Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Trúc, khu Ca-lan-đà nơi thành Vương xá. Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
“Nay Ta sẽ nói pháp nhân duyên và pháp duyên sanh.
“Thế nào là pháp nhân duyên? Là cái này có nên cái kia có, như duyên vô minh nên có hành, duyên hành nên có thức, cho đến, tụ tập thuần một khối khổ lớn như vậy.
“Thế nào là pháp duyên sanh? Là vô minh, hành,… dù Phật có xuất hiện hay chưa xuất hiện ở thế gian thì pháp này vẫn thường trụ, pháp trụ, pháp giới. Pháp này Như Lai đã tự giác tri, thành Đẳng chánh giác, vì người diễn nói, chỉ dạy, hiển bày rằng: Duyên vô minh có hành, cho đến, duyên sanh nên có già, bệnh, chết, ưu, bi, khổ, não.
“Dù Phật có xuất hiện hay chưa xuất hiện ở thế gian thì pháp này vẫn thường trụ, pháp trụ, pháp giới. Pháp này Như Lai đã tự giác tri, thành Đẳng chánh giác, vì người diễn nói, chỉ dạy, hiển bày rằng: duyên sanh nên có già, bệnh, chết, ưu, bi, khổ, não.
“Các pháp này, pháp trụ, pháp không, pháp như, pháp nhĩ, pháp chẳng lìa như, pháp chẳng khác như, chân đế, chân thật, không điên đảo. Tùy thuận duyên khởi như vậy, đó gọi là pháp duyên sanh. Tức là: vô minh, hành, thức, danh sắc, lục nhập, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sanh, lão, bệnh, tử, ưu, bi, khổ, não. Đó gọi là pháp duyên sanh.
“Đa văn Thánh đệ tử đối với pháp nhân duyên và pháp duyên sanh này bằng chánh tri mà thấy rõ như thật, không truy tìm về đời trước mà nói rằng: ‘Tôi trong đời quá khứ hoặc có, hay không có? Tôi trong quá khứ là loài gì, tôi trong quá khứ như thế nào?’ Không truy tìm tương lai mà nói rằng: ‘Tôi ở đời vị lai hoặc có, hay không có? Tôi là loài gì, tôi sẽ như thế nào?’ Bên trong chẳng do dự: ‘Đây là những thứ gì? Tại sao có cái này? Trước đây chúng là cái gì? Sau này chúng sẽ là cái gì? Chúng sanh này từ đâu đến? Ở đây mất rồi sẽ đi về đâu?’
“Nếu các Sa-môn, Bà-la-môn nào khởi các kết sử kiến phàm tục, tức là, kết sử của ngã kiến, kết sử của chúng sanh, kết sử của thọ mệnh, hoặc kết sử của kiến chấp cữ kiêng tốt xấu. Khi tất cả những điều đó được đoạn tận, được biến tri, cắt đứt gốc rễ, như chặt ngọn cây đa-la, ở đời vị lai thành pháp bất sanh. Đó gọi là đa văn Thánh đệ tử đối với pháp nhân duyên và pháp duyên sanh bằng chánh trí mà như thật khéo thấy, khéo tỉnh giác, khéo tu tập, khéo thể nhập.”
Phật nói kinh này xong, các Tỳ-kheo nghe những gì Đức Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
如是我聞：
一時，佛住王舍城迦蘭陀T 0084b13竹園。
爾時，世尊告諸比丘：「我今當說因緣T 0084b14法及緣生法。
「云何為因緣法？謂此有故彼有，T 0084b15謂緣無明行，緣行識，乃至如是如是純大T 0084b16苦聚集。
「云何緣生法？謂無明、行。若佛出世，若T 0084b17未出世，此法常住，法住法界，彼如來自所覺T 0084b18知，成等正覺，為人演說，開示顯發，謂緣無T 0084b19明有行，乃至緣生有老死。若佛出世，若未T 0084b20出世，此法常住，法住法界，彼如來自覺知，T 0084b21成等正覺，為人演說，開示顯發，謂緣生故，T 0084b22有老、病、死、憂、悲、惱、苦。此等諸法，法住、法空、法T 0084b23如、法爾，法不離如，法不異如，審諦真實、不T 0084b24顛倒。如是隨順緣起，是名緣生法。謂無明、T 0084b25行、識、名色、六入處、觸、受、愛、取、有、生、老、病、死、憂、悲、T 0084b26惱、苦，是名緣生法。
「多聞聖弟子於此因緣T 0084b27法、緣生法正知善見，不求前際，言：『我過去T 0084b28世若有、若無？我過去世何等類？我過去世T 0084b29何如？』不求後際：『我於當來世為有、為T 0084c01無？云何類？何如？』內不猶豫：『此是何等？云何T 0084c02有此為前？誰終當云何之？此眾生從何T 0084c03來？於此沒當何之？』若沙門、婆羅門起凡T 0084c04俗見所繫，謂說我見所繫、說眾生見所繫、T 0084c05說壽命見所繫、忌諱吉慶見所繫，爾時悉T 0084c06斷、悉知，斷其根本，如截多羅樹頭，於未T 0084c07來世，成不生法。是名多聞聖弟子於因T 0084c08緣法、緣生法如實正知，善見、善覺、善修、善T 0084c09入。」
佛說此經已，諸比丘聞佛所說，歡喜T 0084c10奉行。
T 0084c11 Thus have I heard.
SC 2At one time, the Buddha was staying in Kalandaka’s bamboo-grove, at Rājagṛha. Then, the World-Honoured One said to the monks: “Now, I will teach the dharma of arising by causal condition and the dharmas arisen by causal condition. What is the dharma of arising by causal condition?
SC 3“It is this: Because this exists, that exists; namely: conditioned by ignorance are the activities; conditioned by the activities is consciousness, and so on …, and thus this whole mass of suffering arises.
“What are the dharmas arisen by causal condition?
SC 4“This is to say: Ignorance, activities … . Whether or not a Buddha arises in the world, this is the unchangeable nature of dharma, the status of dharma, the element of dharma.
SC 5“The Tathāgata, who has by himself become enlightened with regard to this, who has attained the highest enlightenment, declares it for humankind, teaches it, reveals it, namely: Conditioned by ignorance are activities, and so on …, conditioned by birth are aging and death.
SC 6“Whether a Buddha arises in the world, or not, this is the unchangeable nature of dharma, the status of dharma, the element of dharma. The Tathāgata, who has by himself become enlightened of this, who has attained the highest enlightenment, declares it for humankind, teaches it, reveals it, namely: Conditioned by birth, there exist aging-sickness-death-sorrow-affliction-suffering. “All these dharmas are the status of dharma, the standing of dharma, the suchness of dharma; the dharma neither departs from things-as-they-are, nor differs from things-as-they-are; it is the truth, reality, without distortion. Such conformity to conditioned genesis is called the dharmas arisen by causal condition, namely: Ignorance, activities, consciousness, name-and-form, the six sense-spheres, contact, feeling, craving, attachment, becoming, birth, aging-sickness-death-sorrow-affliction-suffering. This is called the dharmas arisen by causal condition.
SC 7“The noble disciple who has learned much attains right wisdom regarding both the dharma of arising by causal condition and the dharmas arisen by causal condition, and truly sees. He will not look backwards into time past, saying: ‘Did I exist in the past, or did I not? Of what caste was I in the past? How was I in the past?’ Nor he will look forwards to the coming time: ‘Shall I exist in the future, or shall I not? Of what caste shall I be? How shall I be?’ Nor does he inwardly hesitate thinking: ‘What is this? Why does it exist? Who was this in the past? What will it become in the end? Where do all these beings come from? What will they become when they die?’
SC 8“If in a recluse or a brahmin there has arisen bondage to worldly view, namely bondage to self view, to the view that there are beings, views about long life, views about evil and auspicious omens, then these are completely cut off, completely known. They are cut off at the root, like the cut-off stump of a palm tree, never to arise again in the future.
SC 9“This is to say, the noble disciple who has learned much attains right wisdom regarding both the dharma of arising by causal condition and the dharmas arisen by causal condition. He truly sees them, he is truly enlightened, truly cultivated, and has truly penetrated the nature of phenomena as they really are.”
SC 10When the Buddha had taught this discourse, the monks, having heard what the Buddha had said, were delighted, and put it into practice.
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Trúc, khu Ca-lan-đà nơi thành Vương xá. Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
“Nay Ta sẽ nói pháp nhân duyên và pháp duyên sanh.
“Thế nào là pháp nhân duyên? Là cái này có nên cái kia có, như duyên vô minh nên có hành, duyên hành nên có thức, cho đến, tụ tập thuần một khối khổ lớn như vậy.
“Thế nào là pháp duyên sanh? Là vô minh, hành,… dù Phật có xuất hiện hay chưa xuất hiện ở thế gian thì pháp này vẫn thường trụ, pháp trụ, pháp giới. Pháp này Như Lai đã tự giác tri, thành Đẳng chánh giác, vì người diễn nói, chỉ dạy, hiển bày rằng: Duyên vô minh có hành, cho đến, duyên sanh nên có già, bệnh, chết, ưu, bi, khổ, não.
“Dù Phật có xuất hiện hay chưa xuất hiện ở thế gian thì pháp này vẫn thường trụ, pháp trụ, pháp giới. Pháp này Như Lai đã tự giác tri, thành Đẳng chánh giác, vì người diễn nói, chỉ dạy, hiển bày rằng: duyên sanh nên có già, bệnh, chết, ưu, bi, khổ, não.
“Các pháp này, pháp trụ, pháp không, pháp như, pháp nhĩ, pháp chẳng lìa như, pháp chẳng khác như, chân đế, chân thật, không điên đảo. Tùy thuận duyên khởi như vậy, đó gọi là pháp duyên sanh. Tức là: vô minh, hành, thức, danh sắc, lục nhập, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sanh, lão, bệnh, tử, ưu, bi, khổ, não. Đó gọi là pháp duyên sanh.
“Đa văn Thánh đệ tử đối với pháp nhân duyên và pháp duyên sanh này bằng chánh tri mà thấy rõ như thật, không truy tìm về đời trước mà nói rằng: ‘Tôi trong đời quá khứ hoặc có, hay không có? Tôi trong quá khứ là loài gì, tôi trong quá khứ như thế nào?’ Không truy tìm tương lai mà nói rằng: ‘Tôi ở đời vị lai hoặc có, hay không có? Tôi là loài gì, tôi sẽ như thế nào?’ Bên trong chẳng do dự: ‘Đây là những thứ gì? Tại sao có cái này? Trước đây chúng là cái gì? Sau này chúng sẽ là cái gì? Chúng sanh này từ đâu đến? Ở đây mất rồi sẽ đi về đâu?’
“Nếu các Sa-môn, Bà-la-môn nào khởi các kết sử kiến phàm tục, tức là, kết sử của ngã kiến, kết sử của chúng sanh, kết sử của thọ mệnh, hoặc kết sử của kiến chấp cữ kiêng tốt xấu. Khi tất cả những điều đó được đoạn tận, được biến tri, cắt đứt gốc rễ, như chặt ngọn cây đa-la, ở đời vị lai thành pháp bất sanh. Đó gọi là đa văn Thánh đệ tử đối với pháp nhân duyên và pháp duyên sanh bằng chánh trí mà như thật khéo thấy, khéo tỉnh giác, khéo tu tập, khéo thể nhập.”
Phật nói kinh này xong, các Tỳ-kheo nghe những gì Đức Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
Thus have I heard.
SC 2At one time, the Buddha was staying in Kalandaka’s bamboo-grove, at Rājagṛha. Then, the World-Honoured One said to the monks: “Now, I will teach the dharma of arising by causal condition and the dharmas arisen by causal condition. What is the dharma of arising by causal condition?
SC 3“It is this: Because this exists, that exists; namely: conditioned by ignorance are the activities; conditioned by the activities is consciousness, and so on …, and thus this whole mass of suffering arises.
“What are the dharmas arisen by causal condition?
SC 4“This is to say: Ignorance, activities … . Whether or not a Buddha arises in the world, this is the unchangeable nature of dharma, the status of dharma, the element of dharma.
SC 5“The Tathāgata, who has by himself become enlightened with regard to this, who has attained the highest enlightenment, declares it for humankind, teaches it, reveals it, namely: Conditioned by ignorance are activities, and so on …, conditioned by birth are aging and death.
SC 6“Whether a Buddha arises in the world, or not, this is the unchangeable nature of dharma, the status of dharma, the element of dharma. The Tathāgata, who has by himself become enlightened of this, who has attained the highest enlightenment, declares it for humankind, teaches it, reveals it, namely: Conditioned by birth, there exist aging-sickness-death-sorrow-affliction-suffering. “All these dharmas are the status of dharma, the standing of dharma, the suchness of dharma; the dharma neither departs from things-as-they-are, nor differs from things-as-they-are; it is the truth, reality, without distortion. Such conformity to conditioned genesis is called the dharmas arisen by causal condition, namely: Ignorance, activities, consciousness, name-and-form, the six sense-spheres, contact, feeling, craving, attachment, becoming, birth, aging-sickness-death-sorrow-affliction-suffering. This is called the dharmas arisen by causal condition.
SC 7“The noble disciple who has learned much attains right wisdom regarding both the dharma of arising by causal condition and the dharmas arisen by causal condition, and truly sees. He will not look backwards into time past, saying: ‘Did I exist in the past, or did I not? Of what caste was I in the past? How was I in the past?’ Nor he will look forwards to the coming time: ‘Shall I exist in the future, or shall I not? Of what caste shall I be? How shall I be?’ Nor does he inwardly hesitate thinking: ‘What is this? Why does it exist? Who was this in the past? What will it become in the end? Where do all these beings come from? What will they become when they die?’
SC 8“If in a recluse or a brahmin there has arisen bondage to worldly view, namely bondage to self view, to the view that there are beings, views about long life, views about evil and auspicious omens, then these are completely cut off, completely known. They are cut off at the root, like the cut-off stump of a palm tree, never to arise again in the future.
SC 9“This is to say, the noble disciple who has learned much attains right wisdom regarding both the dharma of arising by causal condition and the dharmas arisen by causal condition. He truly sees them, he is truly enlightened, truly cultivated, and has truly penetrated the nature of phenomena as they really are.”
SC 10When the Buddha had taught this discourse, the monks, having heard what the Buddha had said, were delighted, and put it into practice.