Nội dung dưới đây được dịch tự động. Có thể chưa hoàn toàn chính xác về thuật ngữ Phật học. Vui lòng tham chiếu bản gốc tiếng Anh hoặc Pāli để đối chiếu.
SC 1Như vầy tôi nghe, một thời Đức Phật trú tại gần thành Vương Xá, trên núi Vệ-bà-la, trong động Thất-diệp.
SC 2Lúc bấy giờ, có một Tỳ-kheo tên là Godhika sống một mình trong một hang động trên núi Isigili, tại Hắc Thạch. Sống nơi rừng núi, vị ấy tinh tấn nỗ lực, và nhờ sự kiên trì đã đoạn trừ ngã kiến, đạt được sự giải thoát tạm thời, đã kinh nghiệm tất cả các tầng thiền. Rồi vị ấy thoái lui và mất đi kinh nghiệm giải thoát đó. Điều này xảy ra lần thứ hai, lần thứ ba… tổng cộng sáu lần. Luôn luôn vị ấy thoái lui. Rồi Tỳ-kheo ấy nghĩ: “Nay, sống một mình và tinh tấn nỗ lực, ta đã thoái lui sáu lần. Nếu ta thoái lui nữa, ta sẽ tự sát bằng dao.”
SC 3Ma-vương Ác biết rằng Đức Phật đang trú tại gần thành Vương Xá, trên núi Linh Thứu, trong động Thất-diệp. Vị ấy cũng biết rằng một đệ tử của Đức Phật tên là Godhika đang trú tại gần thành Vương Xá, trên núi Isigili, tại Hắc Thạch. Ở đó, tinh tấn nỗ lực với tâm kiên trì, Godhika đã đạt được sự giải thoát tạm thời, đã tự mình chứng kiến chân lý, nhưng sau mỗi lần đạt được, vị ấy đã thoái lui sáu lần. Lúc bấy giờ Ma-vương Ác có ý nghĩ này: “Khi Tỳ-kheo Godhika đạt được sự giải thoát tạm thời lần thứ bảy, vị ấy chắc chắn sẽ tự sát, và rời khỏi thế giới của Ma-vương.”
SC 4Nghĩ vậy rồi, vị ấy cầm cây đàn tỳ-bà bằng ngọc bích của mình và đi đến trước Đức Phật. Gảy đàn tỳ-bà, vị ấy đọc bài kệ này:
SC 5“Ngài đầy đủ đại trí tuệ và đại sức mạnh /
với đại thần thông,
đã đạt được tự do trong Pháp /
hào quang uy nghi của Ngài chiếu sáng rực rỡ.
SC 6Nay đệ tử Thanh văn của Ngài /
muốn tự sát.
Ngài, bậc tối thắng giữa loài người /
nên ngăn cản vị ấy.
Làm sao người hoan hỷ với giáo pháp của Ngài /
lại có thể chết khi vẫn còn đang học hỏi?”
SC 7Khi Ma-vương đã nói bài kệ này, Đức Phật nói với vị ấy: “Ác Ma, ngươi luôn là bạn lớn của kẻ biếng nhác. Lời ngươi vừa nói là vì lợi ích của chính ngươi, chứ không phải vì lợi ích của Tỳ-kheo ấy.”
SC 8Lúc bấy giờ Đức Thế Tôn nói bài kệ này:
SC 9“Nếu người không dễ sợ hãi /
và kiên trì tinh tấn thực hành,
người ấy luôn có thể an hưởng thiền định /
và ngày đêm thực hành điều thiện.
SC 10Godhika đã chấm dứt khuynh hướng tham ái và dục vọng /
và đã đánh bại quân đội của ngươi.
Vị ấy nay đã xả bỏ thân cuối cùng /
và vĩnh viễn nhập Niết-bàn.”
SC 11Ở đó Ma-vương trở nên buồn bã và chán nản, đánh rơi cây đàn tỳ-bà bằng ngọc bích của mình và buồn bã, hối tiếc trở về cung điện của mình.
SC 12Đức Phật ra lệnh cho các Tỳ-kheo đi theo Ngài đến chỗ Godhika tại Isigili. Ở đó họ thấy một cái gì đó giống như khói tụ lại phía đông thi thể của Godhika. Đức Phật nói với các Tỳ-kheo: “Các ông có thấy khói tụ lại không?” Các Tỳ-kheo nói: “Bạch Đức Thế Tôn, chúng con thấy.” Rồi khói cũng tụ lại tương tự về phía nam, phía tây và phía bắc thi thể của Godhika. Đức Phật nói với các Tỳ-kheo: “Đây là Ác Ma; hình dạng của hắn ẩn giấu và hắn đang vây quanh Godhika để tìm kiếm thức của vị ấy.” Đức Phật nói với các Tỳ-kheo: “Tỳ-kheo Godhika đã nhập Niết-bàn; không có thức nào để tìm thấy; không có nơi đến.” Lúc bấy giờ, Ma-vương biến thành một thanh niên và nói bài kệ này:
SC 13“Trên, dưới và bốn phương /
ta đã tìm kiếm thức của Godhika.
Không ai biết nơi đến của vị ấy sao /
nơi thức của vị ấy an trú?”
SC 14Lúc bấy giờ Đức Phật nói với Ác Ma: “Như vậy, bậc trí tuệ và kiên định đã đánh bại quân đội của ngươi và nhập Niết-bàn.”
SC 15Khi Đức Phật đã nói xong, các Tỳ-kheo, sau khi nghe những gì Ngài nói, hoan hỷ và ghi nhớ kỹ.
如是我聞：
一時，佛在王舍城毘婆波世T 0382c10山七葉窟中。爾時，有一比丘名曰求［真／心］，獨住T 0382c11仙山黑石窟中，處於閑靜，勤行精進，以不放T 0382c12逸，斷於我見，得時解脫，自身作證，復還退T 0382c13失。第二第三，乃至第六，亦還退失。比丘念T 0382c14言：「我今獨處，修行精進，六返退失，若更退T 0382c15失，以刀自割。」魔王波旬知佛在王舍城毘婆T 0382c16波世山七葉窟中，瞿曇弟子名曰求［真／心］，亦在T 0382c17王舍城獨住仙山黑石窟中，勤行精進，心不T 0382c18放逸，得時解脫，自身作證。得已，退失，如是T 0382c19六返。爾時，魔王而作是念：「求［真／心］比丘若第七T 0382c20得，必自傷害，出魔境界。」作是念已，捉琉璃T 0382c21琴，往到佛所，扣琴作偈：
T 0382c22
「大智大精進， 有大神通達，T 0382c23
於法得自在， 威光極熾盛。T 0382c24
汝聲聞弟子， 今將欲自害，T 0382c25
人中最上者， 汝今應遮斷。T 0382c26
云何樂汝法？ 何故學他死？」
T 0382c27爾時，魔王說是偈已，佛告魔言：「波旬！汝今乃T 0382c28是諸放逸者之大親友，汝今所說自為說耳，T 0382c29乃不為彼比丘說也。」
爾時，世尊復說偈言：
T 0383a01
「若人不怯弱， 堅修行精進，T 0383a02
恒樂於禪定， 晝夜修眾善。T 0383a03
乾竭愛欲使， 壞汝魔軍眾，T 0383a04
今捨後邊身， 永入於涅槃。」
T 0383a05爾時，魔王憂悲苦惱，失琉璃琴，愁毒悔恨，還T 0383a06本宮殿。
T 0383a07佛告諸比丘：「當共汝等詣仙人山求［真／心］比丘T 0383a08所。」佛將諸比丘詣求［真／心］所，見求［真／心］尸東猶如T 0383a09煙聚。佛告諸比丘：「汝等見此煙聚已不？」諸T 0383a10比丘言：「已見，世尊。」尸南西北亦如是聚。佛告T 0383a11比丘：「此是波旬隱形遶求［真／心］所，覓其心識。」佛T 0383a12告比丘：「求［真／心］比丘以入涅槃，無有神識，無所T 0383a13至方。」
爾時，魔王化形摩納，而說偈言：
T 0383a14
「上下及四方， 推求求［真／心］識，T 0383a15
莫知所至方， 神識竟何趣？」
T 0383a16爾時，世尊告波旬言：「如此健夫，破汝軍眾，以T 0383a17入涅槃。」
佛說是已，諸比丘聞佛所說，歡喜奉T 0383a18行。
T 0383a19 SC 1Thus have I heard, once, the Buddha was staying near Rājagaha on Vebhāra Mountain, in the Sattapaṇṇi Cave.
SC 2At that time, there was a monk called Godhika who lived alone in a cave on Isigili mountain, at the Black Rock. Living in the wilderness, he made diligent efforts, and through his tenacity cut through the view of self and attained temporary liberation, having experienced all stages of jhāna meditation. Then he regressed and lost the experience of liberation. This happened a second time, a third time … altogether six times. Always he regressed. Then the monk thought: “Now, living alone and making diligent efforts, I have regressed six times. If I regress again, I will kill myself with a knife.”
SC 3King Māra the Bad knew that the Buddha was staying near Rājagaha on Gijjhakūṭa Mountain in the Sattapaṇṇi Cave. He also knew that a disciple of the Buddha called Godhika was staying near Rājagaha, on Isigili Mountain, at the Black Rock. There, making diligent efforts with tenacious mind, Godhika had attained temporary liberation, had personally witnessed the truth, but after each of the six attainments had regressed. At that time King Māra had this thought: “When the monk Godhika attains temporary liberation for the seventh time, he will certainly kill himself, and leave the world of Māra.”
SC 4Having thought thus, he took his harp of beryl and went before the Buddha. Plucking his harp he composed this verse:
SC 5“You endowed with great wisdom and great strength /
with great magical powers,
having attained freedom in the Dhamma /
your majestic radiance shines brightly.
SC 6Now your sāvaka disciple /
wishes to kill himself.
You, best among men /
should restrain him.
How could he who rejoices in your teaching /
die while still learning it?”
SC 7When King Māra had spoken this verse, the Buddha said to him: “Bad One, you have always been a great friend of the slothful. What you said just now was spoken for your own sake, not for the sake of that monk.”
SC 8At that time the World-honored One spoke this verse:
SC 9“If one is not easily frightened /
and persistently practices diligently,
one can always enjoy meditation /
and day and night practice the good.
SC 10Godhika has ended the propensity for lust and desire /
and defeated your armies.
He has now cast off his final body /
and entered Nirvāṇa forever.”
SC 11There King Māra became sad and dispirited, dropped his harp of beryl and sadly and regretfully returned to his palace.
SC 12The Buddha ordered the monks to follow him to Godhika’s place at Isigili. There they saw something like smoke gathering to the east of Godhika’s corpse. The Buddha said to the monks: “Do you see the smoke gathering?” The monks said: “Yes, World-honored One, we see it.” Then the smoke gathered likewise towards the south, the west and the north of Godhika’s body. The Buddha said to the monks: “This is the Bad One; his form is hidden and he is surrounding Godhika looking for his consciousness.” The Buddha said to the monks: “The monk Godhika has entered Nirvāṇa; there is no consciousness to be found; there is no destination.” At that time, King Māra changed into a young man and spoke this verse:
SC 13“Above and below and in the four directions /
I have searched for Godhika’s consciousness.
Does no one know his destination /
where his consciousness abides?”
SC 14At that time the Buddha said to the Bad One: “Thus the wise and steadfast one has vanquished your armies and entered Nirvāṇa.”
SC 15When the Buddha had finished speaking, the monks, having heard what he said, were happy and remembered it well.
SC 1Như vầy tôi nghe, một thời Đức Phật trú tại gần thành Vương Xá, trên núi Vệ-bà-la, trong động Thất-diệp.
SC 2Lúc bấy giờ, có một Tỳ-kheo tên là Godhika sống một mình trong một hang động trên núi Isigili, tại Hắc Thạch. Sống nơi rừng núi, vị ấy tinh tấn nỗ lực, và nhờ sự kiên trì đã đoạn trừ ngã kiến, đạt được sự giải thoát tạm thời, đã kinh nghiệm tất cả các tầng thiền. Rồi vị ấy thoái lui và mất đi kinh nghiệm giải thoát đó. Điều này xảy ra lần thứ hai, lần thứ ba… tổng cộng sáu lần. Luôn luôn vị ấy thoái lui. Rồi Tỳ-kheo ấy nghĩ: “Nay, sống một mình và tinh tấn nỗ lực, ta đã thoái lui sáu lần. Nếu ta thoái lui nữa, ta sẽ tự sát bằng dao.”
SC 3Ma-vương Ác biết rằng Đức Phật đang trú tại gần thành Vương Xá, trên núi Linh Thứu, trong động Thất-diệp. Vị ấy cũng biết rằng một đệ tử của Đức Phật tên là Godhika đang trú tại gần thành Vương Xá, trên núi Isigili, tại Hắc Thạch. Ở đó, tinh tấn nỗ lực với tâm kiên trì, Godhika đã đạt được sự giải thoát tạm thời, đã tự mình chứng kiến chân lý, nhưng sau mỗi lần đạt được, vị ấy đã thoái lui sáu lần. Lúc bấy giờ Ma-vương Ác có ý nghĩ này: “Khi Tỳ-kheo Godhika đạt được sự giải thoát tạm thời lần thứ bảy, vị ấy chắc chắn sẽ tự sát, và rời khỏi thế giới của Ma-vương.”
SC 4Nghĩ vậy rồi, vị ấy cầm cây đàn tỳ-bà bằng ngọc bích của mình và đi đến trước Đức Phật. Gảy đàn tỳ-bà, vị ấy đọc bài kệ này:
SC 5“Ngài đầy đủ đại trí tuệ và đại sức mạnh /
với đại thần thông,
đã đạt được tự do trong Pháp /
hào quang uy nghi của Ngài chiếu sáng rực rỡ.
SC 6Nay đệ tử Thanh văn của Ngài /
muốn tự sát.
Ngài, bậc tối thắng giữa loài người /
nên ngăn cản vị ấy.
Làm sao người hoan hỷ với giáo pháp của Ngài /
lại có thể chết khi vẫn còn đang học hỏi?”
SC 7Khi Ma-vương đã nói bài kệ này, Đức Phật nói với vị ấy: “Ác Ma, ngươi luôn là bạn lớn của kẻ biếng nhác. Lời ngươi vừa nói là vì lợi ích của chính ngươi, chứ không phải vì lợi ích của Tỳ-kheo ấy.”
SC 8Lúc bấy giờ Đức Thế Tôn nói bài kệ này:
SC 9“Nếu người không dễ sợ hãi /
và kiên trì tinh tấn thực hành,
người ấy luôn có thể an hưởng thiền định /
và ngày đêm thực hành điều thiện.
SC 10Godhika đã chấm dứt khuynh hướng tham ái và dục vọng /
và đã đánh bại quân đội của ngươi.
Vị ấy nay đã xả bỏ thân cuối cùng /
và vĩnh viễn nhập Niết-bàn.”
SC 11Ở đó Ma-vương trở nên buồn bã và chán nản, đánh rơi cây đàn tỳ-bà bằng ngọc bích của mình và buồn bã, hối tiếc trở về cung điện của mình.
SC 12Đức Phật ra lệnh cho các Tỳ-kheo đi theo Ngài đến chỗ Godhika tại Isigili. Ở đó họ thấy một cái gì đó giống như khói tụ lại phía đông thi thể của Godhika. Đức Phật nói với các Tỳ-kheo: “Các ông có thấy khói tụ lại không?” Các Tỳ-kheo nói: “Bạch Đức Thế Tôn, chúng con thấy.” Rồi khói cũng tụ lại tương tự về phía nam, phía tây và phía bắc thi thể của Godhika. Đức Phật nói với các Tỳ-kheo: “Đây là Ác Ma; hình dạng của hắn ẩn giấu và hắn đang vây quanh Godhika để tìm kiếm thức của vị ấy.” Đức Phật nói với các Tỳ-kheo: “Tỳ-kheo Godhika đã nhập Niết-bàn; không có thức nào để tìm thấy; không có nơi đến.” Lúc bấy giờ, Ma-vương biến thành một thanh niên và nói bài kệ này:
SC 13“Trên, dưới và bốn phương /
ta đã tìm kiếm thức của Godhika.
Không ai biết nơi đến của vị ấy sao /
nơi thức của vị ấy an trú?”
SC 14Lúc bấy giờ Đức Phật nói với Ác Ma: “Như vậy, bậc trí tuệ và kiên định đã đánh bại quân đội của ngươi và nhập Niết-bàn.”
SC 15Khi Đức Phật đã nói xong, các Tỳ-kheo, sau khi nghe những gì Ngài nói, hoan hỷ và ghi nhớ kỹ.
SC 1Thus have I heard, once, the Buddha was staying near Rājagaha on Vebhāra Mountain, in the Sattapaṇṇi Cave.
SC 2At that time, there was a monk called Godhika who lived alone in a cave on Isigili mountain, at the Black Rock. Living in the wilderness, he made diligent efforts, and through his tenacity cut through the view of self and attained temporary liberation, having experienced all stages of jhāna meditation. Then he regressed and lost the experience of liberation. This happened a second time, a third time … altogether six times. Always he regressed. Then the monk thought: “Now, living alone and making diligent efforts, I have regressed six times. If I regress again, I will kill myself with a knife.”
SC 3King Māra the Bad knew that the Buddha was staying near Rājagaha on Gijjhakūṭa Mountain in the Sattapaṇṇi Cave. He also knew that a disciple of the Buddha called Godhika was staying near Rājagaha, on Isigili Mountain, at the Black Rock. There, making diligent efforts with tenacious mind, Godhika had attained temporary liberation, had personally witnessed the truth, but after each of the six attainments had regressed. At that time King Māra had this thought: “When the monk Godhika attains temporary liberation for the seventh time, he will certainly kill himself, and leave the world of Māra.”
SC 4Having thought thus, he took his harp of beryl and went before the Buddha. Plucking his harp he composed this verse:
SC 5“You endowed with great wisdom and great strength /
with great magical powers,
having attained freedom in the Dhamma /
your majestic radiance shines brightly.
SC 6Now your sāvaka disciple /
wishes to kill himself.
You, best among men /
should restrain him.
How could he who rejoices in your teaching /
die while still learning it?”
SC 7When King Māra had spoken this verse, the Buddha said to him: “Bad One, you have always been a great friend of the slothful. What you said just now was spoken for your own sake, not for the sake of that monk.”
SC 8At that time the World-honored One spoke this verse:
SC 9“If one is not easily frightened /
and persistently practices diligently,
one can always enjoy meditation /
and day and night practice the good.
SC 10Godhika has ended the propensity for lust and desire /
and defeated your armies.
He has now cast off his final body /
and entered Nirvāṇa forever.”
SC 11There King Māra became sad and dispirited, dropped his harp of beryl and sadly and regretfully returned to his palace.
SC 12The Buddha ordered the monks to follow him to Godhika’s place at Isigili. There they saw something like smoke gathering to the east of Godhika’s corpse. The Buddha said to the monks: “Do you see the smoke gathering?” The monks said: “Yes, World-honored One, we see it.” Then the smoke gathered likewise towards the south, the west and the north of Godhika’s body. The Buddha said to the monks: “This is the Bad One; his form is hidden and he is surrounding Godhika looking for his consciousness.” The Buddha said to the monks: “The monk Godhika has entered Nirvāṇa; there is no consciousness to be found; there is no destination.” At that time, King Māra changed into a young man and spoke this verse:
SC 13“Above and below and in the four directions /
I have searched for Godhika’s consciousness.
Does no one know his destination /
where his consciousness abides?”
SC 14At that time the Buddha said to the Bad One: “Thus the wise and steadfast one has vanquished your armies and entered Nirvāṇa.”
SC 15When the Buddha had finished speaking, the monks, having heard what he said, were happy and remembered it well.