Tôi nghe như vầy:
Khi Đức Phật ở trong vườn xoài Tán cái, bên bờ sông Bạt-đề, nước Ma-thâu-la.
Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
“Hãy an trú nơi hòn đảo chính mình, an trú nơi nương tựa chính mình, an trú nơi hòn đảo pháp, an trú nơi nương tựa pháp, chứ đừng an trú nơi hòn đảo nào khác, hay nương tựa nơi nào khác.
“Tỳ-kheo hãy quán sát chân chánh, an trú nơi hòn đảo chính mình, an trú nơi nương tựa chính mình, an trú nơi hòn đảo pháp, an trú nơi nương tựa pháp, chứ đừng an trú nơi hòn đảo nào khác, hay nơi nương tựa nào khác.
“Do nhân gì mà ưu, bi, khổ, não sanh? Tại sao có bốn? Do bởi đâu bị cái gì trói buộc? Làm sao tự quán sát, ưu, bi, khổ, não chưa sanh nay sanh; ưu, bi, khổ, não đã sanh nay lại tăng trưởng rộng?”
Các Tỳ-kheo bạch Phật:
“Thế Tôn là gốc pháp, là con mắt pháp, là sở y của pháp. Cúi xin Đức Thế Tôn vì chúng con mà nói, sau khi chúng con nghe xong, sẽ y như những lời dạy mà làm theo.”
Phật bảo các Tỳ-kheo:
“Hãy lắng nghe và suy nghĩ kỹ, Ta sẽ vì các ông mà nói.
“Này các Tỳ-kheo, có sắc, nhân sắc mà trói buộc vào sắc; tự quán sát ưu, bi, khổ, não chưa sanh nay sanh, đã sanh rồi nay lại tăng trưởng rộng. Đối với thọ, tưởng, hành, thức cũng lại như vậy.
“Tỳ-kheo, có sắc nào là thường hằng, không biến dịch, tồn tại mãi mãi không?”
Đáp:
“Bạch không, Thế Tôn.”
Phật bảo các Tỳ-kheo:
“Lành thay! Lành thay! Tỳ-kheo, sắc là vô thường. Nếu thiện nam tử biết sắc là vô thường, khổ, biến dịch, dục, diệt tận, tịch tĩnh; từ xưa tới nay tất cả sắc đều là pháp vô thường, khổ, biến dịch; biết rồi, nếu sắc là nhân duyên sanh ra ưu, bi, khổ, não, thì nên đoạn trừ chúng. Khi đã đoạn trừ rồi, thì không còn gì để chấp trước. Vì không chấp trước nên sống an vui. Khi đã sống an vui rồi, thì đó gọi là Niết-bàn. Đối với thọ tưởng, hành và thức lại cũng như vậy.”
Khi Đức Phật nói kinh này, thì mười sáu Tỳ-kheo không sanh các lậu, tâm đạt được giải thoát.
Phật nói kinh này xong, các Tỳ-kheo nghe những gì Đức Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
Kệ tóm tắt:
Trúc viên, Tỳ-xá-ly,
Thanh tịnh, chánh quán sát,
Vô thường, khổ, phi ngã,
Năm, ba và mười sáu.
如是我聞：
一時，佛住摩偷羅國跋提河T 0008a22側傘蓋菴羅樹園。
爾時，世尊告諸比丘：「住T 0008a23於自洲，住於自依；住於法洲，住於法T 0008a24依；不異洲不異依。比丘！當正觀察，住自T 0008a25洲自依，法洲法依，不異洲不異依。何因生T 0008a26憂悲惱苦？云何有？因何故？何繫著？云何自T 0008a27觀察未生憂悲惱苦而生，已生憂悲惱苦生T 0008a28長增廣？」
諸比丘白佛：「世尊法根、法眼、法依，唯T 0008a29願為說！諸比丘聞已，當如說奉行。」
佛告比T 0008b01丘：「諦聽，善思，當為汝說。比丘！有色、因色、T 0008b02繫著色，自觀察未生憂悲惱苦而生，已生而T 0008b03復增長廣大；受、想、行、識亦復如是。比丘！頗T 0008b04有色常、恒、不變易、正住耶？」
答言：「不也，世尊！」
T 0008b05佛告比丘：「善哉！善哉！比丘！色是無常。若善T 0008b06男子知色是無常、苦、變易，離欲、滅、寂靜、沒，從T 0008b07本以來，一切色無常、苦、變易法知已，若色因T 0008b08緣生憂悲惱苦斷，彼斷已無所著，不著故T 0008b09安隱樂住，安隱樂住已，名為涅槃。受、想、行、T 0008b10識亦復如是。」
佛說此經時，十六比丘不T 0008b11生諸漏，心得解脫。
佛說此經已，諸比丘T 0008b12聞佛所說，歡喜奉行。
T 0008b13
竹園、毘舍離 清淨、正觀察T 0008b14
無常、苦、非我 五、三、與十六
T 0008b15 Thus I have heard:
One time, the Buddha was staying at the Umbrella Mango Tree Park on the bank of the Bhadra River in Mathurā.
It was then that the Bhagavān addressed the monks,
“Stand on your own island and on your own support.
Stand on the island of the teaching and the support of the teaching, not on another island or another support.
“Monks, you should correctly examine this while standing on your own island and on your own support.
Stand on the island of the teaching and the support of the teaching, not on another island or another support.
What cause gives rise to grief, sorrow, vexation, and suffering?
How do they exist?
What do they cause?
Why are they attachments?
How do you yourself examine the arising of grief, sorrow, vexation, and suffering that have yet to arise and the growth of grief, sorrow, vexation, and suffering that have already arisen?”
The monks said to the Buddha,
“The Bhagavān is the Dharma root, the Dharma eye, and the Dharma support.
Please, explain this.
After listening, the monks will approve of what’s said.”
The Buddha told the monks,
“Listen closely, and well consider it.
I will explain it for you.
Monks, there is form.
They cause form, and they are tied to form when one examines for themselves the arising of grief, sorrow, vexation, and suffering that have yet to arise and the growth of grief, sorrow, vexation, and suffering that have already arisen.
Feelings, perceptions, volitions, and consciousness are likewise.
Monks, could it be that form is permanent, eternal, unchanging, and a correct abode?”
They replied,
“No, Bhagavān.”
The Buddha told the monks,
“Good, monks! Good!
Form is impermanent.
Suppose good sons know that form is impermanent, painful, and changing.
Parting with desire for it, form ceases, becomes tranquil, and disappears.
After knowing that all forms have been impermanent, painful, and liable to change since the distant past, those good sons will then stop form when it’s the cause and condition giving rise to grief, sorrow, vexation, and suffering.
Having stopped it, they’ll attach to nothing.
Being detached, they’ll live in well-being.
Once they live in well-being, that’s called nirvāṇa.
Feelings, perceptions, volitions, and consciousness are likewise.”
When the Buddha spoke this sūtra, the contaminants didn’t arise in 16 monks, and their minds were liberated.
After the Buddha had spoken this sūtra, the monks who heard what the Buddha taught rejoiced and approved.
Bamboo grove, Vaiśālī,
Purity, correct examination,
Impermanent, painful, not self,
Five, three, and sixteen.
Tôi nghe như vầy:
Khi Đức Phật ở trong vườn xoài Tán cái, bên bờ sông Bạt-đề, nước Ma-thâu-la.
Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
“Hãy an trú nơi hòn đảo chính mình, an trú nơi nương tựa chính mình, an trú nơi hòn đảo pháp, an trú nơi nương tựa pháp, chứ đừng an trú nơi hòn đảo nào khác, hay nương tựa nơi nào khác.
“Tỳ-kheo hãy quán sát chân chánh, an trú nơi hòn đảo chính mình, an trú nơi nương tựa chính mình, an trú nơi hòn đảo pháp, an trú nơi nương tựa pháp, chứ đừng an trú nơi hòn đảo nào khác, hay nơi nương tựa nào khác.
“Do nhân gì mà ưu, bi, khổ, não sanh? Tại sao có bốn? Do bởi đâu bị cái gì trói buộc? Làm sao tự quán sát, ưu, bi, khổ, não chưa sanh nay sanh; ưu, bi, khổ, não đã sanh nay lại tăng trưởng rộng?”
Các Tỳ-kheo bạch Phật:
“Thế Tôn là gốc pháp, là con mắt pháp, là sở y của pháp. Cúi xin Đức Thế Tôn vì chúng con mà nói, sau khi chúng con nghe xong, sẽ y như những lời dạy mà làm theo.”
Phật bảo các Tỳ-kheo:
“Hãy lắng nghe và suy nghĩ kỹ, Ta sẽ vì các ông mà nói.
“Này các Tỳ-kheo, có sắc, nhân sắc mà trói buộc vào sắc; tự quán sát ưu, bi, khổ, não chưa sanh nay sanh, đã sanh rồi nay lại tăng trưởng rộng. Đối với thọ, tưởng, hành, thức cũng lại như vậy.
“Tỳ-kheo, có sắc nào là thường hằng, không biến dịch, tồn tại mãi mãi không?”
Đáp:
“Bạch không, Thế Tôn.”
Phật bảo các Tỳ-kheo:
“Lành thay! Lành thay! Tỳ-kheo, sắc là vô thường. Nếu thiện nam tử biết sắc là vô thường, khổ, biến dịch, dục, diệt tận, tịch tĩnh; từ xưa tới nay tất cả sắc đều là pháp vô thường, khổ, biến dịch; biết rồi, nếu sắc là nhân duyên sanh ra ưu, bi, khổ, não, thì nên đoạn trừ chúng. Khi đã đoạn trừ rồi, thì không còn gì để chấp trước. Vì không chấp trước nên sống an vui. Khi đã sống an vui rồi, thì đó gọi là Niết-bàn. Đối với thọ tưởng, hành và thức lại cũng như vậy.”
Khi Đức Phật nói kinh này, thì mười sáu Tỳ-kheo không sanh các lậu, tâm đạt được giải thoát.
Phật nói kinh này xong, các Tỳ-kheo nghe những gì Đức Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.
Kệ tóm tắt:
Trúc viên, Tỳ-xá-ly,
Thanh tịnh, chánh quán sát,
Vô thường, khổ, phi ngã,
Năm, ba và mười sáu.
Thus I have heard:
One time, the Buddha was staying at the Umbrella Mango Tree Park on the bank of the Bhadra River in Mathurā.
It was then that the Bhagavān addressed the monks,
“Stand on your own island and on your own support.
Stand on the island of the teaching and the support of the teaching, not on another island or another support.
“Monks, you should correctly examine this while standing on your own island and on your own support.
Stand on the island of the teaching and the support of the teaching, not on another island or another support.
What cause gives rise to grief, sorrow, vexation, and suffering?
How do they exist?
What do they cause?
Why are they attachments?
How do you yourself examine the arising of grief, sorrow, vexation, and suffering that have yet to arise and the growth of grief, sorrow, vexation, and suffering that have already arisen?”
The monks said to the Buddha,
“The Bhagavān is the Dharma root, the Dharma eye, and the Dharma support.
Please, explain this.
After listening, the monks will approve of what’s said.”
The Buddha told the monks,
“Listen closely, and well consider it.
I will explain it for you.
Monks, there is form.
They cause form, and they are tied to form when one examines for themselves the arising of grief, sorrow, vexation, and suffering that have yet to arise and the growth of grief, sorrow, vexation, and suffering that have already arisen.
Feelings, perceptions, volitions, and consciousness are likewise.
Monks, could it be that form is permanent, eternal, unchanging, and a correct abode?”
They replied,
“No, Bhagavān.”
The Buddha told the monks,
“Good, monks! Good!
Form is impermanent.
Suppose good sons know that form is impermanent, painful, and changing.
Parting with desire for it, form ceases, becomes tranquil, and disappears.
After knowing that all forms have been impermanent, painful, and liable to change since the distant past, those good sons will then stop form when it’s the cause and condition giving rise to grief, sorrow, vexation, and suffering.
Having stopped it, they’ll attach to nothing.
Being detached, they’ll live in well-being.
Once they live in well-being, that’s called nirvāṇa.
Feelings, perceptions, volitions, and consciousness are likewise.”
When the Buddha spoke this sūtra, the contaminants didn’t arise in 16 monks, and their minds were liberated.
After the Buddha had spoken this sūtra, the monks who heard what the Buddha taught rejoiced and approved.
Bamboo grove, Vaiśālī,
Purity, correct examination,
Impermanent, painful, not self,
Five, three, and sixteen.