Vi-n 1-2. Tại Sāvatthi. Tại đấy, Thế Tôn … nói như sau:
—Này các Tỷ-kheo, các Ông hãy tu tập niệm hơi thở vô, hơi thở ra.
Vi-n 3 Khi được nói vậy, Tôn giả Ariṭṭha bạch Thế Tôn:
—Bạch Thế Tôn, con có tu tập niệm hơi thở vô, hơi thở ra.
—Này Ariṭṭha, Ông tu tập niệm hơi thở vô, hơi thở ra như thế nào?
Vi-n 4 —Bạch Thế Tôn, đối với các dục (kàma) quá khứ, con đoạn trừ dục tham (kàmacchanda). Ðối với dục tương lai, con từ bỏ dục tham. Ðối ngại tưởng (pàtighasanna), đối với nội ngoại pháp, được khéo nhiếp phục nơi con. Chánh niệm, con thở vô. Chánh niệm, con thở ra. Như vậy, bạch Thế Tôn, con tu tập niệm hơi thở vô, hơi thở ra.
Vi-n 5 —Ðây cũng là niệm hơi thở vô, hơi thở ra, này Ariṭṭha, nhưng Ta tuyên bố là không phải. Này Ariṭṭha, Ta sẽ nói cho Ông như thế nào là niệm hơi thở vô, hơi thở ra, được phát triển, được làm cho viên mãn. Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.
—Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Tôn giả Ariṭṭha vâng đáp Thế Tôn.
Vi-n 6 Thế Tôn nói như sau:
—Này Ariṭṭha, niệm hơi thở vô, hơi thở ra được phát triển, làm cho viên mãn như thế nào?
Vi-n 7-13. Ở đây, này Ariṭṭha, Tỷ-kheo đi đến khu rừng, hay đi đến gốc cây, hay đi đến căn nhà trống, ngồi kiết-già: … “Quán từ bỏ, tôi sẽ thở vô”, vị ấy tập. “Quán từ bỏ, tôi sẽ thở ra”, vị ấy tập.
Vi-n 14 Như vậy, này Ariṭṭha, niệm hơi thở vô, hơi thở ra được phát triển, được làm cho sung mãn.
Sāvatthinidānaṁ.
Tatra kho bhagavā …pe… etadavoca:
“bhāvetha no tumhe bhikkhave, ānāpānassatin”ti?
Evaṁ vutte, āyasmā ariṭṭho bhagavantaṁ etadavoca:
“ahaṁ kho, bhante, bhāvemi ānāpānassatin”ti.
“Yathā kathaṁ pana tvaṁ, ariṭṭha, bhāvesi ānāpānassatin”ti?
“Atītesu me, bhante, kāmesu kāmacchando pahīno, anāgatesu me kāmesu kāmacchando vigato, ajjhattabahiddhā ca me dhammesu paṭighasaññā suppaṭivinītā.
So satova assasissāmi, satova passasissāmi.
Evaṁ khvāhaṁ, bhante, bhāvemi ānāpānassatin”ti.
“‘Atthesā, ariṭṭha, ānāpānassati, nesā natthī’ti vadāmi.
Api ca, ariṭṭha, yathā ānāpānassati vitthārena paripuṇṇā hoti
taṁ suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.
“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ariṭṭho bhagavato paccassosi.
Bhagavā etadavoca:
“Kathañca, ariṭṭha, ānāpānassati vitthārena paripuṇṇā hoti?
Idha, ariṭṭha, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.
So satova assasati, satova passasati.
Dīghaṁ vā assasanto ‘dīghaṁ assasāmī’ti pajānāti …pe…
‘paṭinissaggānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘paṭinissaggānupassī passasissāmī’ti sikkhati.
Evaṁ kho, ariṭṭha, ānāpānassati vitthārena paripuṇṇā hotī”ti.
Chaṭṭhaṁ.
At Sāvatthī.
There the Buddha … said:
“Mendicants, do you develop mindfulness of breathing?”
When he said this, Venerable Ariṭṭha said to him:
“Sir, I develop mindfulness of breathing.”
“But mendicant, how do you develop it?”
“Sir, I’ve given up desire for sensual pleasures of the past. I’m rid of desire for sensual pleasures of the future. And I have eliminated perception of repulsion regarding phenomena internally and externally.
Just mindful, I will breathe in. Mindful, I will breathe out.
That’s how I develop mindfulness of breathing.”
“That is mindfulness of breathing, Ariṭṭha; I don’t deny it.
But as to how mindfulness of breathing is fulfilled in detail,
listen and apply your mind well, I will speak.”
“Yes, sir,” Ariṭṭha replied.
The Buddha said this:
“And how is mindfulness of breathing fulfilled in detail?
It’s when a mendicant—gone to a wilderness, or to the root of a tree, or to an empty hut—sits down cross-legged, sets their body straight, and establishes mindfulness in their presence.
Just mindful, they breathe in. Mindful, they breathe out.
Breathing in heavily they know: ‘I’m breathing in heavily.’ Breathing out heavily they know: ‘I’m breathing out heavily.’ …
They practice like this: ‘I’ll breathe in observing letting go.’ They practice like this: ‘I’ll breathe out observing letting go.’
This is how mindfulness of breathing is fulfilled in detail.”
Vi-n 1-2. Tại Sāvatthi. Tại đấy, Thế Tôn … nói như sau:
—Này các Tỷ-kheo, các Ông hãy tu tập niệm hơi thở vô, hơi thở ra.
Vi-n 3 Khi được nói vậy, Tôn giả Ariṭṭha bạch Thế Tôn:
—Bạch Thế Tôn, con có tu tập niệm hơi thở vô, hơi thở ra.
—Này Ariṭṭha, Ông tu tập niệm hơi thở vô, hơi thở ra như thế nào?
Vi-n 4 —Bạch Thế Tôn, đối với các dục (kàma) quá khứ, con đoạn trừ dục tham (kàmacchanda). Ðối với dục tương lai, con từ bỏ dục tham. Ðối ngại tưởng (pàtighasanna), đối với nội ngoại pháp, được khéo nhiếp phục nơi con. Chánh niệm, con thở vô. Chánh niệm, con thở ra. Như vậy, bạch Thế Tôn, con tu tập niệm hơi thở vô, hơi thở ra.
Vi-n 5 —Ðây cũng là niệm hơi thở vô, hơi thở ra, này Ariṭṭha, nhưng Ta tuyên bố là không phải. Này Ariṭṭha, Ta sẽ nói cho Ông như thế nào là niệm hơi thở vô, hơi thở ra, được phát triển, được làm cho viên mãn. Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.
—Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Tôn giả Ariṭṭha vâng đáp Thế Tôn.
Vi-n 6 Thế Tôn nói như sau:
—Này Ariṭṭha, niệm hơi thở vô, hơi thở ra được phát triển, làm cho viên mãn như thế nào?
Vi-n 7-13. Ở đây, này Ariṭṭha, Tỷ-kheo đi đến khu rừng, hay đi đến gốc cây, hay đi đến căn nhà trống, ngồi kiết-già: … “Quán từ bỏ, tôi sẽ thở vô”, vị ấy tập. “Quán từ bỏ, tôi sẽ thở ra”, vị ấy tập.
Vi-n 14 Như vậy, này Ariṭṭha, niệm hơi thở vô, hơi thở ra được phát triển, được làm cho sung mãn.
Sāvatthinidānaṁ.
Tatra kho bhagavā …pe… etadavoca:
“bhāvetha no tumhe bhikkhave, ānāpānassatin”ti?
Evaṁ vutte, āyasmā ariṭṭho bhagavantaṁ etadavoca:
“ahaṁ kho, bhante, bhāvemi ānāpānassatin”ti.
“Yathā kathaṁ pana tvaṁ, ariṭṭha, bhāvesi ānāpānassatin”ti?
“Atītesu me, bhante, kāmesu kāmacchando pahīno, anāgatesu me kāmesu kāmacchando vigato, ajjhattabahiddhā ca me dhammesu paṭighasaññā suppaṭivinītā.
So satova assasissāmi, satova passasissāmi.
Evaṁ khvāhaṁ, bhante, bhāvemi ānāpānassatin”ti.
“‘Atthesā, ariṭṭha, ānāpānassati, nesā natthī’ti vadāmi.
Api ca, ariṭṭha, yathā ānāpānassati vitthārena paripuṇṇā hoti
taṁ suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.
“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ariṭṭho bhagavato paccassosi.
Bhagavā etadavoca:
“Kathañca, ariṭṭha, ānāpānassati vitthārena paripuṇṇā hoti?
Idha, ariṭṭha, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.
So satova assasati, satova passasati.
Dīghaṁ vā assasanto ‘dīghaṁ assasāmī’ti pajānāti …pe…
‘paṭinissaggānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘paṭinissaggānupassī passasissāmī’ti sikkhati.
Evaṁ kho, ariṭṭha, ānāpānassati vitthārena paripuṇṇā hotī”ti.
Chaṭṭhaṁ.