Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật trú tại nước Xá-vệ, trong rừng Thắng Lâm Lâm Lâm, vườn Cấp Cô Độc.
Bấy giờ, Thế Tôn nói các Tỳ-kheo rằng:
“Tâm giải thoát chưa thuần thục mà muốn cho thuần thục, có năm pháp để tu tập. Những gì là năm?
“Tỳ-kheo, tự mình là thiện tri thức, cùng sống chung với thiện tri thức và cùng hòa hợp với thiện tri thức. Tâm giải thoát chưa thuần thục mà muốn cho thuần thục thì đó là pháp tu tập thứ nhất.
“Lại nữa, Tỳ-kheo, tu tập cấm giới, thủ hộ Biệt giải thoát, lại phải khéo thâu nhiếp oai nghi lễ tiết, thấy tội lỗi nhỏ nhặt cũng thường sanh lòng lo sợ, thọ trì học giới. Tâm giải thoát chưa thuần thục mà muốn cho thuần thục thì đó là pháp tu tập thứ hai.
“Lại nữa, Tỳ-kheo, nên nói điều đáng nói, phù hợp nghĩa của bậc Thánh, khiến tâm nhu nhuyến, làm cho tâm không bị che lấp, tức là nói về giới, nói về định, nói về tuệ, nói về giải thoát, nói về giải thoát tri kiến, nói về sự tổn giảm lần lần, nói về việc không ưa tụ họp, nói về thiểu dục, nói về tri túc, nói về pháp đoạn trừ, nói về vô dục, nói về pháp diệt, nói về tĩnh tọa, nói về duyên khởi. Có được những điều được nói như vậy của Sa-môn, được trọn đủ, dễ được chứ không khó. Tâm giải thoát chưa thuần thục mà muốn cho thuần thục thì đó là pháp tu tập thứ ba.
“Lại nữa, Tỳ-kheo, thường tu hành tinh tấn, đoạn trừ pháp ác bất thiện, tu các pháp thiện, hằng tự sách tấn, chuyên nhất kiên cố; vì mục đích tìm cầu gốc rễ thiện mà không xả bỏ phương tiện. Tâm giải thoát chưa thuần thục mà muốn cho thuần thục thì đó là pháp tu tập thứ tư.
“Lại nữa, Tỳ-kheo, tu hành về trí tuệ, quán sát sự hưng thịnh và suy vi của các pháp; chứng trí như vậy, bằng Thánh tuệ minh đạt, phân biệt thấu hiểu, mà chân chánh diệt tận khổ đau. Tâm giải thoát chưa thuần thục mà muốn cho thuần thục thì đó là pháp tu tập thứ năm.
“Vị ấy khi đã có năm pháp tu tập như vậy rồi, lại phải tu bốn pháp khác nữa. Những gì là bốn? Tu ố lộ để đoạn trừ dục. Tu từ để đoạn trừ sân nhuế. Tu sổ tức để đoạn trừ tâm niệm tán loạn. Tu vô thường để đoạn trừ ngã mạn.
“Nếu Tỳ-kheo nào tự mình là thiện tri thức, cùng sống chung với thiện tri thức và cùng hòa hợp với thiện tri thức, thì nên biết vị ấy chắc chắn tu tập cấm giới, thủ hộ Biệt giải thoát, lại khéo thâu nhiếp các oai nghi, lễ tiết, thấy tội nhỏ cũng sanh lòng lo sợ, thọ trì học giới.
“Nếu Tỳ-kheo tự mình là thiện tri thức, cùng sống chung với thiện tri thức và cùng hòa hợp với thiện tri thức, thì nên biết, vị ấy nói điều đáng nói, đúng theo nghĩa của bậc thánh, khiến tâm nhu nhuyến, làm cho tâm chẳng bị ngăn che, tức là nói về giới, nói về định, nói về tuệ, nói về giải thoát, nói về giải thoát tri kiến, nói về sự tổn giảm dần dần, nói về việc không ưa tụ họp, nói về thiểu dục, nói về tri túc, nói về pháp đoạn, nói về pháp diệt, nói về vô dục, nói về tĩnh tọa, nói về duyên khởi. Có được những điều được nói như vậy của Sa-môn, được trọn đủ, dễ được chứ không khó.
“Nếu Tỳ-kheo tự mình là thiện tri thức, cùng sống chung với thiện tri thức và cùng hòa hợp với thiện tri thức, thì nên biết rằng, vị ấy chắc chắn thường tu hành tinh tấn, đoạn các pháp ác bất thiện, thường khởi tâm chuyên nhất kiên cố, vì mục đích tìm cầu gốc rễ thiện mà không xả bỏ phương tiện.
“Nếu Tỳ-kheo nào tự mình là thiện tri thức, cùng sống chung với thiện tri thức, cùng hòa hợp với thiện tri thức, nên biết, vị ấy chắc chắn tu hành về trí tuệ, quán sát sự hưng suy của các pháp; chứng trí như vậy, bằng Thánh tuệ minh đạt, phân biệt thấu hiểu, mà chân chánh diệt tận khổ.
“Nếu Tỳ-kheo nào tự mình là thiện tri thức, cùng sống chung với thiện tri thức, cùng hòa hợp với thiện tri thức, nên biết, vị ấy chắc chắn tu ố lộ để đoạn trừ dục. Tu từ để đoạn trừ sân nhuế. Tu sổ tức để đoạn trừ tâm niệm tán loạn. Tu vô thường để đoạn trừ ngã mạn.
“Nếu Tỳ-kheo nào đắc vô thường tưởng, chắc chắn đắc vô ngã tưởng. Nếu Tỳ-kheo nào đắc vô ngã tưởng thì ngay trong đời hiện tại đoạn hết thảy ngã mạn, chứng đắc tịch tĩnh, diệt tận, vô vi, Niết-bàn”.
Phật thuyết như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật thuyết, hoan hỷ phụng hành.
T 0492a15我聞如是：
一時，佛遊舍衛國，在勝林給孤T 0492a16獨園。
爾時，世尊告諸比丘：「心解脫未熟，欲T 0492a17令熟者，有五習法。云何為五？比丘！自善知T 0492a18識與善知識俱，善知識共和合，心解脫未T 0492a19熟，欲令熟者，是謂第一習法。復次，比丘！修T 0492a20習禁戒，守護從解脫，又復善攝威儀禮節，T 0492a21見纖芥罪，常懷畏怖，受持學戒，心解脫未T 0492a22熟，欲令熟者，是謂第二習法。復次，比丘！謂T 0492a23所可說聖有義，令心柔軟，使心無蓋，謂說T 0492a24戒、說定、說慧、說解脫、說解脫知見、說漸損、T 0492a25說不樂聚會、說少欲、說知足、說斷、說無T 0492a26欲、說滅、說燕坐、說緣起，得如是比沙門T 0492a27所說，具得易，不難得，心解脫未熟，欲令熟T 0492a28者，是謂第三習法。復次，比丘！常行精進，斷T 0492a29惡不善，修諸善法，恒自起意，專一堅固，為諸T 0492b01善本，不捨方便，心解脫未熟，欲令熟者，是T 0492b02謂第四習法。復次，比丘！修行智慧，觀興衰T 0492b03法，得如此智，聖慧明達，分別曉了，以正盡T 0492b04苦，心解脫未熟，欲令熟者，是謂第五習法。
T 0492b05「彼有此五習法已，復修四法。云何為四？修T 0492b06惡露，令斷欲；修慈，令斷恚；修息出息入，T 0492b07令斷亂念；修無常想，令斷我慢。若比丘T 0492b08自善知識與善知識俱，善知識共和合，當T 0492b09知必修習禁戒，守護從解脫，又復善攝威T 0492b10儀禮節，見纖芥罪，常懷畏怖，受持學戒。若T 0492b11比丘自善知識與善知識俱，善知識共和合，T 0492b12當知必得所可說聖有義，令心柔軟，使T 0492b13心無蓋，謂說戒、說定、說慧、說解脫、說解T 0492b14脫知見、說漸損、說不樂聚會、說少欲、說知T 0492b15足、說斷、說無欲、說滅、說燕坐、說緣起，得T 0492b16如是比沙門所說，具得易，不難得。若比丘自T 0492b17善知識與善知識俱，善知識共和合，當知T 0492b18必行精進，斷惡不善，修諸善法，恒自起意，T 0492b19專一堅固，為諸善本，不捨方便。若比丘自T 0492b20善知識與善知識俱，善知識共和合，當知T 0492b21必行智慧，觀興衰法，得如此智，聖慧明達，T 0492b22分別曉了，以正盡苦。若比丘自善知識與善T 0492b23知識俱，善知識共和合，當知必修惡露，令T 0492b24斷欲；修慈，令斷恚；修息出息入，令斷亂T 0492b25念；修無常想，令斷我慢。若比丘得無常想T 0492b26者，必得無我想，若比丘得無我想者，便於T 0492b27現法斷一切我慢，得息、滅、盡、無為、涅槃。」
佛T 0492b28說如是。彼諸比丘聞佛所說，歡喜奉行。
T 0492b29
即為比丘說經第十六竟（六百八十三字）
T 0492c01
中阿含經卷第十（九千七百五十六字）
SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha traveled to Śrāvastī and stayed at Anāthapiṇḍada’s Park in Jeta’s Grove.
SC 2It was then that the Bhagavān addressed the monks, “When the mind’s liberation isn’t complete yet and one wants to make it complete, there are five things to cultivate. What are the five? A monk is himself a good friend, in the company of good friends, and in harmony with good friends. This is the first thing to cultivate when someone wants to complete the mind’s liberation when it isn’t complete yet.
SC 3“Furthermore, a monk cultivates the precepts and protects the Pratimokṣa. His behavior and manners are also well composed. Seeing a tiny misdeed, he’s constantly anxious about maintaining his training and precepts. This is the second thing to cultivate when someone wants to complete the mind’s liberation when it isn’t complete yet.
SC 4“Furthermore, a monk can be taught about the noble aim, which makes his mind gentle and without hinderance. That is, he’s taught the precepts, taught samādhi, and taught wisdom. He’s taught liberation, taught to know and see liberation, and taught effacement. He’s taught to not enjoy company, taught to desire little, and taught satisfaction. He’s taught to end afflictions, taught the lack of desire, and taught cessation. He’s taught to sit in repose and taught dependent origination. He gets such teachings that are appropriate for an ascetic, fully, easily, and not with difficulty. This is the third thing to cultivate when someone wants to complete the mind’s liberation when it isn’t complete yet.
SC 5“Furthermore, a monk always practices diligently to end bad and unskillful things and cultivate good things. He continuously motivates himself to be focused and stable, and he doesn’t abandon the methods for making roots of goodness. This is the fourth thing to cultivate when someone wants to complete the mind’s liberation when it isn’t complete yet.
SC 6“Furthermore, a monks cultivates wisdom and observes the law of arising and passing away. Attaining such knowledge, which is a noble and wise insight, he discerns and clearly understands the correct way to end suffering. This is the fifth thing to cultivate when someone wants to complete the mind’s liberation when it isn’t complete yet.
SC 7“Once he possesses these five things to cultivate, he cultivates another four things. What are the four? He contemplates the foul discharges to end desire. He cultivates kindness to end anger. He’s mindful of breathing in and out to end distracted thoughts. He cultivates the notion of impermanence to end self-pride.
SC 8“If a monk is himself a good friend, in the company of good friends, and in harmony with good friends, you should know that he’ll surely cultivate the precepts and protect the Pratimokṣa. His behavior and manners will also be well-composed. Seeing a tiny misdeed, he’ll be constantly anxious about maintaining his training and precepts.
SC 9“If a monk is himself a good friend, in the company of good friends, and in harmony with good friends, you should know that he’ll surely be taught about the noble aim, which will make his mind gentle and without hindrance. That is, he’ll be taught the precepts, taught samādhi, and taught wisdom. He’ll be taught liberation, taught to know and see liberation, and taught effacement. He’ll be taught to not enjoy company, taught to desire little, and taught satisfaction. He’ll be taught to end afflictions, taught the lack of desire, and taught cessation. He’ll be taught to sit in repose and taught dependent origination. He’ll obtain such teachings that are appropriate for an ascetic fully, easily, and not with difficulty.
SC 10“If a monk is himself a good friend, in the company of good friends, and in harmony with good friends, you should know that he’ll surely practice diligently to end bad and unskillful things and cultivate good things. He’ll continuously motivate himself to be focused and stable, and he won’t abandon the methods for making roots of goodness.
SC 11“If a monk is himself a good friend, in the company of good friends, and in harmony with good friends, you should know that he’ll surely cultivate wisdom and observe the law of arising and passing away. Attaining such knowledge, which is a noble and wise insight, he’ll discern and clearly understand the correct way to end suffering.
SC 12“If a monk is himself a good friend, in the company of good friends, and in harmony with good friends, you should know that he’ll surely contemplate the foul discharges to end desire. He’ll cultivate kindness to end anger. He’ll be mindful of breathing in and out to end confused thoughts. He’ll cultivate the notion of impermanence to end self-pride.
SC 13“If a monk gets the notion of impermanence, he’ll surely get the notion of selflessness. If a monk gets the notion of selflessness, then he’ll end all self-pride. Right here in the present, he’ll attain his rest, cessation, ending, the unconditioned, and Nirvāṇa.”
SC 14Thus did the Buddha speak. Those monks who heard what the Buddha taught rejoiced and approved.
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật trú tại nước Xá-vệ, trong rừng Thắng Lâm Lâm Lâm, vườn Cấp Cô Độc.
Bấy giờ, Thế Tôn nói các Tỳ-kheo rằng:
“Tâm giải thoát chưa thuần thục mà muốn cho thuần thục, có năm pháp để tu tập. Những gì là năm?
“Tỳ-kheo, tự mình là thiện tri thức, cùng sống chung với thiện tri thức và cùng hòa hợp với thiện tri thức. Tâm giải thoát chưa thuần thục mà muốn cho thuần thục thì đó là pháp tu tập thứ nhất.
“Lại nữa, Tỳ-kheo, tu tập cấm giới, thủ hộ Biệt giải thoát, lại phải khéo thâu nhiếp oai nghi lễ tiết, thấy tội lỗi nhỏ nhặt cũng thường sanh lòng lo sợ, thọ trì học giới. Tâm giải thoát chưa thuần thục mà muốn cho thuần thục thì đó là pháp tu tập thứ hai.
“Lại nữa, Tỳ-kheo, nên nói điều đáng nói, phù hợp nghĩa của bậc Thánh, khiến tâm nhu nhuyến, làm cho tâm không bị che lấp, tức là nói về giới, nói về định, nói về tuệ, nói về giải thoát, nói về giải thoát tri kiến, nói về sự tổn giảm lần lần, nói về việc không ưa tụ họp, nói về thiểu dục, nói về tri túc, nói về pháp đoạn trừ, nói về vô dục, nói về pháp diệt, nói về tĩnh tọa, nói về duyên khởi. Có được những điều được nói như vậy của Sa-môn, được trọn đủ, dễ được chứ không khó. Tâm giải thoát chưa thuần thục mà muốn cho thuần thục thì đó là pháp tu tập thứ ba.
“Lại nữa, Tỳ-kheo, thường tu hành tinh tấn, đoạn trừ pháp ác bất thiện, tu các pháp thiện, hằng tự sách tấn, chuyên nhất kiên cố; vì mục đích tìm cầu gốc rễ thiện mà không xả bỏ phương tiện. Tâm giải thoát chưa thuần thục mà muốn cho thuần thục thì đó là pháp tu tập thứ tư.
“Lại nữa, Tỳ-kheo, tu hành về trí tuệ, quán sát sự hưng thịnh và suy vi của các pháp; chứng trí như vậy, bằng Thánh tuệ minh đạt, phân biệt thấu hiểu, mà chân chánh diệt tận khổ đau. Tâm giải thoát chưa thuần thục mà muốn cho thuần thục thì đó là pháp tu tập thứ năm.
“Vị ấy khi đã có năm pháp tu tập như vậy rồi, lại phải tu bốn pháp khác nữa. Những gì là bốn? Tu ố lộ để đoạn trừ dục. Tu từ để đoạn trừ sân nhuế. Tu sổ tức để đoạn trừ tâm niệm tán loạn. Tu vô thường để đoạn trừ ngã mạn.
“Nếu Tỳ-kheo nào tự mình là thiện tri thức, cùng sống chung với thiện tri thức và cùng hòa hợp với thiện tri thức, thì nên biết vị ấy chắc chắn tu tập cấm giới, thủ hộ Biệt giải thoát, lại khéo thâu nhiếp các oai nghi, lễ tiết, thấy tội nhỏ cũng sanh lòng lo sợ, thọ trì học giới.
“Nếu Tỳ-kheo tự mình là thiện tri thức, cùng sống chung với thiện tri thức và cùng hòa hợp với thiện tri thức, thì nên biết, vị ấy nói điều đáng nói, đúng theo nghĩa của bậc thánh, khiến tâm nhu nhuyến, làm cho tâm chẳng bị ngăn che, tức là nói về giới, nói về định, nói về tuệ, nói về giải thoát, nói về giải thoát tri kiến, nói về sự tổn giảm dần dần, nói về việc không ưa tụ họp, nói về thiểu dục, nói về tri túc, nói về pháp đoạn, nói về pháp diệt, nói về vô dục, nói về tĩnh tọa, nói về duyên khởi. Có được những điều được nói như vậy của Sa-môn, được trọn đủ, dễ được chứ không khó.
“Nếu Tỳ-kheo tự mình là thiện tri thức, cùng sống chung với thiện tri thức và cùng hòa hợp với thiện tri thức, thì nên biết rằng, vị ấy chắc chắn thường tu hành tinh tấn, đoạn các pháp ác bất thiện, thường khởi tâm chuyên nhất kiên cố, vì mục đích tìm cầu gốc rễ thiện mà không xả bỏ phương tiện.
“Nếu Tỳ-kheo nào tự mình là thiện tri thức, cùng sống chung với thiện tri thức, cùng hòa hợp với thiện tri thức, nên biết, vị ấy chắc chắn tu hành về trí tuệ, quán sát sự hưng suy của các pháp; chứng trí như vậy, bằng Thánh tuệ minh đạt, phân biệt thấu hiểu, mà chân chánh diệt tận khổ.
“Nếu Tỳ-kheo nào tự mình là thiện tri thức, cùng sống chung với thiện tri thức, cùng hòa hợp với thiện tri thức, nên biết, vị ấy chắc chắn tu ố lộ để đoạn trừ dục. Tu từ để đoạn trừ sân nhuế. Tu sổ tức để đoạn trừ tâm niệm tán loạn. Tu vô thường để đoạn trừ ngã mạn.
“Nếu Tỳ-kheo nào đắc vô thường tưởng, chắc chắn đắc vô ngã tưởng. Nếu Tỳ-kheo nào đắc vô ngã tưởng thì ngay trong đời hiện tại đoạn hết thảy ngã mạn, chứng đắc tịch tĩnh, diệt tận, vô vi, Niết-bàn”.
Phật thuyết như vậy. Các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật thuyết, hoan hỷ phụng hành.
SC 1Thus I have heard: One time, the Buddha traveled to Śrāvastī and stayed at Anāthapiṇḍada’s Park in Jeta’s Grove.
SC 2It was then that the Bhagavān addressed the monks, “When the mind’s liberation isn’t complete yet and one wants to make it complete, there are five things to cultivate. What are the five? A monk is himself a good friend, in the company of good friends, and in harmony with good friends. This is the first thing to cultivate when someone wants to complete the mind’s liberation when it isn’t complete yet.
SC 3“Furthermore, a monk cultivates the precepts and protects the Pratimokṣa. His behavior and manners are also well composed. Seeing a tiny misdeed, he’s constantly anxious about maintaining his training and precepts. This is the second thing to cultivate when someone wants to complete the mind’s liberation when it isn’t complete yet.
SC 4“Furthermore, a monk can be taught about the noble aim, which makes his mind gentle and without hinderance. That is, he’s taught the precepts, taught samādhi, and taught wisdom. He’s taught liberation, taught to know and see liberation, and taught effacement. He’s taught to not enjoy company, taught to desire little, and taught satisfaction. He’s taught to end afflictions, taught the lack of desire, and taught cessation. He’s taught to sit in repose and taught dependent origination. He gets such teachings that are appropriate for an ascetic, fully, easily, and not with difficulty. This is the third thing to cultivate when someone wants to complete the mind’s liberation when it isn’t complete yet.
SC 5“Furthermore, a monk always practices diligently to end bad and unskillful things and cultivate good things. He continuously motivates himself to be focused and stable, and he doesn’t abandon the methods for making roots of goodness. This is the fourth thing to cultivate when someone wants to complete the mind’s liberation when it isn’t complete yet.
SC 6“Furthermore, a monks cultivates wisdom and observes the law of arising and passing away. Attaining such knowledge, which is a noble and wise insight, he discerns and clearly understands the correct way to end suffering. This is the fifth thing to cultivate when someone wants to complete the mind’s liberation when it isn’t complete yet.
SC 7“Once he possesses these five things to cultivate, he cultivates another four things. What are the four? He contemplates the foul discharges to end desire. He cultivates kindness to end anger. He’s mindful of breathing in and out to end distracted thoughts. He cultivates the notion of impermanence to end self-pride.
SC 8“If a monk is himself a good friend, in the company of good friends, and in harmony with good friends, you should know that he’ll surely cultivate the precepts and protect the Pratimokṣa. His behavior and manners will also be well-composed. Seeing a tiny misdeed, he’ll be constantly anxious about maintaining his training and precepts.
SC 9“If a monk is himself a good friend, in the company of good friends, and in harmony with good friends, you should know that he’ll surely be taught about the noble aim, which will make his mind gentle and without hindrance. That is, he’ll be taught the precepts, taught samādhi, and taught wisdom. He’ll be taught liberation, taught to know and see liberation, and taught effacement. He’ll be taught to not enjoy company, taught to desire little, and taught satisfaction. He’ll be taught to end afflictions, taught the lack of desire, and taught cessation. He’ll be taught to sit in repose and taught dependent origination. He’ll obtain such teachings that are appropriate for an ascetic fully, easily, and not with difficulty.
SC 10“If a monk is himself a good friend, in the company of good friends, and in harmony with good friends, you should know that he’ll surely practice diligently to end bad and unskillful things and cultivate good things. He’ll continuously motivate himself to be focused and stable, and he won’t abandon the methods for making roots of goodness.
SC 11“If a monk is himself a good friend, in the company of good friends, and in harmony with good friends, you should know that he’ll surely cultivate wisdom and observe the law of arising and passing away. Attaining such knowledge, which is a noble and wise insight, he’ll discern and clearly understand the correct way to end suffering.
SC 12“If a monk is himself a good friend, in the company of good friends, and in harmony with good friends, you should know that he’ll surely contemplate the foul discharges to end desire. He’ll cultivate kindness to end anger. He’ll be mindful of breathing in and out to end confused thoughts. He’ll cultivate the notion of impermanence to end self-pride.
SC 13“If a monk gets the notion of impermanence, he’ll surely get the notion of selflessness. If a monk gets the notion of selflessness, then he’ll end all self-pride. Right here in the present, he’ll attain his rest, cessation, ending, the unconditioned, and Nirvāṇa.”
SC 14Thus did the Buddha speak. Those monks who heard what the Buddha taught rejoiced and approved.