Nội dung dưới đây được dịch tự động. Có thể chưa hoàn toàn chính xác về thuật ngữ Phật học. Vui lòng tham chiếu bản gốc tiếng Anh hoặc Pāli để đối chiếu.
SC 1Như vầy tôi nghe, một thời Đức Phật trú tại Xá-vệ, trong rừng Kỳ-đà, vườn Cấp Cô Độc.
SC 2Bấy giờ Tôn giả Nanda đến chỗ Đức Phật, đảnh lễ dưới chân Ngài rồi ngồi sang một bên. Tại đó, Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo: “Trong số những người thuyết Pháp, Nanda là bậc nhất. Trong số những người thiện gia, đoan chánh, có dung mạo khả ái, Nanda là bậc nhất. Trong số những người đoạn trừ dục ái kiên cố, Nanda là bậc nhất. Trong số những người điều phục các căn, biết đủ trong ăn uống, tinh cần tu tập đạo suốt đêm, tinh tấn cầu giác ngộ, thường xuyên tỉnh giác trong hiện tại, Nanda là bậc nhất.
SC 3Thế nào là Nanda điều phục các căn? Vị ấy không chấp trước vào bất kỳ sắc, thinh, hương, vị, xúc, hay bất kỳ pháp trần nào. Đây gọi là Nanda điều phục các căn.
SC 4Thế nào là Nanda biết đủ trong ăn uống? Vị ấy ăn chỉ để dứt cơn đói, không phải vì muốn có dung mạo khả ái hay sức mạnh. Để tu tập đạo, vị ấy tự chế ngự và biết đủ. Ăn uống chỉ như bôi dầu vào xe. Cũng như chữa bệnh ngoài da; không phải vì muốn có dung mạo khả ái, muốn trông bóng bẩy và mạnh mẽ. Đây gọi là Nanda biết đủ trong ăn uống.
SC 5Thế nào là Nanda tinh cần tu tập đạo suốt đêm? Ban ngày vị ấy đi kinh hành an tịnh, ban đêm vị ấy ngồi thiền, xua tan các chướng ngại trong tâm. Trong canh đầu đêm, sau khi rửa chân, vị ấy ngồi thẳng lưng, tâm chuyên chú phía trước, nhập các tầng thiền định (jhāna). Trong canh giữa đêm, vị ấy nằm nghiêng về bên phải, chân gác lên chân. Tâm vị ấy chuyên chú vào sự thanh tịnh, thực hành chánh niệm. Khi canh cuối đêm bắt đầu, vị ấy lại ngồi thẳng lưng, tâm chuyên chú phía trước. Đây là cách Nanda, với tâm kiên định, tu tập ��ều đặn suốt đêm. Thiện gia nam tử, Nanda đã chứng đắc giác ngộ tối thượng. Tâm của Tỳ-kheo Nanda chuyên chú, không tán loạn, như nhìn rõ ràng mọi hướng: đông, nam, tây, bắc. Với tâm chuyên chú, vị ấy thực hành tuệ quán, không để mình bị tán loạn. Thọ lạc, thọ khổ, hay thọ không lạc không khổ, vị ấy đều biết chúng là do duyên khởi. Vị ấy biết sự sinh diệt của tất cả các thọ này đôi khi lâu hơn, đôi khi nhanh hơn. Vị ấy cũng biết rằng sự sinh diệt của tất cả các niệm là tùy theo lý do hay hoàn cảnh này hay khác, rằng tất cả các tâm hành đều dựa trên lý do hay hoàn cảnh này hay khác.
SC 6Mong tất cả các Tỳ-kheo hãy tu tập như thế này, mong các vị hãy điều phục các căn, biết đủ trong ăn uống, suốt đêm tinh cần tu tập và tinh tấn cầu giác ngộ như Nanda.”
SC 7Đức Phật bảo các Tỳ-kheo: “Nay Ta dạy các con hãy noi theo cách tu tập của Nanda. Và nếu có Tỳ-kheo nào có cách tu tập giống như Nanda, thì nay Ta cũng dạy các con hãy noi theo đó.” Rồi Đức Thế Tôn nói kệ này:
SC 8“Nếu ai khéo điều phục các căn /
tâm chuyên chú, ăn uống có tiết độ,
người ���y Ta gọi là bậc trí /
hiểu rõ bản chất của sự sinh khởi của tâm;
vì thế Ta tán thán Nanda /
các con cũng nên tu tập như vậy.”
SC 9Khi Đức Phật thuyết giảng xong, các Tỳ-kheo, sau khi nghe những gì Ngài đã nói, hoan hỷ và ghi nhớ kỹ.
如是我聞：
一時，佛在舍衛國祇樹給孤T 0375a20獨園。爾時，尊者難陀往至佛所，頂禮佛足，在T 0375a21一面坐。爾時，世尊告諸比丘：「善說法中，難陀T 0375a22比丘最為第一。容儀端正，豪姓之子，難陀比T 0375a23丘最為第一。能捨盛欲，難陀比丘最為第一。T 0375a24收攝諸根，飲食知量，於初後夜精勤修道，修T 0375a25念覺意，常現在前，難陀比丘最為第一。云何T 0375a26名難陀比丘能攝諸根？不著色聲香味觸法，T 0375a27是名難陀能攝諸根。云何名難陀比丘飲食T 0375a28知量？食以止飢，不為色力，為修梵行，裁自T 0375a29取足，如似脂車。又如治癰，不為色力，肥鮮端T 0375b01正，是名難陀飲食知量。云何名難陀比丘於T 0375b02初後夜精勤修道？晝則經行，夜則坐禪，除陰T 0375b03蓋心。於其初夜，洗足已訖，正身端坐，繫念在T 0375b04前，入于禪定，訖於初夜。又於中夜，右脇著T 0375b05地，足足相累，繫心在明，修念覺意。於後夜T 0375b06初，正身端坐，繫念在前。而此難陀於初後T 0375b07夜專心行道，等無有異。族姓子，難陀得最T 0375b08上念覺，難陀比丘撿心不散，正觀東方，南西T 0375b09北方，亦復如是。撿心觀察，不令錯亂。苦受、樂T 0375b10受、不苦不樂受，悉知緣起，知此諸受起滅久T 0375b11近。亦知諸想起滅因緣，亦知諸覺當住起滅T 0375b12因緣。令諸比丘當作是學，守攝諸根，飲食T 0375b13知量，初中後夜，精勤修習，修最上念覺，當如T 0375b14難陀。」
佛告諸比丘：「我今教汝學難陀比丘所T 0375b15修之行，設有比丘所修之行，猶如難陀，我今T 0375b16亦當教汝等學。」
爾時，世尊即說偈言：
T 0375b17
「若能善攝諸根者， 亦能繫念節飲食，T 0375b18
是則名為有智人。 善知心起之體相，T 0375b19
難陀如是我所歎， 汝等應當如是學。」
T 0375b20佛說是已，諸比丘聞佛所說，歡喜奉行。
T 0375b21 SC 1Thus have I heard, once, the Buddha was staying at Sāvatthī in the Jeta Grove, the Anāthapiṇḍika Park.
SC 2At that time the venerable Nanda went to the Buddha, paid homage at his feet and sat to one side. There the World-honored One said to the monks: “Among those teaching the Dhamma, Nanda is the best. Among those of good family, upright, endowed with pleasant appearance, he is the best. When it comes to cut off strong desire, Nanda is the best. When it comes to harnessing the senses, to knowing when one has had one’s fill, to practicing the path diligently throughout the night, striving for enlightenment, constantly aware of the present, in these Nanda is the best.
SC 3What is meant by saying Nanda harnesses the senses? He does not get attached to any visible form, sound, scent, taste, touch, or any mental phenomena, this is what is meant by sayinghe harnesses his senses.
SC 4What is meant by saying Nanda knows when one has had one’s fill? He eats merely to stop hunger, not because he wants to be attractive or strong. In order to practice the path, he restrains himself and is contented. Eating is but like greasing a chariot. It is also like treating a skin disease; one does not do it because one wants to be attractive, to look glossy and strong. This is what is meant by saying Nanda knows when one has had one’s fill.
SC 5What is meant by saying Nanda practices the way diligently throughout the night? By day he wanders about calmly, by night he sits in meditation, dispelling the hindrances in his mind. In the first part of the night, having washed his feet, he sits upright, his mind focused in front of him, he enters the stages of concentrative meditation (jhāna). In the middle part of the night he lies down on his right side, leg resting on leg. His mind is focused on clarity, practicing mindfulness. When the last part of the night begins, he again sits upright, his mind focused in front of him. This is how Nanda, with firm mind practices evenly throughout the night. Sons of good family, Nanda has attained highest enlightenment. The mind of the monk Nanda is focused, not distracted, like seeing clearly in every direction: east, south, west, and north. With focused mind he practices insight, does not allow himself to become distracted. Pleasant sensations, unpleasant sensations, or sensations neither pleasant or unpleasant, he knows they are all dependently arisen. He knows the arising and passing away of all these sensations sometimes takes longer, sometimes happens sooner. He also knows that the arising and passing away of all thoughts is according to this or that reason or circumstance, that all mental states are based on this or that reason or circumstance.
SC 6May all you monks practice like this, may you harness your senses, know your fill with eating and drinking, throughout the night practice diligently and strive for enlightenment like Nanda.”
SC 7The Buddha said to the monks: “I now instruct you to emulate Nanda’s way of practice. And if there should be a monk whose way of practice is just like Nanda’s, then I now instruct you to emulate that also.”
Then the World-honored One spoke this verse:
SC 8“If one can harness one’s senses well /
concentrate one’s mind and eat and drink with restraint,
then I call this person a wise person /
knowing well the nature of the arising of the mind;
for this I commend Nanda /
you too should train like this.”
SC 9When the Buddha had finished speaking, the monks, having listened to what he had said, were happy and remembered it well.
SC 1Như vầy tôi nghe, một thời Đức Phật trú tại Xá-vệ, trong rừng Kỳ-đà, vườn Cấp Cô Độc.
SC 2Bấy giờ Tôn giả Nanda đến chỗ Đức Phật, đảnh lễ dưới chân Ngài rồi ngồi sang một bên. Tại đó, Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo: “Trong số những người thuyết Pháp, Nanda là bậc nhất. Trong số những người thiện gia, đoan chánh, có dung mạo khả ái, Nanda là bậc nhất. Trong số những người đoạn trừ dục ái kiên cố, Nanda là bậc nhất. Trong số những người điều phục các căn, biết đủ trong ăn uống, tinh cần tu tập đạo suốt đêm, tinh tấn cầu giác ngộ, thường xuyên tỉnh giác trong hiện tại, Nanda là bậc nhất.
SC 3Thế nào là Nanda điều phục các căn? Vị ấy không chấp trước vào bất kỳ sắc, thinh, hương, vị, xúc, hay bất kỳ pháp trần nào. Đây gọi là Nanda điều phục các căn.
SC 4Thế nào là Nanda biết đủ trong ăn uống? Vị ấy ăn chỉ để dứt cơn đói, không phải vì muốn có dung mạo khả ái hay sức mạnh. Để tu tập đạo, vị ấy tự chế ngự và biết đủ. Ăn uống chỉ như bôi dầu vào xe. Cũng như chữa bệnh ngoài da; không phải vì muốn có dung mạo khả ái, muốn trông bóng bẩy và mạnh mẽ. Đây gọi là Nanda biết đủ trong ăn uống.
SC 5Thế nào là Nanda tinh cần tu tập đạo suốt đêm? Ban ngày vị ấy đi kinh hành an tịnh, ban đêm vị ấy ngồi thiền, xua tan các chướng ngại trong tâm. Trong canh đầu đêm, sau khi rửa chân, vị ấy ngồi thẳng lưng, tâm chuyên chú phía trước, nhập các tầng thiền định (jhāna). Trong canh giữa đêm, vị ấy nằm nghiêng về bên phải, chân gác lên chân. Tâm vị ấy chuyên chú vào sự thanh tịnh, thực hành chánh niệm. Khi canh cuối đêm bắt đầu, vị ấy lại ngồi thẳng lưng, tâm chuyên chú phía trước. Đây là cách Nanda, với tâm kiên định, tu tập ��ều đặn suốt đêm. Thiện gia nam tử, Nanda đã chứng đắc giác ngộ tối thượng. Tâm của Tỳ-kheo Nanda chuyên chú, không tán loạn, như nhìn rõ ràng mọi hướng: đông, nam, tây, bắc. Với tâm chuyên chú, vị ấy thực hành tuệ quán, không để mình bị tán loạn. Thọ lạc, thọ khổ, hay thọ không lạc không khổ, vị ấy đều biết chúng là do duyên khởi. Vị ấy biết sự sinh diệt của tất cả các thọ này đôi khi lâu hơn, đôi khi nhanh hơn. Vị ấy cũng biết rằng sự sinh diệt của tất cả các niệm là tùy theo lý do hay hoàn cảnh này hay khác, rằng tất cả các tâm hành đều dựa trên lý do hay hoàn cảnh này hay khác.
SC 6Mong tất cả các Tỳ-kheo hãy tu tập như thế này, mong các vị hãy điều phục các căn, biết đủ trong ăn uống, suốt đêm tinh cần tu tập và tinh tấn cầu giác ngộ như Nanda.”
SC 7Đức Phật bảo các Tỳ-kheo: “Nay Ta dạy các con hãy noi theo cách tu tập của Nanda. Và nếu có Tỳ-kheo nào có cách tu tập giống như Nanda, thì nay Ta cũng dạy các con hãy noi theo đó.” Rồi Đức Thế Tôn nói kệ này:
SC 8“Nếu ai khéo điều phục các căn /
tâm chuyên chú, ăn uống có tiết độ,
người ���y Ta gọi là bậc trí /
hiểu rõ bản chất của sự sinh khởi của tâm;
vì thế Ta tán thán Nanda /
các con cũng nên tu tập như vậy.”
SC 9Khi Đức Phật thuyết giảng xong, các Tỳ-kheo, sau khi nghe những gì Ngài đã nói, hoan hỷ và ghi nhớ kỹ.
SC 1Thus have I heard, once, the Buddha was staying at Sāvatthī in the Jeta Grove, the Anāthapiṇḍika Park.
SC 2At that time the venerable Nanda went to the Buddha, paid homage at his feet and sat to one side. There the World-honored One said to the monks: “Among those teaching the Dhamma, Nanda is the best. Among those of good family, upright, endowed with pleasant appearance, he is the best. When it comes to cut off strong desire, Nanda is the best. When it comes to harnessing the senses, to knowing when one has had one’s fill, to practicing the path diligently throughout the night, striving for enlightenment, constantly aware of the present, in these Nanda is the best.
SC 3What is meant by saying Nanda harnesses the senses? He does not get attached to any visible form, sound, scent, taste, touch, or any mental phenomena, this is what is meant by sayinghe harnesses his senses.
SC 4What is meant by saying Nanda knows when one has had one’s fill? He eats merely to stop hunger, not because he wants to be attractive or strong. In order to practice the path, he restrains himself and is contented. Eating is but like greasing a chariot. It is also like treating a skin disease; one does not do it because one wants to be attractive, to look glossy and strong. This is what is meant by saying Nanda knows when one has had one’s fill.
SC 5What is meant by saying Nanda practices the way diligently throughout the night? By day he wanders about calmly, by night he sits in meditation, dispelling the hindrances in his mind. In the first part of the night, having washed his feet, he sits upright, his mind focused in front of him, he enters the stages of concentrative meditation (jhāna). In the middle part of the night he lies down on his right side, leg resting on leg. His mind is focused on clarity, practicing mindfulness. When the last part of the night begins, he again sits upright, his mind focused in front of him. This is how Nanda, with firm mind practices evenly throughout the night. Sons of good family, Nanda has attained highest enlightenment. The mind of the monk Nanda is focused, not distracted, like seeing clearly in every direction: east, south, west, and north. With focused mind he practices insight, does not allow himself to become distracted. Pleasant sensations, unpleasant sensations, or sensations neither pleasant or unpleasant, he knows they are all dependently arisen. He knows the arising and passing away of all these sensations sometimes takes longer, sometimes happens sooner. He also knows that the arising and passing away of all thoughts is according to this or that reason or circumstance, that all mental states are based on this or that reason or circumstance.
SC 6May all you monks practice like this, may you harness your senses, know your fill with eating and drinking, throughout the night practice diligently and strive for enlightenment like Nanda.”
SC 7The Buddha said to the monks: “I now instruct you to emulate Nanda’s way of practice. And if there should be a monk whose way of practice is just like Nanda’s, then I now instruct you to emulate that also.”
Then the World-honored One spoke this verse:
SC 8“If one can harness one’s senses well /
concentrate one’s mind and eat and drink with restraint,
then I call this person a wise person /
knowing well the nature of the arising of the mind;
for this I commend Nanda /
you too should train like this.”
SC 9When the Buddha had finished speaking, the monks, having listened to what he had said, were happy and remembered it well.