Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở trong vườn Am-la của thầy thuốc Kỳ-bà Câu-ma-la tại Tỳ-xá-ly. Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
“Có sáu xúc nhập xứ. Những gì là sáu? Đó là, nhãn xúc nhập xứ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc nhập xứ. Nếu Sa-môn, Bà-la-môn nào đối với sáu xúc nhập xứ này mà không biết như thật về sự tập khởi, sự diệt tận, vị ngọt, sự tai hại và sự xuất ly, thì biết rằng Sa-môn, Bà-la-môn này cách xa pháp, luật của Ta như trời và đất.”
Lúc ấy, có Tỳ-kheo từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục đảnh lễ Phật, rồi chắp tay bạch Phật:
“Con có đầy đủ tri kiến như thật về sự tập khởi, sự diệt tận, vị ngọt, sự tai hại và sự xuất ly của sáu nhập xứ này.”
Phật bảo Tỳ-kheo:
“Bây giờ, Ta hỏi ngươi, hãy theo câu hỏi của Ta mà trả lời. Này Tỳ-kheo, ngươi có thấy nhãn xúc nhập xứ là ngã, khác ngã, hay ở trong nhau không?”
Đáp:
“Bạch Thế Tôn, không.”
Phật bảo Tỳ-kheo:
“Lành thay! Lành thay! Đối với nhãn xúc nhập xứ này là chẳng phải ngã, chẳng phải khác ngã, chẳng ở trong nhau, người nào thấy, biết như thật, thì sẽ không khởi lên các lậu hoặc, tâm sẽ không nhiễm đắm, tâm được giải thoát. Đó gọi là xúc nhập xứ đầu tiên đã đoạn trừ, đã biết rõ, đã đoạn trừ cội gốc của nó như chặt ngọn cây đa-la, đối với pháp vị lai, nhãn thức và sắc vĩnh viễn không khởi lên lại.
“Ngươi có thấy tai, mũi, lưỡi, thân, ý xúc nhập xứ là ngã, khác ngã, ở trong nhau không?”
Đáp:
“Bạch Thế Tôn, không.”
Phật bảo Tỳ-kheo:
“Lành thay! Lành thay! Đối với tai, mũi, lưỡi, thân, ý xúc nhập xứ, chẳng phải là ngã, chẳng phải khác ngã, chẳng ở trong nhau, người nào biết, thấy như thật như vậy, thì sẽ không khởi lên các lậu hoặc, tâm không đắm nhiễm, tâm đạt được giải thoát. Đó gọi là Tỳ-kheo đối với sáu xúc nhập xứ, đã đoạn trừ được, đã biết rõ, đã đoạn trừ được cội gốc này như chặt ngọn cây đa-la, ý thức và pháp sẽ không còn sanh trở lại ở đời vị lai nữa.”
Phật nói kinh này xong, các Tỳ-kheo nghe những gì Đức Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
如是我聞：
一時，佛住毘舍離耆婆拘T 0052c18摩羅藥師菴羅園。
爾時，世尊告諸比丘：「有T 0052c19六觸入處。云何為六？眼觸入處，耳、鼻、舌、身、T 0052c20意觸入處。沙門、婆羅門於此六觸入處集、滅、T 0052c21味、患、離不如實知，當知是沙門、婆羅門去T 0052c22我法、律遠，如虛空與地。」
時，有異比丘從T 0052c23坐起，整衣服，為佛作禮，合掌白佛言：「我具T 0052c24足如實知此六觸入處集、滅、味、患、離。」
佛告T 0052c25比丘：「我今問汝，汝隨問答我。比丘！汝見T 0052c26眼觸入處是我、異我、相在不？」
答言：「不也，世T 0052c27尊！」
佛告比丘：「善哉！善哉！於此眼觸入處T 0052c28非我、非異我、不相在，如實知見者，不起T 0052c29諸漏、心不染著、心得解脫，是名初觸入處T 0053a01已斷、已知，斷其根本，如截多羅樹頭，於未T 0053a02來法永不復起，所謂眼識及色。汝見耳、鼻、T 0053a03舌、身、意觸入處是我、異我、相在不？」
答言：「不也，T 0053a04世尊！」
佛告比丘：「善哉！善哉！於耳、鼻、舌、身、意T 0053a05觸入處非我、非異我、不相在，作如是如實T 0053a06知見者，不起諸漏、心不染著，以得解脫，T 0053a07是名比丘六觸入處已斷、已知，斷其根本，T 0053a08如截多羅樹頭，於未來世欲不復生，謂意T 0053a09識、法。」
佛說此經已，諸比丘聞佛所說，歡喜T 0053a10奉行。
T 0053a11 Thus have I heard. At one time the Buddha was staying at Vesālī in Jīvaka’s Mango Grove.
At that time the Blessed One said to the monks: “There are six spheres of contact. What are the six? They are the sphere of contact of the eye … the ear … the nose … the tongue … the body … the sphere of contact of the mind.
“[As for] recluses and brahmins who do not understand as it really is the arising of these six spheres of contact, their cessation, their gratification, their danger, and the escape from them, it should be known that these recluses and Brahmins depart from my teaching, are far from my discipline, just as the sky in regard to the earth.”
Then a certain monk rose from his seat, arranged his robes, paid respect to the Buddha and, with palms together, said to the Buddha: “I am endowed with understanding as it really is of the arising of these six spheres of contact, their cessation, their gratification, their danger, and the escape from them.”
The Buddha said to the monk: “I will now ask you, answer according to my question. Monk, do you see the sphere of contact of the eye as self, as distinct from the self [in the sense of being owned by it], as existing [within the self, or a self] existing [within it]?”
He replied: “No, Blessed One”.
The Buddha said to the monk: “It is well, it is well. The sphere of contact of the eye is not self, it is not distinct from the self [in the sense of being owned by it], it does not exist [within the self, nor does a self] exist [within it]. By not clinging the mind of one who knows and sees this as it really is will be undefiled by attachment, and his mind will be liberated from the influxes. This is called [one] who has abandoned the first sphere of contact, having understood it, abandoning it at the root like the cut off crown of a Palmyra tree, so that in future it will never again arise, that is, eye-consciousness and forms.
“Do you see the sphere of contact of the ear … the nose … the tongue … the body … the mind as self, as distinct from the self [in the sense of being owned by it], as existing [within the self, or a self] existing [within it]?”
He replied: “No, Blessed One”.
The Buddha said to the monk: “It is well, it is well. The sphere of contact of the ear … the nose … the tongue … the body … the sphere of contact of the mind is not self, it is not distinct from the self [in the sense of being owned by it], it does not exist [within the self, nor does a self] exist [within it]. By not clinging the mind of one who knows and sees this as it really is will be undefiled by attachment, and his mind will be liberated from the influxes. This is called a monk who has abandoned the six spheres of contact, having understood them, abandoning them at the root like the cut off crown of a Palmyra tree, so that in future they will never again arise, that is … mind-consciousness and mental objects.”
When the Buddha had spoken this discourse, hearing what the Buddha had said the monks were delighted and received it respectfully.
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở trong vườn Am-la của thầy thuốc Kỳ-bà Câu-ma-la tại Tỳ-xá-ly. Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
“Có sáu xúc nhập xứ. Những gì là sáu? Đó là, nhãn xúc nhập xứ nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc nhập xứ. Nếu Sa-môn, Bà-la-môn nào đối với sáu xúc nhập xứ này mà không biết như thật về sự tập khởi, sự diệt tận, vị ngọt, sự tai hại và sự xuất ly, thì biết rằng Sa-môn, Bà-la-môn này cách xa pháp, luật của Ta như trời và đất.”
Lúc ấy, có Tỳ-kheo từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục đảnh lễ Phật, rồi chắp tay bạch Phật:
“Con có đầy đủ tri kiến như thật về sự tập khởi, sự diệt tận, vị ngọt, sự tai hại và sự xuất ly của sáu nhập xứ này.”
Phật bảo Tỳ-kheo:
“Bây giờ, Ta hỏi ngươi, hãy theo câu hỏi của Ta mà trả lời. Này Tỳ-kheo, ngươi có thấy nhãn xúc nhập xứ là ngã, khác ngã, hay ở trong nhau không?”
Đáp:
“Bạch Thế Tôn, không.”
Phật bảo Tỳ-kheo:
“Lành thay! Lành thay! Đối với nhãn xúc nhập xứ này là chẳng phải ngã, chẳng phải khác ngã, chẳng ở trong nhau, người nào thấy, biết như thật, thì sẽ không khởi lên các lậu hoặc, tâm sẽ không nhiễm đắm, tâm được giải thoát. Đó gọi là xúc nhập xứ đầu tiên đã đoạn trừ, đã biết rõ, đã đoạn trừ cội gốc của nó như chặt ngọn cây đa-la, đối với pháp vị lai, nhãn thức và sắc vĩnh viễn không khởi lên lại.
“Ngươi có thấy tai, mũi, lưỡi, thân, ý xúc nhập xứ là ngã, khác ngã, ở trong nhau không?”
Đáp:
“Bạch Thế Tôn, không.”
Phật bảo Tỳ-kheo:
“Lành thay! Lành thay! Đối với tai, mũi, lưỡi, thân, ý xúc nhập xứ, chẳng phải là ngã, chẳng phải khác ngã, chẳng ở trong nhau, người nào biết, thấy như thật như vậy, thì sẽ không khởi lên các lậu hoặc, tâm không đắm nhiễm, tâm đạt được giải thoát. Đó gọi là Tỳ-kheo đối với sáu xúc nhập xứ, đã đoạn trừ được, đã biết rõ, đã đoạn trừ được cội gốc này như chặt ngọn cây đa-la, ý thức và pháp sẽ không còn sanh trở lại ở đời vị lai nữa.”
Phật nói kinh này xong, các Tỳ-kheo nghe những gì Đức Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
Thus have I heard. At one time the Buddha was staying at Vesālī in Jīvaka’s Mango Grove.
At that time the Blessed One said to the monks: “There are six spheres of contact. What are the six? They are the sphere of contact of the eye … the ear … the nose … the tongue … the body … the sphere of contact of the mind.
“[As for] recluses and brahmins who do not understand as it really is the arising of these six spheres of contact, their cessation, their gratification, their danger, and the escape from them, it should be known that these recluses and Brahmins depart from my teaching, are far from my discipline, just as the sky in regard to the earth.”
Then a certain monk rose from his seat, arranged his robes, paid respect to the Buddha and, with palms together, said to the Buddha: “I am endowed with understanding as it really is of the arising of these six spheres of contact, their cessation, their gratification, their danger, and the escape from them.”
The Buddha said to the monk: “I will now ask you, answer according to my question. Monk, do you see the sphere of contact of the eye as self, as distinct from the self [in the sense of being owned by it], as existing [within the self, or a self] existing [within it]?”
He replied: “No, Blessed One”.
The Buddha said to the monk: “It is well, it is well. The sphere of contact of the eye is not self, it is not distinct from the self [in the sense of being owned by it], it does not exist [within the self, nor does a self] exist [within it]. By not clinging the mind of one who knows and sees this as it really is will be undefiled by attachment, and his mind will be liberated from the influxes. This is called [one] who has abandoned the first sphere of contact, having understood it, abandoning it at the root like the cut off crown of a Palmyra tree, so that in future it will never again arise, that is, eye-consciousness and forms.
“Do you see the sphere of contact of the ear … the nose … the tongue … the body … the mind as self, as distinct from the self [in the sense of being owned by it], as existing [within the self, or a self] existing [within it]?”
He replied: “No, Blessed One”.
The Buddha said to the monk: “It is well, it is well. The sphere of contact of the ear … the nose … the tongue … the body … the sphere of contact of the mind is not self, it is not distinct from the self [in the sense of being owned by it], it does not exist [within the self, nor does a self] exist [within it]. By not clinging the mind of one who knows and sees this as it really is will be undefiled by attachment, and his mind will be liberated from the influxes. This is called a monk who has abandoned the six spheres of contact, having understood them, abandoning them at the root like the cut off crown of a Palmyra tree, so that in future they will never again arise, that is … mind-consciousness and mental objects.”
When the Buddha had spoken this discourse, hearing what the Buddha had said the monks were delighted and received it respectfully.