Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Trúc, khu Ca-lan-đà trong thành Vương xá. Bấy giờ Tôn giả Xá-lợi-phất và Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la ở tại núi Kỳ-xà-quật. Vào buổi chiều, sau khi từ thiền tịnh dậy, Tôn giả Câu-hi-la đến chỗ Tôn giả Xá-lợi-phất, cùng chào hỏi và nói những lời tốt đẹp làm hài lòng, rồi ngồi qua một bên, hỏi Tôn giả Xá-lợi-phất:
“Tôi có những việc muốn hỏi, Nhân giả có rảnh thì giờ vì tôi mà nói cho không?”
Tôn giả Xá-lợi-phất đáp:
“Tùy theo những gì Nhân giả hỏi, nếu biết tôi sẽ trả lời.”
Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la hỏi Tôn giả Xá-lợi-phất:
“Nếu có Tỳ-kheo nào, chưa đạt được pháp vô gián đẳng mà muốn cầu pháp vô gián đẳng, thì phải dùng phương tiện nào mà tìm cầu; phải tư duy những pháp nào?”
Tôn giả Xá-lợi-phất đáp:
“Nếu có Tỳ-kheo nào, chưa đạt được pháp vô gián đẳng, mà muốn tìm cầu pháp vô gián đẳng, thì phải tinh cần tư duy, năm thọ ấm là bệnh, là ung nhọt, là gai nhọn, là sát hại, là vô thường, khổ, không, phi ngã. Vì sao? Vì đó là chỗ cần tư duy. Nếu Tỳ-kheo nào, đối với năm thọ ấm này mà tinh cần tư duy, thì sẽ chứng được quả Tu-đà-hoàn.”
Lại hỏi:
“Xá-lợi-phất, khi đã chứng được quả Tu-đà-hoàn rồi, mà muốn chứng được quả Tư-đà-hàm, thì phải tư duy những pháp nào?”
Tôn giả Xá-lợi-phất nói:
“Câu-hi-la, khi đã chứng được quả Tu-đà-hoàn rồi, mà muốn chứng được quả Tư-đà-hàm, thì cũng phải tinh cần tư duy năm thọ ấm này là bệnh, là ung nhọt, là gai nhọn, là sát hại, là vô thường, khổ, không, phi ngã. Vì sao? Vì đây là chỗ cần tư duy. Nếu Tỳ-kheo nào, đối với năm thọ ấm này mà tinh cần tư duy, thì sẽ chứng được quả Tư-đà-hàm.”
Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la lại hỏi:
“Xá-lợi-phất, khi đã chứng được quả Tư-đà-hàm rồi, mà muốn chứng được quả A-na-hàm, thì phải tư duy những pháp nào?”
Tôn giả Xá-lợi-phất nói:
“Câu-hi-la, khi đã chứng được quả Tư-đà-hàm rồi, mà muốn chứng được quả A-na-hàm, thì phải tinh cần tư duy năm pháp thọ ấm này là bệnh, là ung nhọt, là gai nhọn, là sát hại, là vô thường, khổ, không, phi ngã. Vì sao? Vì đây là chỗ cần tư duy. Nếu Tỳ-kheo nào, đối với năm thọ ấm này mà tinh cần tư duy, thì cũng sẽ chứng được quả A-na-hàm. Sau khi đã chứng được quả A-na-hàm, mà muốn chứng được quả A-la-hán, cần phải tinh tấn tư duy về năm pháp thọ ấm này là bệnh, là ung nhọt, là gai nhọn, là sát hại, là vô thường, khổ, không, phi ngã. Vì sao? Vì đây là chỗ cần tư duy. Nếu Tỳ-kheo nào, đối với năm thọ ấm này mà tinh cần tư duy, thì cũng sẽ chứng được quả A-la-hán.”
Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la lại hỏi Tôn giả Xá-lợi-phất:
“Xá-lợi-phất, khi đã chứng được quả A-la-hán rồi, thì còn phải tư duy những pháp nào nữa?”
Tôn giả Xá-lợi-phất nói:
“Ma-ha Câu-hi-la, A-la-hán lại cũng tư duy năm thọ ấm này là bệnh, là ung nhọt, là gai nhọn, là sát hại, là vô thường, khổ, không, phi ngã. Vì sao? Vì để được điều chưa được, để chứng pháp chưa chứng, để có hiện pháp lạc trú.
Hai vị Chánh sĩ nghe lẫn nhau những điều được nói, hoan hỷ ra về.
如是我聞：
一時，佛住王舍城迦蘭陀T 0065b06竹園。爾時，尊者舍利弗共摩訶拘絺羅在T 0065b07耆闍崛山。
摩訶拘絺羅晡時從禪起，詣舍T 0065b08利弗所，共相問訊，相娛悅已，却坐一面。
時，T 0065b09摩訶拘絺羅語舍利弗：「欲有所問，仁者寧T 0065b10有閑暇見答以不？」
舍利弗言：「仁者且問，T 0065b11知者當答。」
時，摩訶拘絺羅問舍利弗言：「若T 0065b12比丘未得無間等法，欲求無間等法，云何T 0065b13方便求？思惟何等法？」
舍利弗言：「若比丘未T 0065b14得無間等法，欲求無間等法，精勤思惟：『五T 0065b15受陰為病、為癰、為刺、為殺、無常、苦、空、非我。』T 0065b16所以者何？是所應處故。若比丘於此五受T 0065b17陰精勤思惟，得須陀洹果證。」
又問：「舍利弗！T 0065b18得須陀洹果證已，欲得斯陀含果證者，當T 0065b19思惟何等法？」
舍利弗言：「拘絺羅！已得須陀T 0065b20洹果證已，欲得斯陀含果證者，亦當精T 0065b21勤思惟：『此五受陰法為病、為癰、為刺、為殺、T 0065b22無常、苦、空、非我。』所以者何？是所應處故。若比T 0065b23丘於此五受陰精勤思惟，得斯陀含果T 0065b24證。」
摩訶拘絺羅又問舍利弗言：「得斯陀含T 0065b25果證已，欲得阿那含果證者，當思惟何等T 0065b26法？」
舍利弗言：「拘絺羅！得斯陀含果證已，欲T 0065b27得阿那含果證者，當復精勤思惟：『此五受T 0065b28陰法為病、為癰、為刺、為殺、無常、苦、空、非我。』T 0065b29所以者何？是所應處故。若比丘於此五受T 0065c01陰精勤思惟，得阿那含果證。」
摩訶拘絺羅又問舍利弗言：「得阿那含果證已，欲得阿羅漢果證者，當思惟何等法？」
舍利弗言：「拘絺羅！得阿那含果證已，欲得阿羅T 0065c02漢果證者，當復精勤思惟：『此五受陰法為T 0065c03病、為癰、為刺、為殺、無常、苦、空、非我。』所以者T 0065c04何？是所應處故。若比丘於此五受陰法T 0065c05精勤思惟，得阿羅漢果證。」
摩訶拘絺羅又問T 0065c06舍利弗：「得阿羅漢果證已，復思惟何等法？」
T 0065c07舍利弗言：「摩訶拘絺羅！阿羅漢亦復思惟：T 0065c08『此五受陰法為病、為癰、為刺、為殺、無常、苦、T 0065c09空、非我。』所以者何？為得未得故，證未證T 0065c10故，見法樂住故。」
時，二正士各聞所說，歡喜而T 0065c11去。
T 0065c12 Thus have I heard. At one time the Buddha was staying at Rājagaha in the Bamboo Grove, the Squirrels’ Feeding Place. At that time the venerable Sāriputta and the venerable Mahākoṭṭhita were on Mount Vulture Peak.
In the afternoon Mahākoṭṭhita rose from meditation and approached Sāriputta. Having exchanged polite greetings and expressed their mutual delight, Mahākoṭṭhita withdrew to sit at one side and then said to Sāriputta: “I would like to ask a question. Friend, would you have free time to show me the answer?”
Sāriputta said: “Friend, you can just ask, on knowing it I shall reply.”
Then Mahākoṭṭhita asked Sāriputta: “If a monk, who has not yet attained comprehension of the Dharma, wishes to seek comprehension of the Dharma, how should he diligently seek for it?What things should he give attention to?”
Sāriputta said: “If a monk, who has not yet attained comprehension of the Dharma, wishes to seek comprehension of the Dharma, he should energetically give attention to the five aggregates of clinging as a disease, as a carbuncle, as a thorn, as a killer, as impermanent, as dukkha, as empty, and as not self. Why is that? Because it is possible that a monk who energetically gives attention to these five aggregates of clinging in this way attains the realization of the fruit of stream-entry.”
Mahākoṭṭhita asked again: “Sāriputta, having attained the realization of the fruit of stream-entry and wishing to attain the realization of the fruit of once-return, what things should he give attention to?”
Sāriputta said: “Mahākoṭṭhita, having attained the realization of the fruit of stream-entry and wishing to attain the realization of the fruit of once-return, he should also energetically give attention to the nature of these five aggregates of clinging as a disease, as a carbuncle, as a thorn, as a killer, as impermanent, as dukkha, as empty, and as not self. Why is that? Because it is possible that a monk who energetically gives attention to these five aggregates of clinging in this way attains the realization of the fruit of once-return.”
Mahākoṭṭhita asked Sāriputta again: “Having attained the realization of the fruit of once-return and wishing to attain the realization of the fruit of non-return, what things should he give attention to?”
Sāriputta said: “Mahākoṭṭhita, having attained the realization of the fruit of once-return and wishing to attain the realization of the fruit of non-return, he should again energetically give attention to the nature of these five aggregates of clinging as a disease, as a carbuncle, as a thorn, as a killer, as impermanent, as dukkha, as empty, and as not self. Why is that? Because it is possible that a monk who energetically gives attention to these five aggregates of clinging in this way attains the realization of the fruit of non-return.” T 65c
Mahākoṭṭhita asked Sāriputta again: “Having attained the realization of the fruit of non-return and wishing to attain the realization of the fruit of arahantship, what things should he give attention to?”
Sāriputta said: “Mahākoṭṭhita, having attained the realization of the fruit of non-return and wishing to attain the realization of the fruit of arahantship, he should again energetically give attention to the nature of these five aggregates of clinging as a disease, as a carbuncle, as a thorn, as a killer, as impermanent, as dukkha, as empty, and as not self. Why is that? Because it is possible that a monk who energetically gives attention to these five aggregates of clinging in this way attains the realization of the fruit of arahantship.”
Mahākoṭṭhita asked Sāriputta again: “Having attained the realization of the fruit of arahantship, what things should he further give attention to?”
Sāriputta said: “Mahākoṭṭhita, an arahant still gives attention to the nature of these five aggregates of clinging as a disease, as a carbuncle, as a thorn, as a killer, as impermanent, as dukkha, as empty and as not self. Why is that? Not for the sake of attaining what had not been attained, for the sake of realizing what had not been realized, but for the sake of a pleasant abiding in the here and now.”
Then the two worthy ones delighted in hearing what each other had said and left.
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Trúc, khu Ca-lan-đà trong thành Vương xá. Bấy giờ Tôn giả Xá-lợi-phất và Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la ở tại núi Kỳ-xà-quật. Vào buổi chiều, sau khi từ thiền tịnh dậy, Tôn giả Câu-hi-la đến chỗ Tôn giả Xá-lợi-phất, cùng chào hỏi và nói những lời tốt đẹp làm hài lòng, rồi ngồi qua một bên, hỏi Tôn giả Xá-lợi-phất:
“Tôi có những việc muốn hỏi, Nhân giả có rảnh thì giờ vì tôi mà nói cho không?”
Tôn giả Xá-lợi-phất đáp:
“Tùy theo những gì Nhân giả hỏi, nếu biết tôi sẽ trả lời.”
Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la hỏi Tôn giả Xá-lợi-phất:
“Nếu có Tỳ-kheo nào, chưa đạt được pháp vô gián đẳng mà muốn cầu pháp vô gián đẳng, thì phải dùng phương tiện nào mà tìm cầu; phải tư duy những pháp nào?”
Tôn giả Xá-lợi-phất đáp:
“Nếu có Tỳ-kheo nào, chưa đạt được pháp vô gián đẳng, mà muốn tìm cầu pháp vô gián đẳng, thì phải tinh cần tư duy, năm thọ ấm là bệnh, là ung nhọt, là gai nhọn, là sát hại, là vô thường, khổ, không, phi ngã. Vì sao? Vì đó là chỗ cần tư duy. Nếu Tỳ-kheo nào, đối với năm thọ ấm này mà tinh cần tư duy, thì sẽ chứng được quả Tu-đà-hoàn.”
Lại hỏi:
“Xá-lợi-phất, khi đã chứng được quả Tu-đà-hoàn rồi, mà muốn chứng được quả Tư-đà-hàm, thì phải tư duy những pháp nào?”
Tôn giả Xá-lợi-phất nói:
“Câu-hi-la, khi đã chứng được quả Tu-đà-hoàn rồi, mà muốn chứng được quả Tư-đà-hàm, thì cũng phải tinh cần tư duy năm thọ ấm này là bệnh, là ung nhọt, là gai nhọn, là sát hại, là vô thường, khổ, không, phi ngã. Vì sao? Vì đây là chỗ cần tư duy. Nếu Tỳ-kheo nào, đối với năm thọ ấm này mà tinh cần tư duy, thì sẽ chứng được quả Tư-đà-hàm.”
Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la lại hỏi:
“Xá-lợi-phất, khi đã chứng được quả Tư-đà-hàm rồi, mà muốn chứng được quả A-na-hàm, thì phải tư duy những pháp nào?”
Tôn giả Xá-lợi-phất nói:
“Câu-hi-la, khi đã chứng được quả Tư-đà-hàm rồi, mà muốn chứng được quả A-na-hàm, thì phải tinh cần tư duy năm pháp thọ ấm này là bệnh, là ung nhọt, là gai nhọn, là sát hại, là vô thường, khổ, không, phi ngã. Vì sao? Vì đây là chỗ cần tư duy. Nếu Tỳ-kheo nào, đối với năm thọ ấm này mà tinh cần tư duy, thì cũng sẽ chứng được quả A-na-hàm. Sau khi đã chứng được quả A-na-hàm, mà muốn chứng được quả A-la-hán, cần phải tinh tấn tư duy về năm pháp thọ ấm này là bệnh, là ung nhọt, là gai nhọn, là sát hại, là vô thường, khổ, không, phi ngã. Vì sao? Vì đây là chỗ cần tư duy. Nếu Tỳ-kheo nào, đối với năm thọ ấm này mà tinh cần tư duy, thì cũng sẽ chứng được quả A-la-hán.”
Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la lại hỏi Tôn giả Xá-lợi-phất:
“Xá-lợi-phất, khi đã chứng được quả A-la-hán rồi, thì còn phải tư duy những pháp nào nữa?”
Tôn giả Xá-lợi-phất nói:
“Ma-ha Câu-hi-la, A-la-hán lại cũng tư duy năm thọ ấm này là bệnh, là ung nhọt, là gai nhọn, là sát hại, là vô thường, khổ, không, phi ngã. Vì sao? Vì để được điều chưa được, để chứng pháp chưa chứng, để có hiện pháp lạc trú.
Hai vị Chánh sĩ nghe lẫn nhau những điều được nói, hoan hỷ ra về.
Thus have I heard. At one time the Buddha was staying at Rājagaha in the Bamboo Grove, the Squirrels’ Feeding Place. At that time the venerable Sāriputta and the venerable Mahākoṭṭhita were on Mount Vulture Peak.
In the afternoon Mahākoṭṭhita rose from meditation and approached Sāriputta. Having exchanged polite greetings and expressed their mutual delight, Mahākoṭṭhita withdrew to sit at one side and then said to Sāriputta: “I would like to ask a question. Friend, would you have free time to show me the answer?”
Sāriputta said: “Friend, you can just ask, on knowing it I shall reply.”
Then Mahākoṭṭhita asked Sāriputta: “If a monk, who has not yet attained comprehension of the Dharma, wishes to seek comprehension of the Dharma, how should he diligently seek for it?What things should he give attention to?”
Sāriputta said: “If a monk, who has not yet attained comprehension of the Dharma, wishes to seek comprehension of the Dharma, he should energetically give attention to the five aggregates of clinging as a disease, as a carbuncle, as a thorn, as a killer, as impermanent, as dukkha, as empty, and as not self. Why is that? Because it is possible that a monk who energetically gives attention to these five aggregates of clinging in this way attains the realization of the fruit of stream-entry.”
Mahākoṭṭhita asked again: “Sāriputta, having attained the realization of the fruit of stream-entry and wishing to attain the realization of the fruit of once-return, what things should he give attention to?”
Sāriputta said: “Mahākoṭṭhita, having attained the realization of the fruit of stream-entry and wishing to attain the realization of the fruit of once-return, he should also energetically give attention to the nature of these five aggregates of clinging as a disease, as a carbuncle, as a thorn, as a killer, as impermanent, as dukkha, as empty, and as not self. Why is that? Because it is possible that a monk who energetically gives attention to these five aggregates of clinging in this way attains the realization of the fruit of once-return.”
Mahākoṭṭhita asked Sāriputta again: “Having attained the realization of the fruit of once-return and wishing to attain the realization of the fruit of non-return, what things should he give attention to?”
Sāriputta said: “Mahākoṭṭhita, having attained the realization of the fruit of once-return and wishing to attain the realization of the fruit of non-return, he should again energetically give attention to the nature of these five aggregates of clinging as a disease, as a carbuncle, as a thorn, as a killer, as impermanent, as dukkha, as empty, and as not self. Why is that? Because it is possible that a monk who energetically gives attention to these five aggregates of clinging in this way attains the realization of the fruit of non-return.” T 65c
Mahākoṭṭhita asked Sāriputta again: “Having attained the realization of the fruit of non-return and wishing to attain the realization of the fruit of arahantship, what things should he give attention to?”
Sāriputta said: “Mahākoṭṭhita, having attained the realization of the fruit of non-return and wishing to attain the realization of the fruit of arahantship, he should again energetically give attention to the nature of these five aggregates of clinging as a disease, as a carbuncle, as a thorn, as a killer, as impermanent, as dukkha, as empty, and as not self. Why is that? Because it is possible that a monk who energetically gives attention to these five aggregates of clinging in this way attains the realization of the fruit of arahantship.”
Mahākoṭṭhita asked Sāriputta again: “Having attained the realization of the fruit of arahantship, what things should he further give attention to?”
Sāriputta said: “Mahākoṭṭhita, an arahant still gives attention to the nature of these five aggregates of clinging as a disease, as a carbuncle, as a thorn, as a killer, as impermanent, as dukkha, as empty and as not self. Why is that? Not for the sake of attaining what had not been attained, for the sake of realizing what had not been realized, but for the sake of a pleasant abiding in the here and now.”
Then the two worthy ones delighted in hearing what each other had said and left.