Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá vệ. Bấy giờ, Thế Tôn nói với các Tỳ kheo:
“Nay Ta nói về hữu thân , về sự tập khởi của hữu thân, về con đường dẫn đến sự diệt tận của hữu thân Hãy lắng nghe, và suy nghĩ kỹ, Ta sẽ vì các ngươi mà nói.
“Thế nào là hữu thân? Là năm thọ ấm, đó là: sắc thọ ấm, thọ, tưởng, hành, thức thọ ấm. Ðó gọi là hữu thân.
“Thế nào là sự tập khởi của hữu thân? Ðó là ái, ái về hữu đương lai đi đôi với tham hỷ, đắm trước cái này hay cái kia Ðó gọi là sự tập khởi của hữu thân.
“Thế nào là sự diệt tận của hữu thân? Tức là ái này, ái về hữu đương lai đi đôi với tham hỷ, đắm trước cái này hay cái kia, tất cả đều được đoạn trừ, diệt tận khổ, ly dục, tịch diệt, tĩnh chỉ. Ðó gọi là sự diệt tận của hữu thân.
“Thế nào là con đường đưa đến sự diệt tận của hữu thân? Là chỉ cho Bát thánh đạo: Chánh kiến, chánh chí, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh phương tiện, chánh niệm, chánh định. Ðó gọi là con đường đưa đến sự diệt tận của hữu thân.
“Ðó là nói về hữu thân, về sự tập khởi của hữu thân, về sự diệt tận của hữu thân, về con đường đưa đến sự diệt tận của hữu thân.”
Phật nói Kinh này xong, các Tỳ kheo nghe những gì đức Phật đã dạy, han hỷ phụng hành.
Như kinh Ðương thuyết, 2 Kinh Hữu và Ðương tri cũng vậy.
Nhưng có sự sai biệt: “Tỳ kheo biết hữu thân, đoạn tập khởi của hữu thân, chứng diệt của hữu thân, tu tập con đường đưa đến sự diệt tận của hữu thân. Ðó là tỳ kheo đoạn trừ các kết sử, triền phược của ái dục, tu vô gián đẳng, cứu cánh khổ biên.”
Lại có sự sai biệt: “Ðó gọi là Tỳ kheo đã cứu cánh khổ biên, cứu cánh ly cấu, cứu cánh phạm hạnh, là bậc thượng sĩ thuần tịnh.”
Lại có sự sai khác: “Ðó gọi là Tỳ kheo A-la-hán, sạch hết các lậu hoặc, những gì cần làm đã làm xong, đã trút bỏ gánh nặng, đã đạt được mục đích của mình, dứt sạch các kết sử, chánh trí tâm giải thóat.”
Lại có sự sai biệt: “Ðó gọi là Tỳ kheo đã phá sập quan ải, vượt hào, siêu việt cảnh giới, đã phá sập quan ải, dựng cờ Thánh pháp.”
Lại có sự sai biệt: “Thế nào là đã phá sập quan ải? Là đã dứt bỏ được năm hạ phần kết. Thế nào là vượt hào? Là vượt khỏi hào sâu vô minh. Thế nào là siêu việt khỏi cảnh giới? Là đến chỗ cùng tột không đầu mối của sanh tử. Thế nào là đã phá sập quan ải? Là ái đã hết sạch. Thế nào dựng cờ Thánh pháp? Là ngã mạn đã dứt sạch.”
Lại có sự sai biệt: “Ðó gọi là Tỳ kheo đoạn năm chi, thành tựu sáu chi, thủ hộ một, y bốn thứ, xả các đế, lìa các thứ mong cầu, tịnh các giác, thân hành tịch tĩnh, tâm khéo giải thoát, tuệ khéo giải thoát, thượng phạm hạnh thuần nhất đã lập.”
Kệ tóm tắt
Kỳ đạo, có ba kinh,
Thật giác cũng ba kinh,
Hữu thân Kinh thuyết,
La-hán có sáu hạng.
如是我聞：
一時，佛住舍衛國祇樹給孤T 0018b29獨園。
爾時，世尊告諸比丘：「我今當說有身、T 0018c01有身集、有身滅、有身滅道跡。諦聽，善思，當T 0018c02為汝說。云何有身？謂五受陰。云何為五？T 0018c03色受陰，受、想、行、識受陰，是名有身。云何有T 0018c04身集？當來有愛，貪、喜俱，彼彼染著，是名有T 0018c05身集。云何有身滅？當來有愛，貪、喜俱，彼彼T 0018c06樂著無餘斷、吐、盡、離欲、滅，是名有身滅。
「云T 0018c07何有身滅道跡？謂八聖道，正見、正志、正語、T 0018c08正業、正命、正方便、正念、正定，是名有身滅道T 0018c09跡。是名當說有身、有身集、有身滅、有身滅道T 0018c10跡。」
佛說是經已，諸比丘聞佛所說，歡喜T 0018c11奉行。
T 0018c12餘如是說。差別者：「當知有身，當知斷有身T 0018c13集，當知證有身滅，當知修斷有身道跡。」
佛T 0018c14說此經已，諸比丘聞佛所說，歡喜奉行。
T 0018c15如當說，有及當知，亦如是說。又復差別者：T 0018c16「比丘知有身，斷有身集，證有身滅，修斷有T 0018c17身道，是名比丘斷愛欲縛諸結等法，修無間T 0018c18等，究竟苦邊。」
又復差別者：「是名比丘究竟T 0018c19邊際，究竟離垢，究竟梵行，純淨上士。」
T 0018c20又復差別者：「是名比丘阿羅漢盡諸有漏，T 0018c21所作已作，已捨重擔，逮得己利，盡諸有結，T 0018c22正智心解脫。」
又復差別者：「是名比丘斷關、T 0018c23度塹，超越境界，脫諸防邏，建聖法幢。」
又復T 0018c24差別者：「云何斷關？謂斷五下分結。云何T 0018c25度塹？謂度無明深塹。云何超越境界？謂究T 0018c26竟無始生死。云何脫諸防邏？謂有愛盡。云T 0018c27何建聖法幢？謂我慢盡。」
又復差別者：「是T 0018c28名比丘斷五枝，成六枝，守護一，依四種，T 0018c29棄捨諸諦，離諸求，淨諸覺，身行息，心善T 0019a01解脫，慧善解脫，純一立梵行，無上士。」
T 0019a02
其道有三種 實覺亦三種T 0019a03
有身四種說 羅漢有六種
T 0019a04 Thus have I heard. At one time the Buddha was staying at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park.
At that time the Blessed One said to the monks: “I will now teach you identity, T 18c the arising of identity, the cessation of identity, and the path to the cessation of identity. Listen and pay careful attention to what I shall tell you.
“What is identity? That is, it is the five aggregates of clinging. What are the five? They are the bodily form aggregate of clinging … the feeling … the perception … the formations … the consciousness aggregate of clinging. This is called identity.
“What is the arising of identity? It is craving for future becoming, which is conjoined with lust and joy, delighting with attachment here and there—this is called the arising of identity.
“What is the cessation of identity? It is the abandoning without remainder of this craving for future becoming, which is conjoined with lust and joy, delighting with attachment here and there, its vomiting out, its eradication, its fading away, its cessation—this is called the cessation of identity.
“What is path to the cessation of identity? That is, it is the noble eightfold path: right view, right intention, right speech, right action, right livelihood, right effort, right mindfulness, and right concentration. This is called the path to the cessation of identity.
“This is called the explanation of: ‘I will teach you identity, the arising of identity, the cessation of identity, and the path to the cessation of identity’.”
When the Buddha had spoken this discourse, the monks, hearing what the Buddha had said, were delighted and received it respectfully.
Another discourse is to be recited in the same way, with the difference: “you should understand identity, you should understand the abandoning of the arising of identity, you should understand the realization of the cessation of identity, and you should understand the cultivation of the path to the abandoning of identity.”
When the Buddha had spoken this discourse, the monks, hearing what the Buddha had said, were delighted and received it respectfully.
As for “I will teach“, so with “there is” and “you should understand“, three discourses should be recited in the same way, again with the difference: “a monk who understands identity, abandons the arising of identity, realizes the cessation of identity, and cultivates the path to the abandoning of identity is called a monk who has abandoned the bondage of desire and craving, and all that is of the nature to fetter, who has cultivated comprehension and completely made an end of dukkha.”
Again it should be recited with this difference: “This is called a monk who has reached the complete end, the supreme freedom from mental dust, the supreme holy life, a pure true person sappurisa.”
Again it should be recited with this difference: “This is called a monk who is an arahant, who has eradicated the influxes, who has done what had to be done, who has relinquished the heavy burden, who has gained his own benefit, who has eradicated all the fetters of existence, and whose mind has been liberated with right comprehension.”
Again it should be recited with this difference: “This is called a monk who has abandoned the barrier, crossed over the moat, surpassed the limitations, shed off all guards, and established the noble banner of the Dharma.”
Again it should be recited with this difference: “What is abandoning the barrier? That is, it is abandoning the five lower types of fetter. What is crossing over the moat? That is, it is crossing over the deep moat of ignorance. What is surpassing the limitations? That is, it is the supreme surpassing of the beginningless round of births and deaths. What is shedding of all guards? That is, it is eradicating the craving for becoming. What is establishing the noble banner of the Dharma? That is, it is eradicating the ‘I’-conceit.”
Again it should be recited with this difference: “This is called a monk who has abandoned five factors, who has accomplished six factors, who is protected by one, who has supports of four types, who has relinquished all individual worldly truths, who is free from any quest, who has purified all realizations, whose bodily actions are calm, whose mind is well liberated, T 19a who is well liberated by wisdom, who is singly established in the holy life, being an unsurpassable person.”
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá vệ. Bấy giờ, Thế Tôn nói với các Tỳ kheo:
“Nay Ta nói về hữu thân , về sự tập khởi của hữu thân, về con đường dẫn đến sự diệt tận của hữu thân Hãy lắng nghe, và suy nghĩ kỹ, Ta sẽ vì các ngươi mà nói.
“Thế nào là hữu thân? Là năm thọ ấm, đó là: sắc thọ ấm, thọ, tưởng, hành, thức thọ ấm. Ðó gọi là hữu thân.
“Thế nào là sự tập khởi của hữu thân? Ðó là ái, ái về hữu đương lai đi đôi với tham hỷ, đắm trước cái này hay cái kia Ðó gọi là sự tập khởi của hữu thân.
“Thế nào là sự diệt tận của hữu thân? Tức là ái này, ái về hữu đương lai đi đôi với tham hỷ, đắm trước cái này hay cái kia, tất cả đều được đoạn trừ, diệt tận khổ, ly dục, tịch diệt, tĩnh chỉ. Ðó gọi là sự diệt tận của hữu thân.
“Thế nào là con đường đưa đến sự diệt tận của hữu thân? Là chỉ cho Bát thánh đạo: Chánh kiến, chánh chí, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh phương tiện, chánh niệm, chánh định. Ðó gọi là con đường đưa đến sự diệt tận của hữu thân.
“Ðó là nói về hữu thân, về sự tập khởi của hữu thân, về sự diệt tận của hữu thân, về con đường đưa đến sự diệt tận của hữu thân.”
Phật nói Kinh này xong, các Tỳ kheo nghe những gì đức Phật đã dạy, han hỷ phụng hành.
Như kinh Ðương thuyết, 2 Kinh Hữu và Ðương tri cũng vậy.
Nhưng có sự sai biệt: “Tỳ kheo biết hữu thân, đoạn tập khởi của hữu thân, chứng diệt của hữu thân, tu tập con đường đưa đến sự diệt tận của hữu thân. Ðó là tỳ kheo đoạn trừ các kết sử, triền phược của ái dục, tu vô gián đẳng, cứu cánh khổ biên.”
Lại có sự sai biệt: “Ðó gọi là Tỳ kheo đã cứu cánh khổ biên, cứu cánh ly cấu, cứu cánh phạm hạnh, là bậc thượng sĩ thuần tịnh.”
Lại có sự sai khác: “Ðó gọi là Tỳ kheo A-la-hán, sạch hết các lậu hoặc, những gì cần làm đã làm xong, đã trút bỏ gánh nặng, đã đạt được mục đích của mình, dứt sạch các kết sử, chánh trí tâm giải thóat.”
Lại có sự sai biệt: “Ðó gọi là Tỳ kheo đã phá sập quan ải, vượt hào, siêu việt cảnh giới, đã phá sập quan ải, dựng cờ Thánh pháp.”
Lại có sự sai biệt: “Thế nào là đã phá sập quan ải? Là đã dứt bỏ được năm hạ phần kết. Thế nào là vượt hào? Là vượt khỏi hào sâu vô minh. Thế nào là siêu việt khỏi cảnh giới? Là đến chỗ cùng tột không đầu mối của sanh tử. Thế nào là đã phá sập quan ải? Là ái đã hết sạch. Thế nào dựng cờ Thánh pháp? Là ngã mạn đã dứt sạch.”
Lại có sự sai biệt: “Ðó gọi là Tỳ kheo đoạn năm chi, thành tựu sáu chi, thủ hộ một, y bốn thứ, xả các đế, lìa các thứ mong cầu, tịnh các giác, thân hành tịch tĩnh, tâm khéo giải thoát, tuệ khéo giải thoát, thượng phạm hạnh thuần nhất đã lập.”
Kệ tóm tắt
Kỳ đạo, có ba kinh,
Thật giác cũng ba kinh,
Hữu thân Kinh thuyết,
La-hán có sáu hạng.
Thus have I heard. At one time the Buddha was staying at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park.
At that time the Blessed One said to the monks: “I will now teach you identity, T 18c the arising of identity, the cessation of identity, and the path to the cessation of identity. Listen and pay careful attention to what I shall tell you.
“What is identity? That is, it is the five aggregates of clinging. What are the five? They are the bodily form aggregate of clinging … the feeling … the perception … the formations … the consciousness aggregate of clinging. This is called identity.
“What is the arising of identity? It is craving for future becoming, which is conjoined with lust and joy, delighting with attachment here and there—this is called the arising of identity.
“What is the cessation of identity? It is the abandoning without remainder of this craving for future becoming, which is conjoined with lust and joy, delighting with attachment here and there, its vomiting out, its eradication, its fading away, its cessation—this is called the cessation of identity.
“What is path to the cessation of identity? That is, it is the noble eightfold path: right view, right intention, right speech, right action, right livelihood, right effort, right mindfulness, and right concentration. This is called the path to the cessation of identity.
“This is called the explanation of: ‘I will teach you identity, the arising of identity, the cessation of identity, and the path to the cessation of identity’.”
When the Buddha had spoken this discourse, the monks, hearing what the Buddha had said, were delighted and received it respectfully.
Another discourse is to be recited in the same way, with the difference: “you should understand identity, you should understand the abandoning of the arising of identity, you should understand the realization of the cessation of identity, and you should understand the cultivation of the path to the abandoning of identity.”
When the Buddha had spoken this discourse, the monks, hearing what the Buddha had said, were delighted and received it respectfully.
As for “I will teach“, so with “there is” and “you should understand“, three discourses should be recited in the same way, again with the difference: “a monk who understands identity, abandons the arising of identity, realizes the cessation of identity, and cultivates the path to the abandoning of identity is called a monk who has abandoned the bondage of desire and craving, and all that is of the nature to fetter, who has cultivated comprehension and completely made an end of dukkha.”
Again it should be recited with this difference: “This is called a monk who has reached the complete end, the supreme freedom from mental dust, the supreme holy life, a pure true person sappurisa.”
Again it should be recited with this difference: “This is called a monk who is an arahant, who has eradicated the influxes, who has done what had to be done, who has relinquished the heavy burden, who has gained his own benefit, who has eradicated all the fetters of existence, and whose mind has been liberated with right comprehension.”
Again it should be recited with this difference: “This is called a monk who has abandoned the barrier, crossed over the moat, surpassed the limitations, shed off all guards, and established the noble banner of the Dharma.”
Again it should be recited with this difference: “What is abandoning the barrier? That is, it is abandoning the five lower types of fetter. What is crossing over the moat? That is, it is crossing over the deep moat of ignorance. What is surpassing the limitations? That is, it is the supreme surpassing of the beginningless round of births and deaths. What is shedding of all guards? That is, it is eradicating the craving for becoming. What is establishing the noble banner of the Dharma? That is, it is eradicating the ‘I’-conceit.”
Again it should be recited with this difference: “This is called a monk who has abandoned five factors, who has accomplished six factors, who is protected by one, who has supports of four types, who has relinquished all individual worldly truths, who is free from any quest, who has purified all realizations, whose bodily actions are calm, whose mind is well liberated, T 19a who is well liberated by wisdom, who is singly established in the holy life, being an unsurpassable person.”