do not know it myself, but I’ve heard that venerable attest right in front of me, “I practice in comfort and not in fear. Parting with desire, I don’t pursue desire, and my desire has been ended.” Good man, this is my practice, power, and knowledge that allow me to correctly observe that venerable and thus say that he practices in comfort and not in fear and that he has parted with desire, doesn’t pursue desire, and his desire has been ended.’
SC 11“Thereupon, he again questions the state of that Tathāgata, ‘If there were defiled states that are perceived by the eye and ear dwelling in him, has he eliminated these states without remainder? If there were mixed states that are perceived by the eye and ear dwelling in him, has he eliminated these states without remainder? If there were clean states that are perceived by the eye and ear dwelling in him, has he eliminated these states without remainder?’
SC 12“The Tathāgata answers his questions, ‘If there were defiled states that are perceived by the eye and ear dwelling there, I have eliminated these states without remainder. If there were mixed states that are perceived by the eye and ear dwelling there, I have eliminated these states without remainder. The Tathāgata has stopped defiled states that are perceived by the eye and ear; he has pulled them out and cut them at the root, so they will never arise again. The Tathāgata has stopped mixed states that are perceived by the eye and ear; he has pulled them out and cut them at the root, so they will never arise again.
SC 13“‘If I have clean states, thus was I cleansed. Such is the domain, and such is the ascetic; I have thus accomplished this right teaching and discipline.’
SC 14“It’s for the faithful disciple who goes to see the Tathāgata, serves the Tathāgata, and hears Dharma from the Tathāgata that the Tathāgata teaches the Dharma. It goes higher and higher, becomes more and more sublime, and well destroys the dark and light. When the Tathāgata teaches the Dharma for someone, it goes higher and higher, becomes more and more sublime, and well destroys the dark and light. They will know conclusively of this one Dharma after thus hearing it that they’ve attained the ultimate of teachings. Theirs will be a clear faith in the Bhagavān: ‘That Bhagavān is rightly and completely enlightened.’
SC 15“Again, he should be asked, ‘Good man, what practice, power, and knowledge allow you to know conclusively of this one Dharma that you’ve attained the ultimate of teachings? How do you have this clear faith in the Bhagavān: “That Bhagavān is rightly and completely enlightened”?’
SC 16“He thus answers, ‘Good man, I don’t know the Bhagavān’s mind nor do I know about other matters. My reason for having such a clear faith in the Bhagavān is that the Bhagavān has taught the Dharma for me, and it goes higher and higher, becomes more and more sublime, and well destroys the dark and light.
SC 17“‘Good man, such was the Dharma the Bhagavān taught for me, and thus did I hear it. The Tathāgata taught for me the Dharma, and it went higher and higher, became more and more sublime, and well destroyed the dark and light. After I thus heard it, I knew conclusively of this one Dharma that I had attained the ultimate of teachings. I have a clear faith in the Bhagavān: “That Bhagavān is rightly and completely enlightened.”
SC 18“‘Good man, this is my practice, power, and knowledge that allow me to know conclusively of this one Dharma that I’ve attained the ultimate of teachings. I have a clear faith in the Bhagavān: “That Bhagavān is rightly and completely enlightened.”’
SC 19“If someone has this practice and this power, becomes deeply attached to the Tathāgata, and they’ve established the faculty of faith, this is called the root of faith and vision that’s associated with unchanging knowledge. No ascetic, priest, god, Māra, Brahmā, or other worldly being can snatch it from them. Thus do they inquire about the Tathāgata, and thus do they rightly know the Tathāgata.”
SC 20The Buddha spoke thus. The monks who heard what the Buddha taught rejoiced and approved.