Nội dung dưới đây được dịch tự động. Có thể chưa hoàn toàn chính xác về thuật ngữ Phật học. Vui lòng tham chiếu bản gốc tiếng Anh hoặc Pāli để đối chiếu.
SC 1Như vầy tôi nghe, một thời, Đức Phật trú tại thành Vương Xá, trong Trúc Lâm Ca-lan-đà.
SC 2Lúc bấy giờ, một Tỳ-kheo, vào lúc hoàng hôn, đi đến bờ sông, xếp y phục, để sang một bên và xuống sông tắm. Vị ấy lên khỏi nước, trần truồng và để thân thể khô ráo trên bờ sông. Bấy giờ, một vị Thiên, phóng hào quang chiếu sáng cả bờ sông, nói với vị ấy: “Ông xuất gia chưa lâu. Thân thể ông cường tráng, tóc ông đẹp đẽ. Sao ông không hưởng thụ năm dục lạc? Chẳng phải ông xuất gia sai thời rồi sao?”
SC 3Vị Tỳ-kheo đáp: “Tôi xuất gia đúng thời, để đ���t đến vô thời.” Vị Thiên nói: “Ý nghĩa của việc ‘xuất gia đúng thời, để đạt đến vô thời’ là gì?” Vị Tỳ-kheo đáp: “Đức Phật, Thế Tôn, đã giải thích rằng năm dục lạc bị ràng buộc bởi thời gian, nhưng Phật Pháp thì không bị ràng buộc bởi thời gian. Năm dục lạc mang lại rất ít lạc thú, nhưng nhân lên khổ đau, tích lũy lo âu của chúng ta. Trong Phật Pháp, tôi đã tìm thấy sự chắc chắn ngay trong thân này, không còn phiền não quấy nhiễu. Trong mọi việc chúng ta làm, bất kể thời gian, khi chúng ta gieo dù chỉ một hạt giống nghiệp nhỏ, chúng ta sẽ gặt hái trọn vẹn quả báo của nó.”
SC 4Vị Thiên lại hỏi: “Vì sao Đức Phật nói năm dục lạc bị ràng buộc bởi thời gian, vì sao Ngài nói Phật Pháp không bị ràng buộc bởi thời gian?” Vị Tỳ-kheo nói: “Tôi còn trẻ và xuất gia chưa lâu. Sự học của tôi còn cạn cợt. Làm sao tôi có thể diễn giải những khía cạnh rộng lớn và sâu xa của chân lý tối thượng của Đức Như Lai? Đức Thế Tôn đang trú gần đây trong Trúc Lâm Ca-lan-đà. Ông có thể tự mình đến hỏi Ngài.”
SC 5Vị Thiên đáp: “Đức Phật được nhi��u vị Thiên hùng mạnh và đức hạnh vây quanh bên tả bên hữu. Tôi, yếu kém và thấp hèn như vậy, sẽ không được phép diện kiến Ngài. Xin ông hãy đi và thưa với Đức Thế Tôn thay cho tôi. Nếu Đức Như Lai vì lòng từ bi mà hoan hỷ lắng nghe, tôi sẽ đến thỉnh giáo Ngài để giải tỏa nghi ngờ của tôi.” Vị Tỳ-kheo: “Vậy thì hãy đi cùng tôi, tôi sẽ thưa với Đức Thế Tôn rằng ông muốn thỉnh giáo.” Vị Thiên nói: “Tôi sẽ đi theo ông đến Đức Thế Tôn.” Bấy giờ, vị Tỳ-kheo đi đến nơi Đức Phật đang trú, và sau khi đảnh lễ dưới chân Ngài, đứng sang một bên và trình bày những câu hỏi của vị Thiên lên Đức Thế Tôn. Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói một bài kệ:
SC 6“Kẻ nào nói rằng các tướng /
phát sinh từ danh-sắc là thật có, /
hãy biết rằng người ấy /
đang trên con đường của tử vong.
SC 7Nhận thấy trong danh-sắc /
tánh không và vô ngã, /
đây gọi là tôn kính chư Phật /
mãi mãi thoát khỏi các cõi hữu.”
SC 8Đức Phật hỏi vị Thiên: “Ông đã hiểu điều đó chưa?” Vị Thiên đáp: “Chưa hiểu, Thế Tôn.” Bấy giờ, Đức Phật nói một bài kệ khác:
SC 9���Ngã mạn cho mình hơn người, ngã mạn cho mình bằng người /
và ngã mạn cho mình kém người; /
những ai có ba ngã mạn này /
dễ sinh tranh cãi; /
những ai đã đoạn trừ chúng /
được gọi là tâm bất động.”
SC 10Và Đức Phật hỏi vị Thiên: “Ông đã hiểu điều đó chưa?” Vị Thiên đáp: “Chưa hiểu, Thế Tôn.” Bấy giờ, Đức Phật nói một bài kệ khác:
SC 11“Bằng cách đoạn trừ chấp thủ vào danh-sắc, /
người ấy diệt trừ ba ngã mạn, /
tránh xa mọi dục vọng /
diệt trừ sân hận và phẫn nộ. /
Ở người đã nhổ bỏ gốc rễ độc hại /
mọi phân biệt tâm ý, ước muốn và dục vọng đều chấm dứt; /
những ai có thể làm được điều này /
vượt qua biển sinh tử.”
SC 12Vị Thiên nói với Đức Phật: “Bây giờ con đã hiểu.” Các Tỳ-kheo, sau khi nghe những gì Đức Phật đã nói, hoan hỷ và ghi nhớ kỹ.
如是我聞：
一時，佛在王舍城迦蘭陀竹T 0379a24林中。爾時，有一比丘，天未明曉，往趣河邊，襞T 0379a25疊衣服，安著一處，入河洗浴，露形出水，於河T 0379a26岸上，晞乾其身。有天放光，照彼河岸，語比丘T 0379a27言：「汝出家未久，盛壯好髮，何不受五欲樂，非T 0379a28時出家？」比丘答言：「我今出家，正是其時，獲於T 0379a29非時。」天語沙門：「云何出家是時，獲於非時。」沙T 0379b01門答言：「佛世尊說五欲是時，佛法是非時。五T 0379b02欲之樂，受味甚少，其患滋多，憂惱所集。我佛T 0379b03法中，現身受證，無諸熱惱。諸有所作，不觀時T 0379b04日。種少微緣，獲大果報。」
天復問言：「佛云何說T 0379b05五欲是時？云何佛法名為非時？」比丘答言：「我T 0379b06既年稚，出家未久，學日又淺，豈曰能宣如T 0379b07來至真廣大深義。婆伽婆今者，在近迦蘭陀T 0379b08竹林，爾可自往，問其疑惑。」天答之言：「今佛侍T 0379b09從大威德天，盈集左右，如我弱劣，不能得見。T 0379b10汝今為我往白世尊，如來慈矜，若垂聽許，我T 0379b11當詣彼，諮啟所疑。」比丘答言：「汝若能往，我T 0379b12當為汝啟白世尊。」天復答言：「我隨汝往詣世T 0379b13尊所。」
爾時比丘往詣佛所。頂禮佛足，在一面T 0379b14立，具以天問而白世尊。爾時，世尊即說偈言：
T 0379b15
「名色中生相， 謂為真實有，T 0379b16
當知如斯人， 是名屬死徑。T 0379b17
若識於名色， 本空無有性，T 0379b18
是名尊敬佛， 永離於諸趣。」
T 0379b19佛問天曰：「汝解已未？」天即答言：「未解。世尊！」佛T 0379b20復說偈言：
T 0379b21
「勝慢及等慢， 并及不如慢，T 0379b22
有此三慢者， 是可有諍論；T 0379b23
滅除此三慢， 是名不動想。」
T 0379b24佛告天曰：「汝解已未？」天答佛言：「未解。世尊！」佛T 0379b25復說偈言：
T 0379b26
「斷愛及名色， 滅除三種慢；T 0379b27
不觸於諸欲， 滅除於瞋恚；T 0379b28
拔除諸毒根， 諸想願欲盡。T 0379b29
若能如是者， 得度生死海。」
T 0379c01天白佛言：「我今已解。」
諸比丘聞佛所說，歡喜T 0379c02奉行。
T 0379c03 SC 1Thus have I heard, once, the Buddha was staying in Rājagaha in the Bamboo Grove of Kalanda.
SC 2At that time a monk, in the last light of the day, went to the riverbank, folded his clothes, put them aside and entered the river to bathe. He came naked out of the water and let his body dry on the riverside. There a deva, emitting rays and illuminating the riverbank, addressed him: “You have not long gone forth. Your body is strong and your hair is lovely. Why don’t you enjoy the five sensual pleasures? Haven’t you gone forth at the wrong time?”
SC 3The monk answered: “I have gone forth at the right time, to attain the timeless.” The deva said: “What does it mean to ‘have gone forth at the right time, to attain the timeless’?” The monk replied: “The Buddha, the World-honored One, has explained how the five sensual pleasures are bound to time, the Buddhadhamma, however, is not bound to time. The five sensual pleasures bring very little pleasure, but multiply our sufferings, accumulate our worries. In the Buddhadhamma I have found certainty within this very body, with no more troubling passions. In everything we do, regardless of the time, when we sow even a little karmic seed, we will obtain the full fruit of its results.”
SC 4Again the deva asked: “Why does the Buddha say the five sensual pleasures are bound to time, why does he say the Buddhadhamma is not bound to time?” The monk said: “I am still young and have not long gone forth. My learning is still shallow. How could I expound the wide and deep aspects of the utmost truth of the Tathāgata? The Bhagavant is staying near here in the Bamboo Grove of Kalanda. You can go and put your questions to him yourself.”
SC 5The deva replied: “The Buddha is served by many powerful and virtuous devas gathered around him left and right. I, weak and lowly as I am, will not be allowed to see him. Go and speak to the World-honored One on my behalf. If the Tathāgata out of compassion graciously agrees to listen, I will go and seek his counsel to dispel my doubts.” The monk: “Come along then, I will inform the World-honored One that you seek counsel.” The deva said: “I will follow you to the World-honored One.” There the monk went to where the Buddha was staying, and having paid homage at his feet, stood to one side and put the deva’s questions to the World-honored One.
There the World-honored One spoke a verse:
SC 6“Whoever says that the signs /
arising from name-and-form do truly exist,
know that this person /
is on the road of death.
SC 7Perceiving in name-and-form /
emptiness and absence of self-nature
this is called to respect the Buddhas /
for ever free from the realms of existence.”
SC 8The Buddha asked the deva: “Did you understand that?” The deva replied: “Not yet, World-honored One.” Then the Buddha spoke another verse:
SC 9“The conceit of being better than others, the conceit of being equal /
and the conceit of being inferior to others;
those with these three conceits /
are apt to have arguments;
those who have done away with them /
are called of unmovable mind.”
SC 10And the Buddha asked the deva: “Did you understand that?” The deva replied: “Not yet, World-honored One.” Then the Buddha spoke another verse:
SC 11“By cutting off attachment to name-and-form /
one extinguishes the three conceits,
avoids all desires /
extinguishes hate and anger.
In one who pulls out the poisonous root /
all mental discrimination, wishes and desires cease;
those who are able to do this /
cross over the ocean of birth and death.”
SC 12The deva said to the Buddha: “Now I understand.” The monks, having listened to what the Buddha had said, were happy and remembered it well.
SC 1Như vầy tôi nghe, một thời, Đức Phật trú tại thành Vương Xá, trong Trúc Lâm Ca-lan-đà.
SC 2Lúc bấy giờ, một Tỳ-kheo, vào lúc hoàng hôn, đi đến bờ sông, xếp y phục, để sang một bên và xuống sông tắm. Vị ấy lên khỏi nước, trần truồng và để thân thể khô ráo trên bờ sông. Bấy giờ, một vị Thiên, phóng hào quang chiếu sáng cả bờ sông, nói với vị ấy: “Ông xuất gia chưa lâu. Thân thể ông cường tráng, tóc ông đẹp đẽ. Sao ông không hưởng thụ năm dục lạc? Chẳng phải ông xuất gia sai thời rồi sao?”
SC 3Vị Tỳ-kheo đáp: “Tôi xuất gia đúng thời, để đ���t đến vô thời.” Vị Thiên nói: “Ý nghĩa của việc ‘xuất gia đúng thời, để đạt đến vô thời’ là gì?” Vị Tỳ-kheo đáp: “Đức Phật, Thế Tôn, đã giải thích rằng năm dục lạc bị ràng buộc bởi thời gian, nhưng Phật Pháp thì không bị ràng buộc bởi thời gian. Năm dục lạc mang lại rất ít lạc thú, nhưng nhân lên khổ đau, tích lũy lo âu của chúng ta. Trong Phật Pháp, tôi đã tìm thấy sự chắc chắn ngay trong thân này, không còn phiền não quấy nhiễu. Trong mọi việc chúng ta làm, bất kể thời gian, khi chúng ta gieo dù chỉ một hạt giống nghiệp nhỏ, chúng ta sẽ gặt hái trọn vẹn quả báo của nó.”
SC 4Vị Thiên lại hỏi: “Vì sao Đức Phật nói năm dục lạc bị ràng buộc bởi thời gian, vì sao Ngài nói Phật Pháp không bị ràng buộc bởi thời gian?” Vị Tỳ-kheo nói: “Tôi còn trẻ và xuất gia chưa lâu. Sự học của tôi còn cạn cợt. Làm sao tôi có thể diễn giải những khía cạnh rộng lớn và sâu xa của chân lý tối thượng của Đức Như Lai? Đức Thế Tôn đang trú gần đây trong Trúc Lâm Ca-lan-đà. Ông có thể tự mình đến hỏi Ngài.”
SC 5Vị Thiên đáp: “Đức Phật được nhi��u vị Thiên hùng mạnh và đức hạnh vây quanh bên tả bên hữu. Tôi, yếu kém và thấp hèn như vậy, sẽ không được phép diện kiến Ngài. Xin ông hãy đi và thưa với Đức Thế Tôn thay cho tôi. Nếu Đức Như Lai vì lòng từ bi mà hoan hỷ lắng nghe, tôi sẽ đến thỉnh giáo Ngài để giải tỏa nghi ngờ của tôi.” Vị Tỳ-kheo: “Vậy thì hãy đi cùng tôi, tôi sẽ thưa với Đức Thế Tôn rằng ông muốn thỉnh giáo.” Vị Thiên nói: “Tôi sẽ đi theo ông đến Đức Thế Tôn.” Bấy giờ, vị Tỳ-kheo đi đến nơi Đức Phật đang trú, và sau khi đảnh lễ dưới chân Ngài, đứng sang một bên và trình bày những câu hỏi của vị Thiên lên Đức Thế Tôn. Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói một bài kệ:
SC 6“Kẻ nào nói rằng các tướng /
phát sinh từ danh-sắc là thật có, /
hãy biết rằng người ấy /
đang trên con đường của tử vong.
SC 7Nhận thấy trong danh-sắc /
tánh không và vô ngã, /
đây gọi là tôn kính chư Phật /
mãi mãi thoát khỏi các cõi hữu.”
SC 8Đức Phật hỏi vị Thiên: “Ông đã hiểu điều đó chưa?” Vị Thiên đáp: “Chưa hiểu, Thế Tôn.” Bấy giờ, Đức Phật nói một bài kệ khác:
SC 9���Ngã mạn cho mình hơn người, ngã mạn cho mình bằng người /
và ngã mạn cho mình kém người; /
những ai có ba ngã mạn này /
dễ sinh tranh cãi; /
những ai đã đoạn trừ chúng /
được gọi là tâm bất động.”
SC 10Và Đức Phật hỏi vị Thiên: “Ông đã hiểu điều đó chưa?” Vị Thiên đáp: “Chưa hiểu, Thế Tôn.” Bấy giờ, Đức Phật nói một bài kệ khác:
SC 11“Bằng cách đoạn trừ chấp thủ vào danh-sắc, /
người ấy diệt trừ ba ngã mạn, /
tránh xa mọi dục vọng /
diệt trừ sân hận và phẫn nộ. /
Ở người đã nhổ bỏ gốc rễ độc hại /
mọi phân biệt tâm ý, ước muốn và dục vọng đều chấm dứt; /
những ai có thể làm được điều này /
vượt qua biển sinh tử.”
SC 12Vị Thiên nói với Đức Phật: “Bây giờ con đã hiểu.” Các Tỳ-kheo, sau khi nghe những gì Đức Phật đã nói, hoan hỷ và ghi nhớ kỹ.
SC 1Thus have I heard, once, the Buddha was staying in Rājagaha in the Bamboo Grove of Kalanda.
SC 2At that time a monk, in the last light of the day, went to the riverbank, folded his clothes, put them aside and entered the river to bathe. He came naked out of the water and let his body dry on the riverside. There a deva, emitting rays and illuminating the riverbank, addressed him: “You have not long gone forth. Your body is strong and your hair is lovely. Why don’t you enjoy the five sensual pleasures? Haven’t you gone forth at the wrong time?”
SC 3The monk answered: “I have gone forth at the right time, to attain the timeless.” The deva said: “What does it mean to ‘have gone forth at the right time, to attain the timeless’?” The monk replied: “The Buddha, the World-honored One, has explained how the five sensual pleasures are bound to time, the Buddhadhamma, however, is not bound to time. The five sensual pleasures bring very little pleasure, but multiply our sufferings, accumulate our worries. In the Buddhadhamma I have found certainty within this very body, with no more troubling passions. In everything we do, regardless of the time, when we sow even a little karmic seed, we will obtain the full fruit of its results.”
SC 4Again the deva asked: “Why does the Buddha say the five sensual pleasures are bound to time, why does he say the Buddhadhamma is not bound to time?” The monk said: “I am still young and have not long gone forth. My learning is still shallow. How could I expound the wide and deep aspects of the utmost truth of the Tathāgata? The Bhagavant is staying near here in the Bamboo Grove of Kalanda. You can go and put your questions to him yourself.”
SC 5The deva replied: “The Buddha is served by many powerful and virtuous devas gathered around him left and right. I, weak and lowly as I am, will not be allowed to see him. Go and speak to the World-honored One on my behalf. If the Tathāgata out of compassion graciously agrees to listen, I will go and seek his counsel to dispel my doubts.” The monk: “Come along then, I will inform the World-honored One that you seek counsel.” The deva said: “I will follow you to the World-honored One.” There the monk went to where the Buddha was staying, and having paid homage at his feet, stood to one side and put the deva’s questions to the World-honored One.
There the World-honored One spoke a verse:
SC 6“Whoever says that the signs /
arising from name-and-form do truly exist,
know that this person /
is on the road of death.
SC 7Perceiving in name-and-form /
emptiness and absence of self-nature
this is called to respect the Buddhas /
for ever free from the realms of existence.”
SC 8The Buddha asked the deva: “Did you understand that?” The deva replied: “Not yet, World-honored One.” Then the Buddha spoke another verse:
SC 9“The conceit of being better than others, the conceit of being equal /
and the conceit of being inferior to others;
those with these three conceits /
are apt to have arguments;
those who have done away with them /
are called of unmovable mind.”
SC 10And the Buddha asked the deva: “Did you understand that?” The deva replied: “Not yet, World-honored One.” Then the Buddha spoke another verse:
SC 11“By cutting off attachment to name-and-form /
one extinguishes the three conceits,
avoids all desires /
extinguishes hate and anger.
In one who pulls out the poisonous root /
all mental discrimination, wishes and desires cease;
those who are able to do this /
cross over the ocean of birth and death.”
SC 12The deva said to the Buddha: “Now I understand.” The monks, having listened to what the Buddha had said, were happy and remembered it well.