Nội dung dưới đây được dịch tự động. Có thể chưa hoàn toàn chính xác về thuật ngữ Phật học. Vui lòng tham chiếu bản gốc tiếng Anh hoặc Pāli để đối chiếu.
Như thị ngã văn: Nhất thời, Đức Thế Tôn trú tại thành Xá-vệ, trong vườn Kỳ-đà của ông Cấp Cô Độc.
Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn đang thuyết Pháp giữa một đại chúng đông đảo, có một vị Tỳ-kheo đến gần Ngài, dung mạo tiều tụy, không có chút oai nghi nào. Vị Tỳ-kheo ấy đảnh lễ dưới chân Đức Phật, chắp tay chào các vị Tỳ-kheo khác rồi ngồi sang một bên. Lúc ấy, các vị Tỳ-kheo đều khởi lên ý nghĩ này: “Vì sao vị Tỳ-kheo này lại trông tiều tụy, không có chút oai nghi nào như vậy?” Đức Thế Tôn, biết rõ tâm niệm của họ, liền nói với họ: “Này các Tỳ-kheo, các ông có thấy vị Tỳ-kheo vừa mới đảnh lễ Ta không?” Các vị Tỳ-kheo bạch Đức Phật: “Bạch Đức Thế Tôn, chúng con có thấy.” Đức Phật lại nói thêm: “Các ông chớ nên nghĩ rằng vị ấy là người thấp kém. Vì sao ư? Vị Tỳ-kheo này đã làm xong việc cần làm, đã chứng đắc quả A-la-hán, đã trút bỏ gánh nặng, đã chấm dứt mọi kiết sử dẫn đến tái sinh, đã tìm thấy sự giải thoát chân thật. Các ông không nên tự cho phép mình khinh thường vị ấy. Khi nào các ông đạt được mức độ tuệ giác như Ta, các ông mới có thể cố gắng phán xét vị ấy. Nếu các ông phán xét vị ấy một cách tùy tiện, các ông sẽ tự làm hại chính mình.”
Rồi Đức Thế Tôn nói kệ rằng:
“Công chim dù thân mang sắc đẹp /
Chẳng thể bay cao như thiên nga.
Dung mạo bên ngoài có thể đẹp /
Nhưng chẳng đáng giá bằng công đức diệt trừ phiền não.
Vị Tỳ-kheo này tâm hành đã /
Được huấn luyện, điều phục như ngựa hay.
Đoạn dục, phá hết mọi kiết sử, vượt thoát sinh tử /
Thân cuối cùng mang, đã hàng phục Ma-vương.”
Khi Đức Phật nói xong, các vị Tỳ-kheo, sau khi nghe những lời Ngài dạy, đều hoan hỷ và ghi nhớ kỹ. 如是我聞:
一時,佛在舍衛國祇樹給孤T 0374a20獨園。爾時,世尊與無央數大眾圍遶說法。T 0374a21當于爾時,有一比丘,容色憔悴,無有威德,來T 0374a22詣佛所,頂禮佛足,叉手合掌,向諸比丘,在一T 0374a23面坐。時,諸比丘皆作是念:「今此比丘,何故如T 0374a24是顏容毀悴,無有威德?」世尊爾時知諸比丘T 0374a25心之所念,即告之言:「汝諸比丘,見彼比丘禮T 0374a26我已不?」時,諸比丘白佛言:「世尊!唯然已見。」佛T 0374a27復告言:「汝等今者勿於彼所生下劣想。何以T 0374a28故?彼比丘者,所作已辦,獲阿羅漢,捨於重T 0374a29擔,盡諸有結,得正解脫。而今汝等,不應於彼T 0374b01生輕賤想。汝等若當知見如我,然後乃可籌T 0374b02量於彼。若妄稱量,則為自損。」
爾時,世尊即說T 0374b03偈言:
T 0374b04
「孔雀雖以色嚴身, 不如鴻鵠能高飛,T 0374b05
外形雖有美儀容, 未若斷漏功德尊。T 0374b06
今此比丘猶良馬, 能善調伏其心行,T 0374b07
斷欲滅結離生死, 受後邊身壞魔軍。」
T 0374b08佛說是已,諸比丘等,聞佛所說,歡喜奉行。
T 0374b09 SC 1Thus have I heard, once, the Buddha was staying at Sāvatthī in the Jeta Grove, the Anāthapiṇḍika Park.
SC 2At that time the World-honored One was teaching surrounded by a huge crowd, when a monk approached him, his face gaunt, not in the least impressive. The monk paid homage to the Buddha’s feet, raised his hands with palms together in salutation to the other monks and sat to one side. There the monks all had this thought: “How is it that this monk looks so wasted, not in the least impressive?” The World-honored One, now, knew what they were thinking and said to them: “Monks, have you seen the monk who just saluted me?” The monks answered the Buddha: “Yes, World-honored One, we have seen him.” Then the Buddha further said: “You must not think that he is inferior. Why? This monk has done what is to be done, attained Arahatship, cast off the heavy burden, ended all bonds of becoming that lead to rebirth, found true liberation. You should not allow yourselves to think disparagingly of him. Once you have attained my level of insight, you may attempt to judge him. If you judge him presumptuously, you harm yourselves.”
Then the World-honored One spoke a verse:
SC 3“The peacock, though his body may be endowed with beautiful colors /
cannot soar as high as the swan.
Outward appearance may be beautiful /
but not as worthy as the merit of ending one’s defilements.
Now this monk has the activities of his mind /
well trained and controlled, as one would a good horse.
He has cut off desire, destroyed all fetters, gone beyond birth and death /
he wears his final body (and) has vanquished Māra’s armies.”
SC 4When the Buddha had finished speaking, the monks, having listened to what he had said, were happy and remembered it well.
Như thị ngã văn: Nhất thời, Đức Thế Tôn trú tại thành Xá-vệ, trong vườn Kỳ-đà của ông Cấp Cô Độc.
Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn đang thuyết Pháp giữa một đại chúng đông đảo, có một vị Tỳ-kheo đến gần Ngài, dung mạo tiều tụy, không có chút oai nghi nào. Vị Tỳ-kheo ấy đảnh lễ dưới chân Đức Phật, chắp tay chào các vị Tỳ-kheo khác rồi ngồi sang một bên. Lúc ấy, các vị Tỳ-kheo đều khởi lên ý nghĩ này: “Vì sao vị Tỳ-kheo này lại trông tiều tụy, không có chút oai nghi nào như vậy?” Đức Thế Tôn, biết rõ tâm niệm của họ, liền nói với họ: “Này các Tỳ-kheo, các ông có thấy vị Tỳ-kheo vừa mới đảnh lễ Ta không?” Các vị Tỳ-kheo bạch Đức Phật: “Bạch Đức Thế Tôn, chúng con có thấy.” Đức Phật lại nói thêm: “Các ông chớ nên nghĩ rằng vị ấy là người thấp kém. Vì sao ư? Vị Tỳ-kheo này đã làm xong việc cần làm, đã chứng đắc quả A-la-hán, đã trút bỏ gánh nặng, đã chấm dứt mọi kiết sử dẫn đến tái sinh, đã tìm thấy sự giải thoát chân thật. Các ông không nên tự cho phép mình khinh thường vị ấy. Khi nào các ông đạt được mức độ tuệ giác như Ta, các ông mới có thể cố gắng phán xét vị ấy. Nếu các ông phán xét vị ấy một cách tùy tiện, các ông sẽ tự làm hại chính mình.”
Rồi Đức Thế Tôn nói kệ rằng:
“Công chim dù thân mang sắc đẹp /
Chẳng thể bay cao như thiên nga.
Dung mạo bên ngoài có thể đẹp /
Nhưng chẳng đáng giá bằng công đức diệt trừ phiền não.
Vị Tỳ-kheo này tâm hành đã /
Được huấn luyện, điều phục như ngựa hay.
Đoạn dục, phá hết mọi kiết sử, vượt thoát sinh tử /
Thân cuối cùng mang, đã hàng phục Ma-vương.”
Khi Đức Phật nói xong, các vị Tỳ-kheo, sau khi nghe những lời Ngài dạy, đều hoan hỷ và ghi nhớ kỹ.
SC 1Thus have I heard, once, the Buddha was staying at Sāvatthī in the Jeta Grove, the Anāthapiṇḍika Park.
SC 2At that time the World-honored One was teaching surrounded by a huge crowd, when a monk approached him, his face gaunt, not in the least impressive. The monk paid homage to the Buddha’s feet, raised his hands with palms together in salutation to the other monks and sat to one side. There the monks all had this thought: “How is it that this monk looks so wasted, not in the least impressive?” The World-honored One, now, knew what they were thinking and said to them: “Monks, have you seen the monk who just saluted me?” The monks answered the Buddha: “Yes, World-honored One, we have seen him.” Then the Buddha further said: “You must not think that he is inferior. Why? This monk has done what is to be done, attained Arahatship, cast off the heavy burden, ended all bonds of becoming that lead to rebirth, found true liberation. You should not allow yourselves to think disparagingly of him. Once you have attained my level of insight, you may attempt to judge him. If you judge him presumptuously, you harm yourselves.”
Then the World-honored One spoke a verse:
SC 3“The peacock, though his body may be endowed with beautiful colors /
cannot soar as high as the swan.
Outward appearance may be beautiful /
but not as worthy as the merit of ending one’s defilements.
Now this monk has the activities of his mind /
well trained and controlled, as one would a good horse.
He has cut off desire, destroyed all fetters, gone beyond birth and death /
he wears his final body (and) has vanquished Māra’s armies.”
SC 4When the Buddha had finished speaking, the monks, having listened to what he had said, were happy and remembered it well.