Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Trúc, khu Ca-lan-đà trong thành Vương xá. Bấy giờ Tôn giả Xá-lợi-phất ở trong núi Kỳ-xà-quật.
Lúc ấy có con của một trưởng giả tên là Thâu-lũ-na, hằng ngày du hành đến núi Kỳ-xà-quật và ghé chỗ Tôn giả Xá-lợi-phất, sau khi chào đón thăm hỏi rồi, ngồi qua một bên, nói với Tôn giả Xá-lợi-phất rằng:
“Có một số Sa-môn, Bà-la-môn đối với sắc vốn vô thường, biến dịch, không an ổn mà nói rằng, ‘Ta hơn, ta bằng, ta kém.’ Tại sao số Sa-môn, Bà-la-môn này lại có ý tưởng như vậy, mà không thấy cái chân thật? Cũng vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn đối với thọ, tưởng, hành, thức vốn vô thường, biến dịch, không an ổn, mà nói là: ‘Ta hơn, ta bằng, ta kém.’ Tại sao số Sa-môn, Bà-la-môn này lại có ý tưởng như vậy, mà không thấy cái chân thật?
“Có một số Sa-môn, Bà-la-môn đối với sắc vốn vô thường, không an ổn, biến dịch mà nói rằng, ‘Ta hơn, ta bằng, ta kém.’ Vậy, do quan điểm gì mà họ không thấy cái chân thật? Cũng vậy đối với thọ, tưởng, hành, thức vốn vô thường, biến dịch, không an ổn, mà nói rằng, ‘Ta hơn, ta bằng, ta kém.’ Vậy, do quan điểm gì mà họ không thấy cái chân thật? Này Thâu-lũ-na, ý ông thế nào? Sắc là thường hay vô thường?”
Đáp:
“Là vô thường.”
“Này Thâu-lũ-na, nếu là vô thường, thì có phải là khổ không?”
Đáp:
“Là khổ.”
“Này Thâu-lũ-na, nếu vô thường là khổ, thì nó là pháp biến dịch. Ý ông thế nào? Là Thánh đệ tử có nên ở trong đó thấy rằng sắc là ngã, khác ngã, hay ở trong nhau không?”
Đáp:
“Không.”
“Này Thâu-lũ-na, ý ông thế nào, thọ, tưởng, hành, thức là thường hay vô thường?”
Đáp:
“Là vô thường.”
“Nếu là vô thường, thì có phải là khổ không?”
Đáp:
“Là khổ.”
“Này Thâu-lũ-na, thức nếu là vô thường là khổ, thì chúng là pháp biến dịch. Ý ông thế nào, Thánh đệ tử có nên ở trong đó thấy rằng thức là ngã, khác ngã, hay ở trong nhau không?”
Đáp:
“Không.”
“Này Thâu-lũ-na, nên biết rằng, sắc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần; tất cả những sắc ấy đều không phải là ngã, không phải khác ngã, không ở trong nhau. Đó gọi là biết như thật.
“Này Thâu-lũ-na, cũng vậy, đối với thọ, tưởng, hành, thức hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần; tất cả những thứ ấy không phải là ngã, không phải khác ngã, không ở trong nhau. Đó gọi là biết như thật.
“Này Thâu-lũ-na, đối với sắc, thọ, tưởng, hành, thức sanh tâm yểm ly, ly dục, giải thoát, giải thoát tri kiến, biết rằng: ‘Ta, sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã lập, những gì cần làm đã làm xong, tự biết không còn tái sanh đời sau nữa.’”
Khi Tôn giả Xá-lợi-phất nói kinh này xong, Thâu-lũ-na, con trưởng giả, xa lìa được trần cấu, được mắt pháp thanh tịnh. Bấy giờ, Thâu-lũ-na, con trưởng giả, thấy pháp, chứng đắc pháp, không do từ ai khác, ở trong chánh pháp được vô sở úy, từ nơi chỗ ngồi đứng dậy, trịch áo vai bên phải, quỳ gối chắp tay, bạch Tôn giả Xá-lợi-phất rằng:
“Nay, con đã được độ. Từ hôm nay con xin quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng, làm Ưu-bà-tắc. Từ hôm nay cho đến suốt đời con luôn thanh tịnh quy y Tam bảo.”
Khi Thâu-lũ-na con trưởng giả đã được nghe những gì Tôn giả Xá-lợi-phất dạy rồi, phấn khởi vui mừng, làm lễ mà lui.
如是我聞：
一時，佛住王舍城迦蘭陀竹T 0006a25園。
爾時，尊者舍利弗在耆闍崛山中。
時，有長T 0006a26者子名輸屢那。日日遊行，到耆闍崛山，T 0006a27詣尊者舍利弗，問訊起居已，却坐一面，語T 0006a28舍利弗言：「若諸沙門、婆羅門於無常色、變易、T 0006a29不安隱色言：『我勝、我等、我劣。』何故沙門、婆T 0006b01羅門作如是想，而不見真實？若沙門、婆羅T 0006b02門於無常、變易、不安隱受、想、行、識而言：『我勝、T 0006b03我等、我劣。』何故沙門、婆羅門作如是想，而不T 0006b04見真實？
「若沙門、婆羅門於無常色、不安隱色、T 0006b05變易言：『我勝、我等、我劣。』何所計而不見真T 0006b06實？於無常、變易、不安隱受、想、行、識言：『我勝、我T 0006b07等、我劣。』何所計而不見真實？」
「輸屢那！於汝T 0006b08意云何？色為常、為無常耶？」
答言：「無常。」
「輸屢T 0006b09那！若無常，為是苦耶？」
答言：「是苦。」
「輸屢那！T 0006b10若無常、苦，是變易法，於意云何？聖弟子於T 0006b11中見色是我、異我、相在不？」
答言：「不也。」
「輸屢T 0006b12那！於意云何？受、想、行、識為常、為無常？」
答言：T 0006b13「無常。」
「若無常，是苦耶？」
答言：「是苦。」
「輸屢那！T 0006b14識若無常、苦，是變易法，於意云何？聖弟子T 0006b15於中見識是我、異我、相在不？」
答言：「不也。」
T 0006b16「輸屢那！當知色，若過去、若未來、若現在，若T 0006b17內、若外，若麁、若細，若好、若醜，若遠、若近，彼T 0006b18一切色不是我、不異我、不相在，是名如T 0006b19實知。如是受、想、行、識，若過去、若未來、若現在，T 0006b20若內、若外，若麁、若細，若好、若醜，若遠、若近，T 0006b21彼一切識不是我、不異我、不相在，是名T 0006b22如實知。輸屢那！如是於色、受、想、行、識生厭，T 0006b23離欲、解脫，解脫知見：『我生已盡，梵行已立，T 0006b24所作已作，自知不受後有。』」
時，舍利弗說是T 0006b25經已，長者子輸屢那遠塵離垢，得法眼淨。T 0006b26時，長者子輸屢那見法得法，不由於他，T 0006b27於正法中，得無所畏。從坐起，偏袒右肩，T 0006b28胡跪合掌，白舍利弗言：「我今已度，我從T 0006b29今日歸依佛、歸依法、歸依僧，為優婆塞。T 0006c01我從今日已，盡壽命，清淨歸依三寶。」
時，長T 0006c02者子輸屢那聞舍利弗所說，歡喜踊躍，作T 0006c03禮而去。
T 0006c04 Thus have I heard. At one time the Buddha was staying at Rājagaha in the Bamboo Grove, the Squirrels’ Feeding Place. At that time the venerable Sāriputta was on Mount Vulture Peak. Then a householder’s son by the name of Soṇa, who every day used to roam around, reached Mount Vulture Peak and approached the venerable Sāriputta. Having exchanged polite greetings he withdrew to sit at one side. He said to Sāriputta:
“If recluses and brahmins in regard to bodily form which is impermanent and changing, bodily form which is not stable, say: ‘I am superior, I am equal, I am inferior’; why do these recluses and brahmins have such a perception and do not see the truth? T 6b
“If recluses and brahmins in regard to feeling … perception … formations … consciousness, which is impermanent and changing, which is not stable, say: ‘I am superior, I am equal, I am inferior’; why do these recluses and brahmins have such a perception and do not see the truth?
“If recluses and brahmins in regard to bodily form which is impermanent and not stable, bodily form which is changing, say: ‘I am superior, I am equal, I am inferior’; why do they imagine like this and do not see the truth? In regard to feeling … perception … formations … consciousness which is impermanent and changing, which is not stable, they say: ‘I am superior, I am equal, I am inferior’. Why do they imagine like this and do not see the truth?”
Sāriputta asked: “Soṇa, what do you think, is bodily form permanent or is it impermanent?” Soṇa replied: “It is impermanent.”
Sāriputta asked: “Soṇa, what is impermanent, is it dukkha?” Soṇa replied: “It is dukkha.”
Sāriputta asked: “Soṇa, what is impermanent, dukkha, of a nature to change, what do you think, does a noble disciple herein regard such bodily form as the self, as distinct from the self in the sense of being owned by it, as existing within the self, or the self as existing within it?” Soṇa replied: “No.”
Sāriputta asked: “Soṇa, what do you think, is feeling … perception … formations … consciousness permanent or is it impermanent?” Soṇa replied: “It is impermanent.”
Sāriputta asked: “What is impermanent, is it dukkha?” Soṇa replied: “It is dukkha.”
Sāriputta asked: “Soṇa, consciousness that is impermanent, dukkha, of a nature to change, what do you think, does a noble disciple herein regard such consciousness as the self, as distinct from the self in the sense of being owned by it, as existing within the self, or the self as existing within it?” Soṇa replied: “No.”
Sāriputta said: “Soṇa you should know that whatever bodily form, whether past, future or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near, all such bodily form is not self, is not distinct from the self in the sense of being owned by it, does not exist within the self, nor does a self exist within it. This is reckoned knowing it as it really is.
“In the same way whatever feeling … perception … formations … consciousness, whether past, future or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near, all such consciousness is not self, is not distinct from the self in the sense of being owned by it, does not exist within the self, nor does a self exist within it. This is reckoned knowing it as it really is.
“Soṇa, in this way arouse disenchantment in regard to bodily form … feeling … perception … formations … consciousness, be free from desire for it and become liberated. Being liberated you will know and see that: ‘Birth for me has been eradicated, the holy life has been established, what had to be done has been done, I myself know that there will be no receiving of further existence.’”
When Sāriputta had spoken this discourse, the householder’s son Soṇa attained the pure eye of Dharma that is remote from mental stains and free from mental dust. Then the householder’s son Soṇa saw the Dharma and attained the Dharma, not needing to rely on others he had attained fearlessness in the right Dharma. He rose from his seat, arranged his clothes so as to bare the right shoulder, knelt down and with palms together said to Sāriputta:
“I have now crossed over. From now on I take refuge in the Buddha, I take refuge in the Dharma and take refuge in the Saṅgha as a lay follower. T 6c From today until the end of my life I purely take refuge in the three jewels.”
Then the householder’s son Soṇa, hearing what Sāriputta had said, was thrilled with delight, paid homage and left.
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Trúc, khu Ca-lan-đà trong thành Vương xá. Bấy giờ Tôn giả Xá-lợi-phất ở trong núi Kỳ-xà-quật.
Lúc ấy có con của một trưởng giả tên là Thâu-lũ-na, hằng ngày du hành đến núi Kỳ-xà-quật và ghé chỗ Tôn giả Xá-lợi-phất, sau khi chào đón thăm hỏi rồi, ngồi qua một bên, nói với Tôn giả Xá-lợi-phất rằng:
“Có một số Sa-môn, Bà-la-môn đối với sắc vốn vô thường, biến dịch, không an ổn mà nói rằng, ‘Ta hơn, ta bằng, ta kém.’ Tại sao số Sa-môn, Bà-la-môn này lại có ý tưởng như vậy, mà không thấy cái chân thật? Cũng vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn đối với thọ, tưởng, hành, thức vốn vô thường, biến dịch, không an ổn, mà nói là: ‘Ta hơn, ta bằng, ta kém.’ Tại sao số Sa-môn, Bà-la-môn này lại có ý tưởng như vậy, mà không thấy cái chân thật?
“Có một số Sa-môn, Bà-la-môn đối với sắc vốn vô thường, không an ổn, biến dịch mà nói rằng, ‘Ta hơn, ta bằng, ta kém.’ Vậy, do quan điểm gì mà họ không thấy cái chân thật? Cũng vậy đối với thọ, tưởng, hành, thức vốn vô thường, biến dịch, không an ổn, mà nói rằng, ‘Ta hơn, ta bằng, ta kém.’ Vậy, do quan điểm gì mà họ không thấy cái chân thật? Này Thâu-lũ-na, ý ông thế nào? Sắc là thường hay vô thường?”
Đáp:
“Là vô thường.”
“Này Thâu-lũ-na, nếu là vô thường, thì có phải là khổ không?”
Đáp:
“Là khổ.”
“Này Thâu-lũ-na, nếu vô thường là khổ, thì nó là pháp biến dịch. Ý ông thế nào? Là Thánh đệ tử có nên ở trong đó thấy rằng sắc là ngã, khác ngã, hay ở trong nhau không?”
Đáp:
“Không.”
“Này Thâu-lũ-na, ý ông thế nào, thọ, tưởng, hành, thức là thường hay vô thường?”
Đáp:
“Là vô thường.”
“Nếu là vô thường, thì có phải là khổ không?”
Đáp:
“Là khổ.”
“Này Thâu-lũ-na, thức nếu là vô thường là khổ, thì chúng là pháp biến dịch. Ý ông thế nào, Thánh đệ tử có nên ở trong đó thấy rằng thức là ngã, khác ngã, hay ở trong nhau không?”
Đáp:
“Không.”
“Này Thâu-lũ-na, nên biết rằng, sắc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần; tất cả những sắc ấy đều không phải là ngã, không phải khác ngã, không ở trong nhau. Đó gọi là biết như thật.
“Này Thâu-lũ-na, cũng vậy, đối với thọ, tưởng, hành, thức hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại; hoặc trong, hoặc ngoài; hoặc thô, hoặc tế; hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc xa, hoặc gần; tất cả những thứ ấy không phải là ngã, không phải khác ngã, không ở trong nhau. Đó gọi là biết như thật.
“Này Thâu-lũ-na, đối với sắc, thọ, tưởng, hành, thức sanh tâm yểm ly, ly dục, giải thoát, giải thoát tri kiến, biết rằng: ‘Ta, sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã lập, những gì cần làm đã làm xong, tự biết không còn tái sanh đời sau nữa.’”
Khi Tôn giả Xá-lợi-phất nói kinh này xong, Thâu-lũ-na, con trưởng giả, xa lìa được trần cấu, được mắt pháp thanh tịnh. Bấy giờ, Thâu-lũ-na, con trưởng giả, thấy pháp, chứng đắc pháp, không do từ ai khác, ở trong chánh pháp được vô sở úy, từ nơi chỗ ngồi đứng dậy, trịch áo vai bên phải, quỳ gối chắp tay, bạch Tôn giả Xá-lợi-phất rằng:
“Nay, con đã được độ. Từ hôm nay con xin quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng, làm Ưu-bà-tắc. Từ hôm nay cho đến suốt đời con luôn thanh tịnh quy y Tam bảo.”
Khi Thâu-lũ-na con trưởng giả đã được nghe những gì Tôn giả Xá-lợi-phất dạy rồi, phấn khởi vui mừng, làm lễ mà lui.
Thus have I heard. At one time the Buddha was staying at Rājagaha in the Bamboo Grove, the Squirrels’ Feeding Place. At that time the venerable Sāriputta was on Mount Vulture Peak. Then a householder’s son by the name of Soṇa, who every day used to roam around, reached Mount Vulture Peak and approached the venerable Sāriputta. Having exchanged polite greetings he withdrew to sit at one side. He said to Sāriputta:
“If recluses and brahmins in regard to bodily form which is impermanent and changing, bodily form which is not stable, say: ‘I am superior, I am equal, I am inferior’; why do these recluses and brahmins have such a perception and do not see the truth? T 6b
“If recluses and brahmins in regard to feeling … perception … formations … consciousness, which is impermanent and changing, which is not stable, say: ‘I am superior, I am equal, I am inferior’; why do these recluses and brahmins have such a perception and do not see the truth?
“If recluses and brahmins in regard to bodily form which is impermanent and not stable, bodily form which is changing, say: ‘I am superior, I am equal, I am inferior’; why do they imagine like this and do not see the truth? In regard to feeling … perception … formations … consciousness which is impermanent and changing, which is not stable, they say: ‘I am superior, I am equal, I am inferior’. Why do they imagine like this and do not see the truth?”
Sāriputta asked: “Soṇa, what do you think, is bodily form permanent or is it impermanent?” Soṇa replied: “It is impermanent.”
Sāriputta asked: “Soṇa, what is impermanent, is it dukkha?” Soṇa replied: “It is dukkha.”
Sāriputta asked: “Soṇa, what is impermanent, dukkha, of a nature to change, what do you think, does a noble disciple herein regard such bodily form as the self, as distinct from the self in the sense of being owned by it, as existing within the self, or the self as existing within it?” Soṇa replied: “No.”
Sāriputta asked: “Soṇa, what do you think, is feeling … perception … formations … consciousness permanent or is it impermanent?” Soṇa replied: “It is impermanent.”
Sāriputta asked: “What is impermanent, is it dukkha?” Soṇa replied: “It is dukkha.”
Sāriputta asked: “Soṇa, consciousness that is impermanent, dukkha, of a nature to change, what do you think, does a noble disciple herein regard such consciousness as the self, as distinct from the self in the sense of being owned by it, as existing within the self, or the self as existing within it?” Soṇa replied: “No.”
Sāriputta said: “Soṇa you should know that whatever bodily form, whether past, future or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near, all such bodily form is not self, is not distinct from the self in the sense of being owned by it, does not exist within the self, nor does a self exist within it. This is reckoned knowing it as it really is.
“In the same way whatever feeling … perception … formations … consciousness, whether past, future or present, internal or external, gross or subtle, sublime or repugnant, far or near, all such consciousness is not self, is not distinct from the self in the sense of being owned by it, does not exist within the self, nor does a self exist within it. This is reckoned knowing it as it really is.
“Soṇa, in this way arouse disenchantment in regard to bodily form … feeling … perception … formations … consciousness, be free from desire for it and become liberated. Being liberated you will know and see that: ‘Birth for me has been eradicated, the holy life has been established, what had to be done has been done, I myself know that there will be no receiving of further existence.’”
When Sāriputta had spoken this discourse, the householder’s son Soṇa attained the pure eye of Dharma that is remote from mental stains and free from mental dust. Then the householder’s son Soṇa saw the Dharma and attained the Dharma, not needing to rely on others he had attained fearlessness in the right Dharma. He rose from his seat, arranged his clothes so as to bare the right shoulder, knelt down and with palms together said to Sāriputta:
“I have now crossed over. From now on I take refuge in the Buddha, I take refuge in the Dharma and take refuge in the Saṅgha as a lay follower. T 6c From today until the end of my life I purely take refuge in the three jewels.”
Then the householder’s son Soṇa, hearing what Sāriputta had said, was thrilled with delight, paid homage and left.