Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại núi Ma-câu-la.
Bấy giờ có Tỳ-kheo thị giả tên là La-đà đi đến chỗ Phật, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi lui qua một bên, bạch Phật:
“Lành thay, Thế Tôn! Vì con mà nói tóm lược pháp yếu. Sau khi nghe pháp rồi, con sẽ ở một mình nơi vắng vẻ, sống không buông lung, chuyên tâm suy nghĩ về mục đích mà người con trai của tông tộc cạo bỏ râu tóc, mình mặc nhiễm y, chánh tín xuất gia học đạo, sống không gia đình, nỗ lực siêng năng tu các phạm hạnh, ngay trong đời này, tự tri, tự tác chứng, biết rằng: ‘Ta, sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã lập, những gì cần làm đã làm xong, tự biết không còn tái sanh đời sau nữa.’”
Bấy giờ, Phật bảo La-đà:
“Lành thay! La-đà có thể ở trước Phật hỏi ý nghĩa này! Hãy lắng nghe và suy nghĩ kỹ, Ta sẽ vì ngươi mà nói.
“La-đà, nên biết, hữu thân, sự tập khởi của hữu thân, về sự diệt tận của hữu thân, về con đường đưa đến sự diệt tận của hữu thân. Những gì là hữu thân? Đó là cho năm thọ ấm: sắc thọ ấm; thọ, tưởng, hành, thức thọ ấm.
“Thế nào là sự tập khởi của hữu thân? Đó là đương lai hữu ái, câu hữu với tham và hỷ, ái lạc nơi này nơi kia. Đó gọi là sự tập khởi của hữu thân.
“Thế nào là sự diệt tận của hữu thân? Đương lai hữu ái, câu hữu với tham và hỷ, ái lạc nơi này nơi kia, hoàn toàn bị đoạn trừ, vất bỏ, nhổ sạch, ly dục, tịch diệt, tĩnh chỉ. Đó gọi là sự diệt tận của hữu thân.
“Thế nào là con đường đưa đến sự diệt tận của hữu thân? Là chỉ cho Bát chánh đạo: Chánh kiến, chánh chí, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh phương tiện, chánh niệm, chánh định. Đó gọi là con đường đưa đến sự diệt tận của hữu thân. Hữu thân, nên biết: sự tập khởi của hữu thân nên đoạn; sự diệt tận của hữu thân nên chứng; con đường đưa đến sự diệt tận của hữu thân nên tu.
“Này La-đà, nếu đa văn Thánh đệ tử, đối với hữu thân hoặc biết, hoặc đoạn; đối với sự tập khởi của hữu thân hoặc biết, hoặc đoạn; đối với sự diệt tận của hữu thân hoặc biết, hoặc chứng; đối với con đường đưa đến sự diệt tận của hữu thân hoặc biết, hoặc tu rồi, thì này La-đà, đó gọi là đoạn trừ ái, xả ly ái, chuyển đổi kết sử, đình chỉ mạn, chứng đắc vô gián đẳng, cứu cánh biên tế khổ.”
Tỳ-kheo La-đà nghe những gì Đức Phật đã dạy, hoan hỷ phụng hành, từ chỗ ngồi đứng dậy làm lễ rồi cáo lui.
Sau khi Đức Thế Tôn đã dạy như vậy rồi, thì Tỳ-kheo La-đà một mình ở chỗ vắng, chuyên tinh suy nghĩ về mục đích mà thiện gia nam tử cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, chánh tín, xuất gia, học đạo, sống không gia đình, nỗ lực siêng năng tu các phạm hạnh, ngay trong đời này, tự tri, tự tác chứng, biết rằng: ‘Ta, sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã lập, những gì cần làm đã làm xong, tự biết không còn tái sanh đời sau nữa.’ Thành bậc A-la-hán, tâm khéo giải thoát.
Phật nói kinh này xong, Tỳ-kheo La-đà nghe những gì Đức Phật đã dạy, hoan hỷ phụng hành.
如是我聞：
一時，佛住摩拘羅山。
時，有T 0040a20侍者比丘名曰羅陀，往詣佛所，稽首禮T 0040a21足，退坐一面，白佛言：「善哉！世尊！為我T 0040a22略說法要，我聞法已，我當獨一靜處，專心T 0040a23思惟，不放逸住：『所以族姓子剃除鬚髮，身T 0040a24著染衣，正信非家，出家學道，增加精進，修T 0040a25諸梵行，見法自知作證：「我生已盡，梵行已立，T 0040a26所作已作，自知不受後有。」』」
爾時，世尊告羅T 0040a27陀曰：「善哉！羅陀！能於佛前問如是義。諦聽，T 0040a28善思，當為汝說。羅陀！當知有身、有身集、有T 0040a29身滅、有身滅道跡。何等為有身？謂五受陰——T 0040b01色受陰，受、想、行、識受陰。云何有身集？謂當來T 0040b02有愛，貪、喜俱，於彼彼愛樂，是名有身集。云T 0040b03何有身滅？謂當有愛，喜、貪俱，彼彼愛樂無餘T 0040b04斷、捨、吐、盡、離欲、寂、沒，是名有身盡。云何有身T 0040b05滅道跡？謂八正道——正見、正志、正語、正業、正命、T 0040b06正方便、正念、正定，是名有身滅道跡。有身當T 0040b07知，有身集當斷，有身滅當證，有身滅道T 0040b08跡當修。羅陀！若多聞聖弟子於有身若知、T 0040b09若斷，有身集若知、若斷，有身滅若知、若證，有T 0040b10身滅道跡若知、若修已，羅陀！名斷愛、離愛、轉T 0040b11結，止慢無間等，究竟苦邊。」
羅陀比丘聞佛T 0040b12所說，歡喜奉行。從坐起，作禮而去。世尊T 0040b13如是教授已，羅陀比丘獨一靜處，專精思T 0040b14惟。所以善男子剃除鬚髮，著染色衣，正信T 0040b15非家，出家學道，增益精進，修諸梵行，見法T 0040b16自知作證：「我生已盡，梵行已立，所作已作，自T 0040b17知不受後有。」成阿羅漢，心善解脫。
佛說此T 0040b18經已，羅陀比丘聞佛所說，歡喜奉行。
T 0040b19 Thus have I heard. At one time the Buddha was staying at Mount Makula. Then an attendant monk by the name of Rādha approached the Buddha, paid respect at the Buddha's feet, withdrew to sit at one side, and said to the Buddha:
“It would be well if the Blessed One would teach me the essentials of the Dharma in brief. Having heard the Dharma, I shall alone in a quiet place single-mindedly reflect on it, becoming established in it without negligence, [so that I attain that] for the sake of which a clansman's son shaves off beard and hair, wears the dyed robes on his body, goes forth out of right faith into homelessness to train in the path and with increased energy cultivates the holy life, sees the Dharma and personally knows and realizes that: 'Birth for me has been eradicated, the holy life has been established, what had to be done has been done, I myself know that there will be no receiving of any further existence.'”
At that time the Blessed One said to Rādha: “It is well, Rādha, that you are able to inquire after such a matter in front of the Buddha. Listen and pay careful attention to what I shall tell you. Rādha, you should understand identity (sakkāya ), the arising of identity, the cessation of identity, and the path to the cessation of identity. “What is identity? That is, it is the five aggregates of clinging ― the bodily form aggregate of clinging … the feeling … the perception … the formations … the consciousness aggregate of clinging.
“What is the arising of identity? That is, it is craving conjoined with lust and delight for future becoming, delighting with craving here and there. This is called the arising of identity.
“What is the cessation of identity? That is, it is the abandoning without remainder, giving up, vomiting out, eradication, fading away, appeasing, and vanishing of craving conjoined with lust and delight for future becoming, delighting with craving here and there. This is called the cessation of identity.
“What is path to the cessation of identity? That is, it is the eightfold right path ― right view, right intention, right speech, right action, right livelihood, right effort, right mindfulness, and right concentration. This is called the path to the cessation of identity.
“You should understand identity, you should abandon the arising of identity, you should realize the cessation of identity, and you should cultivate the path to the cessation of identity.
“Rādha, if a learned noble disciple has understood and abandoned identity, has understood and abandoned the arising of identity, has understood and realized the cessation of identity, has understood and cultivated the path to the cessation of identity, Rādha, [then] he is said to have abandoned craving, to have become free from craving, to have stopped the continuity of bondage, to have rightly comprehended (abhisameti ) conceit, and [to have reached] the unsurpassed transcendence of dukkha.”
Hearing what the Buddha had said, the monk Rādha was delighted and received it respectfully. He rose from his seat, paid respect, and left. Having been instructed by the Blessed One in this way, the monk Rādha alone in a quiet place single-mindedly reflected on it. [He attained that] for the sake of which a clansman's son shaves off beard and hair, wears the dyed robes, goes forth out of right faith into homelessness to train in the path and with increased energy cultivates the holy life. He saw the Dharma and personally knew and realized that: 'Birth for me has been eradicated, the holy life has been established, what had to be done has been done, I myself know that there will be no receiving of any further existence.' He became an arahant with the mind being well liberated.
When the Buddha had spoken this discourse, hearing what the Buddha had said the monk Rādha was delighted and received it respectfully.
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại núi Ma-câu-la.
Bấy giờ có Tỳ-kheo thị giả tên là La-đà đi đến chỗ Phật, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi lui qua một bên, bạch Phật:
“Lành thay, Thế Tôn! Vì con mà nói tóm lược pháp yếu. Sau khi nghe pháp rồi, con sẽ ở một mình nơi vắng vẻ, sống không buông lung, chuyên tâm suy nghĩ về mục đích mà người con trai của tông tộc cạo bỏ râu tóc, mình mặc nhiễm y, chánh tín xuất gia học đạo, sống không gia đình, nỗ lực siêng năng tu các phạm hạnh, ngay trong đời này, tự tri, tự tác chứng, biết rằng: ‘Ta, sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã lập, những gì cần làm đã làm xong, tự biết không còn tái sanh đời sau nữa.’”
Bấy giờ, Phật bảo La-đà:
“Lành thay! La-đà có thể ở trước Phật hỏi ý nghĩa này! Hãy lắng nghe và suy nghĩ kỹ, Ta sẽ vì ngươi mà nói.
“La-đà, nên biết, hữu thân, sự tập khởi của hữu thân, về sự diệt tận của hữu thân, về con đường đưa đến sự diệt tận của hữu thân. Những gì là hữu thân? Đó là cho năm thọ ấm: sắc thọ ấm; thọ, tưởng, hành, thức thọ ấm.
“Thế nào là sự tập khởi của hữu thân? Đó là đương lai hữu ái, câu hữu với tham và hỷ, ái lạc nơi này nơi kia. Đó gọi là sự tập khởi của hữu thân.
“Thế nào là sự diệt tận của hữu thân? Đương lai hữu ái, câu hữu với tham và hỷ, ái lạc nơi này nơi kia, hoàn toàn bị đoạn trừ, vất bỏ, nhổ sạch, ly dục, tịch diệt, tĩnh chỉ. Đó gọi là sự diệt tận của hữu thân.
“Thế nào là con đường đưa đến sự diệt tận của hữu thân? Là chỉ cho Bát chánh đạo: Chánh kiến, chánh chí, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh phương tiện, chánh niệm, chánh định. Đó gọi là con đường đưa đến sự diệt tận của hữu thân. Hữu thân, nên biết: sự tập khởi của hữu thân nên đoạn; sự diệt tận của hữu thân nên chứng; con đường đưa đến sự diệt tận của hữu thân nên tu.
“Này La-đà, nếu đa văn Thánh đệ tử, đối với hữu thân hoặc biết, hoặc đoạn; đối với sự tập khởi của hữu thân hoặc biết, hoặc đoạn; đối với sự diệt tận của hữu thân hoặc biết, hoặc chứng; đối với con đường đưa đến sự diệt tận của hữu thân hoặc biết, hoặc tu rồi, thì này La-đà, đó gọi là đoạn trừ ái, xả ly ái, chuyển đổi kết sử, đình chỉ mạn, chứng đắc vô gián đẳng, cứu cánh biên tế khổ.”
Tỳ-kheo La-đà nghe những gì Đức Phật đã dạy, hoan hỷ phụng hành, từ chỗ ngồi đứng dậy làm lễ rồi cáo lui.
Sau khi Đức Thế Tôn đã dạy như vậy rồi, thì Tỳ-kheo La-đà một mình ở chỗ vắng, chuyên tinh suy nghĩ về mục đích mà thiện gia nam tử cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, chánh tín, xuất gia, học đạo, sống không gia đình, nỗ lực siêng năng tu các phạm hạnh, ngay trong đời này, tự tri, tự tác chứng, biết rằng: ‘Ta, sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã lập, những gì cần làm đã làm xong, tự biết không còn tái sanh đời sau nữa.’ Thành bậc A-la-hán, tâm khéo giải thoát.
Phật nói kinh này xong, Tỳ-kheo La-đà nghe những gì Đức Phật đã dạy, hoan hỷ phụng hành.
Thus have I heard. At one time the Buddha was staying at Mount Makula. Then an attendant monk by the name of Rādha approached the Buddha, paid respect at the Buddha's feet, withdrew to sit at one side, and said to the Buddha:
“It would be well if the Blessed One would teach me the essentials of the Dharma in brief. Having heard the Dharma, I shall alone in a quiet place single-mindedly reflect on it, becoming established in it without negligence, [so that I attain that] for the sake of which a clansman's son shaves off beard and hair, wears the dyed robes on his body, goes forth out of right faith into homelessness to train in the path and with increased energy cultivates the holy life, sees the Dharma and personally knows and realizes that: 'Birth for me has been eradicated, the holy life has been established, what had to be done has been done, I myself know that there will be no receiving of any further existence.'”
At that time the Blessed One said to Rādha: “It is well, Rādha, that you are able to inquire after such a matter in front of the Buddha. Listen and pay careful attention to what I shall tell you. Rādha, you should understand identity (sakkāya ), the arising of identity, the cessation of identity, and the path to the cessation of identity. “What is identity? That is, it is the five aggregates of clinging ― the bodily form aggregate of clinging … the feeling … the perception … the formations … the consciousness aggregate of clinging.
“What is the arising of identity? That is, it is craving conjoined with lust and delight for future becoming, delighting with craving here and there. This is called the arising of identity.
“What is the cessation of identity? That is, it is the abandoning without remainder, giving up, vomiting out, eradication, fading away, appeasing, and vanishing of craving conjoined with lust and delight for future becoming, delighting with craving here and there. This is called the cessation of identity.
“What is path to the cessation of identity? That is, it is the eightfold right path ― right view, right intention, right speech, right action, right livelihood, right effort, right mindfulness, and right concentration. This is called the path to the cessation of identity.
“You should understand identity, you should abandon the arising of identity, you should realize the cessation of identity, and you should cultivate the path to the cessation of identity.
“Rādha, if a learned noble disciple has understood and abandoned identity, has understood and abandoned the arising of identity, has understood and realized the cessation of identity, has understood and cultivated the path to the cessation of identity, Rādha, [then] he is said to have abandoned craving, to have become free from craving, to have stopped the continuity of bondage, to have rightly comprehended (abhisameti ) conceit, and [to have reached] the unsurpassed transcendence of dukkha.”
Hearing what the Buddha had said, the monk Rādha was delighted and received it respectfully. He rose from his seat, paid respect, and left. Having been instructed by the Blessed One in this way, the monk Rādha alone in a quiet place single-mindedly reflected on it. [He attained that] for the sake of which a clansman's son shaves off beard and hair, wears the dyed robes, goes forth out of right faith into homelessness to train in the path and with increased energy cultivates the holy life. He saw the Dharma and personally knew and realized that: 'Birth for me has been eradicated, the holy life has been established, what had to be done has been done, I myself know that there will be no receiving of any further existence.' He became an arahant with the mind being well liberated.
When the Buddha had spoken this discourse, hearing what the Buddha had said the monk Rādha was delighted and received it respectfully.