Vi-n 1 Một thời Tôn giả Mahà Kaccāna trú giữa dân chúng Avanti, tại Kuraraghara, trong một hang núi.
Vi-n 2 Rồi gia chủ Hàliddikàni đi đến Tôn giả Mahà Kaccāna …
Vi-n 3 Ngồi xuống một bên, gia chủ Hàliddikàni thưa với Tôn giả Mahà Kaccāna:
—Thưa Tôn giả, Thế Tôn nói như sau: “Do duyên sai biệt về giới khởi lên sai biệt về xúc. Do duyên sai biệt về xúc khởi lên sai biệt về thọ”. Như thế nào, thưa Tôn giả, do duyên sai biệt về giới khởi lên sai biệt về xúc; do duyên sai biệt về xúc khởi lên sai biệt về thọ?
Vi-n 4 —Ở đây, này Gia chủ, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc khả ý, nghĩ rằng: “Ðây là vậy, đây là vậy”, được biết rõ nhãn thức có lạc xúc. Do duyên lạc xúc khởi lên lạc thọ. Khi mắt thấy sắc bất khả ý, nghĩ rằng: “Ðây là vậy, đây là vậy”, được biết rõ nhãn thức có khổ xúc. Do duyên khổ xúc khởi lên khổ thọ. Khi mắt thấy sắc trú xả, nghĩ rằng: “Ðây là vậy, đây là vậy”, được biết rõ nhãn thức có bất khổ bất lạc xúc. Do duyên bất khổ bất lạc xúc khởi lên bất khổ bất lạc thọ.
Vi-n 5-9. Lại nữa, này Gia chủ, khi tai nghe tiếng … khi mũi ngửi hương … khi lưỡi nếm vị … khi thân cảm xúc … khi ý biết pháp khả ý, nghĩ rằng: “Ðây là vậy, đây là vậy”, được biết rõ ý thức có lạc xúc. Do duyên lạc xúc khởi lên lạc thọ. Khi ý biết pháp bất khả ý, nghĩ rằng: “Ðây là vậy, đây là vậy”, được biết rõ ý thức có khổ xúc. Do duyên khổ xúc khởi lên khổ thọ. Khi ý biết pháp trú xả, nghĩ rằng: “Ðây là vậy, đây là vậy”, được biết rõ ý thức có bất khổ bất lạc xúc. Do duyên bất khổ bất lạc xúc khởi lên bất khổ bất lạc thọ.
Vi-n 10 Như vậy, này Gia chủ, do duyên sai biệt về giới khởi lên sai biệt về xúc. Do duyên sai biệt về xúc khởi lên sai biệt về thọ.
Ekaṁ samayaṁ āyasmā mahākaccāno avantīsu viharati kuraraghare papāte pabbate.
Atha kho hāliddikāni gahapati yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami …pe… ekamantaṁ nisinno kho hāliddikāni gahapati āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etadavoca:
“vuttamidaṁ, bhante, bhagavatā:
‘dhātunānattaṁ paṭicca uppajjati phassanānattaṁ; phassanānattaṁ paṭicca uppajjati vedanānānattan’ti.
Kathaṁ nu kho, bhante, dhātunānattaṁ paṭicca uppajjati phassanānattaṁ; phassanānattaṁ paṭicca uppajjati vedanānānattan”ti?
“Idha, gahapati, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā ‘manāpaṁ itthetan’ti pajānāti cakkhuviññāṇaṁ sukhavedaniyañca.
Phassaṁ paṭicca uppajjati sukhā vedanā.
Cakkhunā kho paneva rūpaṁ disvā ‘amanāpaṁ itthetan’ti pajānāti cakkhuviññāṇaṁ dukkhavedaniyañca.
Phassaṁ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā.
Cakkhunā kho paneva rūpaṁ disvā ‘upekkhāṭṭhāniyaṁ itthetan’ti pajānāti cakkhuviññāṇaṁ adukkhamasukhavedaniyañca.
Phassaṁ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā.
Puna caparaṁ, gahapati, bhikkhu sotena saddaṁ sutvā …pe…
ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…
jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…
kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…
manasā dhammaṁ viññāya ‘manāpaṁ itthetan’ti pajānāti manoviññāṇaṁ sukhavedaniyañca.
Phassaṁ paṭicca uppajjati sukhā vedanā.
Manasā kho paneva dhammaṁ viññāya ‘amanāpaṁ itthetan’ti pajānāti manoviññāṇaṁ dukkhavedaniyañca.
Phassaṁ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā.
Manasā kho paneva dhammaṁ viññāya ‘upekkhāṭṭhāniyaṁ itthetan’ti pajānāti manoviññāṇaṁ adukkhamasukhavedaniyañca.
Phassaṁ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā.
Evaṁ kho, gahapati, dhātunānattaṁ paṭicca uppajjati phassanānattaṁ; phassanānattaṁ paṭicca uppajjati vedanānānattan”ti.
Sattamaṁ.
SC 1Thus have I heard. On one occasion the Venerable Mahakaccana was dwelling among the people of Avanti on Mount Papata at Kuraraghara. Then the householder Haliddakani approached the Venerable Mahakaccana … and said to him:
SC 2“Venerable sir, it was said by the Blessed One: ‘It is in dependence on the diversity of elements that there arises the diversity of contacts; in dependence on the diversity of contacts that there arises the diversity of feelings.’ How is this so, venerable sir?”
SC 3“Here, householder, having seen a form with the eye, a bhikkhu understands an agreeable one thus: ‘Such it is!’ There is eye-consciousness, and in dependence on a contact to be experienced as pleasant there arises a pleasant feeling. Then, having seen a form with the eye, a bhikkhu understands a disagreeable one thus: ‘Such it is!’ There is eye-consciousness, and in dependence on a contact to be experienced as painful there arises a painful feeling. Then, having seen a form with the eye, a bhikkhu understands one that is a basis for equanimity thus: ‘Such it is!’ There is eye-consciousness, and in dependence on a contact to be experienced as neither-painful-nor-pleasant there arises a neither-painful-nor-pleasant feeling.
SC 4“Further, householder, having heard a sound with the ear … having smelt an odour with the nose … having savoured a taste with the tongue … having felt a tactile object with the body … having cognized a mental phenomenon with the mind, a bhikkhu understands an agreeable one thus … sn.iv.116 … a disagreeable one thus … one that is a basis for equanimity thus: ‘Such it is!’ There is mind-consciousness, and in dependence on a contact to be experienced as neither-painful-nor-pleasant there arises a neither-painful-nor-pleasant feeling.
SC 5“It is in this way, householder, that in dependence on the diversity of elements there arises the diversity of contacts, and in dependence on the diversity of contacts there arises the diversity of feelings.”
Vi-n 1 Một thời Tôn giả Mahà Kaccāna trú giữa dân chúng Avanti, tại Kuraraghara, trong một hang núi.
Vi-n 2 Rồi gia chủ Hàliddikàni đi đến Tôn giả Mahà Kaccāna …
Vi-n 3 Ngồi xuống một bên, gia chủ Hàliddikàni thưa với Tôn giả Mahà Kaccāna:
—Thưa Tôn giả, Thế Tôn nói như sau: “Do duyên sai biệt về giới khởi lên sai biệt về xúc. Do duyên sai biệt về xúc khởi lên sai biệt về thọ”. Như thế nào, thưa Tôn giả, do duyên sai biệt về giới khởi lên sai biệt về xúc; do duyên sai biệt về xúc khởi lên sai biệt về thọ?
Vi-n 4 —Ở đây, này Gia chủ, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc khả ý, nghĩ rằng: “Ðây là vậy, đây là vậy”, được biết rõ nhãn thức có lạc xúc. Do duyên lạc xúc khởi lên lạc thọ. Khi mắt thấy sắc bất khả ý, nghĩ rằng: “Ðây là vậy, đây là vậy”, được biết rõ nhãn thức có khổ xúc. Do duyên khổ xúc khởi lên khổ thọ. Khi mắt thấy sắc trú xả, nghĩ rằng: “Ðây là vậy, đây là vậy”, được biết rõ nhãn thức có bất khổ bất lạc xúc. Do duyên bất khổ bất lạc xúc khởi lên bất khổ bất lạc thọ.
Vi-n 5-9. Lại nữa, này Gia chủ, khi tai nghe tiếng … khi mũi ngửi hương … khi lưỡi nếm vị … khi thân cảm xúc … khi ý biết pháp khả ý, nghĩ rằng: “Ðây là vậy, đây là vậy”, được biết rõ ý thức có lạc xúc. Do duyên lạc xúc khởi lên lạc thọ. Khi ý biết pháp bất khả ý, nghĩ rằng: “Ðây là vậy, đây là vậy”, được biết rõ ý thức có khổ xúc. Do duyên khổ xúc khởi lên khổ thọ. Khi ý biết pháp trú xả, nghĩ rằng: “Ðây là vậy, đây là vậy”, được biết rõ ý thức có bất khổ bất lạc xúc. Do duyên bất khổ bất lạc xúc khởi lên bất khổ bất lạc thọ.
Vi-n 10 Như vậy, này Gia chủ, do duyên sai biệt về giới khởi lên sai biệt về xúc. Do duyên sai biệt về xúc khởi lên sai biệt về thọ.
Ekaṁ samayaṁ āyasmā mahākaccāno avantīsu viharati kuraraghare papāte pabbate.
Atha kho hāliddikāni gahapati yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami …pe… ekamantaṁ nisinno kho hāliddikāni gahapati āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etadavoca:
“vuttamidaṁ, bhante, bhagavatā:
‘dhātunānattaṁ paṭicca uppajjati phassanānattaṁ; phassanānattaṁ paṭicca uppajjati vedanānānattan’ti.
Kathaṁ nu kho, bhante, dhātunānattaṁ paṭicca uppajjati phassanānattaṁ; phassanānattaṁ paṭicca uppajjati vedanānānattan”ti?
“Idha, gahapati, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā ‘manāpaṁ itthetan’ti pajānāti cakkhuviññāṇaṁ sukhavedaniyañca.
Phassaṁ paṭicca uppajjati sukhā vedanā.
Cakkhunā kho paneva rūpaṁ disvā ‘amanāpaṁ itthetan’ti pajānāti cakkhuviññāṇaṁ dukkhavedaniyañca.
Phassaṁ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā.
Cakkhunā kho paneva rūpaṁ disvā ‘upekkhāṭṭhāniyaṁ itthetan’ti pajānāti cakkhuviññāṇaṁ adukkhamasukhavedaniyañca.
Phassaṁ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā.
Puna caparaṁ, gahapati, bhikkhu sotena saddaṁ sutvā …pe…
ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…
jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…
kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…
manasā dhammaṁ viññāya ‘manāpaṁ itthetan’ti pajānāti manoviññāṇaṁ sukhavedaniyañca.
Phassaṁ paṭicca uppajjati sukhā vedanā.
Manasā kho paneva dhammaṁ viññāya ‘amanāpaṁ itthetan’ti pajānāti manoviññāṇaṁ dukkhavedaniyañca.
Phassaṁ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā.
Manasā kho paneva dhammaṁ viññāya ‘upekkhāṭṭhāniyaṁ itthetan’ti pajānāti manoviññāṇaṁ adukkhamasukhavedaniyañca.
Phassaṁ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā.
Evaṁ kho, gahapati, dhātunānattaṁ paṭicca uppajjati phassanānattaṁ; phassanānattaṁ paṭicca uppajjati vedanānānattan”ti.
Sattamaṁ.